🔹 Türk makamları, hafta başındaki borsa satışları sırasında bazı fonların müşteri çekim taleplerini karşılamakta zorlanmasının ardından finansal istikrarı desteklemek için önlemler aldı.

🔹 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası repo fonlamasını 300 milyar liraya çıkardı ve bankaların bankalararası para piyasasındaki borçlanma limitlerini 10 kat artırdı.

🔹 Sermaye piyasası düzenleyicisi, TEFAS elektronik fon platformunda yedi portföy yönetim şirketinin yönettiği bazı yatırım fonlarında işlemleri durdurdu ve tasfiye kararı aldı. Tera Portföy, Pusula Portföy ve Hedef Portföy bu şirketler arasında yer aldı.

🔹 Tasfiye edilecek fonların toplam portföy büyüklüğü 891 milyar lira, yatırımcı sayısı yaklaşık 353 bin olarak açıklandı.

🔹 Sermaye Piyasası Kurulu, açığa teminatlı işlemlerde asgari özkaynak bulundurma oranını 2 Ekim'e kadar yüzde 35'ten yüzde 20'ye indirdi.

🔹 Ağustos ayında fon düzenlemelerinde yapılan değişikliklerin ardından, düşük işlem hacimli hisselerdeki sert düşüşler bu hisseleri taşıyan fonların likidite bulmasını zorlaştırdı ve fonları nakit sağlamak için ana varlıklarını satmaya yöneltti.

🔹 Türkiye'nin ana hisse senedi endeksi çarşamba günü yüzde 5'in üzerinde geriledi. Endeks perşembe günü yüzde 2,6 yükselse de haftanın başından bu yana yüzde 6,9 düşüşte kaldı.

🔹 Bankacılık endeksi gün içinde kazanımlarını artırarak 1207 GMT itibarıyla yüzde 8 yükseldi.

🔹 Finansal İstikrar Komitesi, sorunların fon piyasasının belirli bir bölümünde yoğunlaştığını ve geçici ve yönetilebilir nitelikte olduğunu açıkladı; daha geniş yapısal risk bulunmadığını bildirdi.

🔹 Tera Portföy, yaklaşık 13,7 milyar dolarlık varlığı yönetiyor. Şirket, para piyasası ve hisse fonlarındaki geri ödeme taleplerini karşılayamadığını, Pusula Portföy de bir gün önce benzer sorunlar yaşadığını açıkladı.

🔹 Bankacılık düzenleyicisi, Borsa İstanbul'da işlem gören bankaların hisse geri alım programları için sermaye yeterliliği hesaplamalarında geçici esneklik sağladı.

🔹 MSCI, Türkiye hisse piyasasında ortaklık yapısının şeffaflığı ve koordineli işlemler konusunda endişelerini koruduğunu, reformlarda güvenilir ilerleme sağlanmaması halinde piyasa uygulamalarını yeniden inceleyebileceğini açıkladı.

🔹 İngiltere’nin borçlanma maliyetleri, İngiltere Merkez Bankası’nın uzun vadeli devlet tahvili satışlarını durduracağını açıklamasının ardından Avrupa ve G7 ülkeleri arasında en hızlı gerilemeyi yaşadı.

🔹 İngiltere tahvili olarak bilinen 30 yıllık tahvillerin getirisi yüzde 5,87’den yüzde 5,73’e düştü. Banka, en uzun vadeli tahvillerinin 120 milyar sterlinlik bölümünü bilançosunda kalıcı olarak tutacak.

🔹 Karar, hükümetin 1998’den bu yana karşılaştığı en yüksek borçlanma maliyetleri sırasında geldi.

🔹 İngiltere Merkez Bankası Başkanı Andrew Bailey, kararın Hazine Bakanı John Healey’e yardımcı olmak veya küresel tahvil piyasasındaki çalkantıya tepki vermek amacı taşımadığını söyledi. Çalışmanın aylar öncesinden planlandığını açıkladı.

🔹 Banka, pandemi ve finansal kriz sırasında ekonomiyi desteklemek için 895 milyar sterlinlik devlet tahvili biriktirdi. Tahvillerin daha düşük fiyatlarla satılması vergi mükellefleri için milyarlarca sterlinlik kayıplara yol açtı.

