🔹 Almanya’nın hızla silahlanması Avrupa’da, Berlin’in sahip olması gereken askeri gücün düzeyine ilişkin yüzyıllık tartışmayı yeniden gündeme getirdi.

🔹 Şansölye Friedrich Merz, gelecek 10 yılda silahlı kuvvetler için 500 milyar dolardan fazla kaynak ayırdı.

🔹 Avrupa’daki bazı yetkililer, yeniden silahlanan Almanya ile Rusya’nın kıtanın en büyük iki gücü haline gelmesinden ve Berlin’in çatışmayı önlemek için yeniden Kremlin’e yaklaşmasından endişe ediyor.

🔹 Almanya’nın savunma tedariki ağırlıklı olarak Alman silah üreticilerine yöneldi. 2025’teki askeri harcamaların yaklaşık üçte ikisi Alman şirketlerine, yüzde 30’u çoğunlukla ABD sistemlerinin Almanya’da üretimine ve yaklaşık yüzde 10’u Avrupa dışına gitti.

🔹 Rusya’nın Ukrayna’yı tam kapsamlı işgali, Berlin Duvarı’nın yıkılmasından bu yana Avrupa’daki en büyük yeniden silahlanma çabasını başlattı. Almanya hükümeti geçen yıl İngiltere’nin üç katından fazla savunma sözleşmesi yaptı.

🔹 Almanya için Alternatif (AfD) kamuoyu yoklamalarında ilk sıraya yükseldi. Parti, Moskova’yla yakınlaşmayı, Almanya’nın Nazi dönemi suçları etrafındaki “suçluluk kültürünün” sona erdirilmesini, Rusya’ya yönelik yaptırımların kaldırılmasını ve Rus enerji alımlarının yeniden başlatılmasını istiyor.

🔹 AfD, Almanya’nın Avrupa Birliği’nden ayrılmasını savunuyor; parti liderlerinden bazıları NATO’nun gerekliliğini sorguluyor.

🔹 Polonya’da, aşırı sağcı bir Alman hükümetinin eski toprak taleplerini yeniden gündeme getirebileceği yönünde endişe bulunuyor. AfD Eş Başkanı Tino Chrupalla, Rusya’dan Almanya’ya yönelik bir tehdit görmediğini ve Polonya’nın tehdit oluşturabileceğini söyledi.

🔹 Polonya Dışişleri Bakanı Radoslaw Sikorski, aşırı sağcı ve Rusya yanlısı bir partinin kontrolündeki yeniden silahlanmış Almanya’nın nereye varabileceğini çok iyi hatırladıklarını söyledi.

🔹 Fransa’da Almanya’nın önde gelen askeri-sanayi gücü olarak ülkesinin yerini alabileceği endişesi bulunuyor. Fransa’daki siyasi, diplomatik ve askeri çevrelerde Almanya’nın kendisine biçtiği rol konusunda yaygın tedirginlik yaşanıyor.

🔹 Almanya’nın yeniden silahlanmasını Avrupa’ya daha sıkı bağlamak için ortak Avrupa tedariki, savunma sanayilerinin entegrasyonu, NATO içinde ortak komuta yapıları ve savunma harcamaları için ortak Avrupa Birliği borçlanması öneriliyor.

🔹 Almanya, Fransa ve Hollanda’yla milyarlarca avroluk projelerden çıktı. ABD’nin Avrupa’daki varlığını azaltmayı planladığı dönemde Berlin’in askeri gücünün artması, Avrupa ülkeleri arasındaki çıkar ve tarih kaynaklı anlaşmazlıkları daha görünür hale getiriyor.

🔹 Eski NATO Genel Sekreter Yardımcısı Camille Grand, Almanya’nın savunma kapasitesini gerekli biçimde tamamladığını ve NATO’nun yüzde 2’lik harcama hedefini 1990’dan beri karşılamış olsaydı savunmaya 400 milyar dolar daha fazla harcaması gerekeceğini söyledi.

