🔹 İsrailli muhalefet siyasetçileri, Binyamin Netanyahu’nun 7 Ekim 2023 saldırısından haftalar önce Hamas’ın büyük bir operasyon planladığı konusunda Birleşik Arap Emirlikleri Devlet Başkanı Muhammed bin Zayid El Nahyan tarafından uyarıldığı ve güvenlik yetkililerini bilgilendirmediği yönündeki haberin ardından başbakanı göreve uygun olmamakla suçladı.

🔹 Haaretz’te yayımlanan ve bağımsız olarak doğrulanmayan habere göre Netanyahu, Eylül 2023’ün sonlarında El Nahyan’la 45 dakikalık telefon görüşmesi yaptı ve Hamas’ın İsrail’e saldırarak bölgeyi istikrarsızlaştırma planı hakkında bilgi aldı.

🔹 Netanyahu’nun ofisi, Birleşik Arap Emirlikleri Devlet Başkanı’nın başbakana şahsen uyarıda bulunmadığını açıkladı. Ofis, ilgili herhangi bir bilginin iki ülke arasındaki istihbarat kanalları üzerinden iletildiğini belirtti.

🔹 Birleşik Arap Emirlikleri Dışişleri Bakanlığı, hükümet liderleri arasındaki görüşmelere ilişkin medya haberleri veya spekülasyonlar hakkında yorum yapmadı. Bakanlık, Emirlikler ile İsrail arasında açık ve doğrudan iletişim kanalları bulunduğunu ve ilgili tüm istihbaratın iki ülke arasında iletildiğini açıkladı.

🔹 İsrail’de ulusal seçimlerin ekim ayı sonunda yapılması planlanıyor ve Netanyahu’nun yeniden seçilmesi kesin görünmüyor. Saldırı öncesinde başbakana neyin, kim tarafından ve ne zaman iletildiğine ilişkin sorular seçim gündeminin öne çıkan konuları arasında yer alıyor.

🔹 Netanyahu, İsrail’in güvenliğini sağlayabilecek tek siyasetçi olduğunu savunuyor ve 7 Ekim saldırısındaki sorumluluğu başkalarına yöneltiyor. Saldırıda yaklaşık 1.200 kişi öldü, 250 kişi Gazze’ye rehin götürüldü.

🔹 Netanyahu, İsrailli güvenlik yetkililerinin Gazze’den gelen endişe verici işaretlere rağmen kendisini uyandırmamayı seçtiğini ve erken müdahale etmesi halinde Hamas’la savaş başlatmasından korktuklarını söyledi.

🔹 Netanyahu’nun 7 Ekim günü saat 06.29’da uyandırılmasının ardından yaptığı işlemlere ilişkin yayımlanan zaman çizelgesi, hemen karşı saldırı emri vermediğini ve genelkurmay başkanıyla konuşmasının saatler sürdüğünü gösterdi.

🔹 İsrail ordusunun Gazze’deki müdahalesi, bölgenin büyük bölümünün yıkılmasına, Filistinlilerin geniş çaplı yoksunluk ve yerinden edilmeyle karşılaşmasına yol açtı. Gazze yetkilileri, aralarında on binlerce sivilin de bulunduğu 70 binden fazla kişinin öldüğünü açıkladı.

🔹 Dört İsrailli muhalefet partisinin liderleri, seçimlerden sonra 2023 saldırısını soruşturacak bağımsız bir komisyon kurulmasını talep etti. Liderler, halkın 7 Ekim saldırısından önce, saldırı sırasında ve sonrasında yaşananları bilmesi gerektiğini söyledi.

🔹 Muhalefet liderleri, Netanyahu ve 7 Ekim dönemindeki hükümet ortaklarının görevde kalmaya uygun olmadığını açıkladı. Liderler, yeni bir felaketi önlemek için koordineli çalışacaklarını duyurdu.

🔹 Netanyahu anketlerde rakiplerinin gerisinde bulunuyor. Eski genelkurmay başkanı Gadi Eisenkot, güvenlik konularında seçmenlerin duyduğu güven bakımından Netanyahu’nun önünde yer alıyor ve onu siyasi varlığını İsrail’in çıkarlarının önüne koymakla suçluyor.

🔹 ABD’de hastalar uzun süredir sağlık sorunları hakkında ChatGPT’ye soru soruyor; doktorlar da kliniklerde benzer amaçlarla özel yapay zekâ modelleri kullanmaya başladı.

