🔹 Saksonya-Anhalt eyalet seçimlerinde aşırı sağcı Almanya İçin Alternatif (AfD) oyların yaklaşık yüzde 44’ünü aldı ve II. Dünya Savaşı’nın ardından bir Alman eyaletini yönetmeye en yakın aşırı sağ parti konumuna geldi.

🔹 Friedrich Merz seçimlerde aday olmamasına rağmen seçmenlerin değerlendirmelerinde öne çıktı; çıkış anketine katılanların dörtte üçü Merz’in Hristiyan Demokrat Birliği’nin (CDU) seçim performansına zarar verdiğini söyledi.

🔹 Merz, Almanya’daki federal hükümete yönelik onay oranlarının olağanüstü düşük olduğunu ve ülke ekonomisinin “ince buz üzerinde” ilerlediğini söyledi.

🔹 Merz, iletişim tarzını geliştirme sözü verdi ancak ekonomiyi desteklemeye yönelik politikalarında, özellikle otomotiv sektörüne ilişkin önlemlerde, değişiklik yapmayacağını açıkladı.

🔹 Volkswagen, Çin rekabeti ve diğer sorunlarla mücadele amacı taşıyan yeniden yapılandırma kapsamında 50 bin kişiyi işten çıkaracağını duyurdu.

🔹 Saksonya-Anhalt’taki bazı seçmenler, Merz hükümetinin Ukrayna’ya destek için kamu kaynaklarını kullanmasını eleştirdi. Diğer seçmenler, ekonomik rekabet gücünü artırmayı amaçlayan ve sonbaharda oylanması planlanan düzenleme kapsamında bazı emekli maaşları ile sosyal yardımların azaltılmasına karşı çıktı.

🔹 Seçim sonucu, CDU içinde ve Berlin’deki koalisyon ortakları arasında yeni eleştirilere yol açtı; ana akım partilerin AfD ile iş birliğine karşı oluşturduğu “güvenlik duvarının” yeniden değerlendirilmesi tartışması başladı.

🔹 Merz’in 2029’a kadar ulusal seçime girmesi gerekmiyor. Saksonya-Anhalt CDU başkan yardımcısı Merz’in istifa etmesini istedi; buna karşın siyasi müttefiklerinin kendisini hemen görevden almaya yöneldiğine ilişkin kamuya açık sınırlı işaret bulunuyor.

🔹 CDU içinde 70 yaşındaki Merz’in yerine daha genç bir lider getirilmesini isteyenler bulunuyor. Kuzey Ren-Vestfalya Başbakanı Hendrik Wüst, adı olası halefler arasında anılan isimlerden biri oldu.

🔹 Wüst, partisinden uzaklaşan seçmenlerin güvenini yeniden kazanmak için mücadele edeceklerini söyledi.

🔹 Merz, CDU’nun Berlin ve Mecklenburg-Batı Pomeranya’daki seçimlerde beklenenden daha iyi sonuç alması halinde siyasi olarak toparlanabilir; bu eyaletlerde seçimler eylül ayında yapılacak.

🔹 Siyaset bilimci Roger Stöcker, Merz’in liderliğine hemen bir meydan okuma beklemediğini ancak Saksonya-Anhalt sonuçlarının CDU için “felaket” olduğunu söyledi.

🔹 Ağustos ayında ABD ile Kanada arasındaki ticaret görüşmelerinin aniden sona ermesi, iki ülke arasındaki gerilimi artırdı.

🔹 Donald Trump, ABD haritalarında Ontario Gölü’nün adının “Amerika Gölü” olarak değiştirilmesini emretti.

🔹 ABD’nin Kanada’dan ithal edilen ürünlere yönelik yeni tarifeleri yürürlüğe girerken Kanada da ABD ürünlerine karşılık tarifeler uyguladı.

🔹 Trump, ikinci başkanlık döneminin Ocak 2025’te başlamasından kısa süre sonra Kanada ve Meksika’dan gelen ürünlere gümrük vergileri getirdi.

