🔹 Cumhurbaşkanı Luiz Inácio Lula da Silva, STF Başkanı Edson Fachin ile Alexandre de Moraes ve eski Banco Master yöneticisi Daniel Vorcaro arasındaki mesajlaşmaların ortaya çıkmasının ardından yaşanan kriz hakkında görüştü.

🔹 Lula ve siyasi grubu, Banco Master skandalının 2026’daki yeniden seçilme kampanyasına zarar vermemesi için Moraes’ten uzaklaşmaya çalışıyor.

🔹 STF üyesi Gilmar Mendes, hükümet kurumlarının Federal Polis yönetimine yeterli destek vermediği uyarısında bulunarak Lula ile temasa geçti.

🔹 Banco Master soruşturmasının yürütülmesi konusunda Federal Polis Genel Direktörü Andrei Rodrigues ile STF üyesi André Mendonça arasında anlaşmazlık yaşanıyor. Mendonça, Moraes ile Vorcaro arasındaki mesajlaşmaları ortaya çıkaran raporun hazırlanmasını istedi.

🔹 Lula’nın siyasi müttefikleriyle yaptığı görüşmede, konuya ilişkin söylemin “hiç kimse yasanın üzerinde değil” çizgisinde olması kararlaştırıldı. Lula’nın konuyu yalnızca röportajlarda kendisine sorulması halinde gündeme getirmesi bekleniyor.

🔹 PT Genel Başkanı ve Lula’nın kampanya koordinatörü Edinho Silva, yargı ve savcılık için etik kuralları oluşturulmasını, yüksek maaşların kaldırılmasını ve kamu ile özel çıkarlar arasındaki yakın ilişkilerin sona erdirilmesini istedi.

🔹 Lula, daha önce Moraes’in Banco Master davasındaki oylamalardan çekilmesi gerektiğini söylemişti. İki isim bu açıklamanın ardından bir süre uzak kaldı, daha sonra yeniden yakınlaştı.

🔹 Federal Polis tarafından ortaya çıkarılan mesajlarda Vorcaro’nun tutuklanmasından iki gün önce Moraes’e ülkeden kaçıp kaçmaması gerektiğini sorduğu görüldü. Moraes ayrıca eşi Viviane Barci de Moraes’in hukuk bürosu ile Master arasındaki 131 milyon real değerindeki sözleşmenin hazırlanmasına aracılık etti.

🔹 Flávio Bolsonaro’nun siyasi grubu, Moraes’in azledilmesi yönündeki baskıyı artırdı. Flávio Bolsonaro, Lula’dan konu hakkında açıklama yapmasını istedi ve “Bugün Brezilya’yı Lula mı, Alexandre de Moraes mi yönetiyor bilmiyorum” dedi.

🔹 Quaest araştırmasında Lula, ikinci tur oy tercihinde yüzde 42, Flávio Bolsonaro ise yüzde 41 destek aldı. İki puanlık hata payı nedeniyle sonuç teknik beraberlik olarak değerlendirildi.

🔹 Flávio Bolsonaro, Porto Alegre’deki mitingde Lula’nın görevden ayrılması gerektiğini söyledi.

🔹 ABD ordusu, İran ve ABD’nin salı günü yeni bir saldırı turu düzenlediği sırada, 18 milyon varil petrol taşıyan 40 ticari gemiye Hürmüz Boğazı’ndan geçişleri boyunca eşlik etti.

🔹 ABD güçleri, ticari gemilere yönelik saldırı kapasitesini hedef alırken insansız hava aracı saldırılarını püskürttü ve eskort operasyonu sırasında gemisavar seyir füzelerini etkisiz hâle getirdi.

🔹 ABD, Hürmüz Boğazı çevresinde hava savunma tesisleri, radar sistemleri, deniz unsurları, mayın döşeme kapasitesi ve iletişim noktaları dahil yaklaşık 60 askeri hedefi vurdu.

🔹 ABD Merkez Komutanlığı, İran’ın petrol ihracatının İran limanlarına giriş ve çıkışını engellemeye ve boğaz çevresindeki operasyonlara odaklandı. ABD ablukası, temmuz ayından bu yana İran’ın petrol ihraç etmesini engelledi.

