🔹 Rhodium Group’un hesaplamasına göre DeepSeek, Moonshot AI, Z.ai, MiniMax, Alibaba, ByteDance ve Kuaishou’nun yapay zekâ modelleri mart-ağustos döneminde toplam 10,7 milyar ABD doları yıllık tekrarlanan gelir elde etti.

🔹 Bu toplam, OpenAI ve Anthropic’in birlikte açıkladığı 100 milyar ABD dolarını aşan gelirin yaklaşık yüzde 10’una karşılık geliyor.

🔹 ByteDance, temmuz ayında 4 milyar ABD doları ARR ile Çin grubunda ilk sırada yer aldı; Alibaba’nın ağustos ayındaki ARR’si 2,4 milyar ABD doları oldu.

🔹 OpenAI’nin ağustos ayındaki ARR’si 40 milyar ABD dolarına, Anthropic’in temmuz ayındaki ARR’si 65 milyar ABD dolarına ulaştı.

🔹 DeepSeek ve Kling’in ARR’si sırasıyla haziran ve mart aylarında 500’er milyon ABD doları oldu. MiniMax’ın ağustos ayındaki ARR’si 800 milyon dolar, Moonshot’ınki 1 milyar dolar olarak hesaplandı.

🔹 Z.ai yöneticileri şirketin ARR’sinin 1,8 milyar ABD dolarına ulaştığını açıkladı; şirketin API faaliyetlerinden elde ettiği ağustos ayı ARR’si 1,6 milyar dolar oldu.

🔹 Moonshot yaklaşık 50 milyar ABD doları değerleme hedefleyen bir yatırım turu yürütüyor ve Hong Kong’da halka arz için gizli başvuru yaptı. DeepSeek ise yaklaşık 74 milyar dolar değerleme öngören halka arz öncesi yatırım turunu tamamlamaya yaklaşıyor.

🔹 Moonshot ve DeepSeek’in tahmini değerleme-ARR çarpanları sırasıyla 50 ve 163 seviyesinde bulunuyor; bu oranlar OpenAI için 34, Anthropic için 21 olarak hesaplandı.

🔹 Z.ai’nin ilk yarı geliri yıllık yüzde 400 artarak 953,9 milyon yuana, MiniMax’ın geliri ise yüzde 283 artarak 116,6 milyon ABD dolarına yükseldi.

🔹 Hong Kong’da işlem gören Z.ai ve MiniMax, bilgi işlem gücü harcamaları nedeniyle 2030’a kadar zarar etmeyi sürdürebilir.

🔹 Çinli geliştiriciler ABD’li rakipleriyle performans farkını hızla azaltırken fiyat rekabetini artırıyor ve açık kaynak ile açık ağırlıklı modelleri benimsiyor.

🔹 Açık ağırlıklı modeller, üçüncü taraf bulut sağlayıcılarının geliştiriciye ödeme yapmadan modelleri kullanıma sunabilmesi nedeniyle gelir elde etmeyi zorlaştırıyor. Moonshot ve Alibaba, büyük kullanıcılarla gelir paylaşımı anlaşmaları yapmaya çalışıyor; Moonshot’ın Microsoft, Amazon ve Google ile görüşmelerinde gelir payının yüzde 30’a ulaşabileceği belirtiliyor.

🔹 21 Eylül’de başlayan haftada döviz ve tahvil piyasalarını etkileyebilecek başlıca gelişmeler arasında ABD’nin eylül ayı öncü Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI) verileri ve çeşitli merkez bankalarının faiz kararları yer alacak.

🔹 ABD’nin eylül ayı imalat ve hizmet sektörü PMI verileri çarşamba günü açıklanacak. Veriler, petrol fiyatlarındaki son artışın şirketler üzerindeki etkisine ilişkin güncel görünüm sağlayacak.

🔹 ABD ekonomisinde güçlü sinyaller, Federal Rezerv’in ilave faiz artışlarına yönelik beklentileri artırabilir. ABD para piyasaları, 2026 sonuna kadar 25 baz puanlık bir faiz artışı ve Haziran 2027’ye kadar iki ek artışı fiyatlıyor.

