🔹 Rusya'nın 2022'de başlattığı Ukrayna savaşı dördüncü yılını geride bırakırken Rus ordusunun ilerleyişi büyük ölçüde durdu. Batılı kaynaklar Rus savaş ölümlerinin yaklaşık 500 bine, toplam kayıpların ise 1 milyonun üzerine çıktığını değerlendiriyor.

🔹 Ukrayna'nın uzun menzilli İHA saldırıları Moskova dahil Rusya'nın derin bölgelerindeki petrol rafinerileri, enerji tesisleri, hava üsleri ve yakıt depolarını hedef alıyor. Saldırıların Rus rafineri kapasitesini günlük yaklaşık 700 bin varil azalttığı belirtiliyor.

🔹 Rusya'nın birçok bölgesinde yakıt kısıtlamaları uygulanıyor. Kırım'da sivillere yakıt satışı durduruldu, bazı bölgelerde dizel üretimi geriledi ve benzin ihracatına geçici sınırlamalar getirildi.

🔹 Rus ekonomisinde yüksek enflasyon, iş gücü açığı ve artan savaş harcamaları nedeniyle mali baskı büyüyor. Askeri harcamaların devlet bütçesinin yaklaşık yarısını oluşturduğu, hükümetin yeni bütçe kesintilerine hazırlandığı belirtiliyor.

🔹 Konut inşaatları ve ticari depo talebi sert şekilde gerilerken, bankalardan para çekilişlerinin arttığı ve ekonomik görünümün kötüleştiği ifade ediliyor.

🔹 Rus iş çevreleri ve bazı milliyetçi blog yazarları savaşın yönetimine yönelik memnuniyetsizliklerini artırıyor. Ekonomik sıkıntıların siyasi baskıyı yükselttiği değerlendiriliyor.

🔹 Rus yetkililer son dönemde Kiev'deki karar alma merkezleri ile askeri tesislere yönelik saldırıları artırabilecekleri uyarısında bulundu. Avrupa ülkelerine yönelik sert açıklamalar da sürüyor.

🔹 Rusya, 2024 sonunda nükleer doktrinini değiştirerek nükleer silah kullanım eşiğini düşürdü. Rusya ve Belarus ortak tatbikatlarında nükleer kullanım senaryoları da çalışılıyor.

🔹 Rus yetkililer NATO ülkelerine yönelik hibrit saldırılar, siber operasyonlar ve sabotaj faaliyetlerine ilişkin söylemlerini artırırken, Batı ile gerilimin daha da tırmanabileceği değerlendiriliyor.

🔹 Analizde, Rusya'nın askeri ve ekonomik baskı altında kalması halinde Kremlin'in hem Ukrayna'da hem de Batı'ya karşı gerilimi artırabilecek adımlar atabileceği değerlendirmesi yapılıyor.

🔹 Donald Trump, Türkiye'nin İran savaşına katılmayı düşündüğünü ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'dan savaş dışında kalmasını istediğini söyledi. Ankara bu iddiayı yalanlayarak İran'a yönelik askeri müdahalenin hiçbir zaman gündemde olmadığını açıkladı.

🔹 Trump, temmuz ayında Ankara'da yapılacak NATO Zirvesi'nin açılışına Erdoğan'a duyduğu saygı nedeniyle katılacağını söyledi ve Türkiye'nin F-35 savaş uçakları ile gelişmiş motor talepleri konusunda Erdoğan'ı memnun edecek adımlar atabileceğinin sinyalini verdi.

🔹 Türkiye, NATO'nun ikinci büyük ordusuna sahip konumunu yerli savunma sanayiiyle destekledi. Savunma üretimi yıllık yaklaşık 20 milyar dolara ulaştı ve bu yıl kapasiteyi artırmak için 27 milyar doların üzerinde yatırım planlandı.

🔹 Ankara'daki NATO Zirvesi'ne 32 devlet ve hükümet başkanı, yaklaşık 100 bakan ve binlerce yabancı katılımcının gelmesi bekleniyor. Zirve için yaklaşık 250 milyon dolar harcama yapılırken geniş güvenlik önlemleri alındı ve kamuya açık gösteriler yasaklandı.