🔹 Başkan Donald Trump, ABD saldırılarının İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemileri takip etme kapasitesini ortadan kaldırmayı amaçladığını söyledi. Trump, İran’ın radar sistemlerinin imha edildiğini açıkladı.

🔹 ABD ordusu, İran’ın askeri kapasitesini yeniden oluşturabildiği gerekçesiyle boğaz yakınlarındaki saldırıları sürdürmeyi bekliyor.

🔹 Enerji şirketleri, askeri eskortlara rağmen gemilerini boğazdan geçirmenin riskleri konusunda temkinli davranıyor. Gemi kiralama ve sigorta maliyetleri yüksek seviyelerde kalırken, petrol tankerlerinin boğazdan geçiş bedeli bazı tahminlerde günlük 500 bin doların üzerine çıktı.

🔹 Sıvılaştırılmış doğal gaz taşıyan tankerler, olası bir insansız hava aracı, mayın veya füze saldırısının sonuçları nedeniyle petrol tankerlerinden daha dikkatli hareket ediyor.

🔹 ABD ordusu, mayınlardan temizlenen geçiş hattını gelecek ay genişleterek gemilerin daha serbest manevra yapmasını ve boğazdan geçen petrol miktarını artırmayı planlıyor.

🔹 Sanayi yetkilileri ve analistler, ABD yönetiminin Hürmüz Boğazı üzerinde “tam kontrol” sağladığını henüz güvenilir biçimde kanıtlamadığını söylüyor.

🔹 Salı günü boğazdan geçen 40 ticari geminin çoğu veya tamamı tespit edilmemek için transponderlerini kapattı. Gemiler, Suudi Arabistan’dan Fransa’ya uzanan farklı ülkelerin bayraklarını taşıyordu.

🔹 ABD ordusunun daha önce başlattığı Project Freedom adlı benzer eskort operasyonu, Suudi Arabistan’ın Amerikan üslerine ve İran’a yönelik operasyonlar için hava sahasına erişimi engelleme tehdidinin ardından durduruldu. Bölgesel ortakların, Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik saldırıları sonrasında yeni eskort operasyonlarına daha fazla destek verdiği açıklandı.

🔹 Ulusal Polis, 30 Temmuz’da yaklaşık 70 bin kişinin Fas’tan Ceuta’ya geçişini inceleyen 55 sayfalık raporu Madrid’deki Ulusal Mahkeme’ye sundu.

🔹 Ulusal Mahkeme hâkimi María Tardón, Iustitia Europa’nın başvurusunun ardından 31 Temmuz’da ön soruşturma başlattı ve kitlesel girişin herhangi bir örgüt veya suç grubu tarafından yönlendirilip yönlendirilmediğini araştırmak üzere Polis Yabancılar ve Sınırlar Genel Komiserliği’nden rapor istedi.

🔹 Rapor; sosyal medya görüntüleri, videoları, mesajları, göçmenlerle yapılan röportajları ve sınır bölgesindeki cep telefonu hareketlerini inceliyor. İncelenen telefonların yüzde 90,8’inin Fas’a ait ülke kodlarına sahip olduğu belirlendi.

🔹 Polis, kitlesel geçişin belirli bir fikrî sorumlusunu göstermiyor ancak Fas güvenlik güçlerinin “müsamahasına” dikkat çekiyor. Geçişin kendiliğinden gerçekleşmesiyle bağdaşmadığını ve sahada asgari düzeyde bir organizasyon bulunduğunu belirtiyor.

🔹 Raporda, bazı Faslı görevlilerin sivil kıyafetle grupların İspanya sınırına ilerleyişini izlediği, üniformalı personele talimat verdiği ve göçmenlere engelleri aşmaları için yönlendirmelerde bulunduğu belirtiliyor.

🔹 Polis, 30 Temmuz öncesinde Facebook, Instagram ve TikTok’ta kitlesel geçiş çağrıları yayıldığını tespit etti. Aynı gün farklı uygulamalarda eş zamanlı olarak sınır kapılarının açıldığına ilişkin mesajlar paylaşıldı.

