🔹 Çin’in ihracatı ağustosta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 25 artarak güçlü otomobil ve yüksek teknoloji ürünleri talebiyle yükseldi.

🔹 Çin’in küresel ithalatı ağustosta yıllık bazda yüzde 28,2 arttı; temmuzdaki artış yüzde 27,5 olmuştu.

🔹 Çin’in ticaret fazlası temmuzdaki 112,5 milyar dolardan ağustosta 119,1 milyar dolara çıktı.

🔹 Çin’in ABD’ye ihracatı ağustosta yüzde 34,4 artarak 42,5 milyar dolara ulaştı. ABD’nin Çin’e ihracatı 13,3 milyar dolar olurken Çin’in lehine yaklaşık 29,2 milyar dolarlık ticaret fazlası oluştu.

🔹 Çin’in Avrupa Birliği’ne ihracatı yüzde 6,6, Güneydoğu Asya’ya ihracatı yüzde 30,2 ve Latin Amerika’ya ihracatı yüzde 17,5 arttı.

🔹 Otomobil ihracatı ağustosta yıllık bazda yüzde 43, yarı iletken ihracatı ise yüzde 129,8 yükseldi.

🔹 Çin’in ihracatı ithalatını aşmayı sürdürürken bu durumun yıl içinde yeni bir rekor ticaret fazlasına yol açması bekleniyor.

🔹 Çin’de tüketim ve yatırımlar, uzun süren gayrimenkul sektörü gerilemesinin ardından zayıf kaldı. Çin yönetimi ekonomiyi desteklemek amacıyla devlet bankaları ve sigorta şirketlerine yaklaşık 54 milyar dolar aktaracağını açıkladı.

🔹 G20’nin 19 üyesi, Çin’in ihracata dayalı büyümesinin yol açtığı ekonomik dengesizliklerle mücadele etmeyi kabul etti; Çin bu konuda karşı çıkan tek G20 üyesi oldu.

🔹 Çin ile ABD arasındaki stratejik gerilimin sürmesi bekleniyor. ABD, Çin’e yüksek teknoloji ürünleri satışını kısıtlarken Çin, ABD’ye nadir toprak elementi ihracatını sınırlıyor.

🔹 Çin ve AB’nin sonbaharda bakanlar düzeyinde ticaret görüşmeleri yapması planlanıyor. AB, Çin’le günlük yaklaşık 1 milyar euroluk ticaret açığını azaltmaya çalışıyor.

🔹 AB, temmuzda çelik sektörünü korumaya yönelik önlemler aldı ve Çin’den gelen küçük e-ticaret paketlerinin vergi muafiyetlerini sınırladı.

🔹 Ağustos sonunda Nepal ve Tibet'i etkileyen seller, Nepal'in Çin sınırındaki ana kuzey geçişi Rasuwagadhi'deki gümrük tesislerine zarar verdi ve sınırı Katmandu'ya bağlayan 145 kilometrelik yolun 45 kilometresini yok etti.

🔹 Gümrük işlemleri durdu; tüccarlar Çin menşeli elektrikli araçlar, elektronik ürünler, giysiler ve diğer mallar için alternatif güzergâh aramaya başladı.

🔹 Nepal Trans-Himalaya Sınır Ticaret Birliği Başkanı Ram Hari Karki, 76 iş insanı ve çalışanının kayıp olduğunu söyledi. Seller, elektronik, meyve, hazır giyim ve ayakkabı taşıyan yaklaşık 200 konteyneri de sürükledi.

🔹 Gümrük vergisi yaklaşık 70 konteyner için önceden ödenmişti. Konteyner başına malların değeri 4 milyon ila 20 milyon Nepal rupisi arasında değişirken, sektörün toplam kaybı 1 milyar rupi olarak tahmin edildi.

🔹 Aynı nehirde bir yıldan biraz uzun süre önce meydana gelen sınır ötesi selde 11 kişi hayatını kaybetmiş, Nepal-Çin Dostluk Köprüsü yıkılmış ve geçiş altı ay kapanmıştı.

