🔹 ABD ordusu, Ekvador’a Kolombiya sınırı boyunca uyuşturucu kaçakçısı olduğu şüphelenilen kişileri bombalama operasyonlarında yardım etti. Peru, ABD’nin uyuşturucuyla mücadele çabalarıyla askeri işbirliğini derinleştirmeye hazır olduğunu açıkladı.

🔹 Kolombiya, geçen hafta ABD istihbaratını kullanarak bir uyuşturucu kaçakçılığı çetesinin lideri olduğu öne sürülen kişiyi bulup öldürdü. Devlet Başkanı Abelardo de la Espriella daha sonra ölen kişinin, kız arkadaşının ve iki yardımcısının cesetlerinin yanında konuşma yaptı.

🔹 Karayipler’den And Dağları üzerinden Pasifik’e uzanan bir askeri ittifak şekilleniyor. Bölgedeki güvenlik güçleri ABD’nin yardımıyla orman kamplarını bombalıyor, uyuşturucu baronlarını yakalıyor ve uyuşturucu kuryelerini öldürüyor.

🔹 ABD öncülüğündeki Shield of the Americas koalisyonu, uyuşturucu kaçakçıları ve silahlı gruplara karşı Trump yönetiminin sert güvenlik yaklaşımını benimseyen 12’den fazla ülkeden oluşuyor. Peru Devlet Başkanı Keiko Fujimori, ülkesinin koalisyona katıldığını açıkladı.

🔹 Dışişleri Bakanı Marco Rubio, bölge ülkelerinin ön saflarda daha fazla sorumluluk alabileceğini söyledi. Rubio, ABD’nin gerekirse gemileri bombalamaya devam edeceğini, ancak seçkin birliklerin ortak operasyon yürüttüğünü açıkladı.

🔹 Kolombiya Devlet Başkanı de la Espriella, ABD’den gelişmiş uçaklar, insansız hava araçları, radarlar, hava savunma ve siber savunma sistemleri ile özel kuvvetler kapasitesi talep etti. De la Espriella, teslim olmayan suçluların etkisiz hale getirileceğini söyledi.

🔹 Latin Amerika’da şiddetin artması, organize suça karşı sert önlemler vadeden liderlerin desteğini artırdı. Şubat ayındaki Ipsos araştırmasında suç, Arjantin dışındaki tüm Latin Amerika ülkelerinde halkın en büyük endişesi oldu; Peru’da katılımcıların üçte ikisi, Kolombiya’da ise yüzde 43’ü şiddet ve güvensizliği en büyük sorun olarak gösterdi.

🔹 İnsan hakları örgütleri, Washington destekli sert uyuşturucuyla mücadele politikalarını insan hakları ihlalleri, yargısız infazlar ve zorla kaybetmeler nedeniyle eleştirdi. Kolombiya’daki operasyonlarda öldürülen kişilerin cesetlerinin kamuoyu önünde sergilenmesi de siyasi muhalifler ve insan hakları gruplarının tepkisine yol açtı.

🔹 ABD güçleri haziran ayında Venezuela’daki geçici hükümetle birlikte Tren de Aragua çetesinin liderini ülkenin güneyindeki maden bölgesinde düzenlenen operasyonda öldürdü.

🔹 İnsan Hakları İzleme Örgütü, ABD’nin güvenlik girişiminin Latin Amerika’da kara para aklama ve değişen suç dinamikleriyle mücadeleye yeterince odaklanmadığını söyledi. Ekvadorlu yetkililerin yolsuzluk ve organize suçla mücadele eden özel yargı birimindeki hâkimleri görevden alma kararı eleştirildi.

🔹 Ekvador’da insan hakları grupları, ABD güçleriyle ortak operasyonlarda işkence, keyfi gözaltı ve yerel mülklerin tahrip edildiği yönündeki suçlamalar nedeniyle endişelerini dile getirdi. Peru Senatosu, Shield of the Americas’a katılımın kapsamını ve ABD’nin rolünü açıklaması için dışişleri bakanını oybirliğiyle çağırdı.

🔹 Meksika gibi ABD’nin kartellere karşı daha derin askeri müdahalesine direnen ülkeler üzerindeki baskı arttı. Rubio, bu tehdidin er ya da geç karşı karşıya kalınacağını söyledi.