🔹 Tıp kuruluşları klinik bakımda son kararın her zaman doktorlarda kalmasını savunuyor. Ezekiel J. Emanuel ve Vinod Khosla ise yapay zekânın kontrolü üstlendiği modellerin de denenmesi gerektiğini belirtiyor.

🔹 Amerikan Tabipler Birliği CEO’su John Whyte, yapay zekâ destekli tamamen otonom bakımın insan doktorların sunduğu bakımdan daha iyi olabileceğini savunan değerlendirmeye karşı çıktı ve yapay zekânın klinik bakımda destekleyici rolle sınırlandırılmasını istedi.

🔹 Hipertansiyon yönetimi, birçok kanser türünde uygun tedavinin belirlenmesi ve kemoterapi yan etkilerinin ele alınması, ayrıntılı kılavuzlarla yönlendirilen algoritmik süreçler içeriyor.

🔹 Çalışmalar, ABD’de hastaların yüzde 15’ine kadarının her yıl yanlış teşhis edildiğini ve bunun önlenebilir on binlerce ölüme yol açtığını gösteriyor.

🔹 Tıbbi bilgiyle eğitilmiş ve güvenlik önlemleri bulunan özel yapay zekâ modelleri, ilaç etkileşimlerini doktorlardan daha düzenli ve kapsamlı biçimde kontrol edebilir; hastalarla sağlık çalışanlarından daha sık iletişim kurabilir.

🔹 Bir çalışmada uzman doktorlar, Google’ın Articulate Medical Intelligence Explorer modelini, hasta rolündeki kişilerin şikâyetlerini ve tıbbi geçmişlerini anlatmasını sağlamada insan doktorlardan belirgin biçimde daha başarılı değerlendirdi.

🔹 2023’te yapılan bir çalışmada, tip 2 diyabet hastalarının insülin dozunu otonom yapay zekânın ayarladığı grup, doktorların yönettiği gruba göre daha hızlı sabit doza ulaştı; insülin kullanımına uyum arttı ve diyabet kaynaklı sıkıntı azaldı.

🔹 52 çalışmayı inceleyen 2025 tarihli değerlendirme, doktor-yapay zekâ ekiplerinin genel olarak tek başına tıbbi yapay zekâdan veya en iyi klinisyenlerden daha iyi performans göstermediğini ortaya koydu. Bazı çalışmalarda hibrit ekipler yapay zekâyı geçti, ancak son klinik karar bu ekiplerde yapay zekâya aitti.

🔹 Amerikan İç Hastalıkları Hekimleri Koleji, tamamen otonom yapay zekânın mümkün olabileceğini kabul etti; kullanımının seyrek, düşük riskli ve düşük karmaşıklıktaki kararlarla sınırlı tutulmasını, gerektiğinde klinisyenin sürece dahil edilmesini istedi.

🔹 John Whyte, incelenen çalışmaların çoğunda simülasyonlar veya geçmiş vakaların kullanıldığını, gerçek klinik sonuçların ve uzun vadeli hasta takibinin bulunmadığını söyledi. Daha uzun süreli ve gerçek yaşam koşullarındaki araştırmalara ihtiyaç duyuluyor.

🔹 Yapay zekânın hastalarla insani bağ kuramayacağı yönündeki itiraza rağmen, 2025’teki bir çalışmada hasta rolündeki kişiler yapay zekâyı doktorlardan daha duygusal destekleyici buldu. 15 çalışmayı inceleyen sistematik değerlendirmelerin 13’ünde yapay zekâ sohbet robotlarının algılanan empati düzeyi doktorlardan yüksek çıktı.

🔹 Tamamen otonom yapay zekânın etik ve gerçek yaşam koşullarında nasıl test edileceği, hükümetler ve meslek kuruluşlarının bu sistemleri nasıl düzenleyeceği ve tıp eğitiminin nasıl değişeceği konusunda yeni çalışmalar yürütülmesi gerekiyor.

🔹 Yapay zekâ, milyonlarca kişinin sağlık hizmetini iyileştirme potansiyeline sahip bir araç olarak doktorların kullanımına sunuluyor.

🔹 Ukrayna’nın istihbarat servisleri, Rusya’nın Ukrayna kentlerini bombalama ve NATO’yu tehdit etme kapasitesini zayıflatıyor.

