Otomasyon, gig ekonomisinin peşinde
Financial Times
🔹 Fiverr ve Upwork gibi beyaz yakalı gig platformlarında yapay zekâ kullanımı, basit görevlerdeki talebi ve düşük ücretli sözleşmeleri azaltıyor.
🔹 Fiverr, yılın ikinci çeyreğinde platform trafiği ve talebinde belirgin yavaşlama yaşandığını açıkladı. Üst yönetim, çeşitli büyük dil modellerindeki güncellemelerin basit görevleri otomatikleştirdiğini söyledi.
🔹 Upwork, ilk çeyrekte hızlanan yapay zekâ kullanımının 500 dolar ve altındaki sözleşmelerde müşteri faaliyetlerini azalttığını açıkladı.
🔹 Fiverr ve Upwork hisseleri son bir yılda sırasıyla yüzde 61 ve yüzde 47 değer kaybetti.
🔹 Fiziksel otomasyon; sürücülük ve paket teslimatı gibi gig ekonomisi işlerini de tehdit ediyor. Çin’in büyük e-ticaret gruplarından birinin yöneticisi, 700 bin teslimat çalışanının er ya da geç robotlarla yer değiştireceğini söyledi.
🔹 Uber, sürücülere geçiş sürecinde zaman kazandırmak için otonom araçların daha yavaş kullanıma alınmasını ve insan sürücülerle otonom araçları birlikte içeren karma ağların zorunlu tutulmasını talep ediyor.
🔹 Dünya Bankası’nın 2023 tahminine göre dünya genelinde 154 milyon ile 435 milyon arasında çevrim içi gig çalışanı bulunuyor. Gig platformları, resmi işgücü piyasasının dışında kalan kişiler için gelir şoklarını yönetme ve işsizlik sigortası işlevi görüyor.
🔹 Çin’de yemek teslimatı ve araç paylaşımı sürücülerinin sayısı, inşaat sektöründeki uzun süreli gerileme ve imalat işlerinde artan otomasyonun etkisiyle iki yılda 10 milyon artarak 2025’te 53 milyona ulaştı.
🔹 Otomasyonun etkisi, doğrudan işten çıkarmalar yerine daha az görev ve daha düşük gelir şeklinde ortaya çıkabilir. Gridwise araştırması, sürücüsüz araçların bulunduğu ABD kentlerinde sefer başına sürücü ücretlerinin Temmuz 2024 ile Temmuz 2025 arasında ülke ortalamasına kıyasla gerilediğini gösteriyor.
🔹 Yeni gig platformları sağlık hizmetleri gibi otomasyona daha dirençli alanlarda ve yapay zekânın yeni talep oluşturduğu sektörlerde ortaya çıkıyor. Mercor, avukatlara, gazetecilere ve bankacılara yapay zekâ modellerinin geliştirilmesine yardımcı olmaları için ödeme yapıyor.
🔹 Yeni platformlar ve iş türleri, eski platformlardan ayrılan çalışanların tamamına iş sağlayamayabilir. Gig ekonomisi çalışanları istihdam hakkı ve korumalarından yoksun kalırken emeklilik ve sosyal yardım desteğine sınırlı erişiyor.