🔹 İran’ın petrol ihracatı, yenilenen ABD deniz ablukasının başlamasından yaklaşık iki ay sonra ciddi ölçüde kısıtlı kalıyor.

🔹 Avrupa Birliği’nin Sentinel uyduları, İran’ın ana petrol ihracat terminali Harg Adası’nda en az iki haftadır süper tanker yüklemesi görüntülemedi.

🔹 Tanker takip verileri, İran’ın ham petrol ve kondensat yüklemelerinin ağustosta savaş öncesi seviyelerin yüzde 15’inden azına, günde yaklaşık 247 bin varile gerilediğini gösteriyor.

🔹 İran Merkez Bankası Başkanı Abdolnaser Hemmati, ülkenin petrol ihracatının neredeyse durduğunu söyledi. Petrol Bakanı Mohsen Paknejad ise müşterilere ham petrol teslimatlarının sürdüğünü açıkladı.

🔹 Kpler verilerine göre Harg, Goreh, Assaluyeh ve Javan’daki kara depolarında ham petrol ve kondensat stokları yaklaşık 67 milyon varile ulaştı; tanklar yaklaşık yüzde 56 oranında dolu.

🔹 Vortexa, ABD ablukasının batısında yaklaşık 38 milyon varil petrol bulunduğunu hesaplıyor. Güney Çin Denizi’ndeki yüzer depolama stokları aylık bazda yüzde 51, Sarı Deniz’deki stoklar yüzde 43 azaldı.

🔹 İran petrolünün Asya’ya teslim edilen kargoları, Brent vadeli işlemlerine kıyasla varil başına 6,50 dolar primle fiyatlanıyor. Bu prim 2019’dan bu yana en yüksek seviyeye çıktı.

🔹 Petrol arzındaki kesinti, ham petrol vadeli işlemlerinin varil başına 105 doların üzerine çıkmasına neden oldu; İran’ın ana müşterisi Çin, Afrika ve Latin Amerika menşeli petrol türlerinin maliyetini artıran alternatif arayışına yöneldi.

🔹 İran petrolü taşıyan tankerlerin çoğu Basra Körfezi’nde konum sinyali göndermiyor ve uydular yaklaşık üç günde bir görüntü alıyor. Bu durum, ihracat faaliyetlerinin tamamının izlenmesini zorlaştırabilir.

🔹 Irak topraklarından düzenlenen insansız hava aracı saldırısının ardından Suudi Arabistan, Basra Körfezi’nden Kızıldeniz’e petrol taşıyan East-West boru hattını geçici olarak kapattı.

🔹 Suudi Arabistan Enerji Bakanlığı, kapatma kararının önlem amacı taşıdığını açıkladı. Dışişleri Bakanlığı, Irak hükümetinin talebi üzerine hemen misilleme yapılmayacağını duyurdu.

🔹 Irak hükümeti saldırının kaynağını belirlemek için çalışma başlattı.

🔹 Saldırı ve Orta Doğu’daki çatışmaların genişleyebileceği endişesi küresel petrol fiyatını kısa süreliğine varil başına yaklaşık 110 dolara taşıdı.

🔹 Brent petrolünün fiyatı günün ilerleyen saatlerinde yaklaşık 105 dolara, Batı Teksas türü ham petrolün fiyatı ise yaklaşık 100 dolara geriledi.

🔹 İran’ın ABD ile savaşı nedeniyle petrol arzında yaşanan kesintilere ilişkin endişeler, Husilerin Kızıldeniz’de stratejik bir ada ve liman kentini ele geçirdiğine ilişkin haberlerle arttı.

🔹 İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, Basra Körfezi ülkelerinin Hürmüz Boğazı’nı görüşmek üzere pazartesi günü Umman’da İran’la bir araya gelmesinin planlandığını söyledi.

🔹 Uluslararası Enerji Ajansı, küresel petrol talebinin bu yıl günlük 2,5 milyon varil azalmasını bekleyerek talep tahminini düşürdü. Kurum, petrol talebinin 2027’de yeniden artabileceğini açıkladı.

🔹 ABD’de ortalama dizel fiyatı galon başına 6,06 dolara, benzin fiyatı ise 4,30 dolara yükseldi. Dizel fiyatı savaşın başladığı 28 Şubat’tan bu yana yüzde 60, benzin fiyatı yüzde 44 arttı.