🔹 Bailey, satışların durdurulmasının piyasa verimliliğini destekleyeceğini ve artan borç arzının yönetilmesine yardımcı olacağını söyledi. Karar, devlet tahvili arzında resmi sektördeki tek tedarikçinin Borç Yönetim Ofisi olmasını sağlayacak.

🔹 Deutsche Bank, uzun vadeli tahvil satışlarının sona erdirilmesinin yıllık 2,5 milyar sterlin tasarruf sağlayabileceğini hesapladı.

🔹 İngiltere Merkez Bankası, niceliksel sıkılaştırma programının borçlanma maliyetlerini 0,3 puana kadar artırdığını daha önce kabul etti.

🔹 Milletvekilleri ve ekonomistler, programın gelecek beş yılda vergi mükelleflerine 94 milyar sterlin ek maliyet getirecek daha kapsamlı bir reform yapılmasını talep etti.

🔹 Reform UK Genel Başkan Yardımcısı Richard Tice, değişikliği önemli bir adım olarak nitelendirdi ve konu hakkında Parlamento’da görüşme yapılmasını talep etti.

🔹 Reform UK, tahvil satışlarının tamamen yeniden düzenlenmesinin vergi mükelleflerine yılda 20 milyar sterlin tasarruf sağlayabileceğini ve bu kaynağın savunma harcamalarında kullanılabileceğini açıkladı.

🔹 Bailey, ticari bankaların tuttuğu rezervlere faiz ödemesinin durdurulmasını öngören Tice planının borçlanma maliyetlerini kontrol etmeyi zorlaştıracağını söyledi.

🔹 OpenAI ve Microsoft’taki üst düzey çalışanlar, yapay zekâ modellerini eğitmek için haber sitelerinden içerik çekmenin yayınlara zarar verebileceğini veya onları yok edebileceğini biliyordu.

🔹 Microsoft Uygulamalı Bilimler Direktörü Brent Hecht, New York Times’ın dava açmasının ardından şirket içi bir belgede yapay zekâ içerik stratejisinin modellerin performansına ve internetin tamamına zarar verecek bir “kıyamet döngüsü” başlattığını yazdı.

🔹 Bir OpenAI yöneticisi yayıncılar için “varoluşsal tehdit” ifadesini kullandı. Microsoft’tan bir araştırmacı, içerik üreticilerine ödeme yapılmasının işvereni, ülkesi ve bağlı olduğu diğer gruplar açısından en iyi seçenek olduğunu söyledi.

🔹 OpenAI çalışanları haber sitelerinin ödeme duvarlarını aşma yöntemlerini görüştü. Her iki şirketin yöneticileri de ürünlerinin kullanıcıların orijinal kaynakları ziyaret etme ihtiyacını azalttığını söyledi.

🔹 New York Times, Aralık 2023’te Microsoft ve OpenAI’a dava açarak ChatGPT ile Microsoft Copilot’un milyonlarca Times içeriğiyle eğitildiğini ve bu içeriklerden kullanıcı sorularına yanıt üretildiğini ileri sürdü. Chicago Tribune, New York Daily News ve Alden Global Capital’e ait diğer gazeteler de Nisan 2024’te iki şirkete dava açtı; davalar daha sonra birleştirildi.

🔹 Teknoloji şirketleri, içerik kullanımının telif hakkı hukukundaki “adil kullanım” kapsamına girdiğini ve dönüştürücü nitelik taşıdığını savundu. Microsoft, Hecht’in sözlerinin bir çalışanın kişisel görüşü olduğunu ve şirketin görüşlerini yansıtmadığını söyledi.

🔹 Microsoft CEO’su Satya Nadella, ödeme duvarı arkasındaki içeriklerin yapay zekâ eğitimi dâhil herhangi bir amaçla kullanılabilmesi için lisanslanması gerektiğini söyledi. Nadella, ödeme duvarlı içeriklerin kullanıldığını bilseydi Microsoft’un OpenAI’dan modellerini yeniden eğitmesini isteyeceğini belirtti.

🔹 Nadella, sohbet robotlarıyla konuşmanın kullanıcıların internet sitelerine gitmesinin yerini aldığını söyledi. Kullanıcılar dünya olayları, borsa hareketleri ve yemek tarifleri hakkındaki bilgilere yapay zekâ destekli arama sonuçları ve sohbet robotları üzerinden ulaşabiliyor.

