Dubai’yi inşa eden liman: Savaş tehlikeli bağımlılığı ortaya çıkardı
Financial Times
🔹 Cebel Ali Limanı, Hürmüz Boğazı’ndaki deniz taşımacılığı aksaklığının Körfez’e yönelik trafiği azaltmasıyla ciddi baskı altında kaldı.
🔹 Dubai’nin bölgesel ticaret merkezinden küresel bir ticaret merkezine dönüşümünde Cebel Ali Limanı belirleyici rol oynadı.
🔹 Drewry danışmanı Eirik Hooper, Körfez taşımacılığındaki kesintili durumun Dubai için “varoluşsal risk” oluşturduğunu söyledi.
🔹 1985’te kurulan Cebel Ali Serbest Bölgesi, şirketlerin parçaları ithal etmesine, ürünleri Dubai’de üretmesine veya monte etmesine ve normal gümrük rejimine tabi olmadan yeniden ihraç etmesine olanak sağladı. Serbest bölgede 12 bin şirket bulunuyor.
🔹 Liman ve serbest ticaret bölgesi birlikte Dubai’nin gayrisafi yurt içi hasılasının beşte birinden fazlasını oluşturuyor. Cebel Ali, geçen yıl DP World gelirlerinin yüzde 30’unu sağladı.
🔹 Savaş öncesinde limanın 110’dan fazla vinçle donatılmış dört konteyner terminali günde yaklaşık 40 bin TEU elleçliyordu.
🔹 Çatışmanın ilk haftalarında Cebel Ali’nin hacmi yüzde 90’dan fazla düştü ve sonrasında ancak sınırlı ölçüde toparlandı.
🔹 Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemi sayısı, 28 Ağustos’ta sona eren haftada günde ortalama 17 oldu; savaş öncesinde bu sayı yaklaşık 135’ti. Çatışmaların yeniden başlaması deniz trafiğini daha da azaltabilir.
🔹 DP World, diğer limanlardaki konteyner hacimlerinin yıllık yüzde 7-8 büyüdüğünü ve 80 ülkedeki 60 limandan oluşan küresel ağının Cebel Ali’deki düşüşü kısmen telafi ettiğini açıkladı.
🔹 DP World, Hürmüz Boğazı’na bağımlılığı azaltmak amacıyla Umman Körfezi kıyısındaki Fujairah’ta iki terminal planlıyor. Terminallerin, yük türüne bağlı olarak Cebel Ali’nin genel kargo kapasitesinin yaklaşık yarısını karşılaması ve iki yılda inşa edilmesi planlanıyor.
🔹 Fujairah, İran’ın kısa menzilli füzelerinin erişim alanında bulunuyor ve savaş sırasında hedef alındı.
🔹 Gulftainer, Sharjah’taki Khor Fakkan Limanı’nın kapasitesini artırmak için 2 milyar dolarlık plan açıkladı; CMA CGM ise Umman’daki Sohar Limanı’na 400 milyon dolar yatırım yapacağını duyurdu.
🔹 Cebel Ali’nin avantajı yalnızca liman kapasitesinden değil, çevresinde gelişen işletmeler, ulaşım bağlantıları ve Emirates’in hava kargo kapasitesiyle oluşturduğu deniz-hava taşımacılığı ağından kaynaklanıyor.
🔹 Bölgedeki diğer limanlarda 20 milyon TEU’ya kadar kullanılabilir kapasite bulunuyor; ancak bu limanların çoğu Dubai’ye verimli hizmet verecek kara ve demir yolu bağlantılarına sahip değil.
🔹 Umman’daki Salalah Limanı 3 milyon TEU ek kapasite sunuyor, ancak Dubai’ye yaklaşık 1.200 kilometre uzaklıkta ve güzergâhta yük demir yolu bulunmuyor.
🔹 Cebel Ali’nin yerine geçecek bir liman bulma zorluğu, aksaklığın DP World’ün ötesinde Dubai’nin ticaret ve ekonomik çeşitlendirme stratejisini de etkilediğini gösteriyor.
🔹 İran ekonomisinin Dubai’ye bağımlılığı, Tahran’ın gemilerin Cebel Ali’ye erişimini ve Dubai ile dünya arasındaki ticareti sürdürmek istemesine neden olabilir.