🔹 Çin’in ihracatı ağustosta geçen yılın aynı ayına göre ABD doları bazında yüzde 25 arttı; ithalat yüzde 28 yükseldi.

🔹 Çin, ağustosta dünyadan aldığı mallardan 119,09 milyar dolar daha fazla mal sattı. Ticaret fazlası üst üste dördüncü ayda 100 milyar doların üzerinde gerçekleşti.

🔹 Çin’in bu yılki ticaret fazlası 800 milyar doları aştı ve geçen yılki 1,2 trilyon dolarlık seviyeyi geçmesi bekleniyor.

🔹 Çin’in ABD ile ticaret fazlası ağustosta yüzde 44 artarak 29 milyar doların üzerine çıktı; bu, Donald Trump’ın Ocak 2025’te göreve dönmesinden bu yana en geniş fark oldu.

🔹 Çin’in Güneydoğu Asya’ya ihracatı yaklaşık yüzde 26, Afrika’ya ihracatı yüzde 25’ten fazla ve Kanada’ya ihracatı yüzde 10’dan fazla arttı.

🔹 Çin’in yarı iletken ihracatı ağustosta yıllık bazda yaklaşık yüzde 130, otomatik veri işleme makineleri ihracatı yüzde 77 arttı. Elektrikli araçlara yönelik talep de güçlü kaldı.

🔹 Çin’de iç tüketim zayıf, genç işsizliği yüksek ve ekonomi üç yılın en yavaş büyüme hızını yaşıyor. Fabrikalar bu nedenle dış pazarlara yöneliyor.

🔹 Avrupa Birliği, Çin’e Avrupa ile rekor seviyedeki ticaret açığını dengelemesi için ekim ayına kadar somut sonuç alma süresi verdi; aksi durumda daha sert önlemler uygulanabileceği bildirildi.

🔹 ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Çin’i G20’nin ortak bildirisini engellemekle suçladı. Çin hükümeti ise ticaret dengesizliklerini kasıtlı olarak yaratmadığını ve rekabet gücünün inovasyon ile verimli üretimden kaynaklandığını açıkladı.

🔹 Donald Trump ile Xi Jinping’in bu ay Washington’da yapması beklenen görüşmelerde ticaret gerilimleri ve Çin’in artan ihracatı öne çıkacak.

🔹 Çin’in petrol ithalatı ağustosta yıllık bazda yaklaşık yüzde 15 geriledi, temmuza göre yüzde 6 arttı. Çin, İran savaşı başladıktan sonra petrol alımlarını önemli ölçüde azalttı.

🔹 İran güçleri, Hürmüz Boğazı’nda bir ABD Donanması deniz dronunu ele geçirdi.

🔹 İran’ın yarı resmi haber ajansı Tasnim, ele geçirilen deniz aracının fotoğrafını sosyal medyada yayımladı.

🔹 ABD askeri yetkilileri olayı doğruladı ancak dronun arızalı olduğunu ve gizli teknoloji taşımadığını açıkladı.

🔹 ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı sözcüsü Yüzbaşı Tim Hawkins, dronun devam eden operasyonları desteklemek amacıyla bölge sularını tararken bir günden fazla süre önce arızalandığını söyledi.

🔹 Ele geçirilen araç, ticari olarak temin edilebilen teknoloji kullanan eski model Anduril Dive-LD idi; sınıflandırılmış sonar veya radar ekipmanı bulunmuyordu.

🔹 Hawkins, dronda başka tarafların yararlanabileceği gelişmiş savunma teknolojisi bulunmadığını söyledi.

🔹 ABD Donanması dronları deniz mayınlarını tespit etmek, tekneleri ve düşman faaliyetlerini izlemek için kullanıyor; bir olayda düşman sularında vurulan bir ABD helikopterinin mürettebatını kurtarmak için de kullanıldı.