🔹 Ukrayna’ya ait bir insansız hava aracı, yaklaşık 800 kilometrelik Rusya topraklarını geçerek Saratov’daki Engels-2 hava üssünde bulunan bir Tu-95 stratejik bombardıman uçağını vurdu.

🔹 Ağustos sonundaki saldırıda uçağın sağ kanadının ikinci motorun arkasındaki bölümü koptu. Uydu görüntüleri, Rusya’nın 1992’den bu yana yeni birim üretmediği başka bir Tu-95’in de büyük olasılıkla tamamen kaybedildiğini gösterdi.

🔹 Engels-2’ye düzenlenen saldırı, altı hafta içinde aynı üsse yapılan ikinci saldırı oldu. Temmuzdaki saldırıda başka bir Tu-95’in kuyruğu gövdeden tamamen ayrıldı.

🔹 Her iki uçağın da yeniden uçmasının beklenmediği, bu kayıpların 2025’teki Örümcek Ağı Operasyonu sırasında hasar gören veya imha edilen uçaklara eklendiği belirtildi.

🔹 Tu-95 ve Tu-160, Rusya’nın Ukrayna kentlerine uzun menzilli Kh-101 seyir füzeleri fırlatabilen iki uçak tipi arasında yer alıyor. Tu-95’ler aynı zamanda Rusya’nın nükleer üçlüsünün bir parçasını oluşturuyor.

🔹 Saldırıları Ukrayna Güvenlik Servisi’ne bağlı özel bir uzun menzilli saldırı birimi düzenledi. MICH-2000 tipi insansız hava aracının menzili yaklaşık 2 bin kilometre ve Engels-2’ye doğrudan ulaşmak için gereken mesafenin oldukça üzerinde.

🔹 İnsansız hava aracı, Rus hava savunma sistemlerinin yoğunlaştığı bölgelerin çevresinden ve radarları engelleyen tepelik arazilere yakın bir rotadan ilerledi.

🔹 Rusya’nın hava savunması, Ukrayna’nın petrol rafinerilerinden depolara kadar uzanan hedeflere yönelik uzun menzilli insansız hava aracı kampanyası nedeniyle ülke genelinde kapasitesinin sınırlarına kadar zorlanıyor.

🔹 Rusya’nın hizmette yaklaşık 20 ila 30 Tu-95’e sahip olduğu, bakım gereksinimleri nedeniyle sayının daha düşük olabileceği tahmin ediliyor.

🔹 Tu-95’lerin taşıdığı Kh-101 füzeleri 3 bin kilometreden fazla menzile ve komuta sığınakları ile termik santraller gibi güçlendirilmiş yapıları vurabilecek 400 kilogramlık harp başlıklarına sahip.

🔹 En az 10 Tu-95 kaybı kaydedildi; bu sayıya Engels-2’ye yönelik son iki saldırı dahil değil. Daha küçük, yavaş ve sessiz saldırılar, Rusya’nın yeniden inşa edemeyeceği bir bombardıman filosunu kalıcı olarak küçültme kampanyasına işaret ediyor.

🔹 Rusya, Tu-95 uçaklarını NATO hava sahası yakınlarında nükleer saldırıya hazır olduğunu göstermek amacıyla düzenlenen taciz uçuşlarında da kullanıyor. Filonun küçülmesi, Moskova’nın uçakları Ukrayna’ya karşı kullanmakla NATO’yla olası bir çatışma için korumak arasında daha zor seçim yapmasına yol açabilir.

🔹 Irak, OPEC ve müttefiklerinin gelecek yılki üretim kapasitelerini belirlemek amacıyla yürüttüğü inceleme sırasında petrol üretim kotasının önemli ölçüde artırılmasını istiyor.

🔹 Irak, gelecekteki hedeflerin günlük 6 milyon varillik bir temel kapasite üzerinden hesaplanmasını talep ediyor.

🔹 Irak, yeterince yüksek bir temel kapasite tanınmaması halinde OPEC’ten ayrılabileceği mesajını haziran ayında verdi. Böyle bir adım, Birleşik Arap Emirlikleri’nin ittifaktan ayrılmasının ardından OPEC+ üzerindeki baskıyı artırabilir.