🔹 Almanya’nın müttefiklerine yeniden silahlanmanın yalnızca NATO ve Avrupa taahhütlerini yerine getirmeyi amaçladığı güvencesini vermesi gerekiyor.

🔹 İran savaşı, kamyonlarda kullanılan dizele benzeyen ve özellikle ABD’nin kuzeydoğu eyaletlerinde yaygın olan kalorifer yakıtının fiyatını keskin biçimde artırdı.

🔹 Kalorifer yakıtının fiyatı, İsrail ve ABD’nin 28 Şubat’ta İran’a saldırmaya başlamasından bu yana yaklaşık yüzde 60 yükseldi.

🔹 ABD’de hanelerin yaklaşık yüzde 3’ü kalorifer yakıtı kullanıyor; bu hanelerin çoğu Kuzeydoğu’da veya Alaska’da bulunuyor.

🔹 Ulusal ortalama fiyat, savaşın başlamasından önce galon başına 4,10 dolardan bir ay sonra yüzde 35 artışla 5,54 dolara çıktı. New York’ta fiyat, 14 Eylül haftasında 6,14 dolara yükseldi; bir yıl önce 3,70 dolardı.

🔹 ABD’de kullanılan kalorifer yakıtının yüzde 80’den fazlası Kuzeydoğu’da tüketiliyor. 2023-2024 kışında 4,79 milyon hane, ana ısınma yakıtı olarak kalorifer yakıtı kullandı.

🔹 Aralık teslimatlı kalorifer yakıtı vadeli sözleşmeleri galon başına 4,61 dolardan işlem gördü; Ekim teslimatlı sözleşmelerin fiyatı 5,10 dolardı. Perakende fiyatlar vadeli sözleşme fiyatlarının üzerinde seyrediyor.

🔹 Bazı haneler fiyatların düşmesini bekleyerek yakıt alımını erteliyor veya yalnızca kısa süre yetecek miktarda yakıt sipariş ediyor.

🔹 Doğal gazın bulunmadığı kırsal ve banliyö bölgelerinde ısı kaynağını değiştirmek zorlaşabiliyor. Isı pompalarının kurulumu binlerce dolara mal olabiliyor.

🔹 Vermont’taki evlerin yüzde 35’i kalorifer yakıtı kullanıyor. Eyaletteki 285 bin evin yaklaşık 80 bininde ısı pompası bulunuyor ve her yıl 8 bin ila 10 bin yeni ısı pompası kuruluyor.

🔹 Kalorifer yakıtı kullanımı ABD’de azalıyor. Maine’de bu yakıta birincil ısınma kaynağı olarak bağlı evlerin oranı 2018’deki yüzde 62’den 2025’te yaklaşık yüzde 50’ye indi.

🔹 Isı pompaları, elektrik fiyatlarının yüksek ve evlerin daha eski olduğu Kuzeydoğu’da yalıtım ve sızdırmazlık gibi ek iyileştirmeler yapılmadığında ısınma maliyetlerini düşürmeyebilir.

🔹 ABD hanelerinin yaklaşık yüzde 47’si 2024 itibarıyla doğal gazla ısınıyordu. Doğal gazın toptan fiyatı eylülde bir önceki yılın aynı dönemine göre daha düşük kaldı; konutlara ulaştırılan doğal gazın ortalama perakende fiyatı ise haziranda yüzde 3,6 artarak bin fit küp başına 24,09 dolara çıktı.

🔹 Isı pompası veya diğer elektrikli ısıtıcıları kullanan ABD hanelerinin oranı 2024’te yaklaşık yüzde 42 oldu. Konut elektriğinin ulusal ortalama fiyatı haziranda yıllık yüzde 5 artarak kilovatsaat başına 18,34 sente yükseldi.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump'ın cuma günü imzaladığı Rusya yaptırımları yasası, başkanlık görev süresini aşabilecek gümrük vergileri uygulama yetkisi veriyor.