🔹 Türkiye, Katar, Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri ve Kuveyt'in zirveye davet edilmesiyle NATO ile Körfez ülkeleri arasında merkezi güvenlik ortağı rolünü güçlendirmeyi hedefliyor.

🔹 Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, bölge ülkelerinin güvenliğini yalnızca dış ittifaklara dayandırmaması gerektiğini belirterek Türkiye öncülüğünde bölgesel dayanışma ve güvenlik mimarisi oluşturulmasını savunuyor.

🔹 Körfez ülkeleri Türkiye ile savunma iş birliğini sürdürse de İran ile ilişkilerini koruyor ve bölgesel güvenlikte Ankara'ya lider rolü vermeye temkinli yaklaşıyor.

🔹 Türkiye'nin NATO üyeliği ile Orta Doğu'da bağımsız bir bölgesel güvenlik merkezi olma hedefi arasında denge kurmaya çalıştığı, bu durumun Ankara'nın dış politika önündeki temel zorluklardan biri olduğu değerlendiriliyor.

🔹 ABD, İran'ın Hürmüz Boğazı'nda ticari bir gemiye düzenlediği İHA saldırısına karşılık İran'daki füze, İHA deposu ve kıyı radarlarını vurdu.

🔹 İran, Bahreyn'e çok sayıda İHA saldırısı düzenledi. Bahreyn saldırıları ülke güvenliğine yönelik açık bir tehdit olarak nitelendirdi.

🔹 İran Devrim Muhafızları, bölgedeki ABD hedeflerine saldırılar düzenlediğini açıkladı.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın ticari gemiye yönelik İHA saldırısını ateşkesin "akılsızca ihlali" olarak nitelendirdi ve ABD'nin üç İHA'yı düşürdüğünü söyledi.

🔹 ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran'ın mutabakatı ihlal ettiğini belirterek "Şiddete şiddetle karşılık verilecek." açıklamasını yaptı.

🔹 Hürmüz Boğazı'ndan geçen bir tanker kimliği belirsiz bir mühimmatla vuruldu. Geminin köprüsünde hasar oluştu, can kaybı yaşanmadı ve gemi seyrine devam etti.

🔹 ABD Donanması destekli denizcilik merkezi, Umman kıyısındaki geçiş koridorunu hem giriş hem çıkış trafiğine uygun şekilde genişletti.

🔹 İran, kendi onayı dışında belirlenen alternatif deniz rotalarını yasa dışı ilan ederek gemilerin yalnızca İran'ın belirlediği rotayı kullanması gerektiğini açıkladı.

🔹 Uluslararası Denizcilik Örgütü, güvenlik belirsizliği nedeniyle Hürmüz Boğazı'ndan gemi tahliye planını geçici olarak durdurdu.

🔹 ABD arabuluculuğunda İsrail ile Lübnan hükümeti arasında kalıcı barış çerçevesi üzerinde anlaşmaya varıldı.

🔹 İsrail, Hizbullah tamamen silahsızlandırılıncaya kadar Güney Lübnan'daki güvenlik bölgesinden çekilmeyeceğini açıkladı.

🔹 Hizbullah anlaşmayı reddederek silah bırakmayacağını ve İsrail tamamen çekilinceye kadar direnişi sürdüreceğini duyurdu.

🔹 Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan, Katar, Kuveyt ve Mısır, Bahreyn'e yönelik İran saldırılarını kınadı.

🔹 İran'da yıllık enflasyon haziran ayında %88,6'ya yükseldi, gıda fiyatları ise bir yıl öncesine göre iki katından fazla arttı.

🔹 Bahreyn, İran'a ait insansız hava araçlarının ülkeye saldırı düzenlediğini açıkladı.

🔹 Hürmüz Boğazı'nı geçen bir tanker de saldırıya uğradı.