🔹 ABD’de perşembe günü haftalık işsizlik maaşı başvuruları ile ağustos ayı yeni konut satışları; cuma günü ise ağustos ayı dayanıklı mal siparişleri ve Michigan Üniversitesi’nin eylül ayı nihai tüketici güveni verileri açıklanacak. ABD Hazinesi, hafta boyunca toplam 183 milyar dolarlık iki, beş ve yedi yıl vadeli tahvil satacak.

🔹 Euro Bölgesi, Fransa ve Almanya’nın eylül ayı öncü PMI verileri çarşamba günü açıklanacak. Euro Bölgesi’nde yatırımcılar ayrıca perşembe günü Almanya Ifo iş ortamı endeksini ve hafta boyunca tüketici güveni ile para arzı verilerini izleyecek.

🔹 İngiltere Merkez Bankası politika faizini yüzde 3,75’te sabit tuttu. Başkan Andrew Bailey, enflasyon risklerinin yükseldiğini söyledi; piyasalarda Haziran 2027’ye kadar dört faiz artışı fiyatlanıyor.

🔹 İsveç Merkez Bankası’nın politika faizini yüzde 1,75’te tutması bekleniyor. Norveç Merkez Bankası’nın faizi yüzde 4,25’te bırakması öngörülürken 25 baz puanlık artış ihtimali bulunuyor.

🔹 İsviçre Merkez Bankası’nın, düşük enflasyon nedeniyle politika faizini yüzde 0’da sabit bırakması bekleniyor. Yatırımcılar enerji fiyatlarındaki artış, İsviçre frangının gücü ve döviz müdahalesi ihtimaliyle ilgili açıklamaları izleyecek.

🔹 Meksika Merkez Bankası’nın perşembe günü faizi yüzde 6,5’te sabit tutması bekleniyor. Güney Afrika Merkez Bankası’nın ise petrol fiyatlarındaki artışın enflasyonu yükseltebileceği endişesiyle politika faizini 25 baz puan artırarak yüzde 7,25’e çıkarması bekleniyor.

🔹 Japonya’da piyasalar resmi tatiller nedeniyle pazartesiden çarşambaya kadar kapalı olacak. Bank of Japan’ın politika faizini yüzde 1,25’e yükseltmesinin ardından 7’ye karşı 2 oyla alınan karar ve Başkan Kazuo Ueda’nın temkinli mesajları, yeni faiz artışlarının hızına ilişkin belirsizliği artırdı.

🔹 Çin, pazartesi günü bir ve beş yıl vadeli kredi faiz oranlarını açıklayacak. Bir yıl vadeli oranın yüzde 3’te sabit kalması bekleniyor; perakende satışlar ve sabit varlık yatırımlarındaki zayıflık ek ekonomik destek beklentisini güçlendiriyor.

🔹 Avustralya Merkez Bankası Başkanı Michele Bullock salı günü konuşacak, ağustos ayı istihdam verileri perşembe günü açıklanacak. Ekonomistler yıl sonuna kadar iki faiz artışı bekliyor; işsizlik oranının yaklaşık yüzde 4,5 olması öngörülüyor.

🔹 Bank Indonesia’nın çarşamba günü politika faizini yüzde 5,75’te sabit tutması bekleniyor. Endonezya rupisi, güçlü ABD doları, zayıflayan dış dengeler ve azalan döviz rezervleri nedeniyle yeniden baskı görebilir.

🔹 Singapur’un ağustos ayı enflasyon verileri çarşamba günü açıklanacak. Elektrik ve şehir gazı tarifelerindeki artış, yüksek petrol fiyatları ve El Niño kaynaklı arz kesintileri enflasyon baskısını artırabilir.

🔹 Ukrayna ordusu, Delta adlı yapay zekâ destekli savaş alanı yönetim sistemiyle büyük miktarda veriyi kullanılabilir bilgiye dönüştürüyor.

🔹 Yapay zekâ, Ukrayna’da insansız hava aracı sürülerine karşı koymak, yeni saldırılar düzenlemek ve elektronik karıştırmadan kaçınmak için hedeflemenin son aşamasını yürütmek amacıyla kullanılıyor.

🔹 Menzili 30 kilometreyi aşabilen kara robotları silah taşıyor, bomba bırakıyor, ikmal yapıyor ve yaralı askerleri tahliye ediyor.

🔹 Ukrayna ordusu, robotlarla gerçekleştirilen tıbbi tahliyelere tank imhasından daha fazla puan veren video oyunu tarzı bir ödül sistemi uyguluyor.