🔹 ABD’de tüketici fiyatları ağustosta yıllık yüzde 3,4 yükseldi. Enerji fiyatlarındaki artış, daha geniş kapsamlı enflasyon endişelerini artırdı.

🔹 İran, savaş öncesinde dünya ham petrolünün yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndan gemilerin çoğunun geçişini engelledi. ABD Donanması’nın desteğiyle bazı tankerler boğazdan geçebildi.

🔹 Afrika, Asya, Avrupa ve Kuzey Amerika’daki rafineriler, Orta Doğu ve Rusya’daki arz kaybını telafi etmek için dizel, benzin ve diğer yakıtların üretimini artırdı.

🔹 Enerji talebi arzı aşmayı sürdürürken hükümetler, şirketler ve çiftçiler kamyonlar ile ağır ekipmanlarda kullanılan dizel için daha fazla ödeme yapıyor.

🔹 ABD’de 10 yıllık Hazine tahvili faizi yüzde 4,98’de, iki yıllık tahvil faizi yüzde 4,63’te kaldı. Yatırımcılar, yüksek enerji fiyatlarının enflasyonu artırmasından endişe etti.

🔹 S&P 500 cuma günü yaklaşık yüzde 1 yükselerek dört günlük düşüş serisini sonlandırdı, ancak endeks haftayı yine de kayıpla tamamladı.

🔹 OECD’nin 2025 PISA sonuçları, yüksek gelirli ülkelerdeki 15 yaşındaki öğrencilerin okuryazarlık, bilgi ve akıl yürütme becerilerinde 2015’teki yaşıtlarının yaklaşık bir buçuk yıl gerisinde kaldığını gösterdi.

🔹 2022’de görülen düşüşün ardından 2025 sonuçları gerilemenin geçici olmadığını ve hızlandığını ortaya koydu.

🔹 Yetişkin becerileri ölçümleri, ulusal sınavlar ve gençlerin dikkat ile öğrenme güçlüklerini izleyen uzun dönemli araştırmalar da benzer eğilimler gösterdi.

🔹 Dijital dikkat dağıtıcılar sınıf içinde ve dışında öğrenmeyi etkileyebilir; okul çalışmalarında yapay zekâ kullanımı da öğrenme sürecini zayıflatabilir.

🔹 2000’li yıllarda Finlandiya’nın esneklik, öğrenci özerkliği ve eleştirel düşünme gibi aktarılabilir becerilere dayalı eğitim modeli birçok ülkeye yayıldı. Finlandiya’nın PISA sonuçları ise aynı dönemde sürekli geriledi ve bugün ülke ortalamasının yalnızca biraz üzerinde bulunuyor.

🔹 İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda 2010’lu yıllarda Finlandiya’ya benzer biçimde yerleşik müfredatlardan uzaklaşıp daha geniş tanımlı öğrenme çıktılarına yöneldi; okul sıralamalarını ve bazı standart testleri kaldırdı.

🔹 İngiltere, temel derslerde okutulacak içerik için daha sıkı kurallar uyguladı ve performans ölçütlerine dayalı okul sıralamalarını sürdürdü. İngiltere’nin sonuçları 15 yıl içinde korunarak ülkeyi uluslararası sıralamada ilk 10’a taşıdı; İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’nın sonuçları ise sert biçimde düştü.

🔹 ABD’nin daha yoksul güney eyaletlerinden Mississippi’de öğrencilerin başarıları büyük ölçüde arttı ve eyalet, California gibi daha zengin eyaletleri geçti. En düşük puan alan öğrencilerdeki iyileşme daha belirgin oldu.

🔹 Mississippi’de erken yaşta fonetik öğretimi gibi kanıta dayalı sınıf yöntemleri ile okul sıralamaları ve öğrencilerin ilerlemeden önce yeterli okuma becerisine sahip olmasını gerektiren hesap verebilirlik uygulamaları kullanıldı.

🔹 İngiltere’deki öğrenciler, İskoçya ve Galler’deki öğrencilerle benzer mutluluk ve baskı düzeyleri bildirdi; ruh sağlığı açısından da fark görülmedi.