🔹 Nepal'in 2025-26 mali yılındaki Çin ithalatının yaklaşık dörtte biri üç kuzey geçişinden geldi. En büyük geçiş olan Rasuwagadhi, Çin'den yapılan ithalatın yüzde 10,7'sini ve Nepal'in Çin'e ihracatının yüzde 47'sini taşıdı.

🔹 Nepal'in uluslararası ticaretinin yüzde 65'i Hindistan üzerinden gerçekleşiyor. Nepal, 2015'teki Hindistan ablukasının ardından Çin'le 2016'da ticaret ve transit anlaşması imzaladı; 2019'da yapılan uygulama protokolüyle dört Çin deniz limanı ve üç iç limana erişim kazandı.

🔹 Son mali yılda Nepal, Çin'den 425,24 milyar rupi değerinde mal ithal etti ve 1,89 milyar rupilik ihracat yaptı. Hindistan'dan ithalat 1,21 trilyon rupiye, Hindistan'a ihracat 258,65 milyar rupiye ulaştı.

🔹 Nepal'in kuzeydeki üç ana ticaret güzergâhı da sınırlı durumda. Çin, Tatopani geçişini gerekçe açıklamadan kapattı; Mustang bölgesindeki Korala geçişi ise günde yalnızca iki veya üç yük aracı işleyebiliyor.

🔹 Tibet'te Nepal'e gidecek malları taşıyan ve toplam değeri 2 milyar rupi olan yaklaşık 176 konteyner mahsur kaldı. Korala üzerinden yeniden yönlendirme haftalar sürebilir ve taşıma maliyetlerini artırabilir.

🔹 Ram Hari Karki, sellerin verdiği hasarın Rasuwagadhi'nin iki ila üç yıl boyunca normal işleyişine dönmesini engelleyebileceğini söyledi.

🔹 Çin sınırın kendi tarafındaki yolları yeniden inşa etmeye başladı. Nepal'in mevcut yolu yeniden yapması ticareti daha hızlı başlatabilir ancak güzergâhı yeni bir afete açık bırakabilir; daha güvenli bir rota ise daha fazla zaman ve para gerektirebilir.

🔹 Karki, kısa vadede uygulanabilir tek alternatifin Tatopani olduğunu söyledi. Bunun için Nepal'in hasarlı 25 kilometrelik yol bölümünü onarması ve Pekin'i geçişi yeniden açmaya ikna etmesi gerekiyor.

🔹 Amazon Prime Air'e ait kargo uçağı, Miami Uluslararası Havalimanı'na iniş sırasında pistten çıktı ve yerdeki birden fazla araca çarptı.

🔹 Kazada en az beş kişi öldü, beş kişi yaralandı. Yaralılardan üç kişinin durumunun kritik olduğu açıklandı.

🔹 Uçağın çarptığı araçlarda en az iki kişi mahsur kaldı; pilot ve yardımcı pilot da uçağın içinde mahsur kaldı.

🔹 Miami-Dade İtfaiye Şefi Ray Jadallah, yetkililerin hayatını kaybeden kişilerin kimliklerini açıklamadığını söyledi.

🔹 Olay yerine 60'tan fazla kurtarma aracı ve yaklaşık 200 personel gönderildi. Uçaktan sızan yakıtla mücadele akşam saatlerinde sürdü.

🔹 Havalimanı kazanın ardından tüm uçuşları durdurdu; dört pistten ikisi aynı akşam yeniden açıldı.

🔹 Federal Havacılık İdaresi, uçağın Porto Riko'nun San Juan kentinden havalandığını ve Boeing 767-300 modelinde olduğunu açıkladı. 21 Air, uçağı Amazon için işletiyordu.

🔹 Amazon, kazanın ayrıntılarını toplamayı sürdürdüğünü ve olayda yer alan herkesin güvenliği ile bakımının öncelik olduğunu açıkladı.

🔹 Federal Havacılık İdaresi kazayla ilgili soruşturma başlatacak.