🔹 Rusya, Ukrayna’nın teknolojik yeniliklerini kopyalıyor; Çin’in desteğiyle hareket ettiği bildirilen Rusya, Zaporijya’da operatör müdahalesi olmadan hedef seçip vurabilen tamamen otonom görünümlü bir İHA saldırısı düzenledi.

🔹 Ukrayna da Saker Scout keşif dronu gibi sistemlerle otonom operasyonları deniyor; yapay zekâ sistemlerinde insanların karar döngüsündeki rolünü belirlemek giderek zorlaşıyor.

🔹 NATO ve Batılı hükümetlerin, çok yıllı ve yüksek maliyetli savaş uçağı projelerine odaklanan savunma tedarik sistemlerini hızla değiştirmesi gerekiyor. İran ve Ukrayna’daki savaşlar, ucuz dronların pahalı silahları imha edebildiğini gösteriyor.

🔹 Steve Feinberg, yenilikçi ve girişim sermayesi destekli savunma şirketlerinin ABD tedarik süreçlerine dahil edilmesini destekliyor; NATO Genel Sekreteri Mark Rutte de Ukrayna’dan edinilen deneyimin savunmaları güçlendirdiğini söyledi.

🔹 Ukrayna’nın hızlı ilerlemesinde askerler ile üreticiler arasındaki kısa geri bildirim döngüleri etkili oluyor. Bu yaklaşım, mevcut Batı tedarik modelleriyle büyük ölçüde çelişiyor.

🔹 Batılı orduların Ukrayna’yı ortak olarak görmesi ve yapay zekâ destekli askeri yenilikleri birlikte geliştirmesi gerekiyor; Ukrayna ile Birleşik Krallık arasındaki Avengers yapay zekâ eğitim verisi anlaşması bu yönde atılan adımlardan biri.

🔹 Anthropic, Pentagon’un modellerini insan denetimi olmadan kullanmasına izin vermiyor. NATO ülkelerinin ise Rusya, İran ve Çin’in yapay zekâ destekli robotlar üzerinde çalıştığı bir ortamda askeri yapay zekâyı tamamen reddetmesi mümkün görünmüyor.

🔹 Batılı hükümetlerin Ukrayna ile birlikte teknoloji için temel etik kurallar geliştirmesi gerekiyor; askeri yapay zekânın yaygınlaşması geri çevrilemeyecek bir süreç haline geliyor.

🔹 Hindistan, yabancı ithalatına bağımlılığı azaltmak amacıyla yerli yarı iletken tedarik zinciri kurmak için kapsamlı sübvansiyon programları uyguluyor.

🔹 Yeni Delhi’de düzenlenen Semicon India etkinliğine 600’den fazla yerli ve yabancı çip şirketi katıldı. Başbakan Narendra Modi, Hindistan’ın güvenilir bir yarı iletken üretim merkezi olmaya hazırlandığını söyledi.

🔹 Hindistan hükümeti 2021’de Make in India girişimi kapsamında 760 milyar rupilik teşvik programı açıkladı ve 12 büyük fabrika ile çip projesine destek onayladı.

🔹 Onaylanan 12 projenin beşinde üretim başladı; diğer yedi projede inşaat veya hazırlık çalışmaları sürüyor. Micron Technology, Şubat 2026’da Hindistan’ın ilk büyük ölçekli yarı iletken montaj tesisinde bellek ürünleri üretimine başladı.

🔹 Hindistan, Temmuz ayında çip üretim ekipmanları, malzemeleri ve iş gücü geliştirme desteğini kapsayacak şekilde 1,27 trilyon rupilik ek kaynak ayırdı. Bu miktar önceki plana göre yaklaşık yüzde 70 daha yüksek.

🔹 Hindistan, çip ve elektrikli araç bataryalarında özellikle Çin’den yapılan ithalata bağımlılığı azaltmayı ve tedarik zincirlerini çeşitlendirmek isteyen küresel şirketler için alternatif üretim merkezi olmayı hedefliyor.

🔹 Hindistan ve Japonya, temmuz ayındaki zirvede çipleri ikili iş birliğinin öncelikli alanlarından biri olarak belirledi. Japon şirketleri küresel çip üretim ekipmanı pazarının yüzde 30’una, temel malzeme pazarının ise yaklaşık yüzde 60’ına sahip.

