Malezya’nın olası Huawei yapay zekâ anlaşması ABD ticaret anlaşmasıyla çatışma riski taşıyor mu?
South China Morning Post
🔹 Malezya’nın 2 milyar ringgit (494 milyon ABD doları) değerindeki egemen yapay zekâ projesinde Huawei çiplerini kullanmayı değerlendirmesi, Washington’la imzaladığı ihracat kontrollerine ilişkin taahhütleri sınayabilir.
🔹 Malezya’nın Huawei Ascend 910C hızlandırıcılarını egemen yapay zekâ girişiminin altyapısı olarak değerlendirdiği bildirildi. Devlet bağlantılı Telekom Malaysia, kamu ihalesinin ardından projenin ana işletmecisi seçildi.
🔹 Malezya Ulusal Güvenlik Konseyi yetkililerinin konuyu görüşmek üzere ay sonunda Washington’a gitmesi bekleniyor. Nvidia gibi ABD’li çip üreticilerinin daha doğrudan rekabet etmesini sağlayabilecek ayrı bir ihale de görüşülüyor.
🔹 Malezya ile ABD arasında geçen yıl imzalanan Karşılıklı Ticaret Anlaşması’nın 5.2’nci maddesi, Malezya’nın Washington’ın tek taraflı ihracat kontrolleriyle uyum sağlamasını ve ABD Ticaret Bakanlığı’nın Varlık Listesi’ndeki şirketlerle işlemleri kısıtlamada iş birliği yapmasını öngörüyor. Huawei, 2019’dan beri bu listede yer alıyor.
🔹 ABD Ticaret Bakanlığı, Mayıs 2025’te Huawei’nin Ascend 910C’si dahil gelişmiş Çin bilgi işlem çiplerinin kullanımının ABD ihracat kontrollerini ihlal edebileceği ve şirketleri yaptırım süreçleriyle karşı karşıya bırakabileceği uyarısını yaptı.
🔹 Malezya Yatırım, Ticaret ve Sanayi Bakanı Johari Abdul Ghani, anlaşmanın temmuz itibarıyla iki ülke tarafından da onaylanmadığını ve karar öncesinde milletvekillerine bilgi verileceğini söyledi.
🔹 Malezya Dijital Bakanlığı, güvenli yapay zekâ altyapısı kurmak, ulusal verileri korumak ve büyük ölçekli yapay zekâ uygulamalarını mümkün kılmak amacıyla 2 milyar ringgitlik egemen yapay zekâ bulutu projesini 2026 bütçesine sundu.
🔹 Başbakan Enver İbrahim, ABD Cloud Act’ın Amerikan teknoloji şirketlerini yurt dışında depolanan verileri sunmaya zorlayabilmesini, kritik güvenlik ve kişisel veriler için egemen bulut ihtiyacının gerekçelerinden biri olarak gösterdi.
🔹 Huawei, Malezya’nın dijital altyapısında önemli bir rol oynuyor. U Mobile, ülkenin ikinci 5G ağı için Nisan 2025’te Huawei ve ZTE’yi seçti; Digital Nasional tarafından işletilen ilk ülke çapındaki ağ ise Ericsson ekipmanlarıyla kuruldu.
🔹 Enver, nisan ayında Huawei’nin Yapay Zekâ Laboratuvarı ve İnovasyon Merkezi’ni açtı. Huawei ile Malezya Ulusal Siber Güvenlik Ajansı arasında temmuz ayında siber güvenlik, kriptoloji, yapay zekâ güvenliği ve dijital egemenlik alanlarını kapsayan anlaşma imzalandı.
🔹 ABD, temmuz ayında kamu sektöründe Amerikan yapay zekâ altyapısını kullanmak isteyen Güneydoğu Asya hükümetlerine mali ve teknik destek sunan ABD-ASEAN AI Spark girişimini başlattı.
🔹 Singapur’daki ISEAS-Yusof Ishak Enstitüsü’nün çalışması, Malezya’da ABD ve Çin kaynaklı iş yüklerinin ülke içinde barındığı çift katmanlı bir dijital ekosistemin büyüdüğünü ve ihracat kontrollerine ilişkin jeopolitik baskının arttığını ortaya koydu.
🔹 ABD, 2026’nın ilk yarısında 33,1 milyar ringgitlik onaylanmış yatırımla Malezya’nın en büyük yabancı yatırım kaynağı oldu. Nvidia destekli Firmus, Malezya’daki iki veri merkezinden hesaplama kapasitesi sağlamak üzere OpenAI ile çok yıllı anlaşma duyurdu.