🔹 Saldırılar, ABD ile İran arasında bu ay imzalanan ve çatışmaları sona erdirmeyi amaçlayan mutabakata rağmen Hürmüz Boğazı çevresindeki çatışmaların üçüncü gününde gerçekleşti.

🔹 İran saldırıların sorumluluğunu doğrudan üstlenmedi.

🔹 İran devlet medyası, İran Devrim Muhafızları'nın bölgedeki ABD hedeflerine saldırılar düzenlediğini duyurdu.

🔹 İran devlet medyası ayrıca Tahran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiği üzerindeki kontrol iddiasını yineledi.

🔹 Güney Afrika'da belgesiz yabancıların salı gününe kadar ülkeyi terk etmeleri yönündeki tehditlerin ardından binlerce göçmen sokaklarda kurulan geçici kamplara yerleşti.

🔹 Ülkenin farklı bölgelerinde ortaya çıkan kamplarda göçmenler, ülkelerine dönebilmek için hükümet kurumları ve konsoloslukların işlemlerini tamamlamasını bekliyor.

🔹 Bazı göçmenlerin evleri ve iş yerleri saldırıya uğradı. Güvenlik endişesi yaşayan binlerce kişi hükümet binaları ve yabancı temsilciliklerin önünde gecelemeye başladı.

🔹 Güney Afrika hükümeti, yaşanan krizin uzun yıllardır göçmenlerin ülkenin iltica ve göç sistemini kötüye kullanmasının sonucu olduğunu açıkladı.

🔹 Yetkililer, birçok kişinin vize süresini aşarak ülkede kaldığını ve iltica sisteminin daha uzun süre kalabilmek amacıyla kullanıldığını belirtti.

🔹 Hükümet, ülkede ilk kez bu büyüklükte geçici göçmen kamplarının oluştuğunu ifade etti.

🔹 En büyük kamp Durban yakınlarında kuruldu. Burada bekleyen en az 8 bin Malavili göçmenden yaklaşık 7 bini otobüslerle ülkelerine gönderildi.

🔹 Yardım kuruluşları kampta gıda ve sağlık hizmeti sağlıyor ancak yoğunluk nedeniyle binlerce kişi işlemler için dışarıda bekliyor.

🔹 Yedi yıldır Güney Afrika'da yaşayan Malavili Charles Paul, yabancılara yönelik tehditler nedeniyle ülkesine dönme kararı aldı. Güney Afrikalı eşi ve iki aylık çocuğu ise ülkede kalacak.

🔹 Ülkede yasal mülteci statüsünde bulunan kişiler de saldırılara uğradıklarını ve ülkeyi terk etmeleri yönünde tehdit edildiklerini söylüyor.

🔹 Durban'daki bir başka kampta yüzlerce mülteci, güvenlik endişesi nedeniyle İçişleri Bakanlığı ofisinin önünde kalmayı sürdürüyor.

🔹 Yetkililer, kamptaki kişilere yaşadıkları bölgelere dönmeleri veya göçmen gözaltı merkezlerine sevk edilmeleri gerektiğini bildirdi. Mülteciler ise her iki seçeneğin de güvenli olmadığını belirterek bunu reddetti.

🔹 Güney Afrika'da 2008 yılından bu yana yabancı düşmanlığı kaynaklı şiddet olayları yaşanıyor. Göçmenler sık sık yüksek işsizlik ve suç oranlarının sorumlusu olarak gösteriliyor.

🔹 Demokratik Kongo Cumhuriyeti kökenli mülteci Valerie Ngabo, iş yerinin saldırıya uğradığını ve ABD'ye yeniden yerleştirilme başvurusu onaylanmasına rağmen mülteci programının askıya alınması nedeniyle ülkeye gidemediğini söyledi.

🔹 Burundi kökenli mülteci bir ailenin Güney Afrika'da doğan kızı Gladys Irakoze, yabancılara yönelik baskının çocukları da etkilediğini ve 10 yaşındaki oğlunun okulda tehdit edildiğini belirtti.