🔹 Virginia Tech Üniversitesi’nden Craig Woolsey, dronun ele geçirilmesinin İran’ın ABD sistemlerinin etkinliğini azaltabilecek ve kendi sistemlerini geliştirebilecek bazı ayrıntıları öğrenmesine yardımcı olabileceğini söyledi.

🔹 Türkiye’nin Akdeniz kıyısındaki Antalya ilinde çıkan orman yangını, yüzlerce kişinin evlerinden tahliye edilmesine ve en az iki kişinin yaralanmasına yol açtı.

🔹 Yangın pazartesi akşamı Antalya’nın Aksu ilçesinde başladı ve şiddetli rüzgârın etkisiyle komşu Kepez ilçesine yayıldı.

🔹 Bacaklarından yaralanan iki kişi hastaneye kaldırıldı; dumandan etkilenen altı kişi olay yerinde tedavi edildi.

🔹 Aksu ve Kepez’de en az 254 evden insanlar tahliye edildi. Antalya ile yaklaşık 130 kilometre kuzeydeki Isparta arasındaki kara yolu geçici olarak trafiğe kapatıldı.

🔹 Aksu’daki hayvan barınağından 100’den fazla köpek tahliye edilerek güvenli bölgeye götürüldü. Dumandan etkilenen bir köpek veterinerler tarafından tedavi edildi.

🔹 Bölgedeki 2 binden fazla evde elektrik kesintisi yaşandı.

🔹 Yangına müdahale için en az beş yangın söndürme uçağı, 10 helikopter, 110 arazöz ve 600 personel görevlendirildi.

🔹 İtfaiye ekipleri yakındaki Adana ve Mersin illerindeki orman yangınlarıyla da mücadele etti.

🔹 ABD, salı günü bir donanma savaş gemisine yönelik yeni füze saldırısı girişimlerine karşılık olarak çok sayıda İran tankerini vurdu.

🔹 Washington ile Tahran arasındaki karşılıklı saldırılar, altı aydan uzun süredir devam eden savaş sırasında yeniden çatışma riskini artırdı.

🔹 İran Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri, Kuveyt ve Bahreyn limanları yakınındaki petrol tankerlerinin mürettebatını gemilerini derhal terk etmeleri konusunda uyardı. Gemilerin ABD’nin İran tankerlerine yönelik saldırılarına misilleme olarak hedef alınabileceği bildirildi.

🔹 İran devlet televizyonunda yayımlanan uyarıda, ABD ordusunun çok sayıda İran petrol tankerini hedef aldığı belirtildi; Kuveyt ve Bahreyn, ABD güçlerine ev sahipliği yapmak ve saldırılara yardım etmekle suçlandı.

🔹 ABD ordusu cumartesi günü, donanma gemilerinin balistik füzelerle hedef alınmasının ardından üç İran petrol tankerini vurduğunu açıkladı ve gerekirse İran’ın sınırlı sayıdaki petrol filosunu imha edeceği uyarısında bulundu.

🔹 İran, Hürmüz Boğazı yakınında boğazdan geçmek isteyen gemileri kapsayan yeni bir “dışlama bölgesi” ilan etmeyi planladığını açıkladı.

🔹 Trump yönetimi, İran’ı kalan ticaret ortaklarından izole etme girişimi kapsamında İran havacılık sektörünün ek unsurlarına yaptırım uyguladı. Yaptırımlar, iki düzineden fazla ticari ve özel hava yolu şirketiyle yabancı kargo hizmeti sağlayıcılarını kapsadı.

🔹 ABD ve İran, savaş öncesinde dünya petrolünün yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolü sağlamaya çalışıyor. Brent petrolünün varil fiyatı salı günü kısa süreliğine 99,46 dolara yükseldi.

🔹 ABD’nin İran limanlarına yönelik ablukası, petrol ihracatını sınırlayarak ülke ekonomisini sıkıştırdı. ABD ordusu, sınırlı sayıdaki geminin Umman açıklarından Hürmüz Boğazı’ndan geçmesine yardım ediyor.