🔹 Şubat 2019'da Amazon Prime Air adına işletilen Atlas Air Flight 3591 sefer sayılı Boeing 767-300, Miami'den Houston'a giderken Trinity Bay'e düşmüş ve uçaktaki üç kişi hayatını kaybetmişti.

🔹 Kanada’nın ABD’den ithal edilen yaklaşık 27,6 milyar Kanada doları (20 milyar ABD doları) değerindeki ürünlere uyguladığı yüzde 15, 25 ve 50 oranındaki misilleme tarifeleri yürürlüğe girdi.

🔹 Tarifeler çelik ve alüminyum ürünleri ile peynir gibi süt ürünlerini kapsıyor; bazı deniz ürünleri ilk listeden çıkarıldı.

🔹 Donald Trump, Kanada’nın benzer değerdeki ürünlerine yüzde 50 gümrük vergisi uygulamıştı. ABD tarifeleri hokey sopası ve çimento gibi ürünleri kapsıyor ve Kanada’nın ABD’ye ihracatının yaklaşık yüzde 5,5’ini etkiliyor.

🔹 Trump, Bombardier Aviation’ın üretimini ABD’ye taşımaması halinde şirketin uçaklarının ABD’de satışını engellemekle tehdit etti. Trump, Truth Social hesabında “Bombardier’in ABD’de satışı artık yok” mesajını paylaştı ancak satışların nasıl durdurulacağını açıklamadı.

🔹 Bombardier uçakları ABD hava yolu şirketlerinin iç hat filolarında binlerce adet bulunuyor. Şirket, ABD’de 20’den fazla eyalette on binlerce istihdam sağladığını ve 47 eyalette yaklaşık 2.800 Amerikan şirketiyle tedarik zinciri oluşturduğunu açıkladı.

🔹 Bombardier, ABD’deki tedarikçilerine yılda 2,5 milyar ABD dolarından fazla ödeme yaptığını ve Amerikan şirketleriyle ortaklığına değer verdiğini açıkladı.

🔹 ABD tarifeleri Kanada ekonomisi için sınırlı ölçüde olumsuz risk oluşturuyor; Orta Kanada’nın imalat sektörü daha güçlü etkileniyor.

🔹 Kanada Başbakanı Mark Carney, Washington’daki görüşmelerin ardından 21 Ağustos’ta ticaret müzakerelerini askıya aldı. Carney, ABD yönetiminin şartlarını kabul edilemez bulduğunu ve Kanada’nın diğer ülkelerle ticaret anlaşmalarına son anda kısıtlamalar getirildiğini söyledi.

🔹 Carney, ABD’li yetkililerin Fransız dili ve Quebec kültürüne yönelik tehditlerde bulunduğunu söyledi. ABD’nin üst düzey ticaret yetkilisi Jamieson Greer ise Fransızcanın korunmasının hassas ve önemli olduğunu, bu konuda baskı veya koşul getirmediklerini açıkladı.

🔹 ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, ABD ile Kanada arasında savaş olmadığını söyledi. Pentagon şefi Pete Hegseth’in sosyal medyada Kanadalı bir askerin fiziksel görünümüyle alay etmesi üzerine Carney, sözlerin makamlarına yakışmadığını ve yapıcı olmadığını söyledi.

🔹 Trump’ın Ontario Gölü’nün adını “Amerika Gölü” olarak değiştirme kararı Kanada’da tepki çekti. Trump daha önce Meksika Körfezi’nin adının “Amerika Körfezi” olarak değiştirilmesini emretmiş ve Kanada’nın ABD’nin 51’inci eyaleti olması gerektiğini söylemişti.

🔹 Kanada ithalatının yaklaşık yüzde 60’ını ABD’den yapıyor; ihracatının yaklaşık yüzde 70’i ABD pazarına gidiyor. Kanada hükümeti işletmeler ve çalışanlara destek olmak için 7,5 milyar Kanada doları (5,4 milyar ABD doları) tutarında yardım paketi açıkladı.

