🔹 Jiangxi eyaletinin dağlık bölgesindeki Gaoping kasabasında cumartesi günü saat 04.00 civarında toprak kayması meydana geldi.

🔹 Toprak kaymasında en az bir kişi hayatını kaybetti, 11 kişi kayboldu. Kurtarma ekipleri olay yerine yönlendirildi.

🔹 Tayfun Saudel’in dış bantları ve soğuk cephe nedeniyle günler süren şiddetli yağışlar, Suichuan ilçesinde sellere yol açtı.

🔹 Seller bölge sakinlerini mahsur bıraktı, yolların çökmesine ve temel kamu hizmetlerinin ciddi biçimde aksamasına neden oldu.

🔹 26 Ağustos’ta buzul çökmesiyle tetiklenen moloz akışı, Çin’in Nepal sınırındaki bölgede altyapıyı tahrip etti ve yerleşimleri yok etti.

🔹 Tibet’in Gyirong ilçesinde 31 kişi hayatını kaybetti, 531 kişi kayboldu; arama kurtarma çalışmaları sürüyor.

🔹 Nepal’de aynı felaketle bağlantılı can kaybı 1.342’ye, kayıp kişi sayısı 4.898’e ulaştı.

🔹 Çin’in güneybatısındaki Chongqing’in Pengshui ilçesinde 17 Temmuz’da meydana gelen büyük toprak kayması 42 kişinin ölümüne ve Wu Nehri kıyısındaki konutların göçük altında kalmasına yol açtı.

🔹 Temmuz ayında Karadeniz’de 35 gemiye yönelik saldırılarda 23 kişi öldü; bu sayı, savaşın o aya kadarki tamamında ölen mürettebat sayısını aştı.

🔹 Saldırılar ticari gemiler için Karadeniz’i dünyanın en tehlikeli deniz alanı haline getirdi; gemilere yönelik saldırılar ağustos ayında da sürdü.

🔹 Rusya temmuz ayında Ukrayna’nın başlıca tahıl ihracat merkezleri Odesa ve Çornomorsk’u vurdu.

🔹 Ukrayna, Rusya’nın petrol yaptırımlarını aşmak için kullandığı gölge filoya ait olduğunu belirttiği tankerler ile Novorossiysk Limanı’ndaki gemi ve liman tesislerini hedef aldı.

🔹 Ukrayna’ya ait bir insansız hava aracının Novorossiysk yakınlarında vurduğu Rus bayraklı Omskiy-107’nin mürettebatı gemiyi terk etti; gemi sürüklenerek İstanbul yakınlarında Türkiye kıyılarına oturdu.

🔹 Karadeniz’deki güvenlik riskleri Rusya ve Ukrayna’nın tahıl ihracatını önemli ölçüde azalttı. Rusya’nın deniz yoluyla yaptığı tahıl ihracatının yüzde 70’inden fazlası Karadeniz limanlarından, yüzde 20’si ise Azak Denizi’nden gerçekleştiriliyor.

🔹 Rusya, Azak Denizi’ndeki Ukrayna insansız hava aracı saldırılarının ardından temmuz ayında deniz taşımacılığını askıya aldı ve bazı tahıl ihracatını Hazar ve Baltık denizleri ile Pasifik üzerinden alternatif rotalara yönlendirdi.

🔹 Oxford Economics ekonomisti Tatiana Orlova, Rusya’nın tahıl ihracat kapasitesinin ağustos ayında normal seviyenin yüzde 40’ına kadar gerilemiş olabileceğini söyledi.

🔹 Ukrayna, bu yılki yüksek ve erken tahıl hasadına rağmen ihraç edebileceği tahılın yalnızca üçte birini, yaklaşık 1,4 milyon tonu, deniz, demir yolu, nehir ve kara yollarını kullanarak ihraç edebildi.

🔹 Küresel buğday fiyatları son haftalarda yükseldi ancak 2022’deki savaşın başlangıcındaki seviyelerin altında kaldı.