🔹 ABD Emtia Vadeli İşlemler Komisyonu (CFTC), tahmin piyasası platformu Polymarket hakkında yeni bir soruşturma başlattı.

🔹 Soruşturma bu yılın başında başladı ve kapsamlı şekilde yürütülüyor.

🔹 İnceleme, Polymarket'in ABD yasalarına uygun faaliyet gösterip göstermediğini değerlendirmeyi amaçlıyor.

🔹 CFTC, 2022 yılında Polymarket'e ABD'de lisanssız faaliyet gösterdiği gerekçesiyle 1,4 milyon dolar ceza vermiş ve ABD'li müşterilere hizmet sunmasını yasaklamıştı.

🔹 Kurum, Biden yönetiminin son yılında Polymarket'in bu yasağı ihlal edip etmediğine ilişkin yeni bir soruşturma başlatmıştı.

🔹 Trump yönetiminin göreve gelmesinin ardından CFTC, soruşturmayı sonlandırdı ve geçen yıl Polymarket ile Adalet Bakanlığı tarafından yürütülen incelemeler kapatıldı.

🔹 Daha sonra Polymarket, bir iştiraki aracılığıyla ABD'de faaliyet gösterecek yeni platformunu açtı.

🔹 Geçen yıl Polymarket, Donald Trump Jr.'ın ortaklarından olduğu yatırım şirketi 1789 Capital'den finansman aldığını açıkladı.

🔹 Donald Trump Jr., şirkette ücretsiz danışman olarak görev yapıyor. Sözcüsü, federal düzenleyicilerle yürütülen süreçlerde herhangi bir rolü bulunmadığını söyledi.

🔹 Başkan Donald Trump mayıs ayında tahmin piyasalarının gelişmesinin önemli olduğunu ifade etti.

🔹 Kongrede hem Cumhuriyetçi hem Demokrat üyeler, tahmin piyasalarının içeriden öğrenenlerin ticareti ve yasa dışı kazanç elde edilmesi için kullanılabileceğine ilişkin endişelerini dile getirdi.

🔹 CFTC Başkanı Michael S. Selig, kurumun tahmin piyasalarındaki suistimalleri takip edeceğini açıkladı.

🔹 Polymarket, ABD platformunda uluslararası sitesine göre daha sınırlı bahis seçenekleri sunuyor ve ABD'li kullanıcıların VPN kullanmasını yasakladığını belirtiyor.

🔹 Buna rağmen, VPN kullanılarak platforma erişildiğine ilişkin bulgular ve içeriden öğrenilen bilgilerle işlem yapıldığı iddiaları gündemde kalmaya devam ediyor.

🔹 Nisan ayında ABD Özel Kuvvetleri mensubu bir asker, Venezuela Devlet Başkanı Nicolás Maduro'ya yönelik gizli operasyonla ilgili bilgileri kullanarak 400 bin dolardan fazla kazanç sağladığı iddiasıyla suçlandı.

🔹 Mayıs ayında ise bir Google yazılım mühendisi, gizli bilgileri kullanarak Polymarket işlemlerinden yaklaşık 1,2 milyon dolar kazanç elde ettiği iddiasıyla suçlandı.

🔹 Polymarket, içeriden öğrenenlerin ticaretini kesin olarak yasakladığını ve bugüne kadar kolluk kuvvetlerine yaklaşık 100 bildirimde bulunduğunu açıkladı.

🔹 Arjantin hükümeti, bu yıl içinde yatırım karşılığında vatandaşlık verilmesini öngören bir program başlatmayı planlıyor.

🔹 Taslak plana göre yaklaşık 500 bin dolarlık geri ödemesiz bağış yapanlar veya yaklaşık 1 milyon dolar tutarında faizsiz devlet tahvili satın alanlar Arjantin vatandaşlığı alabilecek.

🔹 Programın ayrıntıları üzerinde çalışmalar sürüyor ve nihai şartlar değişebilir.

