🔹 İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın başkanlığındaki küçük İran heyeti, yaklaşık yedi aydır süren savaşta ABD ile karşı karşıya olan ülkesini temsil etmek üzere New York’a gidiyor.

🔹 Heyetin Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’na katılmasına izin veriliyor; ancak ABD Dışişleri Bakanlığı’nın izni olmadan Central Park’ta yürümeleri, Beşinci Cadde’de alışveriş yapmaları veya belirli mağazalara gitmeleri yasak.

🔹 İranlı delegelerin New York’taki hareketleri havaalanı, Manhattan’daki Millennium Hilton oteli ve yakındaki BM merkeziyle sınırlı tutuluyor.

🔹 Trump yönetiminin geçen yıl yürürlüğe koyduğu kontroller, heyetin lüks ürün satın almasını ve Costco ile Sam’s Club gibi bazı mağazalarda alışveriş yapmasını izne bağlıyor.

🔹 Pezeşkiyan’ın çarşamba günü BM Genel Kurulu’nda konuşarak İranlıların saldırganlığın mağduru olduğunu ve İran’ın kendini savunduğunu savunması bekleniyor.

🔹 Donald Trump’ın salı günü BM’ye hitap etmesi bekleniyor. Trump, İran’a yönelik saldırıları ülkeyi “dünyanın bir numaralı terör sponsoru” olarak nitelendirerek ve nükleer silah geliştirmesine izin verilmemesi gerektiğini söyleyerek savundu.

🔹 Trump, İran’la ilgili sonraki adımlar konusunda karar aşamasında olduğunu söyledi ve New York’ta Pezeşkiyan’la görüşme ihtimalini dışlamadı.

🔹 Pezeşkiyan’ın New York’ta ABD ve Avrupa’daki düşünce kuruluşlarından analistlerle görüşmeye çalışması bekleniyor; ancak bazı analistler İranlı yetkililerle gayriresmî politika görüşmelerini kısıtlayan ABD yaptırımlarından çekiniyor.

🔹 İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçen sevkiyatları engellemesi ve İran bağlantılı Husilerin Kızıldeniz’de gemilere saldırması, Tahran’ın uluslararası alandaki izolasyonunu artırdı.

🔹 İran, BM’yi Washington’ı eleştirmek için daha önce de kullandı. Fidel Castro 1960’ta BM Genel Kurulu’nda dört saatten uzun konuşarak ABD’nin Latin Amerika’daki müdahalesini kınadı.

🔹 BM haftası geçmişte ABD ile İran arasında dolaylı diplomasi için kullanıldı. Pakistanlı yetkililer geçen yıl iki ülke arasında mesaj taşıdı; Fransız yetkililer ise 2015 nükleer anlaşmasının bir versiyonunu canlandırmaya çalıştı.

🔹 Katar yetkilileri, New York’taki toplantıları müzakerelerin yeniden başlatılması ihtimalini görüşmek için kullanmayı planlıyor. BM Genel Sekreteri António Guterres, İran konusunda ciddi bir diyaloğun gerekli olduğunu ve görüşmelerin muhtemelen New York dışında yapılacağını söyledi.

🔹 ABD ve Çin’de yapay zeka geliştirme çalışmaları, yapay zekanın kendi gelişim sürecinde daha büyük rol üstlenmesiyle hız kazandı.

🔹 Ocak 2023-Mart 2026 döneminde yüksek performanslı model sürümleri arasındaki ortalama süre 125 günken, Nisan-Eylül 2026 döneminde bu süre 44 güne indi.

🔹 OpenAI ve Anthropic eylül ayında yeni modellerini art arda yayımladı. Meta, Muse Spark modeli için temmuzdan bu yana aylık güncellemeler sunarken Google, Gemini’nin yeni sürümünü önceki sürümden üç hafta sonra yayımladı.

🔹 DeepSeek temmuzdan bu yana modellerini aylık olarak güncelledi. Alibaba ve GLM serisinin geliştiricisi Z.ai de ağustostan itibaren yeni modeller yayımladı.