🔹 Amazon adına işletilen Boeing 767-300 kargo uçağı, pazar günü Miami Uluslararası Havalimanı’nda pistten çıktı ve iki araca çarptı.

🔹 Uçağın çarptığı araçlardan biri, içinde yedi kişinin bulunduğu 2012 model beyaz Ford Econoline minibüstü; diğer araç ise Miami’nin NW 67th Avenue caddesinde ilerleyen küçük bir Toyota SUV’du.

🔹 Kazada beş kişi hayatını kaybetti, beş kişi yaralandı. Yaralılardan en az biri araç enkazının altında kaldı ve acil servis ekipleri tarafından çıkarıldı.

🔹 Uçak, San Juan’dan Miami’ye yaptığı rutin uçuşun ardından pistin sonundan yaklaşık 1.300 feet taştı ve bir otopark yakınındaki çevre çitine çarparak durdu.

🔹 Ulusal Ulaştırma Güvenliği Kurulu Başkanı Jennifer Homendy, soruşturmanın uçağın neden duramadığına, pilotlara, uçağa, Amazon’un güvenlik standartlarına ve Amazon ile sözleşmeli taşıyıcı arasındaki ilişkiye odaklanacağını söyledi.

🔹 Pistte yaklaşık 1.000 feetlik güvenlik alanı bulunuyordu ancak taşan uçakları yavaşlatmak için kullanılan Ezilebilir Malzeme Durdurma Sistemi (EMAS) yer almıyordu.

🔹 EMAS sistemleri saatte 70 knot veya daha düşük hızla ilerleyen uçakları durdurmak için tasarlanıyor ve ABD’de yaklaşık 72 havalimanında bulunuyor. Bu sistemin kazayı önleyip önleyemeyeceği soruşturmanın temel başlıklarından biri olacak.

🔹 Amazon, uçağın Miami merkezli 21 Air LLC ile yürütülen ticari ilişki kapsamında sözleşmeli olarak işletildiğini açıkladı. Şirket, yerel makamlarla yakın çalıştığını ve soruşturmaya tamamen iş birliği yapacağını söyledi.

🔹 Uçağın iki kişilik mürettebatıyla henüz görüşülmedi; araştırmacılar pilot ve yardımcı pilotla yapılacak görüşmeleri planlıyor.

🔹 NTSB’nin kazaya ilişkin uçuş verileriyle ilgili daha fazla bilgiyi hafta içinde yayımlaması bekleniyor. Kurumun ön raporu genellikle haftalar içinde, kazanın nedenini belirleyen nihai raporu ise aylar veya yıllar içinde hazırlanıyor.

🔹 Kazanın meydana geldiği pist en az 19 saat daha kapalı kalacak şekilde planlandı. Havalimanı azaltılmış kapasiteyle çalışırken Miami’ye giden uçuşlarda ortalama beş saati aşan gecikmeler yaşandı.

🔹 Mistral AI, Avrupa merkezli bir teknoloji şirketi için borsa dışındaki en büyük yatırım turu olduğunu açıkladığı 3 milyar avroluk finansman turunu tamamladı.

🔹 Şirketin değeri, Eylül 2025’teki 11,7 milyar avrodan 21 milyar avroya yükseldi.

🔹 Yeni yatırımcılar arasında turun lideri Güney Koreli Samsung ile Avrupa Komisyonu tarafından kurulan Scale-up Europe fonu yer aldı.

🔹 Mistral AI, 2030’a kadar Avrupa’da toplam 1 gigavat elektrik kapasitesine sahip veri merkezleri kurmak üzere bir konsorsiyum oluşturdu; şirket bu merkezlerde açık kaynaklı yapay zekâ modelleri dağıtacak.

🔹 Şirketin veri merkezleri ve kurumsal hizmetlere yönelmesi, bazı teknoloji uzmanlarının Mistral AI’ın ABD ve Çin merkezli şirketlerle ileri düzey yapay zekâ modelleri geliştirme yarışından çekildiği eleştirilerine yol açtı.