🔹 Hükümet, programdan elde edilecek gelirle önümüzdeki yıllarda vadesi gelecek on milyarlarca dolarlık kamu borcunun geri ödenmesine katkı sağlamayı hedefliyor.

🔹 Arjantin, 2020 borç yapılandırmasının ardından uluslararası sermaye piyasalarına tam olarak dönemediği için döviz kaynaklarını çeşitlendirmeye çalışıyor.

🔹 Program hayata geçirilirse Arjantin, yatırım karşılığında vatandaşlık veren en büyük ülkelerden biri olacak ve mevcut benzer programlar arasında en geniş vizesiz seyahat imkanlarından birini sunacak.

🔹 Programda oturma zorunluluğunun bulunmaması planlanıyor. Bu sayede katılımcıların vergi yükümlülüğünün sınırlı kalması amaçlanıyor.

🔹 Danışmanlık şirketleri, programın siyasi kutuplaşma, vergi politikaları ve küresel güvenlik endişeleri nedeniyle alternatif vatandaşlık arayan ABD ve Avrupa'daki varlıklı yatırımcıların ilgisini çekebileceğini belirtiyor.

🔹 Arjantin pasaportu yaklaşık 170 ülkeye vizesiz seyahat imkanı sağlıyor.

🔹 Arjantin hükümeti geçen yıl vatandaşlık mevzuatını programın uygulanmasını kolaylaştıracak şekilde değiştirdi. Düzenleme, vatandaşlık yetkisinin Kongre'ye ait olduğu gerekçesiyle hukuki itirazlarla karşı karşıya bulunuyor.

🔹 Avrupa Birliği Adalet Divanı geçen yıl Malta'nın yatırım karşılığı vatandaşlık programını hukuka aykırı bulmuş, daha önce de Kıbrıs ve Bulgaristan benzer uygulamalara son vermişti.

🔹 İngiltere, kara para aklamayla mücadele kapsamında yatırım yoluyla oturum programını 2022'de kaldırmış, yatırım karşılığı vatandaşlık veren bazı ülkelerin vatandaşlarına yönelik vizesiz giriş uygulamasını da sonlandırmıştı.

🔹 Eski bir Arjantin vatandaşlık yetkilisi, yatırım karşılığı vatandaşlığın güvenlik ve ülkenin itibarı açısından önemli riskler taşıdığını ve bu büyüklükte bir düzenlemenin daha geniş siyasi ve hukuki tartışmalar yapılmadan ilerletilmesinin endişe verici olduğunu söyledi.

🔹 Apple, Pentagon'un Çin ordusuyla bağlantılı olduğu gerekçesiyle kara listeye aldığı Çinli bellek üreticisi CXMT'den bellek çipi tedarik edebilmek için Trump yönetimi nezdinde lobi faaliyetleri yürütüyor.

🔹 Şirket, yükselen bellek çipi fiyatlarının oluşturduğu mali baskıyı azaltmak amacıyla bir aydan uzun süredir ABD Ticaret Bakanlığı ve diğer yönetim yetkilileriyle görüşmeler yapıyor.

🔹 Apple'ın CXMT veya diğer Çinli üretici YMTC'den çip satın alması şu anda yasal olarak yasak değil. Ancak her iki şirket de Pentagon'un ulusal güvenlik riski taşıdığı belirtilen Çinli şirketler listesinde yer alıyor.

🔹 Apple, MacBook ve iPad fiyatlarını artırma kararını sürdürülemez seviyeye ulaşan bellek maliyetleriyle gerekçelendirdi.

🔹 Fiyat artışı sonrası Apple'ın piyasa değeri bir günde 263 milyar dolar azaldı.

🔹 CXMT'nin tedarik zincirine eklenmesi, Apple'ın mevcut bellek tedarikçilerine olan bağımlılığını azaltabilir.

🔹 Apple, DRAM bellek ihtiyacını halen Micron, Samsung ve SK Hynix'ten karşılıyor.