🔹 Fujifilm, Gujarat eyaletindeki Dholera’da çip üretiminde safsızlıkları gidermek için kullanılan kimyasalları üretecek bir malzeme tesisi kurmak üzere yaklaşık 8 milyar rupi yatırım yapmayı planlıyor.

🔹 Tokyo Electron, Tata Electronics ile üretim altyapısının geliştirilmesi ve personel eğitimi için ortaklık kurdu. Şirket, Japonya hükümetiyle iş birliği içinde gelecek yıl Gujarat’ta bir eğitim merkezi kurmayı planlıyor.

🔹 Nagase ve Nippon Express, malzemelerin ithalatı ve depolanmasından yerel taşımacılığa kadar entegre hizmetler sunacak çip lojistik ağları kuruyor.

🔹 Hindistan’ın yarı iletken pazarının otomobiller, telekomünikasyon altyapısı ve veri merkezlerinin etkisiyle 2023’teki 38 milyar dolardan 2030’da yaklaşık 110 milyar dolara çıkması bekleniyor.

🔹 Batı Hindistan’da geliştirilen 920 kilometrekarelik Semicon City projesinin merkezinde Tata tarafından 910 milyar rupilik yatırımla inşa edilen ülkenin ilk ön uç çip üretim tesisi bulunuyor. Seri üretimin 2028’de başlaması planlanıyor.

🔹 İran, Çin ve İsrail'deki gruplar son aylarda sosyal medyada yapay zekâyı yeni yöntemlerle kullanarak etki kampanyaları oluşturdu.

🔹 Kampanyalarda ücretsiz indirilebilen ve değiştirilebilen Çin menşeli açık kaynaklı yapay zekâ modelleri, kendi başına yazılım çalıştırabilen yapay zekâ ajanları oluşturmak için kullanıldı.

🔹 Yüzlerce yapay zekâ ajanı Instagram, Facebook, X ve TikTok'ta sahte hesap ağları açtı; bu hesaplar siyaset ve güncel olaylarla ilgili yanlış paylaşımları hızla yayımladı.

🔹 Çin modelleriyle desteklenen ajanlar, sahte hesapların oluşturulmasından çevrim içi mesajların koordinasyonuna kadar etki kampanyalarının tüm aşamalarını yönetti. Operatörler çoğu durumda sahte hesap oluşturmayı ve çevrim içi tartışmaları manipüle etmeyi engelleyen güvenlik önlemlerini devre dışı bıraktı.

🔹 Çin ve İran kampanyaları devlet destekli, İsrail'deki iki kampanya ise özel şirketlerle bağlantılı olarak belirlendi.

🔹 ABD'li yetkililer, benzer yöntemlerin kasım ayındaki ara seçimler öncesinde ABD'li seçmenleri hedef almak için kullanılabileceği konusunda endişe duyuyor. Rusya, İran ve Çin geçmiş seçim dönemlerinde ABD'li seçmenlere yönelik çevrim içi etki kampanyaları yürüttü.

🔹 Georgetown Güvenlik ve Gelişen Teknoloji Merkezi araştırmacısı Kyle Crichton, yapay zekâ ajanlarının teknoloji geliştikçe daha yaygın hale gelebileceğini söyledi. Ajanların büyük ölçeğin yanı sıra insan kullanıcılar gibi görünme ve çevrim içi ortama uyum sağlama kapasitesine sahip olduğunu belirtti.

🔹 Meta, yapay zekânın Facebook ve Instagram'da hesap ve içerik oluşturmak için kullanıldığını açıkladı. Şirket, yapay zekânın çok az insan müdahalesiyle içerik üreten, uyarlayan ve dağıtan otomatik sistemlere yerleştiğini bildirdi.

🔹 Açık yapay zekâ modelleri özel donanımlarda çalıştırılabildiği için şirketlerin sistemlere müdahale ederek onları kapatması mümkün olmayabilir.

🔹 İran'ın devlet destekli kampanyası, büyük şehirlerde yaşayan sıradan Amerikalılar gibi görünen yapay zekâ üretimli sahte hesaplarla ABD'deki kitleleri hedef aldı. Hesaplar gazetecileri ve siyasetçileri etiketleyerek popüler memleri ve Cumhuriyetçi Parti karşıtı görüşleri yaydı; yaklaşık 80 bin kişi bu hesapları takip etti.