🔹 Rapor, İspanya hükümetinin göçmenlere yönelik düzenlemesinin geçişi teşvik eden bir etki yaratmadığını ve 29 Haziran tarihli Yüksek Mahkeme kararının içeriğinin çarpıtıldığını belirtiyor.

🔹 Polis, 29 Temmuz-4 Ağustos arasında Ceuta, Melilla, Algeciras, Kanarya Adaları ve Cádiz’deki sınır noktalarına sekiz uyarı gönderildiğini belirtiyor. Ulusal Polis Direktörü Francisco Pardo Piqueras, 29 Temmuz’daki uyarının “sık görülen risk” düzeyinde olduğunu ve yaşanacakların boyutunu belirtmediğini söyledi.

🔹 İçişleri Bakanı Fernando Grande-Marlaska, rapordaki bilgileri basında yayımlandıktan sonra öğrendiğini belirterek Polis Direktörü’nden açıklama istedi. Polis Operasyonlar Genel Müdür Yardımcısı, raporların Fas hükümeti, servisi, kurumu veya herhangi bir kişinin olaya dâhil olduğunu ortaya koymadığını açıkladı.

🔹 Hâkim Tardón, raporu hazırlayan görevlilerden içeriği hakkında azami gizlilik sağlamalarını istedi. Yabancılar Komiseri, hâkimin görevlilerin adli polis olarak hareket ettiklerini ve bilgileri Polis ya da İçişleri Bakanlığı’ndaki üstleriyle paylaşamayacaklarını söylediğini belirtti.

🔹 Hâkim, Ulusal Mahkeme’nin ulusal güvenliği ilgilendiren bir soruşturma açma yetkisine sahip olup olmadığına karar vermeden önce Savcılığın görüşünü bekliyor. Ayrıca Sivil Muhafızlar’dan kurtarma operasyonları, hayatını kaybedenler ve hayatta kalan göçmenlerle ilgili rapor talep edildi.

🔹 Sosyal Güvenlik programı için ayrılan güven fonunun 2032'de tükenmesi bekleniyor. Mevcut yasaya göre fon sıfıra indiğinde emekli ödemeleri derhal yüzde 20'den fazla azalacak.

🔹 Uzmanların çoğu, mevcut emeklilerin yaşamlarının geri kalanında ödemelerinde kesinti görmeyeceğini ve önümüzdeki 5 ila 10 yıl içinde emekli olacak kişilerin de büyük ölçüde güvende olduğunu söyledi.

🔹 Martin O’Malley, tüm emeklilerin ödemeleri ile yıllık hayat pahalılığı artışlarını gelecek on yıllarda da almayı sürdüreceğini öngördü. O’Malley, programın yüksek gelirlilerden alınan Sosyal Güvenlik vergilerinin uygulandığı gelir tavanının değiştirilmesiyle finanse edilebileceğini söyledi.

🔹 Nancy Altman, yüksek gelirlilere yönelik vergi artışlarıyla finanse edilen ve ödemelerde kesinti yapılmayan bir gelecek öngördü. Finansal planlamacı Bryan Strike ise kesintisiz ödeme olasılığını en yüksek senaryo olarak nitelendirdi, ancak müşterilerinin ödemeleri yüzde 25 azalırsa geçinebilecek durumda olup olmadığını kontrol ediyor.

🔹 Maya MacGuineas, iki partili bir komisyonun vergi artışları ve ödeme kesintilerinden oluşan bir paket hazırlamasını bekliyor. Emeklilik yaşının mevcut 67 seviyesinin üzerine çıkarılmasını ve kesintilerin genç kuşakları etkileyecek şekilde kademeli uygulanmasını öngörüyor.

🔹 Andrew Biggs, ödemelerin mevcut seviyelerde sonsuza kadar korunmasının çok düşük bir ihtimal olduğunu söyledi. Biggs, çoğunlukla yüksek gelirliler tarafından karşılanacak ılımlı vergi artışlarının, 50'li yaşlarda ve daha genç kişileri etkileyebilecek sınırlı ödeme kesintileriyle birlikte uygulanabileceğini öngördü.