🔹 OPEC ve ortakları, üyelerin fiziksel olarak ulaşabileceği azami üretim düzeylerini değerlendirmesi için harici bir danışman görevlendirdi. Sürecin bu ay sonunda tamamlanması ve kasım sonunda toplanacak petrol bakanları tarafından onaylanması planlanıyor.

🔹 İncelemenin sonucu, İran savaşı nedeniyle kesintiye uğrayan Basra Körfezi ham petrol ihracatının yeniden başlaması halinde küresel petrol piyasasında arz fazlası oluşma ihtimali açısından önem taşıyor.

🔹 Irak Petrol Bakanı Basim Mohammed Khudair, mayıs ayında İran çatışmasının sona ermesinin ardından üretimi artırmak için OPEC ile görüşmeler yürüttüklerini söyledi. Başbakan Ali Al-Zaidi, ülkenin 2030’a kadar günlük yaklaşık 6 milyon varil üretim ve ihracat kapasitesine ulaşmayı hedeflediğini açıkladı.

🔹 Irak’ın eylül ve ekim ayları için OPEC+ üretim tavanı günlük 4,431 milyon varil seviyesinde bulunuyor. Uluslararası Enerji Ajansı, Bağdat’ın sürdürülebilir toplam kapasitesini günlük 4,9 milyon varil olarak tahmin ediyor.

🔹 Hürmüz Boğazı’ndaki petrol akışının İran çatışması nedeniyle daralması sonucunda Irak’ın mevcut üretimi daha düşük seviyede kalıyor. Irak, ağustos ayında günlük ortalama 2,98 milyon varil petrol üretti.

🔹 Üretim kotası incelemesi, OPEC’in birlik durumu açısından da önem taşıyor. Venezuela, ABD’ye petrol rezervlerinin bir bölümü üzerinde önemli kontrol sağlayan bir anlaşmaya yaklaşırken OPEC’ten ayrılma seçeneğini değerlendiriyor.

🔹 Saksonya-Anhalt eyalet seçimlerinde aşırı sağcı Almanya İçin Alternatif (AfD) oyların yaklaşık yüzde 44’ünü aldı ve II. Dünya Savaşı’nın ardından bir Alman eyaletini yönetmeye en yakın aşırı sağ parti konumuna geldi.

🔹 Friedrich Merz seçimlerde aday olmamasına rağmen seçmenlerin değerlendirmelerinde öne çıktı; çıkış anketine katılanların dörtte üçü Merz’in Hristiyan Demokrat Birliği’nin (CDU) seçim performansına zarar verdiğini söyledi.

🔹 Merz, Almanya’daki federal hükümete yönelik onay oranlarının olağanüstü düşük olduğunu ve ülke ekonomisinin “ince buz üzerinde” ilerlediğini söyledi.

🔹 Merz, iletişim tarzını geliştirme sözü verdi ancak ekonomiyi desteklemeye yönelik politikalarında, özellikle otomotiv sektörüne ilişkin önlemlerde, değişiklik yapmayacağını açıkladı.

🔹 Volkswagen, Çin rekabeti ve diğer sorunlarla mücadele amacı taşıyan yeniden yapılandırma kapsamında 50 bin kişiyi işten çıkaracağını duyurdu.

🔹 Saksonya-Anhalt’taki bazı seçmenler, Merz hükümetinin Ukrayna’ya destek için kamu kaynaklarını kullanmasını eleştirdi. Diğer seçmenler, ekonomik rekabet gücünü artırmayı amaçlayan ve sonbaharda oylanması planlanan düzenleme kapsamında bazı emekli maaşları ile sosyal yardımların azaltılmasına karşı çıktı.

🔹 Seçim sonucu, CDU içinde ve Berlin’deki koalisyon ortakları arasında yeni eleştirilere yol açtı; ana akım partilerin AfD ile iş birliğine karşı oluşturduğu “güvenlik duvarının” yeniden değerlendirilmesi tartışması başladı.

🔹 Merz’in 2029’a kadar ulusal seçime girmesi gerekmiyor. Saksonya-Anhalt CDU başkan yardımcısı Merz’in istifa etmesini istedi; buna karşın siyasi müttefiklerinin kendisini hemen görevden almaya yöneldiğine ilişkin kamuya açık sınırlı işaret bulunuyor.