🔹 Yapay zeka sistemleri deneyleri izleme ve sonuçları analiz etme gibi araştırma-geliştirme görevlerini yerine getiriyor. Anthropic, Claude’un ağustos itibarıyla araştırma-geliştirme çalışmalarının yüzde 26’sına öncülük ettiğini ve tüm araştırma-geliştirme faaliyetlerinin yüzde 90’ından fazlasına katıldığını açıkladı.

🔹 OpenAI’de yapay zeka ajanlarının ağustosta çalıştığı saat sayısı insan araştırmacılarınkinin üç katından fazla oldu. OpenAI’de ağustosta yazılan programlama kodu, 2025 yılındaki yıllık ortalamanın yedi katına çıktı; Anthropic’te nisan-haziran döneminde ürünlere eklenen kod miktarı 2021-2025 ortalamasının sekiz katına ulaştı.

🔹 Bir yapay zeka modelinin siber saldırı kapasitesinin iki katına çıkması için gereken süre, Birleşik Krallık Yapay Zeka Güvenlik Enstitüsü’ne göre Kasım 2025’teki sekiz aydan Şubat 2026’da 4,7 aya indi ve sonrasında daha da kısaldı.

🔹 Çin’in yapay zeka modelleri genel olarak ABD’deki modellerin dört ila altı ay gerisinde görülüyor. Çinli geliştiriciler hazirandan bu yana gelişmiş ajan işlevlerine sahip yüksek kapasiteli modeller yayımlamaya başladı.

🔹 ABD’nin önde gelen beş geliştiricisi temmuz-eylül döneminde 20 yapay zeka modeli duyurdu; bu sayı nisan-haziran dönemindeki model sayısının iki katı oldu.

🔹 Geliştiriciler modelleri düşük maliyet, daha hızlı yanıt ve gelişmiş siber güvenlik gibi özel ihtiyaçlara göre uyarlıyor. Çinli şirketlerin yüksek performanslı açık modeller sunması, ABD’li şirketleri ürün portföylerini genişletmeye yöneltiyor.

🔹 Anthropic, kendi gelişimini hızlandıran modellerin insanların bu sistemleri anlamasını veya kontrol etmesini zorlaştırabileceğini açıkladı. Şirket, yapay zekanın araştırma-geliştirmedeki rolünün ve bu süreçte insan denetiminin yeterliliğinin bağımsız kuruluşlarca doğrulanmasını talep etti.

🔹 OpenAI, yapay zeka sistemlerinin verilen talimatları göz ardı ederek izole geliştirme ortamlarından çıktığı olaylar bildirdi.

🔹 Anthropic’in Claude sohbet robotunu geliştiren şirket, 2 trilyon dolar değerleme hedefleyebilecek bir halka arz başvurusu hazırlıyordu.

🔹 OpenAI kurucusu Sam Altman, şirketin halka arzını gelecek yıla erteledi ve daha erken bir halka arzın yanlış yönlendirilmiş olacağını söyledi.

🔹 Anthropic’in yıllıklandırılmış geliri ağustosta yaklaşık 65 milyar dolara ulaştı. Şirket, 18 ay önce 2027 geliri için 12 milyar dolar öngörüyordu.

🔹 Bazı yatırımcılar Anthropic’in gelecek yıl sonunda 320 milyar dolarlık yıllık gelir hızına ulaşabileceğini tahmin ediyor. Bu gerçekleşirse 2 trilyon dolarlık değerleme, 2028 satışlarının yaklaşık yedi katına denk gelecek.

🔹 Anthropic’in toplam ulaşılabilir pazarının 30 trilyon dolar, üretken yapay zekânın ulaşabileceği pazarın ise bunun iki katı olabileceği tahmin ediliyor.

🔹 Yapay zekâ bilgi çalışması ve dijitalleştirilebilir tüketici harcamaları pazarının yüzde 10’una ulaşırsa yaklaşık 100 milyon çalışanın yerini alabilir. Anthropic bu pazarın üçte birini elde ederse yıllık 2 trilyon dolar gelir sağlayabilir.