🔹 Finansal danışman Abbie Gibson, 40'lı yaşlarının başında veya daha genç olan kişilerin ileride mevcut yararlanıcılara kıyasla aylık yüzde 25 daha az Sosyal Güvenlik ödemesi alacağı senaryolarla planlama yapıyor. Güven fonu 2032'de tükenirse, mevcut çalışanlardan gelen gelir ödemeleri yaklaşık bu seviyede sürdürmeye yetebilir.

🔹 Gibson, Kongre'nin emekliliğine 10 ila 20 yıl kalan kişileri korumak için borçlanabileceğini veya vergileri artırabileceğini, ancak bunun genç kuşaklar için uzun vadede fazla maliyetli hale gelebileceğini söyledi.

🔹 Gibson, 62 yaşında emekli olmanın ödemeyi kalıcı olarak yüzde 30 azaltacağını ve bu nedenle Sosyal Güvenlik kesintisinden kaçınmak için erken emekli olmanın matematiksel açıdan mantıklı olmadığını söyledi.

🔹 Finansal planlamacı Joel Cundick, geliri yüksek ve Sosyal Güvenlik ödemelerine ihtiyaç duymayan yaşlılar için 2032 sonrasında gelir testine dayalı kesintiler uygulanabileceğini öngördü. Cundick, 30 yaşındaki kişilerin anlamlı miktarda ödeme alabileceğini, ancak gençler için gelecekteki ödemelerin belirsiz olduğunu söyledi.

🔹 ABD Senatörü Steve Daines ile ABD’nin Güney ve Orta Asya özel temsilcisi Sergio Gor, pazartesi günü Bişkek’te Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadyr Japarov, Tacikistan Cumhurbaşkanı Emomali Rahmon ve Özbekistan Cumhurbaşkanı Shavkat Mirziyoyev ile ayrı ayrı görüştü.

🔹 Görüşmeler, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Şanghay İşbirliği Örgütü’nün yıllık zirvesi için Bişkek’te bulunduğu sırada yapıldı.

🔹 Zirveye Kırgızistan, Tacikistan ve Özbekistan liderlerinin yanı sıra Hindistan Başbakanı Narendra Modi ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan da katıldı. Xi, Japarov ve Mirziyoyev ile; Putin ise Özbek, Kırgız ve Tacik mevkidaşlarıyla görüştü.

🔹 Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan ve Özbekistan, Şanghay İşbirliği Örgütü’nün kurucu üyeleri arasında yer alıyor. Örgüt, Çin ve Rusya’nın ABD ile rekabet etmek üzere nüfuzlarını birleştirdiği veya Washington öncülüğündeki kurumların dışında alternatif bir diplomasi alanı oluşturduğu bir platform olarak görülüyor.

🔹 ABD, Orta Asya’ya yönelik temaslarını C5+1 çerçevesi üzerinden artırıyor. Sergio Gor, şubat ayında Bişkek’teki bir forumda Orta Asya’nın Donald Trump yönetiminin öncelik verdiği alanlardan biri olduğunu söyledi.

🔹 Bölgenin jeopolitik önemi, Çin ile ABD arasındaki stratejik rekabet ve yapay zekâ ile yarı iletkenler üzerindeki anlaşmazlıklar nedeniyle yeniden artıyor. Washington, Çin dışındaki kritik mineraller tedarik zincirlerini geliştirmeye çalışıyor.

🔹 Orta Asya; tungsten, uranyum, antimuan, molibden ve nadir toprak elementleri açısından önemli potansiyele sahip. Bölge ayrıca Avrupa’yı Hazar Denizi üzerinden bağlayan Trans-Hazar koridoruna yakın konumda bulunuyor.

🔹 Fudan Üniversitesi Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü Başkanı Wu Xinbo, ABD’nin Orta Asya’daki ekonomik ve diplomatik temaslarını sürdüreceğini söyledi. Wu, Washington’ın Çin ve Rusya ile nüfuz rekabetine girebileceğini ve Pekin’in bölge ülkeleriyle ekonomik ve ticari ilişkilerini dengelemeye çalışabileceğini belirtti.