🔹 Tahran, gemilerin savaş öncesinde uluslararası su yolu kabul edilen boğazdan kendi belirlediği güzergâhtan geçmesini istiyor.

🔹 ABD Hazine Bakanlığı, İran’ı küresel ekonomiden izole etme çabası kapsamında 20’den fazla İran hava yolu şirketine ve hizmet sağlayıcısına yaptırım uyguladı.

🔹 Yaptırımlar, ABD yönetiminin “Operation Economic Outcast” adını verdiği ve İran’ı savaşı sona erdirecek bir anlaşmaya yöneltmeyi amaçlayan girişimin son adımlarından biri oldu.

🔹 Yeni yaptırım rejimi, İran ekonomisini, hükümetini veya nükleer programını destekleyen tedarik hatlarını kesmeyi hedefleyen önceki önlemlere eklendi.

🔹 Hazine Bakanı Scott Bessent, İran’ın kalan hava yolu şirketleriyle iş yapanların küresel finans sisteminden dışlanma riskiyle karşı karşıya olduğunu söyledi.

🔹 ABD ordusu, İran’ın iki ABD savaş gemisine füze fırlatmasının ardından üç İran petrol tankerini vurdu. ABD Merkez Komutanlığı, tankerlerden birinin Hark Adası, diğerinin Cask açıklarında etkisiz hale getirildiğini, üçüncü tankerin ise Umman Körfezi’nde imha edildiğini açıkladı.

🔹 İran, bölgeden izinsiz geçen gemileri durduracağını duyurdu. Hürmüz Boğazı’ndaki deniz taşımacılığı hafta sonunda mayıs ayından bu yana en düşük seviyeye geriledi.

🔹 Gerilimin tırmanması, Brent petrolünün salı sabahı varil başına yaklaşık 100 dolara yükselmesine neden oldu. Fiyat daha sonra geriledi.

🔹 ABD Hazine yetkilileri, İran’ın ticari hava yolu şirketlerini silah ve personel taşımak da dahil olmak üzere İran’ın istikrarsızlaştırıcı faaliyetlerini desteklemekle suçladı.

🔹 Hazine Bakanlığı, Mahan Air’e mal veya hizmet sağlayan Türkiye, Kazakistan, Malezya ve Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki şirketlerin varlıklarını da bloke etti. Mahan Air, 2019’dan bu yana ABD yaptırımları altında bulunuyor.

🔹 İran Devrim Muhafızları, ABD’nin Basra Körfezi’nde beş İran tankerine yönelik saldırılarına karşılık iki Amerikan gemisini, sekiz petrol tankerini ve bölgede bulunan 10 gemiyi hedef aldığını açıkladı.

🔹 İran Devrim Muhafızları, Ürdün’ün başkenti Amman’ın 100 kilometre doğusundaki El-Azrak Amerikan askeri üssüne de saldırı düzenlediğini duyurdu.

🔹 Ürdün ordusu, İran tarafından fırlatılan 20 füzeden 18’inin önlendiğini, diğer ikisinin ise yerleşim olmayan bölgelere düştüğünü açıkladı.

🔹 ABD ordusu, Körfez bölgesinde beş petrol tankerini imha ettiğini ve gemi mürettebatından saldırı öncesinde gemilerini terk etmelerini istediğini bildirdi.

🔹 ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran’ın Amerikan savaş gemilerine saldırmayı sürdürmesi halinde yeni petrol tankerlerinin kaybedileceğini söyledi.

🔹 İran Devrim Muhafızları, Hürmüz Boğazı girişinde Amerikan ordusuna ait bir denizaltı insansız hava aracını ele geçirdiğini açıkladı. ABD ordusu ise bölgede eski model bir insansız aracının arızalandığını duyurdu ancak bunun İran’ın ele geçirdiği araç olup olmadığını belirtmedi.