🔹 Kanada, ABD tarifelerini ABD-Meksika-Kanada Anlaşması’nın açık ihlali olarak değerlendirdi ve çelik, alüminyum ile otomobillere karşı tarifeler koydu.

🔹 Trump yönetimi 22 Ağustos’ta, ABD Ticaret Yasası’nın daha önce kullanılmamış 338. maddesine dayanarak Kanada ürünlerine yüzde 50 tarife uyguladı.

🔹 Tarifeler, Kanada’nın ABD’ye yaptığı yıllık mal ihracatının yaklaşık yüzde 5’ine, yani 20 milyar dolarlık bölümüne uygulanıyor. Petrol, potas ve kritik mineraller gibi önemli doğal kaynaklar kapsam dışında tutuldu.

🔹 Kanada, 8 Eylül’de yüzlerce ABD tüketim ürününe yüzde 15 ila yüzde 50 arasında değişen tarifeler getirerek ABD önlemlerinin parasal etkisini yaklaşık olarak dengeledi.

🔹 Kanada, bazı ABD çelik ve alüminyum ürünlerine uyguladığı yüzde 25’lik karşı tarifeleri yüzde 50’ye çıkardı; süt, mobilya, golf sopaları, mutfak ürünleri, oyun konsolları, akıllı telefonlar ve diğer elektronik ürünler de yüzde 50 tarifeye tabi oldu.

🔹 Yeni Kanada tarifeleri, ABD’nin Kanada’ya yaptığı mal ihracatının yaklaşık yüzde 6’sına denk gelen bölümü etkiliyor.

🔹 Ticaret geriliminin Kanada’yı daha fazla etkilemesi bekleniyor; küçük ve orta ölçekli Kanadalı işletmelerin bazıları yüzde 50’lik tarifelerin ABD pazarından çıkmalarına yol açabileceğini belirtiyor.

🔹 17 Ağustos haftasında müzakere edilen geçici anlaşma, Kanada çelik ve alüminyumuna uygulanan tarifelerin yüzde 50’den yüzde 25’e indirilmesini, otomobil ve yumuşak kereste tarifelerinde azaltım yapılmasını öngörüyordu.

🔹 Görüşmeler 21 Ağustos’ta çöktü. ABD’nin otomobil tarifelerini yalnızca otomobil ve hafif kamyonlar için yüzde 25’ten yüzde 15’e indirme önerisi, Kanada açısından General Motors ve Ford’un ağır kamyon üreten Ontario fabrikalarını riske atacağı gerekçesiyle kabul edilmedi.

🔹 Mark Carney, yayın platformlarının Kanada ve Fransızca içerikleri teşvik etmesini gerektiren kuralların gevşetilmesi talebine karşı çıktı.

🔹 Donald Trump, Kanada liderlerinin ABD’nin taleplerine uymaması halinde Kanada’nın daha ağır sonuçlarla karşılaşacağını söyledi. ABD yönetimi ek tarifeler ve diğer ticari önlemleri değerlendiriyor; Trump Kanada araçlarına yüzde 50 tarife ve Bombardier’in özel jetlerinin ABD’de boykot edilmesi tehdidinde bulundu.

🔹 Kanada yetkilileri, ABD’deki kasım ayı ara seçimlerinden önce görüşmelerin yeniden başlaması ihtimalini düşük görüyor.

🔹 Mark Carney, tarifelerden etkilenen şirketlere yönelik yurt içi destek paketi açıkladı ve Kanada hükümetinin işletmeleri mevcut yönetimin görev süresinin ötesinde de destekleyeceğini söyledi.

🔹 ABD güçleri, İran’ın iki kez bir Amerikan savaş gemisini hedef almasına karşılık salı günü beş İran tankerini vurdu; tankerlerden biri battı.

🔹 Saldırılarda Umman Körfezi’nde İran Devrim Muhafızları’yla bağlantılı dört tanker ile İran kıyıları açıklarındaki Hark Adası yakınında bir tanker hedef alındı.

🔹 İran, Ürdün’deki bir ABD üssüne füzeler fırlattı; Ürdün 20 füzeden 18’ini düşürdü, ikisi yerleşim olmayan bölgelere düştü.