🔹 CDU içinde 70 yaşındaki Merz’in yerine daha genç bir lider getirilmesini isteyenler bulunuyor. Kuzey Ren-Vestfalya Başbakanı Hendrik Wüst, adı olası halefler arasında anılan isimlerden biri oldu.

🔹 Wüst, partisinden uzaklaşan seçmenlerin güvenini yeniden kazanmak için mücadele edeceklerini söyledi.

🔹 Merz, CDU’nun Berlin ve Mecklenburg-Batı Pomeranya’daki seçimlerde beklenenden daha iyi sonuç alması halinde siyasi olarak toparlanabilir; bu eyaletlerde seçimler eylül ayında yapılacak.

🔹 Siyaset bilimci Roger Stöcker, Merz’in liderliğine hemen bir meydan okuma beklemediğini ancak Saksonya-Anhalt sonuçlarının CDU için “felaket” olduğunu söyledi.

🔹 Ağustos ayında ABD ile Kanada arasındaki ticaret görüşmelerinin aniden sona ermesi, iki ülke arasındaki gerilimi artırdı.

🔹 Donald Trump, ABD haritalarında Ontario Gölü’nün adının “Amerika Gölü” olarak değiştirilmesini emretti.

🔹 ABD’nin Kanada’dan ithal edilen ürünlere yönelik yeni tarifeleri yürürlüğe girerken Kanada da ABD ürünlerine karşılık tarifeler uyguladı.

🔹 Trump, ikinci başkanlık döneminin Ocak 2025’te başlamasından kısa süre sonra Kanada ve Meksika’dan gelen ürünlere gümrük vergileri getirdi.

🔹 Kanada, ABD tarifelerini ABD-Meksika-Kanada Anlaşması’nın açık ihlali olarak değerlendirdi ve çelik, alüminyum ile otomobillere karşı tarifeler koydu.

🔹 Trump yönetimi 22 Ağustos’ta, ABD Ticaret Yasası’nın daha önce kullanılmamış 338. maddesine dayanarak Kanada ürünlerine yüzde 50 tarife uyguladı.

🔹 Tarifeler, Kanada’nın ABD’ye yaptığı yıllık mal ihracatının yaklaşık yüzde 5’ine, yani 20 milyar dolarlık bölümüne uygulanıyor. Petrol, potas ve kritik mineraller gibi önemli doğal kaynaklar kapsam dışında tutuldu.

🔹 Kanada, 8 Eylül’de yüzlerce ABD tüketim ürününe yüzde 15 ila yüzde 50 arasında değişen tarifeler getirerek ABD önlemlerinin parasal etkisini yaklaşık olarak dengeledi.

🔹 Kanada, bazı ABD çelik ve alüminyum ürünlerine uyguladığı yüzde 25’lik karşı tarifeleri yüzde 50’ye çıkardı; süt, mobilya, golf sopaları, mutfak ürünleri, oyun konsolları, akıllı telefonlar ve diğer elektronik ürünler de yüzde 50 tarifeye tabi oldu.

🔹 Yeni Kanada tarifeleri, ABD’nin Kanada’ya yaptığı mal ihracatının yaklaşık yüzde 6’sına denk gelen bölümü etkiliyor.

🔹 Ticaret geriliminin Kanada’yı daha fazla etkilemesi bekleniyor; küçük ve orta ölçekli Kanadalı işletmelerin bazıları yüzde 50’lik tarifelerin ABD pazarından çıkmalarına yol açabileceğini belirtiyor.

🔹 17 Ağustos haftasında müzakere edilen geçici anlaşma, Kanada çelik ve alüminyumuna uygulanan tarifelerin yüzde 50’den yüzde 25’e indirilmesini, otomobil ve yumuşak kereste tarifelerinde azaltım yapılmasını öngörüyordu.

🔹 Görüşmeler 21 Ağustos’ta çöktü. ABD’nin otomobil tarifelerini yalnızca otomobil ve hafif kamyonlar için yüzde 25’ten yüzde 15’e indirme önerisi, Kanada açısından General Motors ve Ford’un ağır kamyon üreten Ontario fabrikalarını riske atacağı gerekçesiyle kabul edilmedi.

🔹 Mark Carney, yayın platformlarının Kanada ve Fransızca içerikleri teşvik etmesini gerektiren kuralların gevşetilmesi talebine karşı çıktı.