🔹 İran Genelkurmay Başkanı Ali Abdollahi Aliabadi, İran tankerlerine yönelik her saldırının bölgedeki Amerikan üslerine karşı saldırılarla sonuçlanacağını söyledi.

🔹 Tahran ve Washington, nisan ayında yürürlüğe giren ateşkese rağmen Hürmüz Boğazı ve çevresinde karşılıklı ateş açmayı sürdürüyor; diplomatik müzakereler ilerlemiyor.

🔹 Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiği savaşın başlamasından bu yana büyük ölçüde durdu. Boğazdan normalde dünya petrol ve doğal gaz ihracatının yaklaşık beşte biri geçiyor; kesinti küresel enerji piyasalarını ve ham petrol fiyatlarını etkiliyor.

🔹 İran, gemilerin boğazdan geçebilmesi için izin almasını talep ediyor. ABD ve bölgedeki çeşitli ülkeler bu uygulamayı reddediyor.

🔹 ABD hükümeti İran limanlarına abluka uygularken ülkenin tüm hava taşımacılığı sektörünü yaptırım listesine aldı ve Mahan Air ile Iran Air dahil İran hava yolu şirketleriyle çalışan kuruluşları yaptırımla tehdit etti.

🔹 ABD Merkez Komutanlığı, İran’la bağlantılı beş petrol tankerinin Basra Körfezi ve Umman Körfezi’nde imha edildiğini açıkladı.

🔹 Derya tankeri İran’ın petrol endüstrisinin merkezi Harg Adası yakınlarında vuruldu; Kaviz, Charminar, Horizon 1 ve Riesco tankerleri Umman Körfezi’nde imha edildi.

🔹 ABD güçleri, tankerlerin mürettebatına saldırıdan önce gemileri terk etmeleri için talimat verdi. Operasyonda hiçbir ABD askerinin yaralanmadığı açıklandı.

🔹 İran Devrim Muhafızları, ABD’nin bölgedeki saldırılarına karşılık Kuveyt ve Bahreyn’e ait petrol tankerlerini hedef alacağı uyarısında bulundu.

🔹 İran Devrim Muhafızları, Ürdün’deki ABD üslerine ve iki ABD destroyerine saldırılar düzenlediğini açıkladı. ABD Merkez Komutanlığı bu saldırıları doğrulamadı; Ürdün ise İran’ın fırlattığı 20 füzeden 18’ini düşürdüğünü açıkladı.

🔹 ABD güçleri hafta sonu, İran Devrim Muhafızları’nın bir uçak gemisi ve bir destroyere saldırma girişiminin ardından üç İran petrol tankerini daha imha etti.

🔹 ABD, İran’ın havacılık sektörüne bağlı 36 kuruluş ve kişiye yaptırım uyguladı.

🔹 Yaptırımlar, İran’da faaliyet gösteren 27 hava yolu şirketini, Mahan Air’e destek sağlayan kişi ve kuruluşları ile havacılık sektöründeki finansman ve tedarik kanallarını hedef aldı.

🔹 Japonya, bilgisayar çiplerinde kullanılan diklorosilanın (DCS) ihracatını sınırlayan Çin önlemlerine itiraz etti ve Japon şirketleri üzerindeki olası etkileri inceliyor.

🔹 Çin, Japonya’dan diklorosilan ithalatına yönelik önlemi, ihracatın damping karşıtı düzenlemeleri ihlal ettiği ve Çin’in yerli sanayisine zarar verdiği gerekçesiyle uygulamaya koydu.

🔹 Salı gününden itibaren Japonya’dan DCS ithal eden şirketler, Çin gümrüğüne yüzde 99,2’ye varan oranlarda nakit teminat yatırmak zorunda olacak.

🔹 Önlem Shin-Etsu Chemical, Denal Silane ve diğer Japon DCS ihracatçılarını kapsıyor.