🔹 İran Devrim Muhafızları, Hürmüz Boğazı’nda iki ABD gemisine, sekiz petrol tankerine ve geçiş yapmaya çalışan 10 kurala uymayan gemiye saldırdığını açıkladı.

🔹 ABD Merkez Komutanlığı, hedef alınan tankerlerin Devrim Muhafızları ve bölgesel ortaklarını finanse eden milyarlarca dolarlık gizli bir ağın parçası olduğunu açıkladı.

🔹 Hedef alınan M/T Riesco tankeri Umman Körfezi’nde battı.

🔹 Hark Adası, İran’ın ana petrol ihracat terminaline ev sahipliği yapıyor ve ülkenin ham petrolünün yaklaşık yüzde 90’ı bu adadan geçiyor.

🔹 Brent petrolünün varil fiyatı yüzde 1,5 artarak 99,35 dolara, ABD petrolünün fiyatı ise yüzde 1,3 artarak 94,23 dolara çıktı.

🔹 İran destekli Husiler, Suudi Arabistan’daki enerji tesislerine ve sivil altyapıya düzenlediği insansız hava aracı ve füze saldırısında 73 kişiyi yaraladı; saldırılar petrol tesislerinde yangınlara yol açtı ve operasyonlar geçici olarak durdu.

🔹 ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran’ın ABD donanma gemilerine yönelik her saldırı veya saldırı girişiminin yeni tanker kayıplarına yol açacağını söyledi.

🔹 İran donanmasının Hürmüz Boğazı’nda ABD’ye ait insansız bir denizaltıyı ele geçirdiğini açıklamasının ardından ABD, aracın bir günden uzun süre önce arızalandığını bildirdi.

🔹 ABD Merkez Komutanlığı sözcüsü Tim Hawkins, aracın eski bir model olduğunu, hassas veri toplamadığını ve gizli sonar veya radar ekipmanı taşımadığını açıkladı.

🔹 AfD, Saksonya-Anhalt eyalet seçimlerinde oyların yaklaşık yüzde 44’ünü alarak birinci oldu.

🔹 AfD, ikinci sıradaki merkez sağ CDU’nun 25 puandan fazla önünde yer aldı ve 2013’te kurulmasından bu yana ilk kez bir eyalet hükümeti kurma olasılığı elde etti.

🔹 Diğer partilerin AfD’nin iktidara gelmesini engellemek için koalisyon kurup kuramayacağı belirsizliğini koruyor; görüşmelerin haftalar sürebileceği belirtiliyor.

🔹 AfD’nin yükselişi özellikle eski Doğu Almanya’da daha belirgin hale geldi. Bölgedeki ekonomik durgunluk, sanayi sektöründeki iş kayıpları ve çalışan sınıf seçmenlerinin geleneksel partilerden uzaklaşması bu desteğin başlıca unsurları arasında yer alıyor.

🔹 Doğu Almanya’daki seçmenler geçmişte de geleneksel partilere Batı Almanya’daki seçmenlere kıyasla daha az bağlı kaldı; bu seçmenlerin bir bölümü daha önce aşırı sola yönelirken son dönemde sağa kaydı.

🔹 AfD seçmenleri, göç politikası konusunda devletin sınırları ve ülkeye giriş çıkışları kontrol etmesini, ağır suçlardan hüküm giyen kişilerin sınır dışı edilmesini veya gözaltında tutulmasını talep ediyor.

🔹 Almanya’nın merkez sağ partileri göç politikalarında sağa yönelse de göç, iş gücü göçü ve sığınma göçü arasındaki ayrımın yeterince net yapılmadığı görüşü dile getiriliyor.

🔹 AfD, Almanya’daki diğer sağ partilere kıyasla daha etnik temelli bir Alman kimliğini savunan güçlü bir kanada sahip. Parti, “yeniden göç” politikasıyla daha homojen bir toplum hedefliyor.

🔹 AfD’nin Doğu Almanya’daki desteğinde bölgenin Rusya ve Sovyetler Birliği’yle tarihsel bağları da etkili oluyor. Parti, Ukrayna’ya verilen desteğin okullara ve altyapıya aktarılmasını, Rus gazı ve petrolüne dönülmesini savunuyor.