🔹 İsrail merkezli IntelEye, DeepSeek adlı Çin menşeli açık kaynaklı yapay zekâ modelini sosyal medyada binlerce hesabı kontrol etmek için kullandı. Şirketin kurucu ortağı Maor Sellek, çalışmanın yapay zekâ modellerinin güvenliğini sınamaya yönelik savunma araştırması olduğunu söyledi.

🔹 IntelEye, yapay zekâ ajanlarının kontrolü için 10 bin sosyal medya hesabı satın aldı; bunların yaklaşık bin tanesi etkinleştirildi. Hesaplar Facebook, Instagram, TikTok ve X'teki paylaşımlara ve yorumlara yanıt verdi.

🔹 Meta, IntelEye kampanyasının çeşitli platformlarda sahte hesaplar oluşturmak için koordineli bir girişim gibi göründüğünü söyledi. Şirket, kendi platformlarındaki hesapların büyük bölümünü otomatik tespit sistemleriyle kaldırdığını açıkladı.

🔹 Rusya, Vladimir Putin’in 2022’de Ukrayna’yı geniş çaplı işgalinden bu yana ilk parlamento seçimini düzenliyor.

🔹 Kremlin, Rusların ne düşündüğünü öğrenmek için Federal Koruma Servisi bünyesindeki sosyoloji birimini, devlet destekli VTsIOM kamuoyu araştırma kuruluşunu ve Kremlin’in baş siyasi teknoloji sorumlusu Sergei Kiriyenko’nun çevrim içi izleme çalışmalarını kullanıyor.

🔹 Seçim sürecinde bölgesel yetkililer oy pusulaları ve katılımı organize ediyor; kampanya ekipleri savaşı destekleyen “muhalefet” partilerini öne çıkarıyor ve devlet televizyonlarında düşük profilli adaylar yer alıyor.

🔹 Siyasi bilim araştırmaları, otoriter liderlerin kamuoyu yoklamalarını ve seçimleri yalnızca meşruiyet görüntüsü için değil, halk desteğini ölçmek ve rejim içindeki tehditleri belirlemek için de kullandığını gösteriyor.

🔹 Rusya Yüksek Mahkemesi, Ukrayna’daki savaşa karşı çıkan Yabloko partisini ağustos ayında seçim pusulasından çıkardı. Partinin bazı adayları seçimlerde yarışmaya devam ediyor.

🔹 Columbia Üniversitesi’nden Timothy Frye, otoriter yönetimlerin seçimlerde hileyi fazla artırmaları halinde zayıflıklarını açığa çıkarabileceğini, yeterince artırmamaları halinde ise iktidarlarını tehdit edecek bir sonuçla karşılaşabileceğini söyledi.

🔹 Baskıcı toplumlarda insanlar gerçek görüşlerini açıklamaktan kaçınabildiği için otokratlar kamuoyunun desteğini doğru ölçmekte zorlanıyor. Otoriter liderler, halk ayaklanmalarından çok seçkinlerin darbeleriyle iktidardan uzaklaştırılıyor.

🔹 Rusya, Ukrayna’nın işgalinden bu yana bilgi, kurumlar ve seçimleri manipüle eden “yönetim biçiminden” açık sansür ve baskıya dayanan daha sert bir yönetime kaydı.

🔹 2024’te yayımlanan bir araştırma, Rusların Putin’in popüler olmadığı yönünde bilgi gördüklerinde ona verdikleri desteğin azaldığını ortaya koydu.

🔹 Putin’in onay oranı savaş öncesindeki yıllara göre daha yüksek olsa da son aylarda geriledi. VTsIOM, nisanda Putin’e güvenenlerin oranının savaşın başlamasından bu yana en düşük seviyeye indiğini açıkladıktan sonra açık uçlu sorunun sonuçlarını yayımlamayı bıraktı.

🔹 VTsIOM, kararsız seçmenler arasında Putin’in Birleşik Rusya partisinin desteğini yüzde 51 ila 53 arasında ölçtü. Bağımsız araştırma kuruluşu ExtremeScan ise desteği yaklaşık yüzde 36 olarak belirledi.