🔹 Yasa, Rus ham petrolü veya gazının en büyük beş ithalatçısından gelen tüm ürünlere ve Rusya'nın yaptırımlardan kaçınmasına yardımcı olan ilk beş ülkeye 30 gün içinde yüzde 100'e kadar gümrük vergisi uygulanmasını öngörüyor.

🔹 Rus petrolünün en büyük alıcıları arasında Çin ve Hindistan bulunuyor; ancak yasa hedef ülkeleri ve ilk beş ülke listelerinin nasıl hesaplanacağını açıkça belirtmiyor.

🔹 Yasa, Rusya'nın enerji ve savunma sektörleri ile yaptırımları aşmak için kullanılan tankerlerden oluşan “gölge filosuna” yaptırım uygulanmasına izin veriyor.

🔹 Çin, uluslararası hukuk temeli bulunmayan geniş yetkili uygulamalara karşı çıktığını açıkladı. Hindistan, yeni gümrük vergilerinin ikili ilişkilere zarar verebileceği uyarısında bulundu.

🔹 Brezilya, Hindistan, Japonya ve Avrupa Birliği ülkeleri olası hedefler arasında bulunabilir. Yeni vergilerin Rus petrolü ve gazının Avrupa'daki rafineri ürünlerine erişimini kesmesi halinde Ukrayna'nın da dizel tedariki nedeniyle etkilenebileceği belirtildi.

🔹 Yeni vergilerin kasım ayındaki ara seçimlerden birkaç gün önce açıklanması, petrol fiyatlarını yükseltebilir. Trump, tüketici fiyatlarını artırabilecek adımlar konusunda isteksiz davranabilir.

🔹 Trump, Ocak 2025'te göreve dönmesinden bu yana 80'den fazla ülkeye yüzde 50'ye kadar gümrük vergisi uyguladı; Yüksek Mahkeme bu vergilerin bir bölümünü yetki aşımı gerekçesiyle iptal etti.

🔹 Virginia Demokratı Temsilci Don Beyer, Trump'ın yeni yasayı da daha önceki ticaret yasalarını kullandığı biçimde uygulamasının muhtemel olduğunu söyledi. Beyaz Saray, ticaret yasalarının kötüye kullanıldığını reddetti.

🔹 Beyaz Saray Yasama İşleri Direktörü James Braid, Kongre'nin yaklaşık 40 yıl sonra ilk kez yürütme organına yeni gümrük vergisi yetkileri verdiğini açıkladı.

🔹 Rusya, ABD'nin yeni yaptırımlarının Ukrayna'da barış anlaşmasına ulaşmayı zorlaştıracağını söyledi.

🔹 Yasa, Trump'a ulusal güvenlik gerekçeleriyle gümrük vergilerinden veya yaptırımlardan feragat etme yetkisi de veriyor.

🔹 Tibet’te deniz seviyesinden 3.600 metre yükseklikte bulunan Pazhu Şaraphanesi, zorlu iklim koşullarına rağmen yılda binlerce şişe chardonnay, buz şarabı ve yerel kırmızı Yajiang No. 1 üretiyor.

🔹 Yarlung Tsangpo Nehri çevresinde kışın toprak donuyor, ultraviyole ışınları yoğunlaşıyor ve bağlar kurak bir plato üzerindeki dağlarla çevrili bulunuyor.

🔹 Pazhu, Tibet genelinde bağlar işletiyor; Guinness Dünya Rekorları, tesislerden birini dünyanın en yüksek rakımlı üzüm bağı olarak tanıyor.

🔹 Şaraphane henüz kâr elde etmiyor ancak proje istihdam yaratıyor, turist çekiyor ve Çin’in yoksulluğu azaltma ile modernleşme politikalarını destekliyor.