🔹 Doğu Almanya’da AfD’ye verilen destek, seçmenlerin önemli bir bölümü tarafından demokrasiye karşı çıkış olarak görülmüyor; seçmenler bu tercihi uzun süredir siyasi seçeneklerinin sınırlı olmasına karşı demokratik bir ifade olarak değerlendiriyor.

🔹 Doğu ve Batı Almanya’nın Nazi geçmişiyle hesaplaşma biçimleri farklılık gösterse de Doğu Almanya’da antifaşist devlet anlatısı, Buchenwald toplama kampı anıtı ve Nazi suçlarını konu alan yapımlarla işlendi.

🔹 Merkez partilerin AfD’nin yükselişini sınırlayabilmesi için seçmenlerin ekonomik ve kültürel kaygılarına yanıt vermesi ve daha güvenilir bir liderlik ortaya koyması gerektiği belirtildi.

🔹 Nepal’de 26 Ağustos’ta bir buzulun ve kaya tabakasının kısmen çökmesiyle oluşan su, buz, kaya ve çamur seli Trishuli Nehri boyunca yaklaşık 40 millik hidroelektrik koridoru vurdu.

🔹 Sel, bazıları faal, bazıları inşaat hâlinde olan yaklaşık bir düzine hidroelektrik tesisini tahrip etti; ülke genelinde yaklaşık 1.400 kişi öldü ve 5.000’den fazla kişi kayboldu.

🔹 Nepal’de hidroelektrik kapasitesi son 10 yılda dört katına çıktı. İnşaatı süren 210’dan fazla proje kapasiteyi yüzde 150 artırabilir; ülke son yıllarda elektrik ihraç etmeye başladı.

🔹 Nepal’in son sel felaketi, Himalayalar’daki buzulların ve nehir sistemlerinin ısınan iklim nedeniyle istikrarsızlaşmasıyla hidroelektrik yatırımlarının insan hayatı ve milyarlarca dolarlık varlıklar için oluşturduğu riskleri gündeme getirdi.

🔹 26 Ağustos’taki sel, Tibet’ten gelen Lhende Khola Nehri’ne ve ardından Trishuli Nehri’ne ulaşan bir buz ve kaya çığının yaklaşık 4.000 feet düşmesiyle oluştu.

🔹 Sel sırasında barajlarda, nehir kıyısındaki kamplarda, yeraltı santrallerinde ve kilometrelerce uzunluktaki tünellerde 2.000’den fazla hidroelektrik çalışanı bulunuyordu. Kurtarma ekipleri çamur ve kaya ile dolan tünelleri temizlemeye çalışıyor.

🔹 Langtang Khola Hydro projesi, 100 yılda bir meydana gelmesi beklenen ve nehir seviyesini yaklaşık 20 feet yükseltebilecek bir sele dayanacak şekilde tasarlanmıştı; son sel nehir seviyesini bunun 20 katına çıkardı.

🔹 Bilim insanları, buz ve permafrost kaybının buzulları kopmaya, altlarındaki kayaların da kırılmaya daha yatkın hâle getirdiğini söyledi. Nepal’de 2015’te meydana gelen ve 9.000 kişinin öldüğü deprem de Himalayalar’ın güney yamaçlarını daha istikrarsız hâle getirdi.

🔹 216 megavatlık Upper Trishuli 1 projesinde 26 Ağustos’ta erken uyarı mekanizması yine çalışmadı ve tesis büyük ölçüde parçalandı. Şantiyedeki en az 1.400 kişiden 500’den fazlası kayboldu.

🔹 Dünya Bankası, Upper Trishuli 1’in tasarımının o dönemde mevcut olan buzul, buzul gölü ve tarihsel veriler temelindeki bağımsız değerlendirmelere dayandığını açıkladı; yeni bilgiler doğrultusunda risk değerlendirmesi, izleme, erken uyarı ve acil müdahale uygulamalarını gözden geçirecek.