🔹 Deniz yoluyla tahıl ihracatındaki kesintinin buğday fiyatlarını yükseltmesi ve İran’daki savaş, Avrupa’da yaz sıcakları nedeniyle düşen tahıl verimi ile hızla gelişen El Niño hava sistemi gibi diğer gıda arzı şoklarını artırması bekleniyor.

🔹 Oxford Economics, küresel gıda fiyatlarının bu yıl yaklaşık yüzde 12, 2027’de ise yüzde 4,8 artacağını öngörüyor.

🔹 AT&T, müşteri hizmetleri, çağrı dökümleri ve kodlama için Anthropic ile OpenAI’ın ücretli ve kapalı yapay zekâ modellerini kullanırken bu yıl daha ucuz açık modellere yöneldi.

🔹 Açık modeller indirilebiliyor ve ödeme ya da onay gerektirmeden değiştirilebiliyor. AT&T’de bu modellerin yapay zekâ kullanımındaki payı mayısta yüzde 20’den yüzde 40’a yükseldi ve önümüzdeki aylarda yüzde 60’a çıkabilir.

🔹 AT&T’nin baş veri ve yapay zekâ sorumlusu Andy Markus, şirketin yapay zekâ maliyetlerinde yılın başına kıyasla yüzde 80’e varan tasarruf sağladığını söyledi.

🔹 Airbnb ve Deloitte gibi şirketler de özelleştirilmesi kolay ve daha düşük maliyetli açık yapay zekâ modellerini kullanıyor. OpenRouter verilerinde açık modellerin ABD’deki yapay zekâ kullanımındaki payı geçen ay yüzde 58’e çıktı; bu oran bir yıl önce yüzde 10’du.

🔹 Nvidia, açık yapay zekâ modelleri kütüphanesi Hugging Face’i 12,9 milyar dolara satın alacağını açıkladı. Nvidia Üst Yöneticisi Jensen Huang, yapay zekâyı daha açık, yetenekli ve erişilebilir hale getireceklerini söyledi.

🔹 Açık kaynaklı modeller temel kodu, açık ağırlıklı modeller ise modelin nasıl akıl yürüttüğünü belirleyen sayısal hesaplamaları kamuya açıyor.

🔹 Moonshot AI, DeepSeek ve Alibaba gibi Çinli şirketlerin açık modelleri, OpenAI ve Anthropic’in modellerinin gücünün yüzde 80 ila 90’ına ulaşırken fiyatın yüzde 20’sine kadar mal olabiliyor.

🔹 DeepSeek’in geçen yıl yayımladığı DeepSeek-V3 modeli, önde gelen kapalı modellerle benzer düzeyde performans gösterirken daha az işlem gücü gerektirdi. Çinli şirketlerin açık modelleri Anthropic, OpenAI ve Google’ın kapalı modelleriyle arasındaki performans farkını giderek azalttı.

🔹 ABD şirketlerinin çoğu açık ve kapalı modelleri birlikte kullanıyor. Kapalı modeller kodlama ile görüntü ve video üretimi gibi ağır görevlerde, açık modeller ise basit ve uzmanlaşmış görevlerde öne çıkıyor.

🔹 AT&T, açık ağırlıklı modelleri çağrı dökümleri ve müşteri hizmetleri araçları için özelleştiriyor. Şirket, düzenleme ve veri gizliliği kaygıları nedeniyle Çinli modelleri araştırıyor ancak kullanmıyor; Google’ın Gemma ve Meta’nın Llama modelleriyle çalışıyor.

🔹 Meta, geçen ay önde gelen yapay zekâ sistemini açık ağırlıklı modele dönüştürdü ve sistemi ABD’deki diğer üst düzey modellerden daha düşük maliyetle sunacağını açıkladı. Mark Zuckerberg, yabancı açık kaynaklı modellere erişimi kısıtlamanın etkili bir çözüm olmadığını söyledi.

🔹 Açık modellerin yaygınlaşması, araştırma-geliştirme ve işlem gücüne milyarlarca dolar harcayan Anthropic ile OpenAI’ın daha yüksek ücret talep etme zorunluluğunu artırabilir.