🔹 Mistral Medium 3.5, Artificial Analysis’ın yapay zekâ sıralamasında 22. sırada yer alıyor. Hugging Face’te Mistral modellerinin ocak ayından bu yana 14 bin türetilmiş sürümü oluşturulurken, Alibaba’nın Qwen modellerinde bu sayı 151 bine ulaştı.

🔹 Mistral AI, CMA CGM ve BNP Paribas gibi büyük müşterilerin yapay zekâ sistemlerini iş süreçlerine uyarlamasına yardımcı olmak üzere saha mühendislerinden oluşan bir hizmet birimi kurdu.

🔹 Fransa Ekonomi Bakanı Roland Lescure, Mistral AI’ın temel yapay zekâ modelleri geliştiren bir şirket mi yoksa kârlı bir hizmet şirketi mi olacağının zamanla görüleceğini söyledi. Lescure, Avrupa yapay zekâsının yalnızca Mistral AI’a dayanması halinde Avrupa’nın zor durumda kalacağını belirtti.

🔹 Mistral AI Başkan Yardımcısı Audrey Herblin-Stoop, şirketin ileri düzey yapay zekâ modelleri geliştirme hedefinden vazgeçmediğini söyledi.

🔹 Herblin-Stoop, yatırımın Avrupa’da en gelişmiş çiplerle donatılmış bağımsız hesaplama kapasitesi oluşturmak ve daha güçlü modeller eğitmek için kullanılacağını açıkladı.

🔹 Mistral AI’ın 2026’da 1 milyar avro ciroya ulaşması bekleniyor; 1.200 çalışanı bulunan şirkette 300 araştırmacı görev yapıyor.

🔹 Şirket, sesli yapay zekâ, biçimsel kanıtlı bilgisayar kodu, dronlarda kullanılan küçük gömülü modeller ve endüstriyel yapay zekâ alanlarında ileri düzey modellere sahip olduğunu belirtiyor.

🔹 Mistral AI’ın kurucuları ve çalışanları, oy haklarının yarısından fazlasını elinde tutuyor; şirket sermayesinin büyük bölümü Avrupa kaynaklı kalıyor.

🔹 Almanya, Nikaragua’nın İsrail’e silah satışları nedeniyle açtığı soykırım davasının usulüne uygun başlatılmadığını ve davanın reddedilmesi gerektiğini Uluslararası Adalet Divanı’na bildirdi.

🔹 Nikaragua, Berlin’i İsrail’e silah ve diğer askeri destek sağlayarak Gazze’deki soykırım eylemlerini kolaylaştırmakla ve Soykırım Sözleşmesi ile uluslararası insancıl hukuku ihlal etmekle suçluyor.

🔹 Almanya’nın baş hukukçusu Julia Monar, Nikaragua’nın Almanya’nın görüşünü almaya ilgi göstermediğini ve ülkeyi doğrudan mahkemeye taşıdığını söyledi.

🔹 Monar, Nikaragua’nın Alman hükümetine usulüne uygun bildirim yapmadığını ve dava sürecini başlatmadan önce Almanya’ya yanıt vermesi için bir aydan az süre tanıdığını söyledi. Almanya’nın diğer avukatı Antonios Tzanakopoulos, resmi bildirimin uygun diplomatik kanallar yerine genel bir e-posta adresine gönderilen Yahoo hesabından yapıldığını belirtti.

🔹 Almanya, ABD’nin ardından İsrail’in ikinci en büyük silah tedarikçisi konumunda bulunuyor.

🔹 Monar, Almanya’nın askeri teçhizat ihracatını uluslararası hukuka uygun biçimde dikkatle incelediğini söyledi. Almanya’nın 2024’ten bu yana Gazze çatışmasında kullanılabilecek ve nihai varış yeri İsrail olan savaş silahlarının ihracatına izin vermediğini açıkladı.