🔹 Rasuwagadhi hidroelektrik santrali, 2025’te bir buzul gölünün taşmasıyla oluşan selin ardından yeniden çalışmaya başladı ve bu yıl haziranda tamamen toparlandı. Santral, 26 Ağustos’ta saniyede 160 feet’i aşan hızla ilerleyen büyük dalgayla yıkıldı.

🔹 Rasuwagadhi santralinin yöneticisi Santosh Adhikari ile çok sayıda çalışan kayboldu. Santralin geçici üst yöneticisi Pushkar Amatya, kayıp kardeşi Prabin’i aramayı sürdürüyor.

🔹 Upper Trishuli 1 çalışanı Rabindra Hamal, selden kaçarken iki çalışma arkadaşını kaybetti. Hindistanlı mühendis Gunnam Jaykrishna, tünelden çıktığında selden haberdar oldu ve ailesine ulaşamadı.

🔹 Uzmanlar, mevcut risk değerlendirmelerinde buzul gölü taşkınlarının sınırlı ölçüde ele alındığını, son felaketteki gibi buz ve kaya çığlarının ise çoğunlukla hesaba katılmadığını belirtti.

🔹 Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Steve Witkoff ve Jared Kushner'ın Kiev ziyareti sırasında üç gün boyunca Ukrayna'nın başkentine saldırmama konusunda anlaştı.

🔹 Witkoff ve Kushner, duraksayan barış görüşmelerini yeniden başlatma girişimi kapsamında hafta sonu Moskova ve Kiev'i ziyaret etti.

🔹 Rusya, ABD'li temsilcilerin Kiev'den ayrılmasından saatler sonra başkente insansız hava araçları ve füzelerle saldırdı.

🔹 Kiev Belediye Başkanı Vitali Kliçko, gece düzenlenen saldırılarda üç kişinin öldüğünü ve en az 10 kişinin yaralandığını açıkladı.

🔹 Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sıbiga, Putin'in ABD başkanının barış temsilcileri ayrılır ayrılmaz Kiev'e büyük bir saldırı başlattığını söyledi.

🔹 Kremlin dış politika danışmanı Yuri Uşakov, Putin ile Donald Trump arasındaki telefon görüşmesini yapıcı ve açık olarak niteledi. Uşakov, Trump'ın çatışmanın mümkün olan en kısa sürede sona ermesini istediğini söyledi.

🔹 Kiev Belediye Başkanı Kliçko, gündüz saldırılarının yol açtığı trafik yoğunluğunu azaltmak için sokağa çıkma yasağı ve bazı ulaşım kurallarının değiştirileceğini açıkladı.

🔹 Kliçko, açık havada veya sığınak bulunmayan binalarda düzenlenen tüm eğlence etkinliklerinin iptal edileceğini duyurdu.

🔹 Ukrayna, bu aşamada Moskova'ya yönelik insansız hava aracı saldırılarını yeniden başlatmadı; Moskova'daki havalimanları normal çalışıyor.

🔹 Volodimir Zelenskiy, Witkoff ve Kushner ile ABD hava savunma sistemlerindeki eksiklikleri görüştüğünü söyledi. Ukrayna'nın Patriot sistemlerini ülke içinde üretmesi için gerekli lisans görüşmeleri sürüyor.

🔹 Zelenskiy, Rusya, Ukrayna ve ABD arasında tahıl sevkiyatları, enerji ve insani meselelerin ele alınacağı üçlü görüşmeler için hazırlık yapıldığını açıkladı.

🔹 Vietnam, rüşvet iddiasıyla tutuklanan bir bakan yardımcısını görevden aldı, diğerini görevinden uzaklaştırdı.

🔹 Sağlık Bakan Yardımcısı Tran Van Thuan’ın tıbbi ekipman ve ilaç kaçakçılığına izin vermek için ödeme aldığı öne sürüldü.

🔹 Eski Tarım Bakan Yardımcısı Hoang Trung, sahte durian ihracat belgeleri düzenlenmesi karşılığında rüşvet almakla suçlandı.

