Çin, Suudi Arabistan’ın çağrısının ardından İran’a Husileri kontrol altına alması için baskı yapıyor
Reuters
🔹 Çin, Suudi Arabistan’ın yardım çağrısının ardından İran’dan Yemen’deki Husileri kontrol altına almasına yardımcı olmasını özel olarak istedi.
🔹 Riyad, Husilerin Kızıldeniz kıyısı ve Bab el-Mendeb Boğazı çevresinde hızlı ilerlemeler kaydetmesinin ardından Çin’den yardım talep etti.
🔹 Husilerin ilerlemeleri Suudi petrol ihracatını ve deniz taşımacılığını daha fazla riske açık hale getirdi.
🔹 Pekin, İran’ın Husiler üzerindeki etkisini kullanarak çatışmanın Çin’in bağlı olduğu enerji güzergâhlarına yayılmasını önlemesini istiyor.
🔹 Tahran, bölgesel istikrar ve barışın İran’a karşı ABD-İsrail savaşının sona ermesine bağlı olduğunu söyledi.
🔹 Çinli yetkililer, İran’ın Husiler üzerindeki etkisini kullanmaması halinde ekonomik baskı uygulayacaklarına dair açık tehditte bulunmadı.
🔹 Çin Dışişleri Bakanlığı, bölgesel gerilimlerin Yemen ve Kızıldeniz’e daha fazla yayılmasını istemediklerini açıkladı; tüm ülkelerin egemenlik ve güvenliğine saygı gösterilmesi gerektiğini söyledi.
🔹 Çin, insanların geçimi için önemli tesislerin hedef alınmaması ve sorunların diyalog ile müzakere yoluyla çözülmesi çağrısı yaptı.
🔹 Çin, on yılı aşkın süredir İran’ın en büyük ticaret ortağı ve petrolünün başlıca alıcısı konumunda bulunuyor. Çin’in petrol alımları, 2025’te İran’ın deniz yoluyla petrol ihracatının yüzde 80’inden fazlasını oluşturdu ve günlük ortalama 1,4 milyon varile ulaştı.
🔹 Husiler, İran kaynakları ve Batılı ülkelerin açıklamalarına göre İran tarafından silahlandırılıyor, eğitiliyor ve finanse ediliyor.
🔹 Kızıldeniz ve Bab el-Mendeb Boğazı’ndaki deniz taşımacılığına yönelik Husi tehdidi, Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanmasıyla birlikte küresel enerji krizini daha da kötüleştirebilir.
🔹 Kızıldeniz’de gemilere veya limanlara yönelik uzun süreli Husi saldırıları, Orta Doğu’nun iki ana petrol ihracat güzergâhını aynı anda aksatabilir.
🔹 Çin’in petrol ithalatının yaklaşık yarısı Orta Doğu’dan geliyor; Çin ile Körfez Arap ülkeleri arasındaki ticaret yıllık yaklaşık 300 milyar dolara ulaşıyor.
🔹 Tahran’ın Pekin’in kaygıları doğrultusunda harekete geçip geçmeyeceği belirsizliğini koruyor.
🔹 Çin, İran’ın petrol sektörünü sürdürmesi ve savaş ile yaptırımların ekonomisi üzerindeki baskıyı azaltması için ihtiyaç duyduğu yatırımları sağlayabilecek az sayıdaki ülkeden biri konumunda.
🔹 Çin, 2023’te İran ile Suudi Arabistan arasındaki ilişkilerin yeniden kurulmasını sağlayan anlaşmaya aracılık etti.
🔹 İran’ın kararları, Çin’in çıkarlarının yanı sıra rekabet halindeki stratejik, ekonomik ve siyasi öncelikler tarafından şekilleniyor.
🔹 Pekin’in taleplerinin etkisi, Çin’in İran üzerindeki ekonomik ve diplomatik nüfuzunu kullanmaya hazır olup olmadığıyla sınanacak.