🔹 Uluslararası Adalet Divanı, 2024’te Nikaragua’nın Almanya’nın Gazze’de İsrail’e askeri ve diğer yardımları durdurması yönündeki acil talebini reddetti ancak davayı tamamen düşürmedi.

🔹 Güney Afrika, 2023’te aynı mahkemede İsrail’i soykırımla suçladı. Divan, Ocak 2024’te İsrail’e Gazze’de ölümleri, yıkımı ve soykırım eylemlerini önlemek için elinden geleni yapması; iki ay sonra da insani durumu iyileştirmek ve gıda, su, yakıt ile diğer yardım malzemelerinin girişine izin vermek için daha fazla sınır kapısı açması talimatını verdi.

🔹 Güney Afrika, İsrail’in bu talimatları büyük ölçüde görmezden geldiğini söylüyor. Nikaragua’nın Almanya aleyhindeki davası ile Güney Afrika’nın İsrail aleyhindeki davası, 1948 tarihli Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi’nin ihlal edildiği iddiasına dayanıyor.

🔹 Uluslararası Adalet Divanı’ndaki davalar yıllarca sürebiliyor. Güney Afrika’nın yazılı başvurularını Kasım 2027’ye kadar sunması, İsrail’in ise Mayıs 2029’a kadar yanıt vermesi gerekiyor; davanın Gazze’de soykırım işlenip işlenmediğine ilişkin esas duruşmalarının en erken 2029’un sonlarında yapılması bekleniyor.

🔹 Uluslararası Ceza Mahkemesi, Gazze çatışmasıyla bağlantılı olarak İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve eski Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında tutuklama emri çıkardı. İki isim soykırımla değil, insanlığa karşı suçlarla suçlanıyor; İsrailli yetkililer suçlamaları reddediyor.

🔹 ABD, Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin 18 yargıcından dokuzu dahil olmak üzere çok sayıda üst düzey mahkeme çalışanına yaptırım uyguladı.

🔹 Gazze’deki çatışmada on binlerce Filistinli hayatını kaybetti ve bölge büyük ölçüde yıkıma uğradı. ABD’nin geçen yıl arabuluculuk yaptığı kırılgan ateşkesin ilanından bu yana Gazze Sağlık Bakanlığı’na göre İsrail ateşinde 1.300’den fazla Filistinli ve beş İsrail askeri öldü.

🔹 PowerChina’nın iştiraki Jiangxi Electric Power Construction, Pakistan’ın en büyük elektrik dağıtım şirketlerinden Faisalabad Electricity Supply Company’yi satın alma yarışından son anda çekildi.

🔹 Pakistan, FESCO için yedi yerli ve üç Türk şirketini ön yeterlilikten geçirdi; Gujranwala Electric Power Company için ise yedi Pakistanlı, üç Türk ve bir Suudi şirketten ilgi aldı.

🔹 Hükümet, FESCO, GEPCO ve Islamabad Electric Supply Company’de yatırımcılara yüzde 51 ila yüzde 100 arasında pay ve yönetim kontrolü sunuyor. Üç şirket toplam 14 milyondan fazla tüketiciye hizmet veriyor.

🔹 Pakistan hükümet yetkilisi, Jiangxi Electric’in ilgi beyanı belgesini Çince sunduğunu ve taleplere rağmen İngilizce nüsha paylaşmadığını söyledi. Yetkili, şirketin başlangıçtan itibaren ihaleyle ilgilenmediğinin değerlendirildiğini belirtti.

🔹 PowerChina, 1987’de Pakistan pazarına girdi ve yedi büyük enerji projesinde çalıştı. Şirketin Pakistan’daki yatırımları 2,2 milyar dolara ulaştı.

🔹 Çinli şirketler, Çin-Pakistan Ekonomik Koridoru kapsamındaki bir düzineden fazla enerji projesine 15 milyar doların üzerinde yatırım yaptı; yaklaşık 8 bin megavat üretim kapasitesi ve 4 bin megavat iletim hattı oluşturdu.

