Çin Lideri Yapay Zekâyla Geleceği Kazanmayı Nasıl Planlıyor?
New York Times
🔹 Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, yapay zekânın fabrikalara, hastanelere ve sınıflara yayılmasını; ileri robotik ve yüksek teknoloji üretimiyle ekonomiyi canlandırmasını hedefliyor.
🔹 Çin hükümeti, yapay zekâ hedefi için devlet kaynaklarını seferber ediyor. Pekin çevresindeki teknoloji parklarında yüzlerce şirket çip ve yapay zekâ modelleri geliştiriyor; yerel yönetimler şirketlere on milyonlarca dolarlık ücretsiz hesaplama gücü sağlıyor.
🔹 Çin’de devlet öncülüğündeki fonlar 2000-2023 döneminde yapay zekâ şirketlerine 184 milyar dolardan fazla kaynak aktardı. Hükümet ve kamu bankaları 2025’te yüz milyarlarca dolarlık ek kaynak taahhüt etti; ABD’de özel yatırım yalnızca 2025’te 285 milyar dolara ulaştı.
🔹 Pekin, yapay genel zekâdan çok nüfusun yaşlanması, çalışan açığı, sağlık hizmetlerine erişim ve kamu yönetiminde yapay zekâ kullanımına odaklanıyor. Hükümet, yapay zekâ destekli araç ve ajanların 2030’a kadar Çin toplumunun yüzde 90’ına ulaşmasını hedefliyor.
🔹 Yapay zekâ, Çin’de taksi şoförleri, oyuncular ve ofis çalışanları dahil bazı mesleklerin yerini almaya başladı. Sohbet botları, Komünist Parti’nin bilgi üzerindeki kontrolünü zorlayabilir; gelişmiş yabancı modeller ise kritik altyapıya yönelik siber saldırıları kolaylaştırabilir.
🔹 Çinli düzenleyiciler sohbet botlarının söyleyebilecekleri konusunda katı kurallar getirdi, çocuklara yönelik yapay zekâ arkadaş uygulamalarını yasakladı ve şirketleri çalışanları teknolojiyle doğrudan değiştirmemeleri konusunda uyardı.
🔹 Xi Jinping’in 2014’teki konuşması, Çin’in yapay zekâ politikasının temelini oluşturdu. Çin, 2017’de yayımladığı ulusal planla 2030’a kadar yapay zekâda dünya lideri olmayı hedefledi.
🔹 DeepSeek’in 2025’teki çıkışı, Çinli şirketlerin büyük dil modellerinde Silikon Vadisi’yle rekabet edebileceğini gösterdi. Xi Jinping, DeepSeek’in kurucusunun da bulunduğu teknoloji yöneticileriyle görüşerek özel şirketlerden yeteneklerini ülkeye hizmet için kullanmalarını istedi.
🔹 Çin, yapay zekâ sektörünü sübvansiyonlar, vergi indirimleri, araştırma fonları ve kamu altyapısıyla destekliyor. Şanghay’daki bir ilçe büyük bir atılım gerçekleştiren yapay zekâ şirketlerine 29 milyon dolara kadar teşvik sunarken, Shenzhen’de Xeno Dynamics’in bulunduğu sanayi parkına 6 milyar dolardan fazla harcandı.
🔹 Çin hükümeti, yapay zekâ için çok büyük hesaplama kümeleri kurmayı, yeterli elektrik sağlamayı ve model eğitimi için veri ticareti yapacak ulusal bir borsa oluşturmayı planlıyor.
🔹 Yapay zekâda liderlik, elektrikli araçlar ve güneş panellerinden farklı olarak teknolojik atılımlara bağlı. Uzmanlaşmış yetenek eksikliği ve en güçlü çiplere erişim sorunu Çin’in önündeki başlıca engeller arasında bulunuyor.
🔹 Çin, gelişmiş yerli çipler üretmek için on yıllık çalışmaya 150 milyar dolardan fazla kaynak ayırdı; ancak bu yatırım henüz büyük başarılar getirmedi. DeepSeek’in kurucusu Liang Wenfeng, şirketin daha fazla paradan çok üst düzey çiplere ihtiyaç duyduğunu söyledi.
🔹 2025 sonunda Çin’de 6 binden fazla yapay zekâ şirketi bulunuyordu ve ülkenin temel yapay zekâ sektörünün değeri 171 milyar dolara ulaştı. Çinli modeller, küresel ölçekte en popüler yapay zekâ sistemleri listelerinde ABD’li modelleri düzenli olarak geride bırakıyor.
🔹 Çin fabrikalarında 2 milyondan fazla robot bulunuyor; bu sayı dünyanın geri kalanındaki toplam fabrika robotu sayısını aşıyor. ABD’de Çin’in robotik ve pratik yapay zekâ uygulamalarındaki hızlı ilerlemesi endişe yaratırken, Washington insansı robot ithalatını sınırlamayı önerdi.