🔹 Kırgız, Tacik ve Özbek hükümetlerinin resmi açıklamalarında, liderlerin Daines ve Gor ile görüşmelerinde C5+1 platformunun önemini öne çıkardığı bildirildi. Mirziyoyev ve Rahmon ile görüşmelerde enerji ve kritik mineraller, Mirziyoyev ile görüşmede ayrıca yapay zekâ ele alındı.

🔹 Daines, Kazakistan’ı ziyaret ettiğini ve iki ülke arasındaki ticaret ile yatırımların olumlu etkilerini görmekten memnuniyet duyduğunu söyledi. Gor ise Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev ile ticari diplomasinin rekor seviyede ve büyümekte olduğunu belirtti.

🔹 Orta Asya ülkeleri Çin, ABD ve Rusya arasında dengeli bir dış politika izliyor; Avrupa Birliği ve Japonya gibi aktörlerle de C5+ formatları oluşturuyor.

🔹 Kazakistan, Pekin destekli Dünya Yapay Zekâ İşbirliği Örgütü ile Washington öncülüğündeki tedarik zinciri girişimi Pax Silica’ya katılan tek ülke konumunda. Özbekistan da benzer bir adım atmaya çalıştı.

🔹 Washington, Pax Silica üyelerini Pekin’in rakip mekanizmasına katılmaları halinde koalisyondan çıkarılabilecekleri konusunda uyardı. Wu, bu yaklaşımın bazı ülkeleri Çin ile ABD arasında seçim yapmaya zorlamayı amaçladığını söyledi.

🔹 Wu, Orta Asya’nın Çin’le ekonomik ve jeopolitik bağlarının ABD ile olan bağlarından çok daha güçlü olduğunu belirterek ABD’nin uzun vadede bölgede Çin ve Rusya’yı dengelemesinin gerçekçi olmayan bir hedef olduğunu söyledi.

🔹 Daines’in Orta Asya ziyareti, Çin’e yaptığı son ziyaretin ardından gerçekleşti. Daines, Xi Jinping’in Washington’da Trump ile planlanan görüşmesi öncesinde Çinli teknoloji şirketlerini ziyaret etti; Wu, bu gezileri daha çok kişisel bir program olarak nitelendirdi.

🔹 Daines, kasım ayında yapılacak ABD ara seçimlerinde aday değil ve Senato’daki görev süresi gelecek yıl ocak ayında sona erecek.

🔹 Federal Havacılık İdaresi (FAA), Florida’daki Mar-a-Lago’nun bir mil yarıçapı içinde uçuşlara kalıcı kısıtlama getirilmesini önerdi.

🔹 Öneri, Başkan Donald Trump’ın mülkünün yakınındaki ve kısa süre önce başkanın adını taşıyacak şekilde yeniden adlandırılan Palm Beach Havalimanı’na giden ve havalimanından çıkan uçuşları etkileyecek.

🔹 Trump, sivil olduğu dönemde Palm Beach International Havalimanı yetkililerine karşı çok sayıda dava açtı; uçak gürültüsünden, titreşimlerden ve “kurum” olarak tanımladığı kirden şikâyet etti.

🔹 FAA, Ekim 2025’te Gizli Servis’in artan güvenlik kaygıları üzerine Mar-a-Lago çevresinde bir mil yarıçap ve 2.000 feet irtifa içinde çoğu uçak için sürekli geçici kısıtlamalar uygulamaya başladı.

🔹 Bazı denetimden geçirilmiş hava trafiğinin belirlenmiş rotalarda uçmasına izin veriliyor. Buna rağmen havalimanına giden ve havalimanından çıkan bazı uçuş rotaları değiştirildi.

🔹 FAA, kalıcılaştırmak istediği kısıtlamaların havalimanının günde yaklaşık 86 uçuşa hizmet veren ana ticari pisti 28R/10L’nin kullanımını fiilen engelleyebileceğini açıkladı.

🔹 Palm Beach County ile Palm Beach ve West Palm Beach kentleri haziranda federal mahkemeden hava sahası kısıtlamalarını kaldırmasını talep etti. Yerel yönetimler FAA’nın aceleyle hareket ettiğini ve daha az aks disruption yaratacak seçenekleri değerlendirmediğini savunuyor.