🔹 PISA, yalnızca dar kapsamlı bilgi hâkimiyetini değil, öğrencilerin geliştirmesi beklenen beceri bileşimlerini de ölçüyor. Eleştirel düşünme ve yaratıcılık, çoğu zaman bilgi birikimine dayanıyor.

🔹 Birçok ülkede eğitim standartlarının zayıflaması ve öğretimde titizliğin azalması, dijital dikkat dağıtıcıların ve kısa yolların yaygınlaştığı döneme denk geldi.

🔹 İsveç Sosyal Demokratları, 109 yıldır her ulusal seçimde birinci olan parti konumunu korumaya hazırlanıyor.

🔹 Pazar günü yapılacak parlamento seçimleri öncesinde Sosyal Demokratlar ve sol blok, merkez sağ hükümet ile milliyetçi İsveç Demokratları karşısındaki anket farkını 12 puandan 2-3 puana indirdi.

🔹 Son üç anketteki fark, istatistiksel hata payı içinde veya buna yakın seviyede ölçüldü.

🔹 Sosyal Demokratların kampanya dönemindeki performansını İsveç ekonomisinin güçlü seyri, sol koalisyon ortaklarına yönelik iş dünyası endişeleri, hükümetin çete suçlarını azaltmadaki başarısı ve partinin İsveç Demokratlarına odaklanması etkiledi.

🔹 Sosyal Demokratların öncülük ettiği sol bloğun kazanması, Almanya ve Fransa’da etkisini büyük ölçüde kaybeden Avrupa merkez solu için nadir bir rahatlama sağlayabilir.

🔹 Sosyal Demokrat lider Magdalena Andersson, İsveç Demokratlarından 12 bakanın görev yapacağı bir hükümetin ülkeyi tanınmaz hâle getireceğini söyledi.

🔹 İsveç Demokratlarının kökleri neo-Nazi hareketine dayanıyor ve parti, sağ blokun kazanması hâlinde ilk kez hükümete girebilir.

🔹 Sosyal Demokratlar, İsveç Demokratlarına karşı çıkmalarına rağmen göç ve entegrasyon politikalarında milliyetçi partiye yaklaştı.

🔹 Sosyal Demokrat milletvekili Lawen Redar, partisinin göç konusunda katı davranacağını, entegrasyon için şartlar talep edeceğini ve insanların istihdam edilmesine odaklanacağını söyledi.

🔹 Andersson, hükümetteki önceliklerinin Ukrayna ve Avrupa ülkeleriyle işbirliğini yoğunlaştırmak olduğunu söyledi.

🔹 Yerel Sosyal Demokrat adayı Tony Willner, seçmenlerin vergi indirimleri yerine refah devletinin yeniden işler hâle getirilmesine odaklanılmasını istediğini söyledi.

🔹 Sosyal Demokratların ekonomi, kamu borcu, refah devleti ve entegrasyon başlıklarını öne çıkardığı kampanyada belirleyici tek bir tema oluşmadı.

🔹 İran destekli Husiler, Basra Körfezi petrolü için kritik alternatif güzergâh haline gelen Kızıldeniz üzerindeki kontrolünü genişletti.

🔹 Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiği savaş öncesindeki günlük yaklaşık 130 geminin çok altında kaldı. Eylül ayında boğazdan günde ortalama 19 gemi geçti; perşembe günü bu sayı 9 oldu.

🔹 Suudi Arabistan’ın petrol ihracatı geçen ay en az 13 yılın en düşük seviyesine geriledi.

🔹 ABD Donanması, petrol akışını İran kıyılarının karşı tarafında, Umman kıyılarına yakın deniz yollarından sürdürdü; operasyon kapsamlı ve tehlikeli hale geldi.

🔹 Temmuz ve ağustos aylarında Umman yakınlarındaki su yolunda en az 23 gemi vuruldu. Savaşın şubat sonunda başlamasından bu yana Orta Doğu’da en az 22 denizci öldü.

🔹 Husiler cuma günü Yemen’deki stratejik Kızıldeniz liman kenti Mokha’nın kontrolünü ele geçirerek Suudi Arabistan destekli Yemen hükümetiyle müttefik güçleri bölgeden çıkardı.