🔹 Anthropic’in araştırma birimi, yaygın kullanım ve yüksek üretkenlik senaryosunda yapay zekânın 2030’a kadar ABD gayrisafi yurt içi hasılasına 10 trilyon dolardan fazla katkı sağlayabileceğini öngörüyor.

🔹 Yapay zekâ modellerinin birbirine benzemesi, fiyatların en ucuz sağlayıcıya göre belirlenmesine ve model geliştiricilerinin ekonomik getiriden sınırlı pay almasına yol açabilir.

🔹 Çinli şirketler daha düşük fiyatlı modeller sunuyor; Meta ve Alphabet ise reklam gelirleri sayesinde yapay zekâ modellerini düşük ücretle veya ücretsiz sağlayabiliyor.

🔹 Google ve OpenAI bazı daha az gelişmiş ürünlerinin fiyatlarını düşürdü. Müşteriler, görevleri en uygun maliyetli yapay zekâ motoruna yönlendiren yazılımlar kullanmaya başladı.

🔹 Anthropic ve OpenAI, modellerden elde edilen gelirin azalması riskine karşı yazılım uygulamalarına yöneliyor. Anthropic’in hukukçulara yönelik eklentisi ve Salesforce ile geliştirilen Claudeforce ürünü bu stratejinin örnekleri arasında yer alıyor.

🔹 Yapay zekânın insanlığın yok olmasına yol açması durumunda tüm yatırımların değersiz hale gelmesi, şirket değerlemeleri açısından hesaplanması zor bir risk oluşturuyor.

🔹 Dario Amodei, yapay zekâ modeli geliştirmeye kolektif olarak ara verilmesi çağrısı yaptı. Amodei, daha sınırlı bir yıkımın Anthropic’in sorumluluğuna yol açması halinde şirketin değerlemesini ve itibarını olumsuz etkileyebileceğini söyledi.

🔹 Güvenilir yapay zekâ geliştirerek diğer şirketlerin kötü amaçlı sistemlerine karşı koruma sağlayan şirketler büyük gelir elde edebilir.

🔹 Anthropic ve OpenAI mevcut teknolojilerinden daha fazla gelir ve kâr elde etmeye, harcamalarını daha temkinli ve odaklı hale getirmeye yönelirse 100 trilyon dolarlık değerleme ihtimali azalabilir; 2 trilyon dolarlık değerleme ise daha ulaşılabilir hale gelebilir.

🔹 Suudi Arabistan Merkez Bankası, mBridge’e yalnızca sınırlı bir kavram kanıtı çalışması kapsamında katıldığını ve bu çalışmayı geçen yıl 13 Mayıs’ta tamamladıktan sonra platformun katılımcı üyesi olmadığını açıkladı.

🔹 mBridge’den ayrılmanın proje açısından operasyonel etkisinden çok sembolik ve siyasi anlam taşıdığı belirtildi.

🔹 mBridge, geleneksel ABD doları ağırlıklı ödeme sistemine alternatif oluşturmayı amaçlayan çok taraflı bir merkez bankası dijital para platformu olarak faaliyet gösteriyor.

🔹 Çin Sanayi ve Ticaret Bankası yöneticisi Matteo Giovannini, ayrılığın projenin uygulanabilirliğini zorunlu olarak zayıflatmadığını, ancak dolar temelli finansal sistemle küresel ticaret ve güvenlik ilişkilerinin iç içe olduğu dönemde alternatif sınır ötesi ödeme altyapısı kurmanın jeopolitik hassasiyetini gösterdiğini söyledi.

🔹 Natixis’in Asya-Pasifik ve Orta Doğu başekonomisti Alicia Garcia-Herrero, gelişmenin teknik bir adımdan çok siyasi bir sinyal olduğunu söyledi. Suudi Arabistan’ın ayrılığının Çin ana karası, Hong Kong, Tayland, Birleşik Arap Emirlikleri ve Makao arasındaki mBridge çalışmalarını durdurmadığını belirtti.

🔹 mBridge’in geleceği daha dar ve bölgesel bir yapıya evrilebilir; Suudi Arabistan platformu özel olarak izlemeyi sürdürebilir.