🔹 Dava hâlen sürüyor. Bölge sakinleri, uçuşların sabah 06.00’dan akşam 23.00’e kadar gürültüye, evlerin içinde jet yakıtı kokusuna ve “kuruma” yol açtığını belirtiyor.

🔹 Kamuoyu görüşleri 2 Ekim’e kadar kabul edilecek.

🔹 Başkan Donald Trump’ın üst düzey yardımcıları, Cumhuriyetçilerin Senato ve Temsilciler Meclisi’ndeki dar çoğunluklarını korumaya çalıştığı kasım ara seçimleri öncesinde İran savaşının tırmanmasını sınırlamak istiyor.

🔹 Beyaz Saray yetkilileri, 3 Kasım’daki oylamanın ardından askeri operasyonları artırmayı değerlendirebilir; ancak tam kapsamlı çatışmaya dönüş kararı alınmış değil.

🔹 ABD yönetimi şimdilik İran’a ekonomik baskıyı artırarak gelecekteki müzakerelerde taviz koparmayı hedefliyor. Bir Beyaz Saray yetkilisi, “İran üzerindeki baskıyı sürdürüyoruz. Ancak kasım öncelik” dedi.

🔹 Ağustos sonundaki Reuters/Ipsos anketinde Amerikalıların yüzde 31’i savaşı onaylarken yüzde 63’ü karşı çıktı; seçmenler yüksek akaryakıt fiyatlarından da rahatsızlık duyuyor.

🔹 ABD ve İran son günlerde karşılıklı saldırılar düzenledi. ABD, Larak Adası’ndaki roketatarları ve Hürmüz Boğazı çevresindeki İran hedeflerini vurdu; İran ise Ürdün ve Birleşik Arap Emirlikleri’ne füze attı. Son çatışma dalgasında İran’da askerler ve siviller hayatını kaybetti.

🔹 İran liderleri, Hürmüz Boğazı’ndaki trafiği aylardır aksatırken ABD ve Körfez’deki müttefiklerinin askeri üsler, gemiler ve enerji altyapısı dahil hedeflerine dönemsel saldırılar düzenlemeyi sürdürebilir. ABD’nin misilleme baskısıyla karşı karşıya kalması, çatışmanın yeniden geniş çaplı hava savaşına dönüşmesine yol açabilir.

🔹 Başkan Trump’ın çatışma başladığından bu yana onay oranı yüzde 40’tan yüzde 33’e geriledi. Trump, İran’ın son ABD saldırılarına karşılık vermesi halinde daha sert saldırılar düzenleneceği uyarısında bulundu.

🔹 Trump, yenilenen askeri harekâtın uzun sürmeyeceğini düşündüğünü söyledi ve yaklaşan seçimlerin İran stratejisinde rol oynamadığını belirtti. “Ben aday değilim. Partim aday ve partime yardım edeceğim” dedi.

🔹 Savaş yedinci ayına girerken Beyaz Saray, lojistik ve siyasi kısıtlamalarla karşı karşıya. Üst düzey bir Beyaz Saray yetkilisi takvimin değiştiğini söyledi; bazı hassas güdümlü füze stoklarının neredeyse tamamı kullanıldı.

🔹 Pentagon, ordunun görevini yürütmek için ihtiyaç duyduğu tüm imkânlara sahip olduğunu açıkladı. Beyaz Saray Sözcüsü Olivia Wales, Trump’ın İran’ın askeri kapasitesini yok ettiğini ve ülkenin ekonomisini yaptırımlar ile deniz ablukasıyla zayıflattığını söyledi.

🔹 Başkan Yardımcısı JD Vance ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran çatışmasını kasıma kadar görece “sessiz” tutma yaklaşımını destekleyen üst düzey yardımcılar arasında yer alıyor.

🔹 ABD, İran’la ticaret yapan ülkelere ağır yaptırımlar uygulama tehdidini sürdürürken Hürmüz Boğazı’ndaki ablukasını koruyor. Çin’in İran’ı izole etme girişimine katılmaması, ekonomik kampanyanın etkisini sınırlayabilir.