🔹 Savaş döneminde açık tartışma ve özgür medya üzerindeki baskı, Kremlin’in Rusların gerçek görüşlerini anlamasını zorlaştırabilir. Siyasi alandaki öngörülebilirlik, seçimleri geniş kitleler açısından anlamsızlaştırabilir.

🔹 Siyasi bilim araştırmaları, otokrasilerin seçim düzenlediklerinde daha uzun süre ayakta kaldığını gösteriyor. Seçimler, Rus siyasi elitinin seferberlik ve yönetim kapasitesini test etmesine ve iktidar partisi içindeki hiyerarşiyi düzenlemesine olanak sağlıyor.

🔹 Putin, ağustosta Birleşik Rusya kongresinde “İktidarın kaynağı halktır” dedi ve en zor koşullarda bile halkın yönetimi ilkesinden vazgeçmediklerini söyledi.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump, oğlu Donald Trump Jr’ın Bahamalar’daki düğün sonrası etkinliklerine ev sahipliği yapan Rus oligark Umar Kremlev’e ödediği parayı geri verdiğini söyledi.

🔹 Trump, Kremlev’in etkinliklerdeki rolünün tamamen yasal olduğunu ve başkaları için düğün partileri düzenlemenin çok yaygın olduğunu söyledi.

🔹 Kremlev’in üç günlük kutlamaların özel bir adadaki iki gecesini finanse ettiği, Donald Trump Jr. ve Bettina Trump tarafından bunun bir hediye olduğu doğrulandı.

🔹 Bir soruşturma, Kremlev’in etkinlikler için yüz binlerce dolar ödediğini ortaya koydu.

🔹 Trump, oğlunun Kremlev’e parayı geri ödediğini nasıl bildiğini açıklamadı. Ödemenin yapıldığı bağımsız olarak doğrulanmadı.

🔹 Donald Trump Jr. özel vatandaş olduğu için yabancı bir kişiden hediye kabul etmesi yasaya aykırı değil.

🔹 Etik denetim kuruluşları, yabancı bir devlet başkanıyla bağlantılı bir kişinin Trump Jr.’a pahalı bir hediye vermesinin, Trump Jr. ABD hükümeti çalışanı olmasa bile çıkar çatışması görüntüsü oluşturabileceğini söyledi.

🔹 Kremlev, devlet destekli Gazprom tarafından finanse edilen Uluslararası Boks Birliği’ni yönetiyor. Birlik, Rus enerji şirketiyle bağlarını bildirmemesi de dahil olmak üzere çeşitli nedenlerle Olimpiyat Komitesi tarafından askıya alındı.

🔹 Kremlev, mayıs ayında Vladimir Putin’le Çin’i ziyaret eden heyette yer aldı ve Rusya Devlet Başkanı tarafından üst düzey devlet nişanı olan Dostluk Nişanı’yla ödüllendirildi.

🔹 Donald Trump Jr.’ın sözcüsü, Trump Jr. ile Kremlev’in kişisel arkadaş olduğunu ve aralarında iş ilişkisi bulunmadığını söyledi.

🔹 Kremlev’in ofisi, Kremlev ile Trump Jr.’ın birkaç yıl önce tanıştığını ve dostane bir ilişkiye sahip olduğunu açıkladı.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump, Rusya’nın önde gelen enerji alıcıları Çin ve Hindistan’ı hedefleyen yaptırım tasarısını yasalaştırdı.

🔹 Lindsey O. Graham’ın Rusya ve İran’a Yaptırım Uygulama Yasası, Rusya ve İran’a yönelik yaptırım, gümrük vergisi ve yasakları genişletiyor.

🔹 Yasa, Trump’a Rus petrolü ve doğal gazının en büyük beş alıcısına yüzde 100’e kadar gümrük vergisi uygulama yetkisi veriyor.

🔹 Düzenleme, Rusya’nın enerji ve savunma sektörlerine yönelik kısıtlamaları sıkılaştırıyor ve mevcut yaptırımlardan kaçmak için kullanılan tanker filosunu hedef alıyor.

🔹 Temsilciler Meclisi tasarıyı 262’ye karşı 159 oyla, Senato ise 86’ya karşı 11 oyla kabul etti.

🔹 Yasa ülkeleri açıkça adlandırmıyor ancak hükümleri Çin ve Hindistan gibi büyük Rus enerji ithalatçılarını etkileyebilir. Japonya, Fransa, Macaristan ve Belçika daha düşük ithalat hacimleri nedeniyle muaf tutulabilir.