🔹 Donald Trump, Kanada liderlerinin ABD’nin taleplerine uymaması halinde Kanada’nın daha ağır sonuçlarla karşılaşacağını söyledi. ABD yönetimi ek tarifeler ve diğer ticari önlemleri değerlendiriyor; Trump Kanada araçlarına yüzde 50 tarife ve Bombardier’in özel jetlerinin ABD’de boykot edilmesi tehdidinde bulundu.

🔹 Kanada yetkilileri, ABD’deki kasım ayı ara seçimlerinden önce görüşmelerin yeniden başlaması ihtimalini düşük görüyor.

🔹 Mark Carney, tarifelerden etkilenen şirketlere yönelik yurt içi destek paketi açıkladı ve Kanada hükümetinin işletmeleri mevcut yönetimin görev süresinin ötesinde de destekleyeceğini söyledi.

🔹 ABD güçleri, İran’ın iki kez bir Amerikan savaş gemisini hedef almasına karşılık salı günü beş İran tankerini vurdu; tankerlerden biri battı.

🔹 Saldırılarda Umman Körfezi’nde İran Devrim Muhafızları’yla bağlantılı dört tanker ile İran kıyıları açıklarındaki Hark Adası yakınında bir tanker hedef alındı.

🔹 İran, Ürdün’deki bir ABD üssüne füzeler fırlattı; Ürdün 20 füzeden 18’ini düşürdü, ikisi yerleşim olmayan bölgelere düştü.

🔹 İran Devrim Muhafızları, Hürmüz Boğazı’nda iki ABD gemisine, sekiz petrol tankerine ve geçiş yapmaya çalışan 10 kurala uymayan gemiye saldırdığını açıkladı.

🔹 ABD Merkez Komutanlığı, hedef alınan tankerlerin Devrim Muhafızları ve bölgesel ortaklarını finanse eden milyarlarca dolarlık gizli bir ağın parçası olduğunu açıkladı.

🔹 Hedef alınan M/T Riesco tankeri Umman Körfezi’nde battı.

🔹 Hark Adası, İran’ın ana petrol ihracat terminaline ev sahipliği yapıyor ve ülkenin ham petrolünün yaklaşık yüzde 90’ı bu adadan geçiyor.

🔹 Brent petrolünün varil fiyatı yüzde 1,5 artarak 99,35 dolara, ABD petrolünün fiyatı ise yüzde 1,3 artarak 94,23 dolara çıktı.

🔹 İran destekli Husiler, Suudi Arabistan’daki enerji tesislerine ve sivil altyapıya düzenlediği insansız hava aracı ve füze saldırısında 73 kişiyi yaraladı; saldırılar petrol tesislerinde yangınlara yol açtı ve operasyonlar geçici olarak durdu.

🔹 ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran’ın ABD donanma gemilerine yönelik her saldırı veya saldırı girişiminin yeni tanker kayıplarına yol açacağını söyledi.

🔹 İran donanmasının Hürmüz Boğazı’nda ABD’ye ait insansız bir denizaltıyı ele geçirdiğini açıklamasının ardından ABD, aracın bir günden uzun süre önce arızalandığını bildirdi.

🔹 ABD Merkez Komutanlığı sözcüsü Tim Hawkins, aracın eski bir model olduğunu, hassas veri toplamadığını ve gizli sonar veya radar ekipmanı taşımadığını açıkladı.

🔹 AfD, Saksonya-Anhalt eyalet seçimlerinde oyların yaklaşık yüzde 44’ünü alarak birinci oldu.

🔹 AfD, ikinci sıradaki merkez sağ CDU’nun 25 puandan fazla önünde yer aldı ve 2013’te kurulmasından bu yana ilk kez bir eyalet hükümeti kurma olasılığı elde etti.

🔹 Diğer partilerin AfD’nin iktidara gelmesini engellemek için koalisyon kurup kuramayacağı belirsizliğini koruyor; görüşmelerin haftalar sürebileceği belirtiliyor.

🔹 AfD’nin yükselişi özellikle eski Doğu Almanya’da daha belirgin hale geldi. Bölgedeki ekonomik durgunluk, sanayi sektöründeki iş kayıpları ve çalışan sınıf seçmenlerinin geleneksel partilerden uzaklaşması bu desteğin başlıca unsurları arasında yer alıyor.