🔹 Hükümet, tıbbi ekipman ve ilaç alımında faaliyet gösteren Vietnamlı şirketlerde transfer fiyatlandırması ve vergi kaçakçılığı soruşturması yürütüyor; soruşturmada Singapur ve Hong Kong’daki bazı şirketler de yer alıyor.

🔹 Vietnam hükümeti, usulsüzlüklerin devlet bütçesinde gelir kaybına ve hastaların çıkarlarının ciddi biçimde zarar görmesine yol açtığını açıkladı. Yetkililer kamu kaynaklarını geri almaya çalışıyor.

🔹 Trung ve diğer sanıklar, yüksek miktarda kazanç sağlamak amacıyla durian ihracat belgelerini sahte düzenlemek karşılığında yasa dışı ödeme almakla suçlandı.

🔹 Çin talebi Vietnam’ın durian ihracatını artırdı; ülke bu ihracatın bu yıl 4 milyar dolara ulaşmasını bekliyor.

🔹 Komünist Parti komitesi, etik ihlaller nedeniyle iki üst düzey parti yetkilisinin ihraç edilmesini ve Thuan hakkında disiplin işlemi uygulanmasını tavsiye etti.

🔹 Parti Genel Sekreteri To Lam, güvenlik bakanı olarak yürüttüğü kapsamlı yolsuzluk operasyonunun ardından iktidara geldi.

🔹 Vietnam, COVID-19 bağlantılı bir rüşvet skandalındaki rolleri nedeniyle eski sağlık ve bilim bakanlarını hapse attı.

🔹 Son soruşturmalar, Hanoi’nin iş faaliyetlerini teşvik etmesine rağmen kamu görevlilerinin makamlarını kişisel kazanç için kötüye kullanması halinde kovuşturma sürecinin sürdüğünü gösteriyor.

🔹 Japon yeni, salı sabahı dolar karşısında yüzde 1,7 yükselerek 152,88 seviyesine ulaştı ve şubat ortasından bu yana en yüksek değerini gördü.

🔹 Yen, önceki gün saat 17.00’deki seviyesine kıyasla yaklaşık 3 yen değer kazandı.

🔹 Yendeki yükseliş, düşük faizle yen borçlanıp dolar gibi daha yüksek getirili varlıklara yatırım yapılan yen carry trade işlemlerinin çözülmesiyle ilişkilendiriliyor.

🔹 Japonya Merkez Bankası’nın faizleri daha hızlı artırabileceği beklentisi, carry trade stratejisinin cazibesini azalttı.

🔹 Totan Research ve Totan ICAP verileri, salı sabahı Japonya Merkez Bankası’nın eylül ayında faiz artırma olasılığını yüzde 97 olarak gösterdi. Bankanın bir sonraki para politikası toplantısı 17-18 Eylül’de yapılacak.

🔹 Ücret artışlarının Mayıs 2021’den bu yana en yüksek seviyeye çıkması ve nisan-haziran çeyreğine ilişkin ekonomik büyüme verisinin yukarı yönlü revize edilmesi, faiz artışı beklentisini destekledi.

🔹 Maliye Bakanı Satsuki Katayama, Tokyo’nun düzenli bir döviz piyasasını korumak için Washington ile yakın iletişim kuracağını söyledi. Katayama, temmuz sonundaki ABD-Japonya ortak müdahalesinden bu yana politika tutumunun değişmediğini açıkladı.

🔹 Euro, İsviçre frangı, Güney Kore wonu, Tayland bahtı ve Tayvan doları da son bir haftada dolar karşısında değer kazandı.

🔹 Yenin 155 seviyesini aşması, önceden belirlenmiş seviyelerde otomatik alım veya satım emri oluşturan zarar durdurma işlemlerini tetiklemiş olabilir.

🔹 Japonya Hükümeti Emeklilik Yatırım Fonu, geçen ay bir yönetim komitesi toplantısı yaptığını açıkladı. Bu açıklama, fonun yen cinsi varlık alımlarını artırmak için portföy dağılımını gözden geçireceği beklentisini güçlendirdi.