🔹 Suudi Enerji Bakanlığı, Hürmüz Boğazı yerine kullanılan Doğu-Batı Boru Hattı’nın bir gün önce birden fazla saldırıda hedef alındığını ve önlem amacıyla kapatıldığını açıkladı.

🔹 Babülmendep Boğazı’ndan geçen hafta Kızıldeniz dışına yalnızca iki Suudi yükü çıktı. Suudi Arabistan’ın Süveyş Kanalı yakınındaki boru hattını kullanması mümkün olsa da Akdeniz güzergâhı daha maliyetli ve Asya’ya ulaşımı haftalarca uzatıyor.

🔹 Petrol fiyatı cuma günü kısa süreliğine varil başına 108 doların üzerine çıktı ve savaş öncesi seviyelerin yaklaşık yüzde 50 üzerine yükseldi. ABD’de ortalama benzin fiyatı galon başına 4 doların, dizel fiyatı ise 6 doların üzerine çıktı.

🔹 İran dışındaki Körfez ülkelerinin ham petrol ihracatı ağustosta savaş öncesi seviyenin yaklaşık üçte ikisine geriledi.

🔹 ABD güçleri son bir haftada en az sekiz İran tankerini etkisiz hale getirdi veya imha etti; İran da Umman yakınlarında boğazdan geçen gemilere ölümcül saldırılarla karşılık verdi. Artan saldırılar, yüksek risk almaya hazır armatörleri bile bölgeye gitmekten alıkoyuyor.

🔹 Brezilyalı Senatör Flavio Bolsonaro, iflas eden Banco Master ile bağlantılı yolsuzluk ve kara para aklama iddiaları kapsamında soruşturuluyor.

🔹 Brezilya Yüksek Mahkemesi Yargıcı Andre Mendonca, federal polisin talebi üzerine soruşturmayı temmuz ayında başlattı.

🔹 Soruşturma, Bolsonaro’nun para aklama, yasa dışı döviz işlemleri ve yolsuzluk suçu işleyip işlemediğini inceliyor.

🔹 Banco Master davasına ilişkin gizli belgeler, Yüksek Mahkeme Başkanı Edson Fachin’in kararıyla perşembe günü kamuoyuna açıldı.

🔹 Soruşturma, Banco Master’ın sahibi bankacı Daniel Vorcaro’dan Jair Bolsonaro hakkında çekilecek “Dark Horse” adlı filmin finansmanı için yatırım talep edilmesiyle bağlantılı.

🔹 Polis, Vorcaro’nun cep telefonundan elde edilen verilerin 2025’te Eduardo Bolsonaro ile bağlantılı ABD merkezli bir fona yaklaşık 12 milyon dolar transfer edildiğini gösterdiğini açıkladı.

🔹 Belgelerdeki bir ekran görüntüsü, Eduardo Bolsonaro’nun Vorcaro’nun ekibine ABD’deki fonların yönetimi konusunda tavsiye verdiğini gösteriyor.

🔹 Flavio Bolsonaro ve Eduardo Bolsonaro herhangi bir suç işlediklerini reddetti.

🔹 Eduardo Bolsonaro, para transferlerinin babasına yönelik darbe planı davasında hüküm veren Yargıç Alexandre de Moraes’in müdahalesini önlemeyi amaçladığını söyledi.

🔹 Flavio Bolsonaro, kampanya etkinliğinde “Her şeyi ve herkesi şeffaf biçimde soruşturun; basına ve halka gösterin” dedi.

🔹 Brezilya’daki Banco Master soruşturması, merkez bankası yetkilileri, üst düzey hükümet üyeleri, muhalefet siyasetçileri ve Yüksek Mahkeme yargıçlarıyla bağlantı iddialarını da kapsıyor.

🔹 Başkan Luiz Inacio Lula da Silva, yargı veya siyasetle ilgili tüm iddiaların kamuoyuna açıklanmasını ve herkesin soruşturulmasını istedi.

🔹 Japonya Merkez Bankası, enflasyon baskısını sınırlamak amacıyla 17-18 Eylül'deki toplantısında politika faizini mevcut yüzde 1 seviyesinden yüzde 1,25'e çıkarmayı planlıyor.

🔹 Faiz artışı gerçekleşirse, Mart 2024'te başlayan mevcut faiz artırımı dönemindeki en kısa aralık kaydedilecek. Faiz oranı 1995'ten bu yana en yüksek seviyeye ulaşacak.