🔹 Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Guo Jiakun, Pekin’in uluslararası hukuk veya Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi yetkisine dayanmayan uzun kol yargı yetkisine karşı çıktığını söyledi.

🔹 Hindistan Dışişleri Bakanlığı, yasanın ABD-Hindistan ilişkileri açısından olası sonuçlar taşıdığı konusunda uyardı ve 1,4 milyar kişinin enerji güvenliğini sağlama taahhüdünü yineledi.

🔹 ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ile Çin Başbakan Yardımcısı He Lifeng, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in gelecek haftaki Washington ziyareti öncesinde son hazırlık görüşmelerini yapacak.

🔹 ABD ve Çin’in zirvede tarım ürünlerindeki gümrük vergilerini düşürmeyi ve geçen yıl ekimde varılan ticari ateşkesi uzatmayı görüşmesi bekleniyor.

🔹 New York Demokrat Temsilcisi Gregory Meeks, yasanın Trump’a yaptırımlardan kaçınma gerekçesiyle neredeyse her ülkeye gümrük vergisi uygulama yetkisi verebileceğini söyledi.

🔹 BRICS liderleri, sınır ötesi ödemelerde yerel para birimlerinin kullanımını artırma ve ticareti derinleştirme konusunda anlaştı. BRICS, Çin, Hindistan, Rusya ve İran’ın da aralarında bulunduğu 11 ülkeden oluşuyor.

🔹 Çin’de yeni gemi siparişleri yılın ilk yarısında 121,06 milyon metrik ton deadweight’e ulaştı ve geçen yılın aynı döneminin 2,7 katına çıktı.

🔹 Çin’in küresel gemi inşa pazarındaki payı bir yıl içinde 14 puan artarak yüzde 82’ye yükseldi.

🔹 China State Shipbuilding Corp. (CSSC), yılın ilk yarısında 22,45 milyon ton deadweight sipariş aldı. Bu miktar, geçen yılın aynı döneminin iki katından fazla oldu.

🔹 Özel sektör şirketi Hengli Heavy Industries, ocak-haziran döneminde 207 gemi siparişi aldı; bu sayı şirketin 2025 yılındaki toplam siparişini aştı.

🔹 Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanması, yılın ilk yarısında bazı gemilerin Basra Körfezi’nden çıkmasını engelledi. Orta Doğu petrolüne bağımlı Asya ülkeleri tanker ve diğer büyük gemiler için yoğun sipariş verdi.

🔹 Küresel petrol tankeri inşa sözleşmeleri temmuz ayında yıllık rekor kırdı. Gaz taşıyıcıları ve kuru yük gemileri de dahil olmak üzere diğer gemi türlerine yönelik talep arttı.

🔹 ABD’nin Çin’de inşa edilen gemilere yönelik liman giriş ücretleri planı, Çin tersanelerine verilen siparişleri bir süre azalttı. Trump yönetimi ücretleri 2025 sonbaharında bir yıl süreyle askıya aldı ve şirketler yıl sonuna doğru Çinli gemi üreticilerine sipariş vermeye yeniden başladı.

🔹 Çin, daha sıkı çevre düzenlemelerine uyum sağlayacak gemilere yönelik talebi karşılamak için yaklaşık 2024’ten itibaren gemi inşa kapasitesini genişletti.

🔹 ABD’nin gemi inşa kapasitesi Çin’in kapasitesinin yüzde 0,5’inden az seviyede bulunuyor. Donald Trump, ticari ve askeri gemi inşasını kapsayan ABD gemi inşa sektörünü yeniden canlandıracağını söyledi.

🔹 Çin’in gemi inşa sektöründe haziran sonu itibarıyla tamamlanmamış siparişler 363,25 milyon ton deadweight’e ulaştı. 2025’te tamamlanan gemi sayısı temel alındığında bu siparişler yaklaşık yedi yıllık iş hacmine karşılık geliyor.

🔹 Gemi inşa sektörünün, Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in bu ay Washington’da yapması planlanan görüşmede gündeme gelmesi bekleniyor; liman ücretlerinin askıya alınması sonbaharda sona erecek.

