🔹 Nisan ayında Kuomintang (KMT) lideri Cheng Li-wun, yaklaşık on yıl sonra Tayvan’ın ana muhalefet partisinin lideri olarak Çin ana karasına altı günlük bir ziyaret gerçekleştirdi ve Xi Jinping ile görüştü.
🔹 Çinli yetkililer, ziyaretinden aylar önce KMT müzakerecileriyle Cheng’in kullanacağı ifadeleri hazırladı; Cheng’in Tayvan’ın bağımsızlığına karşı olduğunu belirten konuşma taslakları önceden Çin tarafına iletildi.
🔹 Pekin, askeri baskıyı sürdürürken Tayvan toplumundaki bölünmeleri artırmaya, bağımsızlık karşıtı aktörlerle çalışmaya ve ABD’nin Tayvan’a bağlılığı konusunda şüphe oluşturmaya yöneliyor.
🔹 Tayvan Ana Kara İşleri Konseyi Bakanı Chiu Chui-cheng, Pekin’in Trump’ın ikinci dönemini Tayvan’daki kamuoyunu Çin lehine etkilemek için “nadir bir fırsat penceresi” olarak gördüğünü söyledi.
🔹 Xi Jinping’in, Washington’da Donald Trump ile yapacağı görüşmede Trump’ı Tayvan’ın bağımsızlığına daha açık biçimde karşı çıkmaya yöneltmeye çalışması bekleniyor. Çin Dışişleri Bakanlığı, Tayvan’ı Çin’in “temel çıkarlarının merkezindeki konu” olarak nitelendirdi.
🔹 Trump, zaman zaman Çin’in Tayvan hükümetine yönelik söylemlerini tekrarladı, Tayvan’ı ABD’nin yarı iletken sektörünü çalmakla suçladı ve 14 milyar dolarlık silah satışını Çin’le müzakerelerde pazarlık unsuru olarak tanımladı. Brookings Enstitüsü anketinde Tayvanlı seçmenlerin yalnızca yüzde 24’ü ABD’yi güvenilir bir müttefik olarak gördü.
🔹 Cheng, Pekin’le daha sıcak ilişkileri öncelik olarak belirledi ve hem ABD’yi hem Çin’i seçebileceğini söyledi. KMT ise yaklaşımının Tayvan’ın çıkarları, Tayvan Boğazı’nda barış ve istikrar ile demokrasinin korunması hedeflerine dayandığını açıkladı.
🔹 Tayvan Ulusal Güvenlik Bürosu, Pekin’in çevrim içi platformlar ve sahte internet siteleri üzerinden geniş kapsamlı bir bilişsel savaş kampanyası yürüttüğünü bildirdi. Şüpheli hesap sayısı 2024’te yaklaşık 28 binken 2025’te 45 bine yükseldi.
🔹 Tayvanlı yetkililer, Çin bağlantılı bir deepfake videoda Devlet Başkanı Lai Ching-te ile Başkan Yardımcısı Hsiao Bi-khim arasında ABD’nin Tayvan’ı Çin’le pazarlık konusu yapabileceği izlenimi veren sahte bir konuşma oluşturulduğunu belirledi.
🔹 Tayvanlı güvenlik yetkilileri, Çin ana karasında üretilen yapay zekâ destekli dezenformasyon kampanyalarının Cheng’in geçen yıl KMT lideri seçilmesini desteklediğini ve Pekin’in Tayvan’daki bir siyasi partiye müdahale ettiğini açıkladı.
🔹 Çin, Tayvan çevresindeki askeri ve idari baskıyı sürdürüyor. Pekin, ağustos başında Tayvan Boğazı’nın güney girişinden geçen gemilere trafik kontrolü uyguladığını duyurdu.
🔹 Tayvan’da birleşmeyi destekleyenlerin oranı son otuz yılda yüzde 22’den yüzde 8’in altına indi. Buna karşılık, geçen yılki bir ankette 20 yaş altındaki Tayvanlıların yaklaşık yüzde 21’i Çin’e olumlu baktı.
🔹 Çin, YouTube ve TikTok içerik üreticilerine sponsorlu geziler ve özel ağırlama sunarak Çin Komünist Partisi’nin söylemlerini yansıtan içerikleri teşvik etti. Taipei yönetimi, yumuşak güç aracı olarak kullanılabileceği endişesiyle Çin’in Xiaohongshu platformuna erişimi aralık ayında kısıtladı.
🔹 Tayvan kasım ayında yerel seçimlere hazırlanıyor. Çin açısından daha büyük hedef, 2028 başkanlık seçiminde 2016’dan beri iktidarda olan Demokratik İlerici Parti’yi devirmek ve Cheng liderliğindeki KMT’yi iktidara taşımak.
🔹 Cheng’in nisan ayındaki Çin ziyareti Pekin’in yardımıyla planlandı. Programda Şanghay’daki otomatik derin su konteyner limanı, Comac’ın uçak montaj hattı ve Meituan’ın teknoloji destekli teslimat hizmetleri yer aldı.
🔹 Cheng’in ziyaret öncesinde hazırlanan konuşmalarına Tayvan’ın bağımsızlığına karşı olduğu ifadesi eklendi. Cheng, Xi ile görüşmesinde birleşme konusunu gündeme getirmediğini yakın çevresine söyledi.
🔹 Cheng, 1992 Mutabakatı konusunda KMT’nin geleneksel “iki tarafın kendi yorumları” vurgusunu bırakıp “tek Çin” fikrini benimsedi ve bağımsızlığa karşı olduğunu öne çıkardı. Bu yaklaşım, Pekin’in mutabakata ilişkin yorumuna daha yakın bir çizgi oluşturdu.
🔹 Cheng’in tutumu KMT içinde ve Tayvan kamuoyunda rahatsızlık yarattı. Cheng, yaklaşımını Pekin’e teslimiyet değil, çatışmayı önleme yöntemi olarak savundu; KMT içindeki bazı üyeler ise onu yerel seçimler öncesinde fazla Çin yanlısı buluyor.