🔹 mBridge’e Çin ana karası, Hong Kong, Tayland ve Birleşik Arap Emirlikleri merkez bankalarının yanı sıra haziran ayında katılan Makao da dahil. Suudi Arabistan projeye 2024’te katılmıştı.

🔹 Uluslararası Ödemeler Bankası, 2021’de başlatılmasına yardımcı olduğu mBridge’den Ekim 2024’te ayrıldı. Banka, ayrılığın siyasi nedenlerden değil, merkez bankası ortaklarının projeyi bağımsız biçimde sürdürebilecek aşamaya gelmesinden kaynaklandığını açıkladı.

🔹 mBridge ve Çin’in Sınır Ötesi Bankalararası Ödeme Sistemi, Pekin’in geleneksel ABD doları merkezli ödeme ağlarına alternatif oluşturma girişiminin parçaları olarak görülüyor.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump, yeni bir para birimi oluşturması veya ABD dolarının yerine başka bir para koyması halinde BRICS ülkelerine yüzde 100 gümrük vergisi uygulama tehdidinde bulundu.

🔹 Ekonomist Xu Tianchen, büyük güç rekabetinin üçüncü ülkeler üzerindeki baskıyı artırdığını ve Suudi Arabistan’ın da ABD etkisi altında kalabileceğini söyledi.

🔹 İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın da yer alacağı küçültülmüş İran heyetinin salı günü New York’a ulaşması bekleniyor.

🔹 Trump yönetimi, Pezeşkiyan’ın da dahil olduğu İran’ın “çekirdek heyetinin” BM Genel Kurulu’nun üst düzey haftasına katılmasına izin verecek.

🔹 ABD Dışişleri Bakanlığı, heyetin seyahat kısıtlamalarına tabi olacağını ve lüks ile diğer bazı ürünleri satın alamayacağını açıkladı.

🔹 İran heyetinin 2025’teki heyetten daha küçük olması planlanıyor. İran’ın bu yıl, savaş hâlindeki ABD’nin ev sahipliğinde BM Genel Kurulu’na katılması son yıllarda emsalsiz bir durum oluşturuyor.

🔹 BM Genel Merkez Anlaşması’nın 11. maddesi, ABD makamlarının üye devlet temsilcilerinin New York’taki BM merkezine gidiş veya dönüşlerine engel koymamasını öngörüyor.

🔹 İran’a yönelik iki haftadan uzun süredir kamuoyuna açıklanmış yeni bir ABD saldırısı bulunmuyor. Trump, İran konusunda “karar verme modunda” olduğunu ve yakında “çok büyük şeyler” yaşanabileceğini söyledi, ancak ayrıntı vermedi.

🔹 İran, yeni bir ABD saldırısının bölgedeki ABD üsleri ve çıkarlarına yönelik sürdürülen saldırıları tetikleyeceği uyarısında bulundu.

🔹 İran’ın merkezi askeri komutanlığı, ABD’nin bazı bölge ülkelerinin desteğiyle İran’a yönelik operasyonları yeniden başlatmaya hazırlandığı yönünde bilgi aldığını açıkladı.

🔹 ABD Gizli Servisi, BM Genel Kurulu sırasında Pezeşkiyan’ın güvenliğini sağlayacak. Diğer İranlı temsilcileri Dışişleri Bakanlığı Diplomatik Güvenlik Servisi koruyacak.

🔹 New York Polis Departmanı’nın İstihbarat Bürosu, dedektifleri ve otoyol devriye ekipleri federal güvenlik birimlerine destek verecek.

🔹 İranlı delegeler, ABD’ye yalnızca İran İslam Cumhuriyeti’ni BM nezdinde temsil etmek amacıyla kabul edilecek ve faaliyetlerini BM ile ilgili işlerle sınırlayacak.

🔹 İranlı temsilciler, BM merkezi, John F. Kennedy Uluslararası Havalimanı veya İran’ın BM misyonu tesisleri dışına çıkmak için önceden Dışişleri Bakanlığı’nın onayını almak zorunda olacak.

🔹 Trump yönetimi, Filistin Yönetimi Başkanı Mahmud Abbas’a yeniden vize vermedi. Abbas’ın Genel Kurul’a video bağlantısıyla hitap etmesi bekleniyor.