🔹 Singapur’dan Tayland’a özel işletmeler ve lüks tatil köyleri, daha fazla emeklinin kendi koşullarına uygun bakım aramasından yararlanıyor.

🔹 Singapur, nüfusunun yüzde 20’sinden fazlasının 65 yaşın üzerinde olmasıyla bu yıl resmen “süper yaşlı” toplum statüsüne geçti.

🔹 Destekli yaşam tesisleri, bağımsız yaşayamayan ancak sürekli tıbbi bakıma ihtiyaç duymayan yaşlılar için huzurevi ile evde bakım arasında bir seçenek sunuyor.

🔹 Singapur hükümeti 2021’den bu yana 1.100’den fazla destekli yaşam dairesi sağladı; özel gayrimenkul işletmeleri de sektöre giriyor.

🔹 Singapur’da 2030’a kadar yaklaşık 83.000 kişinin yalnız yaşlanması bekleniyor. Küçülen aile yapısı, yetişkin çocukların üstlendiği bakım yükünü artırıyor.

🔹 Singapur’daki kamu destekli yaşam konutlarında uygunluk yaşı, ekim ayında başlayacak altıncı projeyle 65’ten 55’e indirilecek. Temel paket için 15 yıllık kira ücretleri gelecek yıldan itibaren 40.000-49.000 Singapur dolarından 26.000-28.000 Singapur dolarına düşürülecek.

🔹 Özel tesislerde aylık ücretler St Bernadette Lifestyle Village’da 3.000-6.000 Singapur doları, Perennial Living’de ise stüdyo daire için 8.000 Singapur dolarından ve iki yatak odalı daire için 13.000 Singapur dolarından başlıyor.

🔹 Singapur’un sağlık sektörünün talebi karşılamak için her yıl yaklaşık 6.000 hemşire, sağlık çalışanı ve destek personeli işe alması gerekiyor. 2030’da 82.000 kişilik sağlık iş gücüne ihtiyaç duyulacağı tahmin ediliyor.

🔹 Güneydoğu Asya’daki altı pazarda gümüş ekonomisine 2030’a kadar 500 milyar ABD dolarından fazla yatırım yapılması bekleniyor.

🔹 Tayland’daki Homerly International Senior Living’de aylık konaklama, 24 saat tıbbi bakım ve fizyoterapi dahil 2.200 ABD dolarından başlıyor; üst düzey havuzlu villaların ücreti yaklaşık 4.500 ABD dolarına çıkıyor.

🔹 Malezya’daki Sukha Senior Resort tamamen dolu durumda ve Endonezya ile Vietnam’a genişleme planları yürütülüyor.

🔹 Singapur’a yakın Malezya’nın Johor eyaletindeki Straits Resorts Medini, aylık 4.300 Singapur dolarından başlayan odalarıyla Singapurlu yaşlılara hizmet veriyor. Malezya’da en pahalı bakım seviyesinin Singapur’daki eşdeğer hizmetin yaklaşık üçte biri fiyatına sunulabildiği belirtiliyor.

🔹 Tayland’daki Bangkok ve Chiang Mai tesisleri, Singapur ve Hong Kong dahil Asya’dan daha düşük maliyetle bakım arayan emeklileri çekiyor.

🔹 İsrail ordusu, Hizbullah’ın İsrail askerlerine yönelik İHA saldırısı başlatmasının ardından güney Lübnan’a saldırı düzenlediğini açıkladı.

🔹 Lübnan Sağlık Bakanlığı, İsrail’in güney Lübnan’a yönelik saldırılarında üç kişinin öldüğünü, 23 kişinin yaralandığını açıkladı.

🔹 Yaralılar arasında sağlık görevlileri, kadınlar ve çocuklar bulunuyor.

🔹 Lübnan’ın resmi Ulusal Haber Ajansı, İsrail ordusunun güney Lübnan’ın farklı bölgelerindeki hedefleri de vurduğunu bildirdi.

🔹 Hizbullah, açıklama talebine hemen yanıt vermedi.