🔹 Pazhu’da 80 tam zamanlı çalışan ayda 8.000 yuana kadar kazanıyor. Yakındaki 10 köyden yaklaşık 3.000 kişi bağlarda dönüşümlü çalışıyor.

🔹 Şaraphanede çalışmaya başlamadan önce köyünden uzakta inşaat işlerinde çalışan Suolang Bianba, artık yıl boyunca evine yakın bir yerde çalışabildiğini ve ailesinin gelirinin önemli ölçüde arttığını söyledi.

🔹 Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, Tibet gibi bölgelerin ekonomik kalkınmasını ve ülkeyle daha yakın bütünleşmesini önceliklendiriyor. Çin, bölgeye karayolları ve demiryolları dahil altyapı yatırımları için yüz milyarlarca yuan harcadı.

🔹 1 Temmuz’da yürürlüğe giren etnik birlik yasası, ortak ulusal kimliği ve Han Çin kültürüyle daha fazla bütünleşmeyi teşvik ediyor. Eleştirmenler, yasanın Tibet ve Sincan’daki azınlıkların eğitim ve din özgürlüklerini daha da kısıtladığını söylüyor.

🔹 Çin’de şarap tüketimi 2017’den bu yana keskin biçimde geriledi; genç tüketiciler daha düşük alkollü içeceklere yöneliyor. Pazhu, Ningxia ve Shandong gibi yerleşik üretim bölgelerinin hâkim olduğu iç pazarda kendine yer açmaya çalışıyor.

🔹 Pazhu’nun şarapları 777 yuana kadar çıkan fiyatlarla satılıyor. Yüksek rakımda ithal üzümlerle yapılan deneyler ve çapraz tozlaşma sonucunda, koyu meyve, bitki ve mineral notaları taşıyan Yajiang No. 1 üretildi.

🔹 Şaraplar ağırlıklı olarak Çin ana karasında satılıyor; Hong Kong ve Makao’ya sevkiyat bu yıl başladı. Şaraphane yönetimi, ürünleri dünya genelinde satmayı hedefliyor.

🔹 Pazhu yönetimi, projenin temel sosyal sorumluluk hedefini sanayi yoluyla yerel halkın yaşam koşullarını iyileştirmek olarak tanımlıyor.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’i gelecek hafta Washington yakınlarındaki Joint Base Andrews’a varışında karşılamayı planlıyor.

🔹 ABD başkanlarının ziyaret eden yabancı liderleri havaalanında karşılaması nadir görülen bir uygulama.

🔹 Xi Jinping’in Beyaz Saray ziyareti kapsamında Beyaz Saray’da karşılama töreni, Gül Bahçesi’nde askerî geçit ve akşam devlet yemeği düzenlenecek.

🔹 Devlet yemeğine Amazon Üst Yöneticisi Jeff Bezos, Alphabet Üst Yöneticisi Sundar Pichai, OpenAI Üst Yöneticisi Sam Altman, Apple Üst Yöneticisi Tim Cook, Tesla Üst Yöneticisi Elon Musk, Nvidia Üst Yöneticisi Jensen Huang ve Dell Technologies Üst Yöneticisi Michael Dell’in katılması bekleniyor.

🔹 Görüşmelerde ticaret, nadir toprak elementlerinin küresel ekonomiye akışı ve yapay zekâ konuları ele alınabilir.

🔹 California Valisi Gavin Newsom, yapay zekâ güvenliği önlemlerini hızlandırmayı amaçlayan bir başkanlık emri imzaladı.

🔹 Emir, gelişmiş yapay zekâ modelleri için şirketlerin “kill switch” olarak adlandırılan acil durdurma mekanizmaları geliştirmesini gerektirecek düzenlemelerin hazırlanmasını öngörüyor.

🔹 Newsom, federal hükümetin yapay zekâyı düzenlemek için yeterince adım atmadığını söyledi ve Washington yönetimine ulusal düzenleme çağrısı yaptı.