🔹 ChatGPT yöneticisi Nick Turley, yapay zekâ ürünlerinin geliştikçe daha fazla “ikame edici” hâle geleceğini yazdı ve yayıncıların yapay zekâ ürünleri nedeniyle “varoluşsal tehdit” ile karşı karşıya olduğunu söyledi.

🔹 Açılan dava belgelerinde OpenAI’nin ChatGPT’yi “modern gazete bayii” olarak tanımladığı iç belgeler yer aldı. Anthropic CEO’su Dario Amodei de önceki bir ChatGPT modelinin başlıca becerilerinden birinin haber üretimi olduğunu söyledi.

🔹 ABD Adalet Bakanlığı, haber içerikleriyle eğitim yapılmasının ABD telif hakkı hukukundaki adil kullanım sınırları içinde olduğunu ve bu istisnaların daraltılmasının rekabete zarar verebileceğini savunan bir görüş sundu.

🔹 Yayıncılar, bazı teknoloji şirketleriyle içerik lisanslama anlaşmaları yaparken diğer şirketlere telif hakkı ihlali davaları açıyor. News Corp, OpenAI ve Meta ile içerik anlaşmalarına sahip; iki News Corp iştiraki ise Perplexity’ye dava açtı.

🔹 SpaceX, yeniden kullanılabilir roketlerde önde bulunurken Çinli ticari uzay şirketleri maliyetleri düşüren teknolojilerde arayı kapatmaya çalışıyor.

🔹 Çin son aylarda karada ve denizde roket güçlendiricilerini kurtarmada ilerleme kaydetti, ancak kurtarılan bir güçlendiriciyi henüz yeniden kullanmadı.

🔹 LandSpace, Zhuque-3 roketinin güçlendiricisini geçen ay Gansu eyaletinde açılabilir iniş ayaklarıyla kontrollü şekilde indirdi. Bu, Çin’in iniş ayaklarıyla gerçekleştirdiği ilk başarılı kara tabanlı kontrollü kurtarma oldu.

🔹 LandSpace, roketin ilk aşamasının toplam maliyetin yaklaşık yüzde 70’ini oluşturduğunu ve yeniden kullanımın bu maliyeti birden fazla göreve yayabildiğini açıkladı.

🔹 Çin’de bazı fırlatma hizmetleri kilogram başına yaklaşık 20 bin ABD dolarına mal olurken SpaceX’in yeniden kullanılabilir Falcon 9 roketinde bu maliyet yaklaşık 2.700-3.000 ABD doları seviyesinde bulunuyor.

🔹 Çin, iniş ayağı yönteminin yanı sıra denizde bir kurtarma gemisinin alçalan güçlendiriciyi ağla yakaladığı sistemi de geliştiriyor. Long March-10B roketinin bir bölümü temmuz ayında bu yöntemle ilk kez kurtarıldı.

🔹 Çinli şirketler Galactic Energy, iSpace, Space Pioneer, Orienspace, Deep Blue Aerospace ve Space Epoch yeniden kullanılabilir roketler üzerinde farklı test ve geliştirme aşamalarında çalışıyor.

🔹 LandSpace yöneticisi Dai Zheng, Çin’in roketlerin yeniden giriş yapması ve tekrarlanan fırlatmalara dayanması konusunda sınırlı deneyime sahip olduğunu söyledi.

🔹 Çin’de roket yeniden kullanım standartları, denetim prosedürleri ve parça değiştirme kurallarını kapsayan yerleşik bir teknik çerçeve henüz bulunmuyor.

🔹 Yeniden kullanılabilir bir roketin uçuş sonrası yakıt boşaltma, tehlikelerin izole edilmesi, tahribatsız denetim, motor ömrünün değerlendirilmesi, yıpranmış parçaların değiştirilmesi ve sistem testlerinden geçmesi gerekiyor.

🔹 LandSpace, geçen ay kurtardığı Zhuque-3 güçlendiricisini önümüzdeki altı ay içinde bir uzay görevinde yeniden kullanmayı planlıyor. Çin Fırlatma Aracı Teknolojisi Akademisi ise Long March-10B’nin ilk aşamasını yıl sonuna kadar yeniden uçurmayı hedefliyor.

🔹 Çin’in beş yıllık planı, yeniden kullanılabilir fırlatma teknolojisinin ve derin uzay programları için ağır yük taşıyabilecek yeniden kullanılabilir bir roketin geliştirilmesini öncelik olarak belirledi.