🔹 İsrail’in 2 Mart’tan bu yana Lübnan’a düzenlediği saldırılarda 4.300’den fazla kişi hayatını kaybetti.

🔹 Berlin eyalet ağından büyük miktarda veri çalan Rhysida adlı hacker grubu, tehdidini yerine getirerek yaklaşık 5,8 terabaytlık veri paketini Darknet’te yayımladı.

🔹 Veri paketi, fidye talebinin son tarihi cuma günü saat 15.35’te dolduktan yaklaşık bir saat sonra yayımlandı.

🔹 Şantajcılar 30 Bitcoin, yani yaklaşık 2 milyon avro fidye talep etti.

🔹 Berlin Senatosu, bu tür şantajlara temelde boyun eğmeyeceğini ve fidye ödemeyeceğini açıkladı.

🔹 Norveç’in 21,8 trilyon kron (1,7 trilyon sterlin) değerindeki Devlet Emeklilik Fonu, tahvil portföyündeki devlet borçlarının payını yüzde 70’ten yüzde 50’ye düşürmeyi değerlendiriyor.

🔹 Norges Bank Investment Management’ın önerisi, fonun devlet tahvili varlıklarını yaklaşık 90 milyar sterlin azaltabilir.

🔹 Norges Bank, tahvil satışlarından serbest kalacak parayı zaman içinde getirileri artırmak amacıyla daha riskli varlıklara yönlendirmek istiyor.

🔹 Fon yönetimi, devlet tahvillerinin yüzde 50’lik payının finansal piyasalardaki dalgalanma dönemleri de dahil likidite ihtiyaçlarını karşılamaya yeterli olacağını açıkladı.

🔹 Norveç’in petrol fonu, borsada işlem gören şirketlerin yaklaşık yüzde 1,5’ine sahip ve dünyanın en büyük tekil yatırımcısı konumunda.

🔹 Fonun devlet borcundan uzaklaşması, tahvillere olan talebi azaltarak borçlanma maliyetlerini artırabilir.

🔹 Fon, Birleşik Krallık devlet borcundaki toplam payını yaklaşık yüzde 4,2’de tutmayı planlıyor.

🔹 ABD devlet tahvillerinin fonun devlet tahvili portföyündeki payının yüzde 34,1’den yüzde 21,9’a düşürülmesi planlanıyor.

🔹 ABD’nin 10 yıllık Hazine tahvili getirisi pazartesi günü yüzde 4,75’in üzerine çıkarak Ocak 2025’ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.

🔹 ABD hükümet borcu geçen ay ilk kez 40 trilyon doları aştı; tahvil yatırımcıları artan enflasyonun yanı sıra yükselen kamu borçlarıyla da karşı karşıya.

🔹 Edmond de Rothschild yatırım yetkilisi Nicolas Bickel, enflasyon ve maliye politikalarındaki değişimlerin uzun vadeli faiz oranlarını daha uzun süre yüksek tutabileceğini söyledi.

🔹 Carmignac yatırım komitesi üyesi Kevin Thozet, Norges Bank’ın ABD Hazine tahvillerini hızla satmak yerine portföyü aşamalı olarak azaltmasının beklendiğini söyledi.

🔹 Fidye yazılımı grubu Rhysida, Berlin eyalet yönetimine yönelik saldırının ardından yaklaşık 5,8 terabaytlık veriyi internette yayımladı.

🔹 Hackerlar, Berlin Senatosu’ndan 30 Bitcoin, yani yaklaşık iki milyon avro fidye talep etti. Senato ödeme yapmayı reddetti.

🔹 Veri paketinin yayımlanmasının ardından bir milyondan fazla veriye erişilebilir hale geldi; sosyal medya kullanıcıları dosya adlarının listelerini paylaşmaya başladı.

🔹 Federal Bilgi Güvenliği Dairesi (BSI), saldırganların yalnızca maddi kazanç amacı taşıyan siber suçlular olduğunu açıkladı. Devlet destekli veya siyasi amaçlı aktörlerle bağlantı kurulamadı.