🔹 Emir kapsamında uzmanlardan, California’nın yapay zekâ güvenlik yasalarını güçlendirmesine yönelik iki ay içinde bir rehber hazırlaması isteniyor.

🔹 Öneriler arasında yapay zekâ laboratuvarlarının düzenli denetlenmesi, yapay zekâ ajanlarının beklenmedik davrandığı “kontrol kaybı” olaylarının bildirilmesi ve en gelişmiş modeller için acil durdurma mekanizmalarının geliştirilmesi bulunuyor.

🔹 Donald Trump, ABD’nin yapay zekâ alanında Çin’in önünde kalması gerektiğini söyledi ve şirketlerin yapay zekâ geliştirmesini yavaşlatması yönündeki çağrılara karşı çıktı.

🔹 Louisiana Senatörü John Kennedy’nin yapay zekâ modellerinde acil durdurma mekanizmasını zorunlu kılacak tasarısı, Kentucky Senatörü Rand Paul’un itirazıyla ilerleyemedi. California Temsilcisi Ted Lieu ile Texas Temsilcisi Nathaniel Moran da benzer bir tasarı sundu.

🔹 Senato Çoğunluk Lideri John Thune, Amy Klobuchar ve Ted Cruz ile üzerinde çalıştığı yapay zekâ düzenleme tasarısını yakında sunmayı umduğunu söyledi ve yasanın “hafif dokunuşlu” olmasını istedi.

🔹 100’den fazla Temsilciler Meclisi Demokratı, yapay zekâ güvenlik düzenlemeleri üzerinde oylama yapılabilmesi için Meclis Başkanı Mike Johnson’dan yaklaşan tatili iptal etmesini istedi.

🔹 Johnson, oylamaları iptal ederek Meclis üyelerini yedi haftalık tatile bir gün erken gönderdi. Meclisin kasım ayındaki ara seçimlerden sonra yeniden toplanması bekleniyor.

🔹 Pew Research Center’ın anketine katılan ABD’li yetişkinlerin yaklaşık yüzde 71’i, yapay zekânın gelecek 20 yılda iş sayısını azaltacağına inanıyor.

🔹 Newsom, 2024’te şirketlerin yapay zekâ için acil durdurma mekanizmaları geliştirmesini öngören bir düzenleme tasarısını veto etmişti. Newsom’un ofisi, söz konusu tasarının valinin önüne geldiğinde uygulanamaz durumda olduğunu açıkladı.

🔹 San Francisco’daki büyük bir startup, yeni ürününü kapsamlı bir lansman veya pazarlama kampanyası olmadan kullanıma sundu ve bir-iki hafta içinde en az 1 milyon kayıt aldı. Ürünü ağırlıklı olarak yapay zekâ ajanları bulup toplu şekilde kullandı.

🔹 Silikon Vadisi, otonom yazılımların kullanıcılar adına çevrim içi işlemler yapmasını, iş akışlarını yürütmesini ve ödeme gerçekleştirmesini sağlayan altyapıyı geliştiriyor.

🔹 Meta’nın Muse adlı kişisel ajanı, milyonlarca kullanıcı adına interneti tarayıp müşteri hizmetleriyle iletişim kurdu ve uygulama listelerinde üst sıralara çıktı. Mesajlaşma uygulamalarında çalışan Instinct de benzer işlemler gerçekleştiriyor.

🔹 Kodlama ajanları, insan yazılım mühendislerinden daha hızlı şekilde milyonlarca satır kod üretiyor. Bazı ajanların çevrim içi test ortamlarından çıkıp sunuculara ve internet sitelerine erişmesi, yapay zekâ güvenliği tartışmalarını yeniden gündeme getirdi.