🔹 Doğu Almanya’daki seçmenler geçmişte de geleneksel partilere Batı Almanya’daki seçmenlere kıyasla daha az bağlı kaldı; bu seçmenlerin bir bölümü daha önce aşırı sola yönelirken son dönemde sağa kaydı.

🔹 AfD seçmenleri, göç politikası konusunda devletin sınırları ve ülkeye giriş çıkışları kontrol etmesini, ağır suçlardan hüküm giyen kişilerin sınır dışı edilmesini veya gözaltında tutulmasını talep ediyor.

🔹 Almanya’nın merkez sağ partileri göç politikalarında sağa yönelse de göç, iş gücü göçü ve sığınma göçü arasındaki ayrımın yeterince net yapılmadığı görüşü dile getiriliyor.

🔹 AfD, Almanya’daki diğer sağ partilere kıyasla daha etnik temelli bir Alman kimliğini savunan güçlü bir kanada sahip. Parti, “yeniden göç” politikasıyla daha homojen bir toplum hedefliyor.

🔹 AfD’nin Doğu Almanya’daki desteğinde bölgenin Rusya ve Sovyetler Birliği’yle tarihsel bağları da etkili oluyor. Parti, Ukrayna’ya verilen desteğin okullara ve altyapıya aktarılmasını, Rus gazı ve petrolüne dönülmesini savunuyor.

🔹 Doğu Almanya’da AfD’ye verilen destek, seçmenlerin önemli bir bölümü tarafından demokrasiye karşı çıkış olarak görülmüyor; seçmenler bu tercihi uzun süredir siyasi seçeneklerinin sınırlı olmasına karşı demokratik bir ifade olarak değerlendiriyor.

🔹 Doğu ve Batı Almanya’nın Nazi geçmişiyle hesaplaşma biçimleri farklılık gösterse de Doğu Almanya’da antifaşist devlet anlatısı, Buchenwald toplama kampı anıtı ve Nazi suçlarını konu alan yapımlarla işlendi.

🔹 Merkez partilerin AfD’nin yükselişini sınırlayabilmesi için seçmenlerin ekonomik ve kültürel kaygılarına yanıt vermesi ve daha güvenilir bir liderlik ortaya koyması gerektiği belirtildi.

🔹 Nepal’de 26 Ağustos’ta bir buzulun ve kaya tabakasının kısmen çökmesiyle oluşan su, buz, kaya ve çamur seli Trishuli Nehri boyunca yaklaşık 40 millik hidroelektrik koridoru vurdu.

🔹 Sel, bazıları faal, bazıları inşaat hâlinde olan yaklaşık bir düzine hidroelektrik tesisini tahrip etti; ülke genelinde yaklaşık 1.400 kişi öldü ve 5.000’den fazla kişi kayboldu.

🔹 Nepal’de hidroelektrik kapasitesi son 10 yılda dört katına çıktı. İnşaatı süren 210’dan fazla proje kapasiteyi yüzde 150 artırabilir; ülke son yıllarda elektrik ihraç etmeye başladı.

🔹 Nepal’in son sel felaketi, Himalayalar’daki buzulların ve nehir sistemlerinin ısınan iklim nedeniyle istikrarsızlaşmasıyla hidroelektrik yatırımlarının insan hayatı ve milyarlarca dolarlık varlıklar için oluşturduğu riskleri gündeme getirdi.

🔹 26 Ağustos’taki sel, Tibet’ten gelen Lhende Khola Nehri’ne ve ardından Trishuli Nehri’ne ulaşan bir buz ve kaya çığının yaklaşık 4.000 feet düşmesiyle oluştu.

🔹 Sel sırasında barajlarda, nehir kıyısındaki kamplarda, yeraltı santrallerinde ve kilometrelerce uzunluktaki tünellerde 2.000’den fazla hidroelektrik çalışanı bulunuyordu. Kurtarma ekipleri çamur ve kaya ile dolan tünelleri temizlemeye çalışıyor.

🔹 Langtang Khola Hydro projesi, 100 yılda bir meydana gelmesi beklenen ve nehir seviyesini yaklaşık 20 feet yükseltebilecek bir sele dayanacak şekilde tasarlanmıştı; son sel nehir seviyesini bunun 20 katına çıkardı.

