NASA, yörüngesi alçalan Swift uzay teleskobunu kurtarmak için ilk kez robotik müdahale gerçekleştirecek
New York Times
🔹 NASA, 2004'te fırlatılan Neil Gehrels Swift Gözlemevi uzay teleskobunu yeniden daha yüksek yörüngeye taşımak amacıyla tarihte ilk kez robotik kurtarma görevi başlatıyor.
🔹 Swift, fırlatıldığında Dünya'nın yaklaşık 370 mil (595 kilometre) üzerinde bulunuyordu. Yörüngesi zamanla alçalarak yaklaşık 210 mile (338 kilometre) düştü.
🔹 Atmosferin yoğunlaşması nedeniyle oluşan sürtünme, müdahale edilmezse teleskobun birkaç ay içinde atmosfere girerek parçalanmasına yol açacak.
🔹 Kurtarma görevi kapsamında Arizona merkezli Katalyst Space Technologies tarafından geliştirilen Link adlı robotik uzay aracı Salı günü Marshall Adaları'ndaki Kwajalein Atolünden fırlatılacak.
🔹 NASA, Swift için yeni bir teleskop geliştirmenin yıllar süreceğini ve yüz milyonlarca dolara mal olacağını değerlendirirken, kurtarma görevi için Katalyst ile yaklaşık 30 milyon dolarlık sözleşme yaptı.
🔹 Link uzay aracının fırlatılmasının ardından sistem kontrolleri yaklaşık bir ila iki hafta sürecek. Daha sonra yaklaşık bir buçuk ay içinde Swift'e ulaşarak teleskobu yakalaması planlanıyor.
🔹 Robotik araç, Swift'i yaklaşık iki ay boyunca kademeli olarak daha yüksek yörüngeye taşıdıktan sonra serbest bırakacak.
🔹 Teleskobun mevcut yörüngesinden yaklaşık 100 mil (161 kilometre) daha yükseğe çıkarılması hedefleniyor. Bu sayede görev ömrünün yaklaşık 10 yıl daha uzatılması bekleniyor.
🔹 Swift, gama ışını patlamalarını tespit eden diğer teleskoplardan uyarı aldıktan sonra hızla yön değiştirerek bu yüksek enerjili olayları ayrıntılı biçimde gözlemlemek üzere tasarlandı.
🔹 Gama ışını patlamaları; yıldız patlamaları ve nötron yıldızlarının çarpışmaları gibi evrendeki en şiddetli olaylar hakkında bilgi sağlıyor.
🔹 NASA, Swift'in ilk tasarımında görev ömrünü yalnızca iki yıl olarak planlamış ve ileride yörünge yükseltme senaryosunu öngörmemişti.
🔹 Teleskobun yörüngesinin beklenenden hızlı alçalmasında, 2024 sonunda beklenenden daha güçlü gerçekleşen Güneş etkinliği ve bunun Dünya atmosferini genişleterek sürtünmeyi artırması etkili oldu.
🔹 Katalyst, görevi hızlandırmak amacıyla daha önce üretilmiş ve depoda bulunan bir Pegasus roketini kullanacak. Pegasus, uçaktan bırakıldıktan sonra motorlarını ateşleyerek uzaya çıkan hava fırlatmalı bir roket sistemi olarak görev yapıyor.
🔹 Swift'in kurtarılması halinde teleskop, gama ışını patlamalarının oluşum mekanizmalarına ilişkin yeni gözlemler yapmaya ve kısa ile uzun süreli patlamalar arasındaki farklılıkların anlaşılmasına katkı sağlamayı sürdürecek.