🔹 China Satellite Net, Guowang takımyıldızını 2035’e kadar 12.992 uyduya çıkarmayı planlıyor. SpaceSail ise Qianfan ağı için 2030’a kadar 15 binden fazla uydu hedefliyor.

🔹 Çinli roket motorları yeniden kullanımın başlıca teknik zorlukları arasında bulunuyor. Henüz hiçbir Çin roket motoru ikinci bir yörünge uçuşu gerçekleştirmedi; SpaceX’in bir Falcon 9 güçlendiricisi geçen ay 37’nci kez uzaya gönderildi.

🔹 SoftBank’ın ABD’deki veri merkezi geliştiricisi SB Energy’nin halka arzı önümüzdeki haftalarda gerçekleşebilir ve şirket yaklaşık 50 milyar dolarlık değerlemeyi hedefliyor.

🔹 Halka arz, Masayoshi Son’un yapay zekâ yatırımlarına yönelik stratejisi için yatırımcıların desteğini test edecek. OpenAI ve çip üreticisi Nvidia, halka açık SB Energy’de önemli paylara sahip olacak.

🔹 OpenAI kendi halka arzını erteledi ve şirketi 1,2 trilyon dolar değerleyebilecek özel bir finansman turu için görüşmelere başladı. SoftBank, ChatGPT üreticisine 60 milyar dolardan fazla taahhütte bulundu.

🔹 SB Energy’nin 439 milyar dolarlık gelecekteki gelir değerine sahip sözleşme birikimi bulunuyor. Bunun büyük bölümü, ortalama kira süresi 19 yılı aşan 8,8 gigavatlık veri merkezi kapasitesiyle bağlantılı.

🔹 SB Energy’nin henüz faaliyette olan bir veri merkezi bulunmuyor. Gelecekteki sözleşmeli gelirin 357 milyar dolarlık bölümünün 2034’ten itibaren tanınması bekleniyor.

🔹 Şirketin Ohio’daki ana projesinin 2032’ye kadar 8 gigavatlık yeni kapasite sağlaması bekleniyor. Nvidia, projenin ilk aşaması için 105 milyar dolarlık garanti sağlamayı kabul etti; OpenAI kampüsün ve Teksas’taki başka bir SB Energy tesisinin kiracısı olacak.

🔹 SB Energy, kısa vadeli gelirlerinin, proje finansmanı düzenlemelerinin ve geliştirme planlarının OpenAI’nin kira ve ilgili anlaşmalar kapsamındaki performansına önemli ölçüde bağlı olduğunu açıkladı.

🔹 Şirket bu yılın ilk altı ayında, çoğunlukla mevcut güneş enerjisi faaliyetlerinden 138,7 milyon dolar gelir elde etti ve 551,6 milyon dolar faaliyet zararı açıkladı.

🔹 SB Energy’nin sözleşmeli veri merkezlerini inşa edip kira geliri elde etmeye başlaması için 170 milyar dolardan fazla sermaye harcaması yapması gerekiyor. Halka arzın 5 ila 7 milyar dolar arasında kaynak sağlaması, SoftBank’ın ise çoğunluk payını koruması bekleniyor.

🔹 Şirketin projelerdeki özsermaye payını yaklaşık yüzde 10’da tutması planlanıyor. Bu yapı, halka arz ve mevcut katkıların üzerine yaklaşık 7 milyar dolarlık ek kaynak ihtiyacı doğurabilir.

🔹 Projelerin finansmanına ilişkin belirsizlik, yatırımcıların SB Energy’ye değer biçmesini zorlaştırıyor. Bazı yatırımcılar 50 milyar dolarlık hedef değerlemeye ulaşmanın güç olabileceğini belirtirken, SoftBank bu değeri bankacıların ortalama olarak makul gördüğünü açıkladı.

🔹 Yapay zekâ geliştirmesinde olası bir yavaşlama, çip ve altyapı harcamaları sürse bile SB Energy üzerinde yüksek etkili olabilir.

🔹 Benzer endişelerle CoreWeave’in halka arzı öncesinde de şirketin deneyimi ve müşteri yoğunluğu sorgulanmıştı. CoreWeave’in piyasa değeri, yoğun bilgi işlem gücü talebiyle halka arzından bu yana iki kattan fazla artarak yaklaşık 50 milyar dolara yükseldi.