🔹 Hazine Bakanı Scott Bessent, ekonomik baskı kampanyasının İran’ı askeri karşılık vermeye yöneltebileceğini söyledi; bu durum ekonomik girişimin askeri tırmanmayı da tetikleyebileceği anlamına geliyor.

🔹 Maryland Bölge Mahkemesi Yargıcı Deborah Boardman, Trump yönetiminin doğumla vatandaşlık hakkından yararlanabilecek kişilerin sayısını sınırlayan yeni başkanlık kararını uygulamasını geçici olarak engelledi.

🔹 Karar, göçmen hakları savunucularının talebi üzerine alındı. Boardman, 2025 tarihli ilk başkanlık kararının uygulanmasını da daha önce durdurmuştu.

🔹 ABD Yüksek Mahkemesi 30 Haziran’da, ABD vatandaşı veya yasal daimi ikamet sahibi olmayan ebeveynlerin ABD’de doğan çocuklarının doğumla vatandaşlık kazanmasını sona erdirme girişimini reddetti.

🔹 Mahkeme, söz konusu düzenlemenin ABD Anayasası’nın 14. Ek Maddesi’ndeki vatandaşlık hükmünü ihlal ettiğine karar verdi. Hüküm, ABD’de doğan ve ABD yargı yetkisine tabi kişilere vatandaşlık tanıyor.

🔹 Başkan Donald Trump, Yüksek Mahkeme kararının ardından 6 Ağustos’ta yeni bir başkanlık kararı imzaladı. Karar özellikle, çocuklarının otomatik vatandaşlık kazanması amacıyla ABD’ye doğum için seyahat edilmesini hedefliyor.

🔹 Yeni karar, ebeveynlerden birinin ABD’de yabancı bir hükümet için çalışması, vatandaşlık almak amacıyla dolandırıcılık veya ticari işlem yapması ya da “düşman yabancı” olarak sınıflandırılması halinde çocuklara vatandaşlık verilmemesini öngörüyor.

🔹 Boardman, sınıf davası kapsamındaki çocukların doğumla vatandaş olduğuna Yüksek Mahkeme’nin zaten karar verdiğini belirterek yeni kararın bu sınıfa uygulanmasının büyük olasılıkla anayasaya aykırı olduğunu söyledi.

🔹 Mahkeme kararı, Dışişleri Bakanlığı, İç Güvenlik Bakanlığı ve Sosyal Güvenlik İdaresi dahil kurumların sınıf davası kapsamındaki çocukların vatandaşlığına müdahale etmesini, vatandaşlığı reddetmesini veya tanımamasını yasaklıyor.

🔹 Adalet Bakanlığı avukatları, yeni kararın önceki düzenlemeden daha dar kapsamlı olduğunu ve davanın erken açıldığını savundu. Federal kurumların uygulama için gerekli kamuya açık kılavuzu henüz yayımlamadığını, bu kılavuzun cumartesi gününe kadar hazırlanmasının beklendiğini söyledi.

🔹 Boardman, kararın yalnızca gelecekte doğacak çocuklara uygulanacağını belirten hükümet yaklaşımına karşı çıkarak düzenlemenin açık ifadelerinin, doğum tarihine bakılmaksızın kriterleri karşılayan tüm çocukları kapsadığını söyledi.

🔹 Mahkeme, uygulamayı engellerken federal kurumların başkanlık kararının nasıl uygulanacağına ilişkin kılavuz yayımlamasına izin verdi.

🔹 Dışişleri Bakanlığı’nın hazırladığı taslak kılavuz, çocukları için pasaport başvurusunda bulunan ebeveynlerin kendi vatandaşlıklarını veya göçmenlik statülerini kanıtlamasını gerektirebilir.

🔹 ABD’nin en büyük okul sistemi olan New York City Devlet Okulları, bu eğitim yılında sekizinci sınıfa kadar öğrencilerin kullandığı üretken yapay zekâ araçlarını sınıflarda yasakladı.

🔹 New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani’nin planı, bir yıllık moratoryum öngörüyor. Plan, ilk yılın sonuçlarına göre uzatılabilir veya değiştirilebilir.