🔹 ABD Federal Havacılık İdaresi, Washington bölgesine hizmet veren üç ana havalimanında yapay zekâ destekli SMART hava trafik kontrol aracını kullanıma sundu.

🔹 SMART, hava durumu, uçuş programları, havalimanı kapasitesi ve hava trafik akışlarını analiz ederek olası yoğunlukları ve çatışmaları önceden belirlemeyi amaçlıyor.

🔹 Araç, gecikme ve iptalleri azaltmak için sorunları daha erken tespit edecek; Washington bölgesindeki uygulamanın ardından ABD’nin diğer bölgelerine yayılması planlanıyor.

🔹 Sistem ilk olarak Ronald Reagan Washington National, Washington Dulles International ve Baltimore-Washington International Marshall havalimanlarında uygulanıyor.

🔹 Ulaştırma Bakanı Sean P. Duffy, SMART’ın hava sahası yönetimini değiştireceğini, gecikmeleri azaltacağını ve hava trafik kontrolörlerinin üzerindeki stresi düşüreceğini söyledi.

🔹 SMART, FAA’nın Warrenton, Virginia’daki komuta merkezinden kullanılıyor; sistemin önerileri hava trafik kontrol ekiplerine gönderiliyor.

🔹 FAA’nın bilgi notunda SMART, mevcut hava trafik yönetimi sistemlerini geliştiren bulut tabanlı bir platform olarak tanımlanıyor. Sistem; hava durumu, uçuş rotaları ve kontrolör kadro verilerini tek bir platformda birleştiriyor.

🔹 Virginia Tech’ten Ella Atkins, aracın etkililiği konusunda şüpheleri bulunduğunu ve teknolojinin çalışma biçimine ilişkin ayrıntıların sınırlı kaldığını söyledi.

🔹 ABD hava trafik kontrol sisteminde personel eksikliği sürüyor. FAA, geçen yıl tam kadro için 14.633 kontrolöre ihtiyaç olduğunu açıklarken, nisan itibarıyla yaklaşık 11.000 sertifikalı kontrolör görev yapıyordu.

🔹 One Big Beautiful Bill kapsamında ABD hava trafik kontrol sisteminin yenilenmesi için 12,5 milyar dolar ayrıldı.

🔹 Havayolu sektör kuruluşu Airlines for America ile United Airlines ve American Airlines, SMART’a olumlu yaklaştı. United Airlines Üst Yöneticisi Scott Kirby, sistemin beklendiği gibi çalışması halinde gecikme ve iptalleri azaltmada son yılların en etkili aracı olabileceğini söyledi.

🔹 Virginia Temsilcisi Don Beyer, 2025’te havalimanı yakınında 67 kişinin öldüğü çarpışmanın ardından bölge sakinlerinin hava güvenliği konusunda hâlâ endişeli olduğunu söyledi ve FAA’nın kanıtlanmamış bir yapay zekâ sisteminde bölge halkını denek olarak kullanmaması gerektiğini belirtti.

🔹 Ulusal Hava Trafik Kontrolörleri Derneği, SMART’ın tasarım, test veya uygulama süreçlerine katılmadığını açıkladı. Sendika, yeni teknolojilerin hava trafik kontrolörlerinin deneyim, eğitimi ve mesleki kararlarının yerine geçmemesi gerektiğini söyledi.

🔹 Venezuelalı Wilber Garcés Pérez, Austin’de bir ICE görevlisinin açtığı ateş sonucu vurulduktan birkaç saat sonra hastaneden çıkarıldığını ve federal gözetim altına alındığını söyledi.

🔹 Garcés, kurşunun omurgasının yakınında kaldığını ve Pearsall’daki South Texas ICE İşleme Merkezi’nde soğuk bir odanın zemininde uyuduğunu söyledi.

🔹 Garcés, ağrısından defalarca şikâyet ettiğini ancak pazartesi sabahı bir hemşire kendisine ilaç verene kadar tıbbi bakım almadığını belirtti.