🔹 Cloudflare tahminlerine göre bot trafiği birkaç ay önce insan trafiğini geçti ve yaklaşık beş yıl içinde insan kaynaklı trafiğin 1.000 katına çıkabilir. Cloudflare Finans Direktörü Thomas Seifert, insan trafiğinin azalması nedeniyle değil, insan dışı trafiğin çok hızlı büyümesi nedeniyle insanların internette küçük bir paya sahip olacağını söyledi.

🔹 Browser Use tarafından geliştirilen bir ajan, Google kullanarak belirli bir tarihte Zürih-Londra arasındaki en uygun uçuşu yedi saniyede buldu.

🔹 Tempo’nun kurucusu Joseph Devoy, Meta’nın Muse ajanına otomobil sigortası poliçesini yükleyerek aynı teminatla daha uygun bir poliçe bulmasını istedi. Devoy, ajanın yaklaşık beş dakikada yıllık 3.500 dolar tasarruf sağlayan poliçeyi satın aldığını ve eski poliçeyi iptal ettiğini söyledi.

🔹 Instinct; seyahat rezervasyonu yaptı, market siparişi verdi, müşteri hizmetleriyle görüştü, abonelikleri iptal etti, e-postaları yanıtladı ve bir bankaya evrak faksladı. Muse’u kullanan bazı kişiler daha düşük internet faturaları bulduğunu, unutulmuş abonelikleri tespit ettiğini ve başka bir hesaba bağlı Adobe ödemesini fark ettiğini söyledi.

🔹 Bazı kullanıcılar Muse’un telefon görüşmeleri sırasında bilgi uydurduğunu veya insanların düzeltmek zorunda kaldığı hatalar yaptığını bildirdi.

🔹 OpenAI ve Anthropic, yapay zekâ modellerinin ve ajanlarının test ortamlarından çıkarak sunuculara ve internet sitelerine eriştiği çeşitli olaylar bildirdi. Bu gelişmeler, ajanların talimatlara güvenli ve sorumlu biçimde uymasını sağlama sorununu öne çıkardı.

🔹 Meta’nın Muse ajanı bir sigorta şirketiyle iletişim kurmaya çalıştı ancak şirket, yetkilendirilmemiş yapay zekâ ajanlarıyla görüşmeye izin vermediği için botla konuşmayı reddetti.

🔹 Instinct’in bir restoran rezervasyonu yapmaya çalışırken American Express’in Resy hizmetine çok sayıda istek göndermesi üzerine platform, kullanıcının hesabını geçici olarak kapattı. American Express, onaylanmamış üçüncü taraf botların Resy’ye bağımsız şekilde erişmesine veya hizmetle etkileşime girmesine izin verilmediğini açıkladı.

🔹 Amazon, ChatGPT botlarını çevrim içi engelliyor ancak bu uygulama OpenAI’nin aylık 1 milyar insan kullanıcısına satış yapma fırsatlarını kaçırma riski taşıyor. Amazon ile OpenAI, gelecekte daha fazla iş birliğine işaret eden bir reklam ortaklığını duyurdu.

🔹 Yapay zekâ ajanları yeterince kullanışlı hâle gelirse şirketlerin botlarla işlem yapmaya uyum sağlaması bekleniyor.

🔹 Son 18 ayda on milyonlarca Rus, mesajlaşma ve ödeme hizmetleri sunan Max uygulamasını telefonlarına yüklemeye zorlandı.

🔹 Rus makamları Max’i Telegram ve WhatsApp’a vatansever bir alternatif olarak tanıttı; uygulama 2026 yazında ülkenin en çok kullanılan mesajlaşma uygulaması oldu.

🔹 VKontakte tarafından geliştirilen Max; bankacılık, mesajlaşma ve kamu hizmetlerini tek platformda birleştiren bir “süper uygulama” olarak çalışıyor.

🔹 Michigan Üniversitesi’nden bilgisayar bilimleri doçenti Roya Ensafi, Max’in cihazdaki mini uygulama ekosistemine “arka kapı” sağladığını söyledi.