🔹 ABD Ticaret Bakanlığı geçen yıl CXMT'yi ihracat kısıtlaması uygulanan "Entity List"e eklemeyi planladı ancak Beyaz Saray, Çin ile yürütülen ticaret görüşmeleri nedeniyle bu adımı erteledi.

🔹 Apple'ın CXMT için istediği güvencenin verilip verilmeyeceği belirsizliğini koruyor. Şirketin ileride yeni yaptırımlarla karşılaşabileceği değerlendiriliyor.

🔹 Temsilciler Meclisi Çin Komitesi Başkanı John Moolenaar, Apple'ın Çin ordusuyla bağlantılı olduğu belirtilen bir şirketle çalışmasının ciddi bir hata olacağını söyledi.

🔹 Güvenlik uzmanları, ABD'nin kritik teknoloji tedarik zincirlerinde Çin'e yeni bağımlılıklar oluşturmasının ulusal güvenlik açısından risk yaratabileceği uyarısında bulundu.

🔹 CXMT, Çin'in ulusal DRAM üreticisi olarak faaliyetlerini hızla büyütüyor ve Şanghay'da halka arz için düzenleyici onay aldı.

🔹 2023'te arz fazlası nedeniyle düşen DRAM fiyatları, son üç yıldaki yapay zekâ yatırımlarıyla birlikte yeniden yükselişe geçti.

🔹 Yapay zekâ sunucularında kullanılan yüksek bant genişlikli bellek (HBM) talebindeki artış, tüketici elektroniğinde kullanılan geleneksel DRAM belleklerde uzun süreli arz sıkışıklığına yol açtı.

🔹 ABD'li yapay zekâ şirketleri, Çinli rakiplerinin "damıtma" (distillation) yöntemiyle önde gelen Amerikan modellerinin çıktılarından yararlanarak çok daha düşük maliyetle rakip sohbet botları geliştirdiğini savunuyor.

🔹 Haziran ayında Anthropic, Alibaba'nın Claude modelinden endüstriyel ölçekte izinsiz yararlanarak kendi yapay zekâ sistemini geliştirdiğini öne sürdü.

🔹 Anthropic ve OpenAI, DeepSeek ve MiniMax dahil bazı Çinli yapay zekâ laboratuvararına da benzer suçlamalar yöneltti.

🔹 Suçlamalara konu olan Çinli şirketler iddialara ilişkin kamuoyuna açıklama yapmadı.

🔹 Damıtma yöntemi, büyük ve güçlü bir yapay zekâ modelinin ürettiği yanıtların daha küçük bir modele öğretilmesi esasına dayanıyor.

🔹 Böylece daha küçük model, orijinal modele benzer görevleri çok daha düşük geliştirme ve işlem maliyetiyle yerine getirebiliyor.

🔹 Bilgi doğrudan aktarılmıyor; öğrenci model, büyük modelin verdiği yanıtları taklit etmeyi öğreniyor.

🔹 Şirketlerin kendi modellerini küçültmek veya belirli görevler için optimize edilmiş yeni modeller geliştirmek amacıyla bu yöntemi kullanması sektör tarafından kabul görüyor.

🔹 ABD'li yapay zekâ şirketleri, izinsiz damıtmanın yüz milyarlarca dolarlık yatırımların ticari değerini azaltabileceğini belirtiyor.

🔹 ABD'li şirketler modellerini kapalı sistem olarak sunarken, birçok Çinli laboratuvar yapay zekâ modellerini açık ağırlıklı (open-weight) biçimde yayımlıyor.

🔹 ABD'li yetkililer, izinsiz damıtma faaliyetlerinin Amerikan şirketlerine her yıl milyarlarca dolarlık gelir kaybına yol açtığını değerlendiriyor.

🔹 Şirketler ayrıca, güvenlik önlemlerinden arındırılmış modellerin biyolojik tehditlerin geliştirilmesi veya büyük ölçekli siber saldırılar gibi kötü amaçlarla kullanılabileceği uyarısında bulunuyor.