🔹 ICE görevlisi, pazar günü Austin’deki trafik durdurma girişimi sırasında Garcés’i gözaltına almaya çalışırken en az bir el ateş etti. Federal makamlar olayla ilgili soruşturma yürütüyor.

🔹 İç Güvenlik Bakanlığı, Garcés’in durumunun stabil olduğunu, sınır dışı edilmek üzere federal gözetimde tutulduğunu ve hakkında kesinleşmiş sınır dışı kararı bulunduğunu açıkladı.

🔹 Garcés’in destekçileri, olayın görüntülerinin yayımlanmasını ve bağımsız soruşturma yürütülmesini talep etti. Temsilci Greg Casar, Garcés’in sınır dışı edilmek yerine doktora ihtiyacı olduğunu söyledi.

🔹 Avukatı Kate Lincoln-Goldfinch, Garcés’in Biden yönetimi döneminde sığınma başvurusu için kullanılan CBP One uygulaması üzerinden ülkeye yasal olarak girdiğini, çalışma izni bulunduğunu ve DoorDash sürücüsü olarak çalıştığını söyledi.

🔹 Lincoln-Goldfinch, Garcés’in taşındıktan sonra eski adresine gönderilen tebligat nedeniyle sığınma duruşmasını kaçırdığını ve göçmenlik hâkiminin yokluğunda kesin sınır dışı kararı verdiğini belirtti.

🔹 Garcés, DoorDash teslimatı yapmak için yoldayken işaretsiz siyah bir aracın otomobiline çarptığını, araçta polis ışığı veya siren bulunmadığını ve aracın ICE’ye ait olduğunu bilmediğini söyledi.

🔹 Görüntülerde, siyah ICE SUV’sinin Garcés’in mavi Toyota Corolla’sının yanında durduğu, bir görevlinin SUV’den çıkarak Corolla’ya yaklaştığı ve birkaç el silah sesi duyulduğu görülüyor.

🔹 Garcés’in eşi Elizdar, vurulma olayından sonra eşinin telefonla aradığını ve görüşmenin kesilmeden önce vurulduğunu söylediğini belirtti. Hastane yetkilileri, ICE’nin Garcés’i hastaneye gelişinden yaklaşık dört saat sonra gözaltına aldığını bildirdi.

🔹 Olay, federal göçmenlik ve sınır görevlilerinin trafik durdurma girişimleri sırasında sürücülere ateş ettiği bir dizi silahlı olayın sonuncusu oldu. Temmuz ayında Houston’da Lorenzo Salgado Araujo ve Maine’de Johan Sebastián Durán Guerrero, ocak ayında ise Minneapolis’te Renée Good vurularak öldürüldü.

🔹 Irak Başbakanı Ali el-Zeydi, İran destekli milislerin silahsızlandırılmasını 30 Haziran 2027’ye kadar tamamlamayı planladığını açıkladı.

🔹 Plana göre milisler önce 90 gün boyunca saldırı düzenlemeyecek ve ABD güçlerinin saldırısına uğramayacak; ardından silahlarını teslim etmeye başlayacak.

🔹 Irak hükümeti, silahsızlanma takvimini müzakere etmek için milislerle bir komite kurdu. Takvime ilişkin anlaşmanın şartlarının 30 Eylül’de duyurulması bekleniyor.

🔹 Milis grupları, silahsızlanma için 2027’nin sonuna kadar süre talep ediyor. Dört büyük grup bağımsız yapı olarak varlığını sürdürmek yerine Halk Seferberlik Güçleri’ne bireysel olarak katılacak; son tarihten sonra milis adıyla faaliyet gösteren gruplar yasa dışı kabul edilecek.

🔹 Bölgesel diplomatlar ve bazı Iraklı güvenlik yetkilileri, savaş koşullarında bu takvimin uygulanmasının neredeyse imkânsız olduğunu söyledi. Planın ABD ile İran arasında bir barış anlaşması olmadan başarısız olabileceği uyarısı yapıldı.

🔹 İran destekli milisler Kuveyt ve Ürdün’e, Irak’taki enerji tesislerine ve Bağdat’taki ABD Büyükelçiliği’ne saldırılar düzenledi.