🔹 Mamdani, moratoryumun öğrencilerin bağımsız düşünmesini, akranlarıyla çalışmasını, daha iyi sorular sormasını ve yanıtı bilmemeye alışmasını amaçladığını söyledi.

🔹 Kent, üçüncü-beşinci sınıf öğrencileri için 30 dakika, altıncı-sekizinci sınıf öğrencileri için 45 dakika ekran süresi sınırı önerdi.

🔹 Kent yönetimi, öğrencilerin daha önce kullandığı 38’den fazla teknoloji platformundaki yapay zekâ bileşenlerini devre dışı bırakacak. Yapay zekâ özellikleri kaldırılamayan programların kullanımına son verilecek.

🔹 Lise öğrencileri için bazı okullarda beş eğitim amaçlı yapay zekâ programı pilot olarak uygulanacak.

🔹 Kent, gençlere yapay zekâ kaynaklı önyargıları, riskleri ve etik konuları öğretmek amacıyla 45 dakikalık iki yapay zekâ okuryazarlığı modülü başlatacak.

🔹 Karar, ebeveynlerin ve diğer savunucuların sınıflarda yapay zekâya iki yıllık yasak getirilmesi yönündeki baskısının ardından alındı.

🔹 Teknoloji kullanımına yönelik tepkiler, Los Angeles Birleşik Okul Bölgesi dahil onlarca okul sisteminde ekran süresi sınırlamalarını artırdı. New York Valisi Kathy Hochul da geçen yıl eyaletin devlet okullarında cep telefonu kullanımını yasakladı.

🔹 Maryland’deki federal yargıç Deborah L. Boardman, Trump yönetiminin ABD’de vatandaş olmayan ebeveynlerden doğan bebeklere vatandaşlık verilmesini engellemeye yönelik son girişiminin büyük bölümünü geçici olarak durdurdu.

🔹 Karar, Trump’ın ağustos ayında imzaladığı başkanlık kararnamesinin uygulanmasını, 19 Şubat 2025’ten sonra doğan çocuklar ve gelecekte doğacak çocuklar bakımından sınırladı.

🔹 Yargıç Boardman, kararın Yüksek Mahkeme’nin daha önce vatandaş olarak tanımladığı bebekleri de etkileyebileceğini belirtti.

🔹 Yüksek Mahkeme, temmuz ayında 6’ya karşı 3 oyla Trump’ın 2025 tarihli daha kapsamlı başkanlık kararnamesini anayasaya aykırı bulmuştu.

🔹 Boardman, başkanlık kararnamesinin Yüksek Mahkeme’nin kararını geçersiz kılamayacağını söyledi.

🔹 Yargıç, Trump yönetiminin Yüksek Mahkeme kararını yanlış yorumladığını ve kararın etrafından dolaşmaya çalıştığını yazdı.

🔹 Boardman, 35 sayfalık kararında Trump’ın ikinci döneminin başladığı 20 Ocak 2025’ten bu yana doğuştan vatandaşlık hakkını başkanlık kararnameleriyle sınırlamaya çalıştığını belirtti.

🔹 Karar, çocukların ebeveynlerinin terör örgütü üyesi veya “düşman yabancı” olarak sınıflandırılması halinde vatandaşlıklarının geri alınabileceği ihtimaline de yer verdi.

🔹 Yargıç, Trump yönetiminin sınır dışı işlemlerinde bazı Venezuelalıları Tren de Aragua adlı suç örgütüyle bağlantılı olmakla kanıt olmadan suçladığı örnekleri gündeme getirdi.

🔹 Ağustos tarihli kararname, doğuştan vatandaşlık amacıyla ABD’ye seyahat ettiği düşünülen ebeveynlerin çocuklarını da vatandaşlık dışında bırakabilecek yeni kategoriler öngördü.

🔹 Kararname, uçak bileti satın almak gibi herhangi bir “ticari işlem” gerçekleştiren kişileri doğuştan vatandaşlığa erişmek amacıyla seyahat eden kişiler kapsamında değerlendiriyordu.

🔹 Boardman, doğuştan vatandaşlığı koruyan Yüksek Mahkeme kararının ülkenin yürürlükteki hukuku olduğunu ve başkanın buna uyması gerektiğini söyledi.