🔹 Nikkei endeksi günü 1.000 puandan fazla düşüşle, yüzde 1,7 gerileyerek tamamladı. Yenin değer kazanması Toyota Motor ve Murata Manufacturing gibi ihracatçıların hisselerini baskılarken Nitori Holdings gibi perakendecilerin hisselerini destekledi.

🔹 ABD’nin ağustos ayı tüketici fiyat endeksi verisi cuma günü açıklanacak. Verinin, ABD Merkez Bankası’nın 15-16 Eylül toplantısına ilişkin faiz beklentilerini şekillendirmesi bekleniyor; piyasalarda faiz artışı olasılığı yaklaşık yüzde 60 olarak fiyatlanıyor.

🔹 Beklentilerin üzerinde bir ABD enflasyon verisi dolar-yen paritesinde toparlanmaya, düşük çekirdek enflasyon ve güvercin bir Fed tutumu ise paritenin daha da gerilemesine yol açabilir.

🔹 Bir yayımlanacak kitapta, İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu’nun 7 Ekim 2023 saldırısından yaklaşık 10 gün önce Birleşik Arap Emirlikleri Devlet Başkanı Muhammed bin Zayid tarafından Hamas lideri Yahya Sinvar’ın İsrail’e yönelik büyük bir operasyon planladığı konusunda uyarıldığı öne sürülüyor.

🔹 Uyarının, Filistinli kaynaklardan Hamas’ın planları hakkında bilgi alan Muhammed bin Zayid aracılığıyla Netanyahu’ya iletildiği belirtiliyor.

🔹 Muhammed bin Zayid’in saldırıdan yaklaşık bir buçuk hafta önce Abu Dabi’deki başkanlık sarayından Netanyahu’yu aradığı ve 45 dakika görüştüğü aktarılıyor. Görüşmede saldırının kan dökülmesine, bölgesel istikrarsızlığa ve İbrahim Anlaşmaları’nın zayıflamasına yol açabileceği konusunda uyarı yapıldığı belirtiliyor.

🔹 Netanyahu suçlamaları reddetti. İsrail Başbakanı, Birleşik Arap Emirlikleri’nin 7 Ekim’den önce kendisine herhangi bir uyarı iletmediğini, ilgili bilgiler bulunması halinde bunların iki ülkenin istihbarat kanalları üzerinden aktarılmış olacağını söyledi.

🔹 Birleşik Arap Emirlikleri Dışişleri Bakanlığı konuya ilişkin yorum yapmadı. Bakanlık, iki ülkenin hükümet kurumları arasında açık ve doğrudan iletişim hatlarının sürdüğünü ve gerekli bilgilerin ilgili birimler arasında paylaşıldığını açıkladı.

🔹 İddialara göre Hamas ile İsrail arasındaki gizli görüşmeler 2023 yazının sonunda ilerleme kaybetti. Görüşmeler Gazze ablukasının hafifletilmesi, ekonomik koşulların iyileştirilmesi, Filistinli tutukluların serbest bırakılması ve Gazze’de tutulan İsrailli askerlerin cenazelerinin teslim edilmesini kapsıyordu.

🔹 Yahya Sinvar’ın eylül ayında Filistinli bir aracıya, İsrail ilerleme sağlamazsa “büyük bir sürpriz” hazırladığını ve “deprem” beklenmesi gerektiğini söylediği; ay ortasındaki ikinci görüşmede de “tüm sürprizlerin anası” olarak nitelediği korkunç bir operasyondan söz ettiği belirtiliyor.

🔹 Bu bilgilerin Abu Dabi’de Muhammed bin Zayid’in yakın danışmanı olan başka bir Filistinliye iletildiği ve ardından İsrail’e aktarıldığı belirtiliyor. Shin Bet Başkanı Ronen Bar’ın Gazze ve Batı Şeria’da güçlü savunma tedbirleri alınmasını veya büyük ve ani bir saldırıyla tehdidin hızla etkisizleştirilmesini önerdiği, ancak hükümetin karar almadığı aktarılıyor.