🔹 Çin, soruşturma devam ettiği için önlemin geçici olduğunu ve nihai kararın daha sonra verileceğini açıkladı.

🔹 Japonya Kabine Baş Sekreteri Minoru Kihara, önlemlere itiraz etti ve Japon şirketlerinin haksız zarara uğramasını önlemek için Tokyo’nun uygun şekilde karşılık vereceğini söyledi.

🔹 Çin Ticaret Bakanlığı, Japonya’dan gelen DCS hakkında damping karşıtı soruşturma başlattı. Pekin ayrıca askeri amaçlarla kullanılabilecek çift kullanımlı ürünler için Japon şirketlerine ihracat kontrolleri uyguladı.

🔹 Çin ile Japonya arasındaki ilişkiler, Başbakan Sanae Takaichi’nin Çin’in Tayvan’a karşı askeri güç kullanması halinde Japon ordusunun müdahale edebileceğini söylemesinin ardından gerildi.

🔹 DCS, yarı iletkenlerin mantık ve bellek çiplerinde silikon, oksit ve diğer ince tabakaların oluşturulmasında kullanılan kimyasal buhar işleminde kullanılıyor.

🔹 Japonya, bilgisayar çipi üretiminde kullanılan ultra saf DCS’nin önde gelen üreticisi konumunda bulunuyor.

🔹 Kiev, beş gün boyunca neredeyse her saat jet motorlu insansız hava araçları ve ardından balistik füzelerle vuruldu.

🔹 Rusya, Ukrayna’nın radar ağlarını füzelerden önce insansız hava araçlarıyla aşırı yüklemeye çalışıyor. Temmuz ayında Ukrayna genelinde 437 sivil öldü; ağustos verilerinin de benzer seviyede olması bekleniyor.

🔹 Rusya’nın Geran-4 ve Geran-5 insansız hava araçları saatte 600 kilometreye kadar hız yapıyor ve ayda yaklaşık 3.000 adet üretiliyor. Ukrayna, bu araçlara karşı kendi önleme dronlarını geliştiriyor.

🔹 Ukrayna, ağustosun ilk sekiz gününde fırlatılan 57 balistik füzeden yalnızca birini düşürebildi. Patriot PAC-3 önleyicilerinin stokları neredeyse tükendi.

🔹 Rusya, en ölümcül füzelerinden ayda yaklaşık 100 adet üretiyor; üretim 60 Iskander-M ve 40 RM-48U füzesi olarak bölünüyor.

🔹 Ukrayna, bu yıl Fransa-İtalya ortak yapımı eski SAMP/T hava savunma bataryalarından birkaçını, gelecek yıl ise sekiz yeni SAMP/T NG sistemi alacak. SAMP/T NG, aynı anda manevra yapan birden fazla balistik füzeyle mücadele edebiliyor.

🔹 Aster önleyicisinin maliyeti, Patriot PAC-3’ün en yeni ihracat sürümünün yarısından daha az. Ancak SAMP/T NG sistemi henüz savaşta denenmedi ve MBDA’nın yıllık üretiminin 300 adede 2028’de ulaşması bekleniyor.

🔹 Ukrayna öncülüğündeki Avrupa çapındaki Freyja projesi, NATO standart radar ve veri bağlantılarıyla çalışacak, PAC-3’e göre daha düşük maliyetli ve yüksek miktarda üretilebilen bir önleyici geliştirmeyi amaçlıyor.

🔹 Fire Point, Freyja önleyicisiyle 2027 ortasına kadar başarılı bir balistik füze önleme testi yapabileceğini açıkladı. Projenin birim maliyetinin yaklaşık 700 bin dolar olması planlanıyor; operasyonel kabiliyetin en erken 2028’de oluşması bekleniyor.