🔹 İran savaşı, petrol, dizel ve benzin fiyatlarının yanı sıra şubat ayının sonundan bu yana dünya genelindeki faiz oranlarının yükselmesine katkıda bulundu.

🔹 ABD Merkez Bankası, politika faizini 0,25 puan artırarak yüzde 3,75-4 aralığına yükseltti. Banka, bu yıl 0,25 puanlık bir artış daha yapabileceği sinyalini verdi.

🔹 Tahvil piyasası, mevcut koşulların sürmesi halinde Fed’in kısa vadeli faiz oranlarının daha da yükselebileceği beklentisini yansıtıyor.

🔹 İran savaşı 28 Şubat’ta başladı. Tahvil piyasasının iki gün sonra yeniden açılmasıyla yatırımcılar uzun vadeli faizleri yükseltmeye başladı.

🔹 Küresel enerji fiyatları ve enflasyon hız kazanırken faiz oranları da yükseldi. ABD’nin 10 yıllık Hazine tahvilinin getirisi yüzde 5’e, 30 yıllık tahvilin getirisi yüzde 5,3’e, iki yıllık Hazine tahvilinin getirisi ise yüzde 4,7’ye yaklaştı.

🔹 ABD’de mortgage faizleri yıl içinde ilk kez yüzde 7’ye yaklaştı. Kredi kartı borçları, öğrenci kredileri ve borçla finanse edilen yapay zekâ veri merkezleri gibi büyük sermaye projelerinin maliyetleri arttı.

🔹 Yükselen faizler ve enerji fiyatları, Endonezya’dan Guatemala ve Suriye’ye kadar birçok ülkede yakıt kıtlığı ve yüksek fiyatlara karşı protestolara yol açtı. Tokyo, Londra ve Brüksel’deki merkez bankaları kısa vadeli faizleri artırdı veya artırabilecekleri sinyalini verdi.

🔹 Küresel ekonomi büyümeyi sürdürürken yakın vadeli resesyona ilişkin sınırlı işaret bulunuyor. Hisse senedi piyasalarının bir bölümü bu ay yatay seyretmesine rağmen birçok piyasa son dönemdeki zirvelere yakın kaldı.

🔹 ABD’de faiz ve enflasyon artışının nedenleri arasında Başkan Donald Trump’ın gümrük tarifeleri, federal hükümetin büyük bütçe açıkları nedeniyle artan tahvil arzı ve İran’a karşı savaş kararı yer aldı.

🔹 ABD Yüksek Mahkemesi 20 Şubat’ta Trump’ın tarifelerini iptal etti. Mahkeme, Trump’ın 1977 tarihli Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası’nı kullanarak 100’den fazla ülkeden ithal edilen ürünlere vergi koyma yetkisini aştığına hükmetti.

🔹 Savaş öncesinde yüzde 3,96’ya kadar gerileyen 10 yıllık Hazine tahvili getirisi, ABD ve İsrail’in İran’a saldırmasının ardından yeniden yüzde 4’ün üzerine çıktı ve bu seviyenin altına inmedi.

🔹 Brent petrolünün varil fiyatı savaş öncesinde 60 doların altında seyrederken nisan ortasında 100 doların üzerine çıktı. Çatışmanın genişlemesi ve Orta Doğu petrol arzındaki kesintilerin artmasıyla fiyat yeniden 100 doların üzerine yükseldi.

🔹 Trump’ın yeni tarifeleri ABD’nin efektif gümrük vergisi oranını yüzde 11’e çıkardı. Moody’s Analytics başekonomisti Mark Zandi, tahvil getirilerindeki artışın yarısından biraz fazlasının doğrudan savaştan kaynaklandığını söyledi.

🔹 Faizlerin Japonya’da yükselmesi ABD tahvillerinin görece cazibesini azalttı. Yabancı hükümetler Hazine tahvili varlıklarını azaltırken hedge fonları tahvil piyasasında geçmiş yıllara kıyasla daha etkili hale geldi.

🔹 Hazine Bakanı Scott Bessent’in ABD tahvil getirilerini düşürmek için yaptığı müdahaleler sınırlı etki gösterdi. Yükselen getiriler tahvil fiyatlarını düşürdüğü için tahvil yatırım fonlarındaki birçok yatırımcı bu yıl zarar etti; daha yüksek getirilerin ilerleyen yıllarda daha yüksek gelir sağlaması bekleniyor.