🔹 Anthropic, üç Çinli yapay zekâ geliştiricisinin sahte hesaplar üzerinden 16 milyondan fazla sorguyla modellerinden izinsiz veri çekmeye çalıştığını açıkladı.

🔹 Şirket ayrıca Alibaba ile bağlantılı olduğu öne sürülen faaliyet kapsamında yaklaşık 25 bin sahte hesap üzerinden 28,8 milyon sorgu gerçekleştirildiğini belirtti.

🔹 Büyük ABD'li yapay zekâ şirketleri, şüpheli kullanıcıları engellemek ve izinsiz veri çekme girişimlerine ilişkin bilgi paylaşımını artırmak için yeni önlemler alıyor.

🔹 Trump yönetimi ve ABD Kongresi, izinsiz damıtma faaliyetlerine karşı yeni düzenlemeler ve Çinli kuruluşlara yaptırım uygulanması seçeneklerini değerlendiriyor.

🔹 Hürmüz Boğazı'nın uzun süre kapalı kalması, dünya genelinde uçak yakıtı tedarik zincirindeki kırılganlıkları ortaya çıkardı.

🔹 Yaz sezonunda uçuşların aksayacağı yönündeki ilk endişeler büyük ölçüde ortadan kalksa da kriz, günde 100 binden fazla uçuşun yakıt tedarikinin uzun vadeli güvenilirliğine ilişkin soru işaretleri doğurdu.

🔹 Jet yakıtı üretimi ve tüketimi coğrafi olarak dengesiz dağılıyor. Orta Doğu ihtiyacından fazla üretim yaparken Avrupa kendi talebini karşılayacak kadar üretim gerçekleştiremiyor.

🔹 Hürmüz Boğazı'ndan petrol ve petrol ürünleri sevkiyatı yeniden başlamasına rağmen taşımacılığın tamamen normale dönmesi zaman alacak.

🔹 İran'ın Hürmüz Boğazı'nı yeniden kapatma kapasitesi, küresel havacılık yakıtı tedarikinde kalıcı bir risk unsuru olmaya devam ediyor.

🔹 Bloomberg'in 2025 verileriyle yaptığı analiz, en yoğun hava trafiğine sahip 50 pazar arasında en yüksek risk altındaki ülkeler arasında Birleşik Krallık, Avustralya, Meksika, Fransa, Almanya ve Vietnam'ın bulunduğunu gösterdi.

🔹 Analizde ülkelerin net jet yakıtı ithalatçısı olması, ihtiyacının en az %40'ını ithalatla karşılaması, stoklarının sekiz haftadan az talebi karşılayabilmesi ve yüksek yakıt tüketimine sahip olması kriterleri kullanıldı.

🔹 Avrupa'nın jet yakıtı ithalatının yaklaşık %60'ı kriz öncesinde Basra Körfezi rafinerilerinden sağlanıyordu.

🔹 Basra Körfezi rafinerileri savaş öncesinde küresel jet yakıtı ve gazyağı ihracatının yaklaşık %20'sini gerçekleştiriyordu.

🔹 Avrupa'daki arz açığının bir bölümü Nijerya'daki Dangote Rafinerisi ile ABD'deki üretim artışı sayesinde karşılandı.

🔹 ABD, Çin ve Hindistan kendi jet yakıtı ihtiyacını karşılayabilecek üretime sahip olurken, Güney Kore, Tayland ve Mısır ithalata bağımlı bulunmuyor.

🔹 Kriz sırasında birçok havayolu şirketi yüksek yakıt maliyetleri nedeniyle kapasite planlarını gözden geçirirken, bazı şirketler yakıt tasarrufu amacıyla ek önlemler aldı.

🔹 Lufthansa, olası yakıt sıkıntısına karşı yaz sezonu programından 20 bin kısa mesafeli uçuşu çıkarırken alternatif yakıt ikmal planları hazırladı.

🔹 Havacılık sektöründe yakıt bulunabilirliğinden çok yüksek yakıt fiyatlarının şirketler üzerinde baskı oluşturduğu belirtiliyor.