🔹 Başkan Kazuo Ueda ve diğer yöneticiler faiz artışını önerecek; karar için dokuz üyeli kurulun çoğunluğunun onayı gerekecek.

🔹 Japonya Merkez Bankası, faiz artışlarının yaklaşık altı ayda bir gerçekleşen temposunu üç ayda bire, yani iki toplantıda bir artışa hızlandırabilir.

🔹 Ueda, enflasyon baskısının artmasında Orta Doğu'daki gerilimlerin yükselttiği ham petrol fiyatlarını, yapay zekâ kaynaklı talep artışını ve yenin değer kaybını etkili faktörler olarak sıraladı.

🔹 ABD ile İran arasındaki silahlı çatışmaların yeniden başlaması petrol fiyatlarını yükseltti. West Texas Intermediate ham petrol vadeli kontratları perşembe günü varil başına 100 doların üzerine çıkarak üç buçuk ayın en yüksek seviyesine ulaştı.

🔹 Piyasa izleyicilerinin yüzde 98'i gelecek hafta faiz artışı bekliyor. Yatırımcıların odağı, sonraki artışların zamanlamasına ve Japonya Merkez Bankası'nın hedef faiz oranına kayıyor.

🔹 Ankete katılan piyasa katılımcılarının yüzde 80'inden fazlası, eylül ayındaki beklenen artışın ardından aralık ayına kadar yeni bir artış bekliyor; yaklaşık yüzde 60'ı Mart 2027'ye kadar ek artış öngörüyor.

🔹 Piyasa, politika faizinin artışlar sonunda yüzde 2'nin üzerine çıkmasını fiyatlamaya başladı.

🔹 Japonya Merkez Bankası, gelecek haftaki beklenen artışın Japonya'daki finansal koşulları önemli ölçüde değiştirmesini beklemiyor.

🔹 Kıdemli bir Japonya Merkez Bankası yetkilisi, güçlü şirket kârları sayesinde fiyatların gelecek yıl ücret artışlarını yansıtacağı olumlu döngünün süreceğini söyledi.

🔹 Enflasyon baskısı, petrol fiyatları ve yenin değer kaybı, eylül ayındaki artışın ardından daha fazla faiz artışını olası kılıyor.

🔹 Suudi Arabistan, hava saldırısına uğrayan 1.200 kilometrelik Doğu-Batı petrol boru hattını tedbir amacıyla geçici olarak kapattı.

🔹 Suudi Enerji Bakanlığı, saldırının Riyad ve Medine bölgelerindeki boru hattını perşembe sabahı hedef aldığını açıkladı. Saldırıda yaralanmalar meydana geldi ve hasar tespit çalışmaları başlatıldı.

🔹 Bağdat ve Riyad, insansız hava aracı saldırısının İran destekli milislerin faaliyet gösterdiği Irak’tan kaynaklandığını belirtti. Irak, saldırının ardından bir askeri komutanı görevden aldı.

🔹 Boru hattı son aylarda günde 4 milyon ila 5 milyon varil petrol taşıdı; bu miktar küresel arzın yaklaşık yüzde 4 ila 5’ine karşılık geldi.

🔹 Boru hattının kapatılması, Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiğinin ABD-İran savaşı nedeniyle ciddi biçimde yavaşladığı dönemde Suudi Arabistan’ın alternatif ihracat güzergâhını devre dışı bıraktı.

🔹 Yemen hükümetinden dört kaynak, Husilerin cuma günü Kızıldeniz’in girişindeki Babülmendep Boğazı’nda bulunan stratejik Perim Adası’nı ele geçirdiğini söyledi.

🔹 Husilerin Kızıldeniz kıyısı boyunca ilerlemesi ve Hürmüz Boğazı’ndaki aksaklıklar, enerji arzı üzerindeki baskıyı artırdı ve küresel petrol fiyatlarını varil başına 100 doların üzerine taşıdı.

🔹 Suudi Arabistan, Husilere karşı mücadele için ABD’den askeri yardım talep etti. Veliaht Prens Muhammed bin Selman, perşembe günü ABD Başkanı Donald Trump’ı en az iki kez aradı.