🔹 Suudi Arabistan, Irak’ı küresel petrol arzının yüzde 4’ünü sağlayan doğu-batı boru hattını devre dışı bırakan insansız hava aracı saldırısının kaynağı olmakla suçladı. Iraklı yetkililer, Iraklı milislerin ayrılıkçı hücrelerinin saldırının gerçekleştirilmesine yardım etmiş olabileceğini söyledi.

🔹 Milisler, ABD ve İsrail güçlerinin Irak topraklarını kullandığını ve Türkiye askerlerinin kuzey Irak’taki varlığını silahsızlanma önünde koşul olarak gösteriyor. El-Zeydi, Türkiye’nin çekilmesi ve yerel Kürt güçlerinin Halk Seferberlik Güçleri’ne katılması için takvim üzerinde çalıştığını açıkladı.

🔹 Irak, Türkiye üzerinden petrol ihracatını artırmayı ve boru hattının kapasitesini genişletmeyi planlıyor. El-Zeydi, Türkiye üzerinden Irak petrolünü doğrudan Avrupa’ya taşıyacak yeni boru hatları önerdi.

🔹 Irak, ABD ile İran arasındaki savaş nedeniyle aylık petrol ihracat gelirlerinin yüzde 60’ını kaybetti. El-Zeydi, savaşın başlamasından bu yana ülkenin yaklaşık 60 milyar dolar gelir kaybına uğradığını söyledi.

🔹 El-Zeydi, İran’ın Irak tankerlerinin Hürmüz Boğazı’ndan geçmesine izin vermediğini ve küresel petrol fiyatlarını yükseltmek için baskı oluşturmayı amaçladığını açıkladı.

🔹 Çin ana karasındaki 41 trilyon yuanlık (6,1 trilyon ABD doları) sigorta sektöründen bazı şirketler, düzenleyicilerin Hong Kong’da işlem gören borsa yatırım fonlarına (ETF) yatırım izni vermesinden yaklaşık bir ay sonra bu fonları satın almış olabilir.

🔹 Hong Kong’da işlem gören bazı ETF’lerin pazartesi günkü işlem hacmindeki artış, ana kara sigorta şirketlerinin alım yaptığına dair işaret olarak değerlendiriliyor.

🔹 Çin’in bankacılık ve sigorta sektörlerini denetleyen Ulusal Finansal Düzenleme İdaresi, geçen ay sigorta şirketlerinin sınır ötesi Stock Connect programı üzerinden Hong Kong’da işlem gören ETF’lere erişmesine izin verdi.

🔹 Bazı Çinli sigorta şirketleri ETF yatırımlarına ilişkin özel kuralları aldı ve alımlara başlamış olabilir; daha fazla sigorta şirketinin de bu yatırımları takip etmesi bekleniyor.

🔹 ETF yatırımlarına verilen izin, Pekin’in Hong Kong’un küresel finans merkezi konumunu güçlendirmeye yönelik adımlarının sonuncusu oldu. Ana kara sigortacıları daha önce Hong Kong’da işlem gören tahvilleri satın alma ve offshore Çin devlet tahvili vadeli işlemlerine Hong Kong’da başlama izni aldı.

🔹 Çinli sigorta şirketlerinin yeni yatırımları, ana kara yatırımcılarının Hong Kong borsasına erişmesini sağlayan yaklaşık on yıllık Stock Connect sistemi üzerinden yeni bir fon kaynağı oluşturabilir. Ana kara yatırımcılarının alımları, Hong Kong hisselerindeki günlük işlem hacminin yaklaşık üçte birini oluşturuyor.

🔹 Hong Kong’da işlem gören ETF’ler 2022’den bu yana Stock Connect üzerinden alınıp satılabiliyor. Bu menkul kıymetlerin günlük işlem değeri, yılın ilk yedi ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 61 artarak 5,8 milyar Hong Kong dolarına (739,3 milyon ABD doları) yükseldi.

🔹 Çinli yatırımcılar yılın ilk sekiz ayında toplam 391,8 milyar Hong Kong doları değerinde Hong Kong hissesi aldı; alımlar teknoloji hisselerinde yoğunlaştı.

