🔹 Sudan’ın üst düzey askeri yetkilileri, isyancı güçlere karşı klor bombalarının kullanılmasının ardından gizli bir kimyasal silah stoku oluşturdu ve bunu gizlemeye çalıştı.
🔹 Belgeler, iç videolar, mesajlar ve diğer materyaller; içme suyunda kullanılmak üzere gönderilen klorun başka amaçlara yönlendirilmesini, askeri üslerde savaş başlığı üretim tesisleri kurulmasını ve bombaların çöllerde test edilmesini gösteriyor.
🔹 Dosyalarda Sudan güvenlik güçlerinin 290’a kadar kimyasal mühimmat stokladığını belirten mesajlar yer alıyor. Bu stokun akıbeti netlik taşımıyor.
🔹 Batılı istihbarat yetkilileri, kimyasal silah denetçileri ve insan hakları uzmanları materyalleri kimyasal silah programına ilişkin güvenilir kanıtlar olarak nitelendirdi; kesin değerlendirme için silah tesislerine ve tanıklara erişim gerektiğini söyledi.
🔹 Sudan Devlet Başkanı General Abdülfettah el-Burhan ve diğer Sudanlı yetkililer, hükümetin kimyasal silah geliştirdiğini veya kullandığını reddetti.
🔹 Sudan, 1999’da imzaladığı Kimyasal Silahlar Sözleşmesi uyarınca kimyasal silah geliştirmeme, stoklamama ve kullanmama yükümlülüğü taşıyor.
🔹 Sudan Silahlı Kuvvetleri Hartum ve ülkenin doğusunun büyük bölümünü kontrol ederken, Hızlı Destek Kuvvetleri Darfur’un önemli kısmını elinde tutuyor. Savaş nedeniyle 13 milyondan fazla kişi yerinden edildi.
🔹 Mesajlar, Sudan Silahlı Kuvvetleri subaylarının kimyasal saldırıları panik yaratmak ve mevzilenen düşman güçlerini çıkarmak için değerlendirdiğini gösteriyor. Bir mesajda, gazın Hızlı Destek Kuvvetleri kontrolündeki bir polis kışlasındaki kuleleri kaplayacağı belirtiliyor.
🔹 2024 sonlarında Merowe Hava Üssü’nde yüzlerce klor bombasının monte edilip depolandığını ve 106 bombanın kullanıldığını belirten bir mesaj bulunuyor. Başka bir mesajda, hava saldırılarında görevli bir subaya yanmış derisi görünen bir savaş mağdurunun videosu gönderilerek “Senin pişirmen” ifadesi kullanılıyor.
🔹 Belgelerde, Sudan’ın kimyasal silah programının baş mimarı olarak tanımlanan Sudan Silahlı Kuvvetleri subayı Tarık Madani’nin bomba üretim tesislerine ait görüntüler gönderdiği ve savaş başlığı özellikleri hakkında mesajlaştığı görülüyor.
🔹 ABD Hazine Bakanlığı, Sudan’ın askeri tedarik programındaki rolü ve patlayıcılarla ilgili malzemelerin Sudan’a ithalatında görev alan bir şirketin yöneticiliği nedeniyle Madani’ye yaptırım uyguladı. Madani olduğu belirtilen telefon numarasını yanıtlayan kişi ise kimyasal silah üretimiyle ilgisini reddetti.
🔹 Görüntülerde, doğaçlama bombalar, klor gazıyla doldurma düzenekleri ve Sudan hava kuvvetlerinin kullandığı Antonov An-32 uçağının kargo bölümüne monte edilmiş bir silah düzeneği yer alıyor.
🔹 Çöl testlerine ait videolarda, patlamaların ardından klor gazıyla ilişkilendirilen sarı-yeşil buhar bulutları görülüyor. Belgelerde dört fit uzunluğunda, 15 kilogram gaz ve 20 kilogram patlayıcı içeren “çift etkili” bir bombanın özellikleri de yer alıyor.
🔹 Mesajlar, Mısır sınırından 20 büyük klor tankının getirildiğini ve 1.100’e kadar bomba üretme kapasitesinden söz edildiğini gösteriyor.
🔹 UNICEF, 2023-2025 arasında Hartum Eyaleti Su Kurumu’na altı arıtma tesisi için klor sağladığını, sevkiyatları izlediğini ve UNICEF kaynaklı klorun başka amaçlara yönlendirildiğine ilişkin kaydı bulunmadığını açıkladı.
🔹 ABD, Sudan’ın kimyasal silah kullandığı sonucuna vararak ülkeye kredi, ihracat ve teknik yardım kısıtlamaları getirdi. Sudan’ın kendi soruşturma komitesi ise geçen yıl kimyasal veya radyoaktif kirlenmeye ilişkin kanıt bulunmadığını açıkladı.
🔹 Dijital adli incelemelerde ses kayıtlarında yapay zekâ manipülasyonu, incelenen görüntü ve videolarda ise manipülasyon işareti bulunmadı; incelemeler materyallerdeki iddiaların doğruluğunu bağımsız olarak kanıtlamadı.