🔹 BSI, saldırganların karmaşık ve çok aşamalı yöntemine karşı güvenlik uyarısı yayımladı. Microsoft bu yöntemi daha önce “TerminalFix” adıyla tanımladı.

🔹 Saldırganların yaklaşık 80 bin idari para cezası dosyası, 46.500’den fazla sözleşme, kritik altyapı tesislerine ilişkin bilgiler, adli belgeler, acil durum planları, parolalar ve yaklaşık 6 bin giriş verisi dosyasına eriştiği belirtildi.

🔹 Chaos Computer Club’dan Bianca Kastl, Senato’nun fidye ödememe kararını doğru bulduğunu söyledi ve hacker gruplarının mali olarak desteklenmemesi gerektiğini belirtti.

🔹 Bilişim güvenliği uzmanı Christof Fischer, devletin yasa gereği şantaj olaylarında ödeme yapamayacağını söyledi. Fischer, verilerin yayımlanmasının ciddi sonuçlar doğurabileceğini, ancak ödeme yapıldığı halde verilerin yayımlandığı bir vakayı bilmediğini belirtti.

🔹 Fischer, çoğunlukla Doğu Avrupa ülkelerinde yaşayan saldırganların soruşturmalardan korunmak için verileri bölgedeki makamlara sunabileceğini söyledi.

🔹 Yapay zekâ yatırımlarındaki artış, bellek çipleri ve diğer bileşenlerin maliyetini yükseltti; telefon, dizüstü bilgisayar ve oyun konsolu fiyatları arttı.

🔹 International Data Corporation, üretici ve perakendecilerin fiyatları yüzde 20’ye kadar artırdığını bildirdi.

🔹 Akıllı telefon, bilgisayar ve oyun konsollarında kullanılan DRAM çiplerinin fiyatı son bir yılda beş katına çıktı; sözleşmeli fiyatlar çeyrek bazında yüzde 10 ila 20 yükseldi.

🔹 Çip üreticileri, tüketici elektroniğinde kullanılan düşük segment çiplerin üretimini yavaşlatıp kapasiteyi yapay zekâ sistemlerinde kullanılan yüksek bant genişlikli belleklere yönlendirdi.

🔹 Apple, bazı üst segment dizüstü bilgisayar ve tablet modellerinin fiyatlarını 300 dolara kadar artırdı ve bellek çipi tedarikindeki kısıtlamalar nedeniyle satış büyümesinin zayıflayacağını açıkladı.

🔹 Microsoft, Sony ve Nintendo oyun konsollarının fiyatlarını son aylarda cihaz başına 150 dolara kadar artırdı. Nintendo, bellek başta olmak üzere yükselen bileşen maliyetleri nedeniyle 100 milyar yen beklenmedik gider bildirdi.

🔹 Valve, Steam Deck üretimini yavaşlattı ve ek çip maliyetlerini karşılamak için yeni bir konsolun fiyatını artırdı.

🔹 Akıllı telefonlarda kullanılan DRAM’in maliyeti son bir yılda 250 dolar arttı; bu artışın sonbaharda telefon fiyatlarına yansıması bekleniyor.

🔹 Nokia, bellek bileşeni kullanımını azaltmak için bazı ürünlerini yeniden tasarlıyor. Şirketin mobil, geniş bant ve internet yönlendirme ekipmanları çip tedarikindeki sıkıntıdan etkileniyor.

🔹 Nokia Üst Yöneticisi Justin Hotard, çip sıkıntısının öngörülebilir gelecekte “yeni normal” olacağını söyledi ve arz sorunlarının 2027’ye kadar sürmesini beklediğini açıkladı.

🔹 1.000 dolar ve üzerindeki yeni bir Sony veya Microsoft konsolunun, mevcut yaklaşık 700 dolarlık fiyat seviyesine kıyasla beş yıl içinde satış hacminde yüzde 43’e varan düşüşe yol açabileceği hesaplanıyor.