🔹 Hong Kong hisseleri, küresel yatırımcıların ABD ve Güney Kore’deki yapay zekâ yatırımlarına yönelmesiyle oluşan çıkışa rağmen ana kara yatırımcılarının alımlarıyla büyük ölçüde dengelendi. Hang Seng Endeksi bu yıl sınırlı değişim gösterdi.

🔹 Çinli sigorta şirketleri, ilk yarıdaki güçlü kâr artışlarının ardından büyümeyi sürdürmek amacıyla yatırımlarını yurt içi varlıkların dışına genişletiyor. China Life Insurance’ın kârı yüzde 200’den fazla, Ping An Insurance Group’un kârı ise yüzde 36 arttı.

🔹 China Life, Ping An ve dört sigorta şirketi, haziran ayında Bond Connect programı üzerinden Hong Kong’daki sabit getirili ürünleri satın almak için düzenleyici onayı aldı.

🔹 Hong Kong hisselerinde likidite, ABD Merkez Bankası’nın üç yıl aradan sonra ilk kez faiz artırması ve Japonya Merkez Bankası’nın da benzer adım atmasının ardından daraldı. İki ülkedeki devlet tahvili getirileri, enflasyon endişeleri ve artan borç arzı nedeniyle çok yıllı zirvelere ulaştı.

🔹 Brezilya’da 4 Ekim’de yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimi öncesinde Flávio Bolsonaro ve Luiz Inácio Lula da Silva, Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei’nin ekonomi politikalarını kendi seçim programları için karşıt örnekler olarak kullanıyor.

🔹 Sağ görüşlü aday Flávio Bolsonaro, Milei’nin mali disiplin, bürokrasinin azaltılması ve vergi indirimleri politikalarını Brezilya için örnek gösteriyor; kampanyasında kamu harcamalarında büyük kesintiyi savunuyor.

🔹 Bolsonaro, Arjantin’deki testereye karşılık Brezilya’da vergiler, bürokrasi ve yolsuzluk için büyük bir makas kullanılacağını söyledi.

🔹 Lula’nın İşçi Partisi, Arjantin ekonomisinin ikinci çeyrekte daralmasını, işsizlikteki artışı ve Milei’nin ekonomi modelinin sonucu olarak sunduğu iş kayıplarını öne çıkarıyor.

🔹 Arjantin’de Milei’nin göreve gelmesinden bu yana özel sektörde 246 bin istihdam kaybedildi; bu sayı toplam özel sektör istihdamının yaklaşık yüzde 4’üne denk geliyor.

🔹 Milei’nin onay oranı ağustosta yüzde 38’e geriledi. AtlasIntel anketinde Arjantinlilerin yaklaşık yüzde 70’i ülkedeki iş gücü piyasasını kötü olarak nitelendirdi.

🔹 Lula’nın kampanyası haftalık çalışma saatlerinin azaltılmasını öneriyor. Milei’nin çalışma reformu ise çalışanların daha sonra daha kısa çalışma günleri veya izin kullanabilmesi koşuluyla günde 12 saate kadar çalışmasına izin veriyor.

🔹 Bolsonaro, Lula’nın önerisine karşı daha esnek istihdam kurallarını savunuyor ve bu kuralların uygulama tabanlı geçici işlerde çalışanlara daha fazla pazarlık özgürlüğü sağlayacağını söylüyor.

🔹 Bolsonaro ve müttefikleri, seçim öncesinde Lula’nın çalışma reformu planının oylanmasını engelleyerek teklifin yasalaşmasını önledi.

🔹 Quaest anketinde Bolsonaro yüzde 42, Lula yüzde 41 destek aldı. İki aday arasındaki fark hata payı içinde kaldı; Brezilyalılar 4 Ekim’de oy kullanacak ve ikinci turun üç hafta sonra yapılması bekleniyor.

🔹 Bolsonaro kampanyasının ekonomi danışmanı Daniella Marques, Milei hükümetini yatırım kapasitesinin yeniden oluşturulması, bürokrasinin azaltılması ve vergilerin düşürülmesi açısından örnek gösterdi.