🔹 Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Guo Jiakun, Panama milletvekillerinin Tayvan’la kurduğu parlamento değişim grubunun Panama’nın benimsediği tek Çin ilkesini ciddi biçimde ihlal ettiğini söyledi ve “ciddi sonuçlar” uyarısında bulundu.
🔹 Guo, Panama hükümetinin konuya ilişkin açıklamasını not ettiklerini ve ülkenin Çin-Panama ilişkilerinin siyasi temelini koruma taahhüdünü somut adımlarla yerine getirmesini beklediklerini açıkladı.
🔹 Guo, ABD’ye tek Çin ilkesine ve Pekin’i tanımasının temelini oluşturan üç ortak bildiriye uyması, Çin-Panama ilişkilerini bozmayı ve sabote etmeyi bırakması çağrısında bulundu.
🔹 Panama Ulusal Meclisi üyeleri, 8 Eylül’de kapalı kapılar ardında düzenlenen törenle çok partili bir parlamento değişim grubu kurdu. Grup, Panama’nın 2017’de Tayvan’la diplomatik ilişkilerini keserek Pekin’i tanımasından dokuz yıl sonra oluşturuldu.
🔹 Gruba başkanlık eden milletvekili Medin Jimenez, 71 üyeli meclisten 45 milletvekilinin kuruluş belgesini imzaladığını, diğer bazı üyelerin de belge genel kurulda dolaşımdayken destek verdiğini söyledi.
🔹 Jimenez, grubun ticari bir proje olduğunu belirterek Panama ile Tayvan arasındaki 2004’ten beri yürürlükte bulunan serbest ticaret anlaşmasına ve Panama’nın son mali yılda Tayvan’a yaptığı 158 milyon ABD dolarını aşan deniz ürünü ve diğer ihracata işaret etti.
🔹 Milletvekilleri grubu “dostluk grubu” yerine “çok partili değişim grubu” olarak adlandırdı. Dış İlişkiler Komitesi Başkanı Joan Guevara, Panama’nın Tayvan’la diplomatik ilişkisi bulunmadığını ve bu tür ilişkilerin yürütülmesinin yürütme organına ait olduğunu söyledi.
🔹 Tayvan Dışişleri Bakanlığı grubu Tayvan dostu bir parlamento grubu olarak tanımladı ve Meclis Başkanı Shirley Castanedas ile iki başkan yardımcısının gruba katıldığını açıkladı; meclis üyelik listesini doğrulamadı.
🔹 Tayvan Dışişleri Bakanı Lin Chia-lung, tören için yayımladığı tebrik videosunda parlamento diplomasisinin derinleştirilmesini ve iş birliğinin genişletilmesini beklediğini söyledi.
🔹 Panama Devlet Başkanı Jose Raul Mulino, grubun kurulmasından birkaç saat sonra hükümetini bu girişimden uzaklaştırdı. Mulino, milletvekillerinin Tayvan’la temaslarının, ziyaretlerinin ve değişimlerinin yürütme organının desteği anlamına gelmediğini açıkladı.
🔹 Çin’in Panama Büyükelçiliği, törenin ardından “güçlü memnuniyetsizlik ve kesin ret” açıkladı ve milletvekillerinden tutumlarını düzeltmelerini istedi. Bağımsız milletvekili Luis Duke, yasama organının istediği parlamentolarla ilişki kurma yetkisine sahip olduğunu söyledi.
🔹 Panama’daki diplomatik kaynaklar, Çinli yetkililerin grubun kurulmasını engellemek için telefon açtığını, yazılı mesaj gönderdiğini ve acil toplantılar talep ettiğini; bazı milletvekillerini tehdit ettiğini bildirdi. Çin Büyükelçiliği bu açıklamalara ilişkin yorum yapmadı.
🔹 Panama Yüksek Mahkemesi, ocak ayında CK Hutchison iştiraki Panama Ports Company’nin Balboa ve Cristobal terminallerine ilişkin imtiyazını anayasaya aykırı buldu. Devlet şubat ayında iki limanı devralarak Maersk ve Mediterranean Shipping Company birimlerine verdi; CK Hutchison ise 2 milyar ABD dolarından fazla tazminat talebiyle tahkim süreci başlattı.
🔹 Panama Denizcilik Odası verilerine göre Panama bandıralı gemilerin Çin limanlarında alıkonulma sayısı yılın ilk yarısında yaklaşık 470’e yükseldi; geçen yılın tamamında bu sayı 256 olmuştu. Haziran ayında alıkonulmalar normal seviyelere döndü ve iki ülke temmuz ayında süresi bu yıl dolacak deniz taşımacılığı anlaşmasını yenileme konusunda uzlaştı; anlaşmanın imzalanıp imzalanmadığı açıklanmadı.