🔹 Pakistan’ın Çinli şirketlere gecikmiş ödemeleri 2,3 milyar dolara ulaştı. Elektrik dağıtım şirketleri, tahsilat, elektrik hırsızlığının azaltılması, hat kayıpları ve yerel düzeyde yönetim açısından daha yüksek risk taşıyor.

🔹 Pakistan’daki dolar çıkışı kısıtlamaları, Çinli şirketlerin kârlarını ülkelerine göndermesini zorlaştırıyor. Pakistan ayrıca elektrik tarifelerini düşürmek, borç geri ödeme sürelerini uzatmak ve gecikme ücretlerini azaltmak için bazı CPEC enerji anlaşmalarını yeniden müzakere etmek istedi; Pekin bu talepleri reddetti.

🔹 FESCO için ön yeterlilik alan üç Türk şirketinin tamamı GEPCO ile de ilgileniyor. Türk şirketleri, Pakistan’ın elektrik dağıtım reformunu Türkiye’de geliştirilen iş modeli ve operasyonel uzmanlığı ihraç etmek için fırsat olarak görüyor.

🔹 Pakistan ve Türkiye, savunma ve hükümetler arası ilişkilerin ötesinde ticaret ve yatırım bağlarını genişletmeyi hedefliyor. Elektrik dağıtımı, altyapı, yenilenebilir enerji ve ticari olarak işletilen kamu hizmetleri bu ilişkilerin yeni alanları arasında yer alabilir.

🔹 ABD ordusu ve istihbarat kurumlarında, Trump yönetimi İran çatışmasını sona erdirmeyi başarırsa Orta Doğu’da konuşlandırılan personel ve tesis sayısının azaltılması görüşülüyor.

🔹 11 Eylül 2001 saldırılarının ardından ABD, Irak, Afganistan, Suriye, İran, Yemen ve Libya’daki savaşlar ile operasyonları desteklemek için bölgedeki kalıcı askeri ve istihbarat tesislerini büyük ölçüde genişletti.

🔹 İran’la aylar süren çatışmada ABD tesisleri tekrarlanan füze ve insansız hava aracı saldırılarının hedefi oldu; çatışmalarda 18 Amerikan askeri öldü.

🔹 ABD’nin Orta Doğu’da hâlen yaklaşık 50 bin askeri, iki uçak gemisi ve bir düzineden fazla güdümlü füze destroyeri bulunuyor. Çatışmaların en yoğun döneminde bölgeden gönderilen CIA personeli yeniden bölgeye gönderiliyor.

🔹 ABD ordusu, bölgede kalması beklenen birlikleri korumak için bazı tesisleri yer altına taşıma seçeneğini değerlendiriyor.

🔹 Ordu, Orta Doğu’daki kuvvet yapısını gelecek yıldan itibaren değiştirebilecek çeşitli seçenekler hazırlıyor; ancak çatışma sürerken uçakların harekât noktası olarak kullanılan stratejik üslerin terk edilmesi beklenmiyor.

🔹 İran saldırıları Bahreyn, Katar, Suudi Arabistan ve Kuveyt’teki ABD askeri tesislerinde önemli hasara yol açtı. Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’daki CIA karakolu da bir saldırıda büyük ölçüde yıkıldı.

🔹 CIA ve ABD ordusunun özel operasyonlar komutanlığındaki bazı yetkililer, kalıcı üsler yerine personel ve ekipmanların ABD’de tutulup bölgeye yalnızca görevler için gönderilmesini değerlendiriyor.

🔹 Ağır hasar gören veya yıkılan bazı tesisler maliyet nedeniyle yeniden inşa edilmeyebilir. Pentagon, hasarın toplam maliyetini ve hangi tesislerin yeniden yapılacağını henüz kesinleştirmedi.

🔹 Pentagon yetkilileri, Körfez ülkelerindeki ABD askeri varlığını azaltarak savunma yükünün daha büyük bölümünü bölgesel ortaklara devretmek istiyor.