🔹 Bilim insanları, buz ve permafrost kaybının buzulları kopmaya, altlarındaki kayaların da kırılmaya daha yatkın hâle getirdiğini söyledi. Nepal’de 2015’te meydana gelen ve 9.000 kişinin öldüğü deprem de Himalayalar’ın güney yamaçlarını daha istikrarsız hâle getirdi.

🔹 216 megavatlık Upper Trishuli 1 projesinde 26 Ağustos’ta erken uyarı mekanizması yine çalışmadı ve tesis büyük ölçüde parçalandı. Şantiyedeki en az 1.400 kişiden 500’den fazlası kayboldu.

🔹 Dünya Bankası, Upper Trishuli 1’in tasarımının o dönemde mevcut olan buzul, buzul gölü ve tarihsel veriler temelindeki bağımsız değerlendirmelere dayandığını açıkladı; yeni bilgiler doğrultusunda risk değerlendirmesi, izleme, erken uyarı ve acil müdahale uygulamalarını gözden geçirecek.

🔹 Rasuwagadhi hidroelektrik santrali, 2025’te bir buzul gölünün taşmasıyla oluşan selin ardından yeniden çalışmaya başladı ve bu yıl haziranda tamamen toparlandı. Santral, 26 Ağustos’ta saniyede 160 feet’i aşan hızla ilerleyen büyük dalgayla yıkıldı.

🔹 Rasuwagadhi santralinin yöneticisi Santosh Adhikari ile çok sayıda çalışan kayboldu. Santralin geçici üst yöneticisi Pushkar Amatya, kayıp kardeşi Prabin’i aramayı sürdürüyor.

🔹 Upper Trishuli 1 çalışanı Rabindra Hamal, selden kaçarken iki çalışma arkadaşını kaybetti. Hindistanlı mühendis Gunnam Jaykrishna, tünelden çıktığında selden haberdar oldu ve ailesine ulaşamadı.

🔹 Uzmanlar, mevcut risk değerlendirmelerinde buzul gölü taşkınlarının sınırlı ölçüde ele alındığını, son felaketteki gibi buz ve kaya çığlarının ise çoğunlukla hesaba katılmadığını belirtti.

🔹 Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Steve Witkoff ve Jared Kushner'ın Kiev ziyareti sırasında üç gün boyunca Ukrayna'nın başkentine saldırmama konusunda anlaştı.

🔹 Witkoff ve Kushner, duraksayan barış görüşmelerini yeniden başlatma girişimi kapsamında hafta sonu Moskova ve Kiev'i ziyaret etti.

🔹 Rusya, ABD'li temsilcilerin Kiev'den ayrılmasından saatler sonra başkente insansız hava araçları ve füzelerle saldırdı.

🔹 Kiev Belediye Başkanı Vitali Kliçko, gece düzenlenen saldırılarda üç kişinin öldüğünü ve en az 10 kişinin yaralandığını açıkladı.

🔹 Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sıbiga, Putin'in ABD başkanının barış temsilcileri ayrılır ayrılmaz Kiev'e büyük bir saldırı başlattığını söyledi.

🔹 Kremlin dış politika danışmanı Yuri Uşakov, Putin ile Donald Trump arasındaki telefon görüşmesini yapıcı ve açık olarak niteledi. Uşakov, Trump'ın çatışmanın mümkün olan en kısa sürede sona ermesini istediğini söyledi.

🔹 Kiev Belediye Başkanı Kliçko, gündüz saldırılarının yol açtığı trafik yoğunluğunu azaltmak için sokağa çıkma yasağı ve bazı ulaşım kurallarının değiştirileceğini açıkladı.

🔹 Kliçko, açık havada veya sığınak bulunmayan binalarda düzenlenen tüm eğlence etkinliklerinin iptal edileceğini duyurdu.

🔹 Ukrayna, bu aşamada Moskova'ya yönelik insansız hava aracı saldırılarını yeniden başlatmadı; Moskova'daki havalimanları normal çalışıyor.

🔹 Volodimir Zelenskiy, Witkoff ve Kushner ile ABD hava savunma sistemlerindeki eksiklikleri görüştüğünü söyledi. Ukrayna'nın Patriot sistemlerini ülke içinde üretmesi için gerekli lisans görüşmeleri sürüyor.

🔹 Zelenskiy, Rusya, Ukrayna ve ABD arasında tahıl sevkiyatları, enerji ve insani meselelerin ele alınacağı üçlü görüşmeler için hazırlık yapıldığını açıkladı.