🔹 Avustralyalı sporcu Joanna Wietrzyk, cumartesi günü Pekin’de düzenlenen Hyrox yarışında kendini kirlettikten sonra yarışmaya devam ettiği için özür diledi.

🔹 Wietrzyk, yarıştan geriye dönük olarak çekileceğini ve Pekin’deki zaferinden feragat edeceğini açıkladı.

🔹 Wietrzyk, yarışın başında tamamen sağlıklı olduğunu ve herhangi bir hastalık beklemesi için nedeni bulunmadığını söyledi.

🔹 Sporcu, geriye dönüp baktığında pistten ayrılmama kararından pişman olduğunu ve yarışa devam etme kararının sorumluluğunu aldığını belirtti.

🔹 Hyrox kurucu ortağı Moritz Fürste, olayın ele alınış biçimi için özür diledi ve benzer durumların tekrar yaşanmaması için etkinlik süreçlerini geliştirme sözü verdi.

🔹 Hyrox, biyolojik kontaminasyon ve tıbbi durumlar için açık prosedürlere sahip olduğunu, ancak beklenmeyen olay sırasında protokollerin uygulanması ve anlaşılması konusunda belirsizlik oluştuğunu açıkladı.

🔹 Hyrox, sporcunun kimliği internette paylaşıldıktan sonra tehdit veya hakaret gönderen kişilerin gelecekteki tüm etkinliklerden men edileceğini duyurdu.

🔹 Hyrox yarışlarında katılımcılar bir kilometre koşu ile kızak itme, burpee sıçramaları, kapalı alanda kürek çekme ve kum torbası taşıyarak hamle yapma gibi egzersizleri dönüşümlü olarak gerçekleştiriyor.

🔹 Almanya’nın Hamburg kentinde 2017’de kurulan Hyrox, dünya genelinde düzenleniyor; spor dalı Çin ana karasında 2024’ün sonlarında başladı.

🔹 Hyrox, tükürme, burun temizleme, çöp atma ve suyu kötüye kullanma gibi davranışlara ceza uyguluyor.

🔹 Japonya Merkez Bankası politika faizini yüzde 1,25’e yükseltti. Bu oran 1995’ten bu yana en yüksek seviye oldu.

🔹 Banka, ilave faiz artışlarının gelebileceği sinyalini verdi.

🔹 Japon yatırımcıların ABD hisseleri, tahvilleri ve diğer finansal varlıklardaki yatırımları yaklaşık 2,5 trilyon dolara ulaşıyor. Bu tutar, Japonya’nın 5 trilyon dolarlık yurt dışı portföy yatırımlarının yaklaşık yarısını oluşturuyor.

🔹 Japonya’daki faizlerin yükselmesi, ülkedeki getirileri artırarak Japon sermayesinin bir bölümünü ülkeye geri çekebilir ve ABD ile diğer küresel piyasalardaki varlık fiyatlarını destekleyen para akışını yavaşlatabilir veya tersine çevirebilir.

🔹 ABD Merkez Bankası’nın faiz artışından ve ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’in Japonya’yı borçlanma maliyetlerini artırmaya çağırmasından sonra Japonya Merkez Bankası faiz artışına gitti.

🔹 10 yıllık ABD Hazine tahvili getirisi yakın zamanda yüzde 5’e ulaştı. Japonya’da 10 yıllık tahvil getirisi yaklaşık yüzde 3’e çıkarak 1990’ların ortalarından bu yana görülmeyen seviyeye yükseldi.

🔹 Japonya’daki düşük faizler, yatırımcıları yıllarca ABD Hazine tahvilleri, Avrupa devlet tahvilleri, hisse senetleri ve şirket borçları gibi yurt dışı varlıklara yöneltti. Japon bankaları da ülke içinde düşük maliyetle borçlanarak yurt dışında kredi kullandırdı.

🔹 Japonya Hükümeti Emeklilik Yatırım Fonu, 2 trilyon doların üzerinde varlık yönetiyor. Fonun Japon devlet tahvillerindeki payı on yıldan uzun süre önce yaklaşık yüzde 60 iken bugün yerel tahviller portföyün yaklaşık dörtte birini oluşturuyor.

🔹 Fonun yaklaşık 240 milyar dolarlık ABD devlet tahvili bulunuyor; en büyük yabancı hisse yatırımları Nvidia, Apple ve Microsoft hisselerinden oluşuyor.

