🔹 Trump yönetiminin Pfizer ve Eli Lilly ile yaptığı gizli anlaşmalar, ABD’de ilaç fiyatlarını düşürme karşılığında şirketlere gümrük vergisi koruması ve ilaç fiyatlarını yurt dışında artırma teşvikleri sağlıyor.
🔹 Belgeler, Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı’nın Pfizer anlaşmasındaki gizli bilgileri Bilgi Edinme Özgürlüğü Yasası kapsamında açıklanmaktan muaf tutmayı ve sözleşmenin uygulanması için gereken hükümet personeliyle sınırlı erişim sağlamayı taahhüt ettiğini gösteriyor.
🔹 Pfizer CEO’su Albert Bourla ile Sağlık Bakanı Robert F. Kennedy Jr. tarafından 30 Eylül 2025’te imzalanan belgede, bakanlığın anlaşma şartlarını uygulamak için gerekli tüm düzenleyici ve idari adımları atacağı belirtiliyor.
🔹 Pfizer ve Eli Lilly, geçen yıl Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı yetkilileriyle yürütülen görüşmelerin ardından bazı ABD ilaç fiyatlarını gönüllü olarak düşürdü. Belgeler, şirket yöneticilerinin anlaşmaları Trump’la tanıttığı sırada bazı temel şartların hâlâ kesinleşmediğini gösteriyor.
🔹 Public Citizen’ın dava yoluyla elde ettiği belgeler yoğun biçimde sansürlendi; temel mali şartlar, ilaç fiyatları ve diğer hükümler çıkarıldığı için anlaşmaların kamuya ve şirketlere değerini bağımsız biçimde değerlendirmek zorlaştı.
🔹 Public Citizen avukatları, yönetimin belge sansürlerine itiraz etmek için dava sürecini sürdürüyor. Kuruluşun ilaç fiyatlandırma uzmanları, açıklamaların yetersiz kaldığını ve anlaşmaların kapsamı hakkında önemli sorular doğurduğunu söyledi.
🔹 Beyaz Saray, Pfizer ve Lilly, anlaşmaların ilaç fiyatlarını düşürdüğünü ve sözleşmelerin büyük bölümünün gizli kalması gerektiğini açıkladı. Beyaz Saray Sözcüsü Kush Desai, ticari açıdan hassas bilgilerin açıklanmasının diğer şirketlerle devam eden görüşmelere zarar vereceğini söyledi.
🔹 Pfizer Sözcüsü Amy Rose, şirketin anlaşmasının hastaların ilaçlara aracısız ve daha düşük fiyatlarla erişmesini, ABD’li hastaların küresel araştırma-geliştirme maliyetlerinde orantısız pay üstlenmemesini ve ABD’de biyofarma yatırımları için öngörülebilir bir ortam oluşmasını sağladığını söyledi.
🔹 Lilly, hükümetle yaptığı anlaşmanın obezite tedavisinde kullanılan Zepbound ve Foundayo adlı GLP-1 ilaçlarına erişimi genişlettiğini açıkladı.
🔹 Her iki anlaşmanın da 20 Ocak 2029’a kadar yürürlükte kalması planlanıyor. Bu tarih Trump’ın görevdeki son günü olduğundan, şirketlerin fiyat indirimleri yönetimin görev süresi sona erdikten sonra sonlanabilir.
🔹 Trump yönetimi, “En Çok Kayrılan Ülke” girişimiyle ABD’de ilaç harcamalarını azaltmayı; şirketleri indirim yapmaya zorlamayı, ilaç araştırma ve geliştirme maliyetlerinin daha büyük bölümünü yabancı hükümetlere yüklemeyi ve ABD ilaç fiyatlarını yurt dışındaki daha düşük fiyatlara bağlamayı hedefliyor.
🔹 Trump, ilaç fiyatlarında yüzde 70, 80 ve 90’a ulaşan indirimler sağlandığını söyledi. Yönetim, TrumpRx.gov sitesinin Amerikalılara yüz milyonlarca dolar tasarruf sağladığını ve anlaşmaların gelecek on yılda yüz milyarlarca dolarlık tasarruf yaratabileceğini açıkladı; dış uzmanlar bu tahminlerin bağımsız biçimde doğrulanmadığını belirtti.
🔹 Wall Street analistleri ve yatırımcılar, şirketlerin indirimleri portföylerinin küçük bir bölümüyle sınırladığını söyledi. S&P Global, Lilly anlaşmasının şirketin mali tahminleri üzerindeki etkisinin “görece önemsiz” olacağını değerlendirdi.
🔹 Demokratlar, anlaşmaların önemli tasarruf sağlayıp sağlamadığını ve Sağlık Bakanlığı’nın daha fazla ayrıntı açıklamamasının nedenini sorguluyor. Kennedy, daha önce ticari mülkiyet bilgileri ve ticari sırlar dışında anlaşmaları açıklamaya hazır olduğunu söylemişti.
🔹 Trump yönetimi, düşük fiyat anlaşmalarını ülke genelindeki Medicaid programlarına genişletme girişimi başlattı. İlaç maliyetlerinin düşürülmesi, 2026 seçimleri öncesinde her iki partinin seçmenleri için öncelikler arasında yer alıyor.
🔹 Trump’ın stratejisi uluslararası gerilimlere yol açtı. İngiliz milletvekilleri, Birleşik Krallık’ın ilaç harcamalarını önemli ölçüde artırması karşılığında İngiliz ilaçlarına bazı ABD gümrük vergisi muafiyetleri tanınmasını öngören anlaşmanın Ulusal Sağlık Hizmeti’ne maliyetini inceleme çağrısı yaptı.
🔹 Pfizer ve Lilly belgeleri, yönetimin şirketlere gümrük koruması ve başka avantajlar sunarken yurt dışındaki ilaç fiyatlarını artırmalarını teşvik ettiğini gösteriyor. Avrupa ülkelerindeki sağlık yetkilileri, bu yaklaşımın ilaçlara erişim ve maliyetler üzerindeki etkisini tartışıyor.
🔹 Harvard Üniversitesi araştırmacısı Thomas Hwang ve çalışma arkadaşları, şirketlere tanınan ve kamuya açıklanmayan muafiyetlerin Medicare’in yeni ilaç fiyatlandırma pilotlarından beklenen tasarrufları milyarlarca dolar azaltabileceğini açıkladı.