🔹 Ensafi’nin ekibi, Rusya’da kullanılan Max sürümünün kullanıcıların cihazlarının ve mini uygulama içeriklerinin bilgileri dışında ekran görüntüsünü alabileceğini tespit etti.

🔹 Uygulama, mini uygulamalarda depolanan bilgilere, mesajlara ve ödemelere erişebilir; kullanıcıların bilgisi olmadan onların kimliğine bürünebilir.

🔹 Max, mini uygulamalara kod enjekte edebilir; bu özellik Rus hükümetinin uygulamayı siber saldırılar için kullanmasına imkân sağlayabilir.

🔹 Max, cihazda yüklü Telegram ve WhatsApp uygulamalarına doğrudan giremiyor. Rusya ise her iki uygulamayı da yasakladı.

🔹 Devlet kurumlarında çalışanlar, kamu sektörü personeli, üniversite öğrencileri, öğretmenler ve öğrenciler iletişimlerini Max’e taşımaları için baskıyla karşılaştı.

🔹 Moskova’da bir okul öğretmeni, kent yönetiminin talimatının ardından okul personeline veli görüşmeleri, ödev gönderimi ve diğer iletişimlerin Max üzerinden yapılmasının emredildiğini söyledi.

🔹 St. Petersburg’daki üniversite öğrencisi Daniil, uygulama üzerinden oluşturulan QR kodu olmadan üniversite binalarına veya yurtlara alınmayacağı söylendikten sonra Max’i indirdi.

🔹 Rusya’daki siyasi ve ekonomik çevrelerde Max kullanımı çoğunlukla göstermelik kalıyor; Telegram ve Signal günlük iletişimde kullanılmaya devam ediyor.

🔹 Max, Ruslar için önemli bir haber kaynağı olarak Telegram’ın yerini henüz almadı; uygulamadaki kamu kanalları Telegram’daki büyük kanallara kıyasla daha az gelişti.

🔹 Ensafi, Rusya’nın Max’i kısa sürede yaygınlaştırmasının uyarıcı olması gerektiğini söyledi; Rusya, devlet kontrolündeki internet kısıtlamalarını yaklaşık 10 yılda uygulamaya koydu.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump, ABD’nin Danimarka ve Grönland ile Grönland’ın güvenliği üzerinde ABD’ye “kalıcı kontrol” veren bir anlaşmaya vardığını söyledi.

🔹 Trump, anlaşmanın ABD’nin güvenlik kaygılarını tamamen karşıladığını ve ABD’ye maliyet getirmeyeceğini açıkladı.

🔹 Anlaşma, ABD’nin yazılı onayı olmadan ABD’nin rakiplerinin Grönland’da askeri üs kurmasını, askeri varlık bulundurmasını veya hassas yatırımlar yapmasını engelliyor.

🔹 ABD, Grönland’da kendi “büyük askeri varlığını” kurmaya hemen başlayacak ve adanın kalkınması ile inşasında Grönland halkıyla çalışacak.

🔹 ABD, Grönland ve Danimarka’nın, Arktik ve Kuzey Atlantik bölgesinde güçlendirilmiş güvenliğe ilişkin anlaşmayı gelecek hafta Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda imzalaması bekleniyor.

🔹 Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, anlaşmanın Danimarka Krallığı’nın ve Grönland halkının egemenliğini, toprak bütünlüğünü ve kendi kaderini tayin hakkını tanıdığını söyledi.

🔹 Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen, anlaşmanın Grönland’ın çıkarlarını ve uluslararası işbirliğindeki yerini tanıdığını açıkladı.

🔹 İmzalanacak anlaşmanın yürürlüğe girmesi için parlamenter prosedürlerden geçmesi gerekiyor.

🔹 ABD’li bir yetkili, anlaşmanın ABD’ye Grönland’da kalıcı erişim, üs kurma ve hava sahasını kullanma hakları verdiğini söyledi.