🔹 Japonya Maliye Bakanı Satsuki Katayama, fonun varlıklarının daha büyük bölümünü ülke içinde değerlendirmesini istediğini söyledi. Fonu denetleyen hükümet yetkilileri ise yeni bir karar alınmadığını açıkladı.

🔹 Japon yatırımcıların ABD Hazine tahvillerinden çıkması, tahvil fiyatlarıyla ters yönde hareket eden getiriler üzerindeki yükseliş baskısını artırabilir.

🔹 Japonya, temmuz sonu itibarıyla yaklaşık 1,1 trilyon dolarlık ABD Hazine tahviliyle bu tahvillerin en büyük sahibi konumunda bulunuyor. Tutar, şubat ayındaki 1,2 trilyon dolarlık zirvenin altında kaldı.

🔹 Analistler ve yatırımcılar, Japon sermayesinin yön değiştirmesinin kademeli olacağını ve Japonya Merkez Bankası’nın ekonomik zayıflık dönemlerine rağmen yeni faiz artışlarını sürdürmesine bağlı kalacağını söyledi.

🔹 Japonya’daki sınırlı faiz artışları, ABD teknoloji hisseleri ve diğer ülkelerin daha yüksek getirili tahvilleri yatırımcılara cazip gelmeye devam ettiği sürece büyük çaplı sermaye dönüşü yaratmayabilir.

🔹 Çin-AB ticaret görüşmelerinin ikinci turu 8-9 Ekim’de Pekin’de yapılacak.

🔹 Tarih, Avrupa Ticaret Komiseri Maros Sefcovic ile Çin Ticaret Bakanı Wang Wentao arasındaki bir saatten uzun süren video görüşmesinin ardından açıklandı.

🔹 Görüşmelerde Çin’in Avrupa’ya ihracatının yönetimi, Avrupalı şirketlerin Çin pazarına erişimi ve Çin’in nadir toprak elementleri ihracat kontrolleri ele alındı.

🔹 Avrupa Komisyonu, gelecek ayki görüşmelerde ilk somut sonuçların alınmasını ve tarafların söylemden sonuçlara geçmesini istedi. Komisyon, sonucun güvenilir olması gerektiğini açıkladı.

🔹 Avrupa’dan bir ekip, hazırlık çalışmaları için bu ayın ilerleyen günlerinde Pekin’e gidecek.

🔹 Çin Ticaret Bakanlığı, Wang Wentao’nun görüşmeyi Maros Sefcovic’in talebi üzerine yaptığını açıkladı.

🔹 Brüksel, Çin’in Çin’de üretilen hibrit araçların AB pazarındaki satışlarını yaklaşık yüzde 15 ile sınırlandırmasını ve kimya gibi diğer sektörlerde de benzer politikalar uygulamasını istiyor. AB ayrıca Çin’in daha fazla Avrupa ürünü satın almasını talep ediyor.

🔹 Çin Ticaret Bakanlığı Sözcüsü He Yadong, Çin’in AB ile megafon diplomasisine veya söz savaşına girmeyeceğini söyledi.

🔹 He Yadong, AB’nin bu yıl Siber Güvenlik Yasası değişikliği, Sanayi Hızlandırma Yasası ve Kamu İhale Yasası dahil düzenlemelerle ayrımcı hükümler getirdiğini ve pazar erişim koşullarını sıkılaştırdığını söyledi.

🔹 He Yadong, Çin’in AB’den Dünya Ticaret Örgütü kurallarına uymasını, pazarını açık tutmasını ve ayrımcı hükümleri değiştirmesini istedi.

🔹 Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Avrupa’nın yeni bir “Çin şoku”ndan etkilendiğini söyledi ve Brüksel’in Çin’le ticari ilişkilerini yeniden dengelemek için tüm araçları kullanacağını açıkladı.

🔹 Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 2028'de yapılacak erken cumhurbaşkanlığı seçiminde yeniden aday olmak istiyor.

🔹 Erdoğan'ın başdanışmanı Mehmet Uçum, seçimin 16 Nisan 2028'de yapılabileceğini söyledi. Bunun için 600 milletvekilinden 360'ının desteğiyle yeni seçim kararı alınması gerekiyor.

🔹 Erken seçim, Erdoğan'ın mevcut görev süresini tamamlaması halinde yeniden aday olmasını engelleyen anayasal sınırlamayı aşmasını sağlayabilir.