🔹 Washington, şimdilik doğrudan askeri müdahaleye hazır olmadığını, ancak istihbarat paylaşımı ve hedef belirleme desteği sağlayacağını bildirdi.

🔹 Yemen hükümet güçleri, Husilerin Kızıldeniz kıyısında ele geçirdiği bölgeleri geri almak için karşı saldırı düzenlemeye hazırlanıyor.

🔹 İran, Husileri Suudi Arabistan’a yönelik saldırılarını artırmaya çağırdı ve daha fazla finansman, silah ve üst düzey subay desteği sözü verdi. İran, Husileri müttefik olarak tanımlarken onlara askeri talimat verdiğini reddediyor.

🔹 Suudi Arabistan, Irak başbakanının talebinin ardından şu ana kadar misilleme yapmadı ancak çıkarlarını korumak için gerekli tüm önlemleri alma hakkını saklı tuttu. Irak hükümeti saldırıları kınadı.

🔹 Irak, tedbir amacıyla İran sınırındaki Şelemçe sınır kapısını kapattı. Kapı, İran’dan Irak’a sebze ve diğer gıda ürünlerinin taşındığı ana güzergâhlardan biri olarak kullanılıyor.

🔹 Uluslararası Enerji Ajansı, Husilerle bağlantılı grupların Babülmendep’ten geçen gemilere yönelik saldırıları nedeniyle Suudi ham petrol arzının 30 yılı aşkın sürenin en düşük seviyesine gerilediğini açıkladı.

🔹 11 Eylül 2001 saldırılarında El Kaide’nin 19 üyesi yolcu uçaklarını kaçırarak Dünya Ticaret Merkezi’ndeki İkiz Kuleler’e ve Pentagon’a çarptırdı; yaklaşık 3 bin kişi öldü. Yolcuların korsanlara karşı koymasının ardından dördüncü uçak bir tarlaya düştü.

🔹 Saldırının ardından ABD’nin müttefikleri destek verdi; NATO, kuruluşundan bu yana ilk ve tek kez kolektif savunma maddesini yürürlüğe koydu.

🔹 Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, dönemin ABD Başkanı George W. Bush’u arayan ilk dünya lideri oldu ve Orta Asya’daki eski Sovyet üslerinin Afganistan’daki Taliban’a karşı ABD öncülüğündeki koalisyon tarafından kullanılmasını destekledi.

🔹 New York kısa sürede toparlandı ve ABD topraklarında on yılı aşkın süre boyunca yeni büyük ölçekli terör saldırısı yaşanmadı.

🔹 ABD’nin 11 Eylül sonrasındaki politikası, 2003’te Irak’ı işgal etmesiyle ağır sonuçlara yol açtı. Kitle imha silahları bulunmamasına rağmen başlayan işgal, mezhep çatışmaları ve isyanlar yüz binlerce Iraklının ölümüne neden oldu.

🔹 Ebu Gureyb Cezaevi’ndeki işkence ve ABD askerlerinin diğer insan hakları ihlalleri, ABD’nin uluslararası itibarını zedeledi.

🔹 Taliban’ın 2021’de yeniden iktidara dönmesiyle sona eren 20 yıllık Afganistan operasyonu, ABD’nin itibarını daha da zayıflattı ve yüz binlerce kişinin ölümüne yol açtı.

🔹 ABD’nin kamu borcu bu yıl 40 trilyon doları aştı. Mali kriz, Covid-19 kurtarma paketleri ve savaşların maliyeti borç artışında rol oynadı.

🔹 Çin’in yükselişi ve diğer güçlerin etkisini artırması, 21. yüzyılda ABD öncülüğündeki dünya düzenini zayıflatabilir. 11 Eylül sonrası intikam politikaları, ABD’nin Çin ve Rusya’ya yönelik stratejisine odaklanmasını zorlaştırdı.

🔹 Donald Trump’ın ikinci döneminde ABD’nin müdahaleci dış politika anlayışı yeniden güçlendi. Trump, kara birlikleri konuşlandırmadan İran’a karşı bir savaş başlattı ve yürütme organında güç merkezileşmesini hızlandırdı.

🔹 Trump, 11 Eylül’ün 25. yıl dönümü öncesindeki konuşmasında ABD’nin “eskisinden daha büyük, daha iyi ve daha güçlü” olduğunu söyledi.