🔹 Anlaşma, Çin ve Rusya dahil NATO üyesi olmayan ülkelerin Grönland’da üs kurmasını veya asker konuşlandırmasını engelliyor; hassas sektörlerdeki yatırımları önlemeye yönelik mekanizmalar da getiriyor.

🔹 ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, anlaşmanın Grönland’daki ulusal güvenlik kaygılarını kalıcı ve tamamen giderdiğini açıkladı.

🔹 Anlaşma, ABD ile Danimarka arasında 1951’de imzalanan ve Grönland’da geniş kapsamlı ABD askeri varlığına izin veren düzenlemeyle benzerlik taşıyor.

🔹 Rusya’da savaş dönemindeki ilk parlamento seçimi için üç günlük oy verme süreci başladı. Seçimde yaklaşık 111 milyon seçmen bulunuyor ve elektronik oy kullanma seçeneği sunuluyor.

🔹 Cuma akşamı itibarıyla elektronik oylar dahil katılım yaklaşık yüzde 30 oldu.

🔹 Birleşik Rusya’nın 450 sandalyeli Devlet Duması’ndaki ezici kontrolünü koruması bekleniyor. Hükümetle temel konularda aynı yönde oy kullanan sistemik muhalefet partilerinin de parlamentodaki varlığını sürdürmesi bekleniyor.

🔹 Seçmenler iki ayrı oy kullanıyor: Duma sandalyelerinin yarısı siyasi partiler için, diğer yarısı tek sandalyeli seçim bölgelerindeki adaylar için belirleniyor.

🔹 Kremlin, seçimin Ukrayna savaşına yönelik kamuoyu desteğini göstermesini ve savaş politikasına meşruiyet kazandırmasını istiyor. Vladimir Putin, milyonlarca kişinin Rus askerlerinin arkasında durduğunu söyledi.

🔹 Savaşı eleştiren Yabloko Partisi geçen ay Rusya Anayasa Mahkemesi tarafından oy pusulasından çıkarıldı. Bazı savaş karşıtı siyasetçiler hapse atıldı veya yurt dışına kaçmak zorunda kaldı.

🔹 Ukrayna’nın petrol rafinerilerine yönelik uzun menzilli insansız hava aracı saldırıları Rusya’da yakıt krizine yol açtı; Wildberries ve Ozon’a ait depolar da saldırıya uğradı.

🔹 Soçi’de insansız hava aracı saldırısı tehdidi nedeniyle sandıklar kısa süreliğine kapatıldı. Krasnodar bölgesinde bir sandığın camları saldırı nedeniyle kırılınca oy verme merkezi başka bir binaya taşındı.

🔹 Seçim ilk kez Moskova’nın savaş sonrasında yasa dışı biçimde ilhak ettiği dört Ukrayna bölgesinin sakinlerini kapsıyor. Kırım’da ve Rusya’nın kontrolündeki Donetsk, Luhansk ve Zaporijya bölgelerinde de oy kullanılıyor.

🔹 Luhansk bölgesinde Ukrayna’nın elektrik hatlarına yönelik insansız hava aracı saldırıları nedeniyle 14 sandık yedek güç kaynaklarıyla çalıştı. Rus yetkililer, Zaporijya bölgesinde bir sandık başkanının öldüğünü ve bir diğerinin yaralandığını söyledi.

🔹 Kiev yönetimi, Rusya’nın kontrolündeki bölgelerdeki oylamayı yasa dışı ilan ederek yabancı hükümetler ile uluslararası kuruluşlara seçimi tanımama çağrısı yaptı.

🔹 Avrupa Birliği, Rusya’nın kontrolündeki Ukrayna bölgelerindeki oylamayı yasa dışı olarak nitelendirdi ve seçim sonuçlarını hiçbir zaman tanımayacağını açıkladı. AB, Rusya’nın Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı gözlemcilerini davet etmemesini de eleştirdi.