🔹 Erdoğan, 2003'ten bu yana önce başbakan, 2014'ten beri cumhurbaşkanı olarak görev yapıyor. Yeniden seçilmesi halinde dördüncü cumhurbaşkanlığı dönemine başlayabilir.

🔹 Mehmet Uçum, Erdoğan'ın seçimi kazanması halinde bunun son görev dönemi olacağını söyledi.

🔹 Adalet ve Kalkınma Partisi ile müttefikleri Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde 326 sandalyeye sahip. Uçum, haziran ayında erken seçim için Meclis'in feshedilmesi ihtimalini gündeme getirdi.

🔹 Erdoğan, Mayıs 2023'te yeniden seçildiğinde bunun son görev dönemi olacağını ve ülkenin yönetimini daha sonra gençlere bırakacağını söylemişti.

🔹 2018 seçimleri sonrasında yapılan anayasa değişikliğiyle Türkiye parlamenter sistemden, yürütme yetkisinin cumhurbaşkanında toplandığı başkanlık sistemine geçti.

🔹 Erdoğan'ın siyasi muhalifleri son dönemde yargı soruşturmalarıyla karşı karşıya kaldı. İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu, Mart 2025'te yolsuzluk suçlamasıyla tutuklandı.

🔹 İmamoğlu, ana muhalefet partisinin bir sonraki cumhurbaşkanlığı seçimi adayı olarak belirlenmesinin ardından tutuklandı.

🔹 Çin ve ABD, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in gelecek hafta Washington’a yapacağı devlet ziyareti sırasında askeri ilişkileri güçlendirecek olası duyuruları görüşüyor.

🔹 Taraflar, yanlış anlama ve hesaplama riskini azaltmak amacıyla daha fazla askeri iletişim kanalı oluşturmayı ve mevcut kanalları güçlendirmeyi değerlendiriyor.

🔹 Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile yaptığı telefon görüşmesinde iletişimin güçlendirilmesi, iş birliğinin ilerletilmesi ve farklılıkların yönetilmesi gerektiğini söyledi.

🔹 Çin ve ABD, iki yıllık aranın ardından ağustos ayında Kanada’da komuta düzeyinde görüşme yaptı. Çin Doğu Cephe Komutanlığı Komutanı General Yang Zhibin ile ABD Pasifik Komutanlığı Komutanı Amiral Samuel Paparo, üst düzey askeri liderler arasındaki iletişim hatlarının açık tutulmasını görüştü.

🔹 Taraflar, devlet başkanları, bakanlıklar ve cephe komutanları olmak üzere üç düzeyde askeri diyalog kurmayı hedefliyor. Başkanlar ve cephe komutanları düzeyindeki görüşmeler ilerlerken bakanlıklar arası görüşmelerin daha fazla zaman alması bekleniyor.

🔹 2024’te ABD’nin Tayvan’a silah satışları nedeniyle askıya alınan silah kontrolü görüşmelerinin yeniden başlatılması değerlendiriliyor. Görüşmeler, ilerleme sağlanması halinde askeri personeli de kapsayabilir.

🔹 ABD Savunma Bakanlığı yetkilisi Alvaro Smith, Çin-ABD askeri iletişiminin yıllardır hiç olmadığı kadar güçlü olduğunu ve Washington’ın Çin’le çatışma aramadığını söyledi.

🔹 Çin ve ABD, İkinci Dünya Savaşı sırasında Çin’de kaybolan Amerikan askerlerinin kalıntılarını bulmak için iş birliği yapıyor. ABD savunma ekipleri, kayıp askerleri arama çalışmalarını yenilemek üzere temmuz başında Çin’e gitti.

🔹 Askeri temaslardaki yeniden canlanma, Joe Biden yönetimi döneminde gerilen ve büyük ölçüde duran iletişim sürecinden farklı bir döneme işaret ediyor.

🔹 Pekin, dönemin ABD Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi’nin 2022’de Tayvan’ı ziyaret etmesinin ardından Washington’la bazı önemli askeri diyalog mekanizmalarını askıya almıştı.

🔹 Tayvan, Pekin ile Washington arasındaki en hassas konu olmayı sürdürüyor. Pekin Tayvan’ı gerekirse güç kullanarak yeniden birleşilecek Çin toprağı olarak görürken, Washington adanın zorla ele geçirilmesine karşı çıkıyor ve Tayvan’a silah sağlamayı sürdürüyor.