🔹 Ukrayna, altyapı ve sanayi hedeflerini güçlendirme ve gizleme çalışmalarının yanı sıra Rusya’nın füze fabrikalarını ve fırlatıcılarını ateşleme öncesinde vurmayı hedefleyen “fırlatma öncesi” stratejiyi uyguluyor.

🔹 Ukrayna, önümüzdeki aylarda Pivdenmash tarafından geliştirilen Sapsan ile Fire Point üretimi FP-7 ve daha uzun menzilli FP-9 balistik füzelerini kullanıma sokmayı umuyor.

🔹 Balistik füzeleri büyük ölçekte üretmek, onları düşürecek yeterli sayıda önleyici üretmekten daha ucuz ve kolay. Hava harekâtlarında saldırı tarafı avantajlı durumda bulunuyor.

🔹 ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Çin’in yapay zekâda ABD’nin önüne geçemeyeceğini söyledi. Bessent, bu durumun nedenleri arasında Çin’in yapay zekâ alanındaki merkezi planlama yaklaşımını gösterdi.

🔹 Bessent, Çinli şirketlerin ABD yapay zekâ modellerini “damıtma” yöntemiyle kopyaladığını söyledi. Model damıtma, küçük bir modelin büyük modellerin çıktılarından öğrenmesini sağlayan yaygın bir yapay zekâ eğitim tekniği.

🔹 Bessent, Çin’in ABD modellerini kopyalayarak ABD’den daha yüksek bir seviyeye ulaşamayacağını belirtti.

🔹 Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in 24’ünde Washington’a yapacağı ziyareti heyecanla beklediğini ve görüşmelerin verimli geçmesini umduğunu söyledi. Trump, ABD’nin yapay zekâda Çin’in önemli ölçüde önünde olduğunu da belirtti.

🔹 ABD Ulusal Güvenlik Ajansı, Siber Güvenlik ve Altyapı Güvenliği Ajansı ile FBI, Çinli yapay zekâ şirketlerini sanayi ölçeğinde “saldırgan, kötü niyetli ve hedefli” damıtma faaliyetleri yürütmekle suçladı.

🔹 Ortak danışma raporunda DeepSeek, Moonshot AI, Alibaba, MiniMax, StepFun ve Z.AI şirketlerinin adı yer aldı. Raporda şirketlerin, en az 2024 sonlarından bu yana Claude, GPT, Gemini ve Grok modelleri de dahil olmak üzere ABD’nin önde gelen yapay zekâ modellerinden milyonlarca etkileşim üzerinden milyarlarca token aldığı belirtildi.

🔹 Washington’daki Çin Büyükelçiliği, ABD’nin suçlamalarını reddetti. Büyükelçilik sözcüsü Liu Chang, ABD yönetiminin damıtma yaklaşımını Çin’in yapay zekâ sektöründeki gelişimine yönelik kasıtlı bir saldırı olarak nitelendirdi ve bilimsel-teknolojik iş birliği çağrısı yaptı.

🔹 Çin ve ABD, bu ay yapay zekâ yönetişimi konusunda ikili görüşmelere hazırlanıyor. Çin daha geniş kapsamlı bir görüşme isterken ABD, görüşmelerin yapay zekâ güvenliğine odaklanmasını istiyor.

🔹 İki ülke, Trump ile Xi’nin mayıs ayında Pekin’de gerçekleştirdiği zirvenin ardından yapay zekâ yönetişimi konusunda resmi görüşmelere başlama kararı aldı.

🔹 ABD, Pax Silica tedarik zinciri girişimini ilerletirken Çin, Dünya Yapay Zekâ İşbirliği Örgütü’nü destekliyor.

🔹 ABD Dışişleri Bakanlığı Ekonomik İşlerden Sorumlu Müsteşarı Jacob Helberg, Pekin’le yapay zekâ yönetişimi konusundaki diyaloğun, iki ülke arasındaki rekabete rağmen yapıcı temas alanları oluşturabileceğini söyledi.