🔹 ABD’nin büyük ve kalıcı üslerinden bazılarını koruması bekleniyor; ancak yeniden inşa süreci ev sahibi ülkelerin milyarlarca dolara ulaşabilecek maliyetlere katkı sunmasına bağlı olabilir.

🔹 İran’la çatışmayı sona erdirecek bir anlaşma için henüz ilerleme sağlanmadı. ABD birlikleri ve üsleri kısa vadede İran’ın saldırılarıyla karşı karşıya kalmayı sürdürebilir.

🔹 ABD Deniz Kuvvetleri Harekât Başkanı Amiral Daryl Caudle, personelin 5. Filo’nun geleneksel merkezi Bahreyn’e yakın zamanda dönmeyeceğini söyledi.

🔹 Nepal, onlarca yılın en büyük doğal felaketinin ardından BM destekli Kayıp ve Zarar Fonu’ndan hızlı, doğrudan ve etkili yanıt vermesini istedi.

🔹 Nepal-Çin sınırındaki kaya-buz çığının tetiklediği 26 Ağustos tarihli tsunami benzeri sellerde 1.300’den fazla kişi hayatını kaybetti, yaklaşık 5.000 kişi kayboldu.

🔹 Nepal ordusu, hidroelektrik tünelinde dokuz gün mahsur kalan iki yerel çalışanı kurtardı; bir Çin vatandaşı da ertesi gün kurtarıldı.

🔹 Nepal’in ekonomik kayıpları 400 milyar Nepal rupisi, yani yaklaşık 2,5 milyar dolar olarak hesaplanıyor. Yeniden inşa maliyetlerinin yaklaşık 5 milyar dolara ulaşması bekleniyor.

🔹 En ağır hasar, ülkenin kuzey ve orta kesimlerindeki Rasuwa, Dhading ve Nuwakot bölgelerinde meydana geldi.

🔹 Dünya Bankı, Nepal’in küresel sera gazı emisyonlarının yalnızca yüzde 0,01’inden sorumlu olduğunu tahmin ediyor. Germanwatch’ın 2026 İklim Risk Endeksi, Nepal’i 2024’te aşırı hava olaylarından en çok etkilenen altıncı ülke olarak sıraladı.

🔹 Kayıp ve Zarar Fonu, 2022’deki Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı’nda kurulmasına karar verilmesinin ardından 2023’te faaliyete geçirildi.

🔹 Fonun başlangıç dönemi olan 2025-26 için şimdiye kadar taahhüt edilen kaynaklardan 250 milyon dolar tahsis edildi; bu miktarın en az yüzde 50’si küçük ada devletleri ile en az gelişmiş ülkelere ayrıldı.

🔹 Fon, hukuki sorumluluk veya zorunlu tazminat mekanizması içermiyor. Kaynaklar, iklim olaylarının ardından rehabilitasyon, toparlanma ve yeniden inşa çalışmalarında kullanılmak üzere tasarlandı.

🔹 Nepal’in başvurusunu destekleyen Afrika, Asya-Pasifik ve en az gelişmiş ülkeleri temsil eden kurul üyeleri, fon yönetimine Nepal’e mümkün olduğunca hızlı destek verilmesi çağrısında bulundu.

🔹 Nepal’in başvurusunun değerlendirilebilmesi için felaketin iklim değişikliğiyle doğrudan bağlantısını ortaya koyması ve ayrıntılı bir kayıp değerlendirmesi sunması gerekiyor.

🔹 Başbakan Balendra Shah, Himalaya bölgesinin artan sıcaklıklar nedeniyle daha yüksek risklerle karşı karşıya olduğunu söyledi. Shah’ın bu ay New York’ta Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’na hitap etmesi planlanıyor.

🔹 Kayıp ve Zarar Fonu Sekretaryası, yayıma kadar yapılan yorum talebine yanıt vermedi.

🔹 Çevre kuruluşu Prakriti Resources Centre yöneticisi Raju Pandit Chhetri, fonun Nepal’in başvurusuna yanıt verirken benzer talepler için de prosedür oluşturması gerektiğini söyledi.