🔹 Netanyahu’nun Muhammed bin Zayid’le görüşmede Hamas’ın Batı Şeria’da harekete geçmeyi planladığını düşündüğünü ve İsrail’in tüm senaryolara hazır olduğunu söylediği belirtiliyor. Başbakanın bu bilgiyi, Mısır istihbaratından gelen diğer uyarılarla birlikte sonraki güvenlik toplantılarında gündeme getirmediği ifade ediliyor.

🔹 Shin Bet Başkanı’nın 1 Ekim 2023’te Yahya Sinvar dahil Hamas’ın önde gelen yöneticilerinin öldürülmesini önermesine rağmen İsrail hükümeti karar almadı. Hamas altı gün sonra saldırıyı başlattı.

🔹 7 Ekim saldırısında yaklaşık 1.200 kişi öldü, 251 kişi rehin alındı ve 3.000 kişi yaralandı.

🔹 İsrail muhalefeti, Netanyahu’nun doğrudan uyarıları görmezden geldiğini ve güvenlik başarısızlığında kişisel sorumluluk taşıdığını savundu. Gadi Eisenkot, Naftali Bennett ve Yair Golan başbakanın görevde kalmaya uygun olmadığını söyledi.

🔹 İfşalar, önemli yasama seçimlerine 50 günden az süre kala İsrail siyasetinde gerilimi artırdı. Netanyahu, 7 Ekim’e ilişkin ulusal soruşturma komisyonu kurulmasına karşı çıkmayı sürdürürken, muhalefet liderleri hükümeti komplo teorileri yaymak ve sorumluluğu güvenlik servislerine yüklemeye çalışmakla suçladı.

🔹 Kevin Warsh’ın Jackson Hole Sempozyumu’ndaki konuşması, para politikasının hedefleri ve Federal Rezerv’in çalışma biçimi konusunda açık ve ölçülü mesajlar verdi.

🔹 Warsh geçmişte enflasyon konusunda şahin bir tutum sergiledi; daha sonra Donald Trump’ın başkanlık döneminden önce üretkenlik ve enflasyon görünümüne ilişkin siyasi baskıya uyum sağladığı izlenimi oluştu.

🔹 Federal Rezerv, Warsh döneminde iletişim, bilanço yönetimi, kullanılan veriler, üretkenlik görünümü ve politika çerçevelerini incelemek üzere beş çalışma grubu kurdu.

🔹 Warsh’ın Jackson Hole konuşması, yapay zekânın ekonomi üzerindeki etkileri, ileriye dönük yönlendirme politikası ve Fed’in temel hedefleri olmak üzere üç bölümden oluştu.

🔹 Ekonomideki belirsizlik, ileriye dönük yönlendirme politikasının temel sorunlarından biri olarak öne çıkıyor. Finansal sistemler, siyaset, iklim değişikliği, Covid-19 salgını ve teknolojik değişimler ekonomik tahminleri zorlaştırıyor.

🔹 İleriye dönük yönlendirme, piyasa aktörlerinin kendi değerlendirmeleri yerine Fed’in gelecekteki kararlarına ilişkin tahminlerini izlemesine yol açabilir.

🔹 Warsh, doğru ve güncel verilerin kullanılmasını, düşük enflasyonun düşük işsizlik için gerekli olmasını ve kısa vadeli faizlerin temel politika aracı olarak korunmasını savundu.

🔹 Fed’in fiyat istikrarı hedefi yüzde 2 olarak belirlendi. Bu hedefin uygulanması için merkez bankasının faiz politikasının ekonomik koşullar açısından neden uygun olduğunu açıklaması gerekiyor.

🔹 Donald Trump, 4 Eylül 2026’da faizlerin düşürülmesini talep etti ve aksi durumda ABD’nin ticaret açığı verdiği ülkelerle ticareti durduracağını söyledi.

🔹 Warsh’ın yüksek bütçe açıkları ve borç, 2010’lara kıyasla daha yüksek reel ve nominal faizler ile teknolojik değişim koşullarında yüzde 2 enflasyon hedefini koruması bekleniyor.

🔹 Federal Rezerv başkanının siyasi baskılara rağmen düşük enflasyon hedefini sürdürmesi gerekiyor.