🔹 Yarı iletken şirketleri yeni fabrikalar kuruyor ancak tesislerin tamamlanması yıllar alıyor. Tüketicilerin daha az yeni cihaz alması ve mevcut cihazlarını daha uzun süre kullanması bekleniyor.

🔹 Fiyat artışlarının yapay zekâ süper döngüsü sürdüğü müddetçe devam etmesi bekleniyor; perakende sektöründeki fiyat artışlarının henüz ilk aşamalarında olduğu belirtiliyor.

🔹 ABD’nin deniz ablukası, temmuzdan bu yana İran’ın Basra Körfezi’nden petrol sevkiyatı yapmasını engelledi.

🔹 Washington, İran’ın insansız hava aracı ve füze saldırılarına rağmen Körfez ülkelerinin önemli miktarda ham petrolü Hürmüz Boğazı’ndan çıkarmasına yardımcı oldu.

🔹 İran’ın altı ay önce Hürmüz Boğazı’nı kapatarak dünya ham petrol arzının beşte birini engelleme hamlesi küresel ekonomik krize yol açmadı ve ABD Başkanı Donald Trump’ı savaşı İran’ın şartlarıyla bitirmeye zorlamadı.

🔹 Trump’ın İran limanlarına nisanda uyguladığı ve temmuzda yeniden yürürlüğe koyduğu abluka, ekonomik bozulmaya rağmen İran’ın davranışını değiştirmedi; Tahran boğazı serbest geçişe açmadı.

🔹 Uluslararası piyasalarda ham petrol fiyatları varil başına 100 doların altında kaldı. Çin’in iç rezervlerini kullanması ve ithalatını azaltması fiyatların kritik seviyelerin altında kalmasına katkı sağladı.

🔹 TankerTrackers.com verilerine göre önceki 28 günde Hürmüz Boğazı’ndan günde ortalama yaklaşık 5 milyon varil ham petrol çıktı; Umman Körfezi’ndeki Fujairah gibi limanlardan da yaklaşık 2,5 milyon varil sevk edildi. Bu ihracat, savaş öncesi bölgesel petrol akışının yüzde 40’ından fazlasını oluşturdu.

🔹 Sıvılaştırılmış doğal gaz, gübre ve diğer emtia sevkiyatlarının Körfez’de sıkışması Katar, Kuveyt, Irak ve Bahreyn ekonomilerini etkiledi.

🔹 İran, Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü korumak amacıyla denizdeki tankerlere, ABD üslerine ve Bahreyn, Kuveyt ile Ürdün’deki askeri tesislere saldırdı; ancak İsrail, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’ne daha geniş çaplı saldırılardan kaçındı.

🔹 ABD, İran’daki büyük kentleri veya ülkenin askeri ve siyasi liderliğini hedef almadı. Bu durum, İran’ın şubat-nisan dönemindeki yoğun savaşta zarar gören füze üretimi dahil askeri sanayisini onarmasına ve yeniden kurmasına imkân sağladı.

🔹 İran’ın para birimi riyal hızla değer kaybetti, enflasyon yükseldi ve benzin kıtlığı yaygınlaştı. Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, İran’ın ticaretinin yüzde 25 ila yüzde 35 arasında gerilediğini söyledi.

🔹 Pezeşkiyan ve Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf, kötüleşen ekonomi nedeniyle ABD ile müzakerelere dönülmesini istedi.

🔹 İran yönetimi, ekonomik baskı karşısında teslim olmak veya askeri gerilimi önemli ölçüde artırarak kuşatmayı kırmaya çalışmak arasında stratejik bir karar vermek zorunda kalabilir.

🔹 İran’daki Devrim Muhafızları komutanları, hükümeti bir varoluş savaşı yürütüyor olarak görüyor ve halkın yaşadığı ekonomik sıkıntıların kararlarını değiştirmesi beklenmiyor.

🔹 Körfez ülkeleri, tarafların mevcut sınırlı çatışma düzeyini korumasını ve ileride bir anlaşmaya ulaşılmasını umuyor; bölge ülkeleri kalıcı bir ateşkesi mevcut çıkmazdan daha fazla tercih ediyor.