Yapay Zekâ İstihdam Krizine Yanıt İçin Yedi Büyük Fikir
Bloomberg
🔹 Yapay zekânın milyonlarca, özellikle de beyaz yakalı işi ortadan kaldırabileceği endişeleri sürerken, araştırmacılar bazı alanlarda giriş seviyesindeki işe alımların şimdiden azaldığını belirtiyor.
🔹 Yapay zekâ kaynaklı iş kayıplarına karşı öneriler arasında yapay zekâ temettüsü, garantili temel gelir, evrensel yüksek gelir, temel işlem gücü, yeniden eğitim, ücret sigortası ve çalışan odaklı vergi reformları bulunuyor.
🔹 Yapay zekâ temettüsü kapsamında vatandaşlara, yapay zekâ şirketlerinin oluşturduğu servetin bir bölümünün doğrudan aktarılması öneriliyor. Finansman için şirket kârlarının veya gelirlerinin vergilendirilmesi ya da kamu fonu üzerinden şirketlerde pay sahibi olunması seçenekleri tartışılıyor.
🔹 Vermont Senatörü Bernie Sanders, Anthropic, OpenAI ve diğer yapay zekâ şirketlerinde vatandaşlara doğrudan sahiplik sağlayacak bir egemen varlık fonu kurulmasını önerdi. Donald Trump, hükümetin teknoloji şirketlerinden pay almasıyla Amerikalıların yapay zekânın başarısından yararlanabileceğini söyledi.
🔹 Garantili temel gelir programları, iş sayısının azalması halinde vatandaşlara devlet bütçesinden doğrudan nakit ödeme yapılmasını öngörüyor. ABD’de Fund for Guaranteed Income, yapay zekâ nedeniyle işini kaybeden teknoloji ve pazarlama çalışanlarına bir yıl boyunca ayda yaklaşık 1.000 dolar ödeme, beceri eğitimi ve kariyer danışmanlığı sağlıyor.
🔹 Tayvan Devlet Başkanı Lai Ching-te, 2027’de uygun vatandaşlara tek seferlik 10.000 Tayvan doları ödeme planını açıkladı. Marshall Adaları, ülke çapında evrensel temel gelir programı uygulayan ilk ülke oldu ve ödemelerde blok zinciri tabanlı para kullanıyor.
🔹 Elon Musk, 2023’ten bu yana temel gelir yerine insanların istedikleri mal ve hizmetleri alabilmesini hedefleyen “evrensel yüksek gelir” fikrini savunuyor. Musk, yapay zekânın ekonomik üretimi para arzından daha hızlı artıracağını ve hükümet çekleriyle ödenen yüksek gelirin yapay zekâ kaynaklı işsizliğe yanıt olabileceğini söyledi.
🔹 OpenAI Üst Yöneticisi Sam Altman, para yerine vatandaşlara yapay zekâ hesaplama gücünden pay verilmesini öngören “evrensel temel işlem gücü” modelini savunuyor. Bu pay kullanılabilir, yeniden satılabilir veya kanser araştırmaları gibi amaçlarla bağışlanabilir; sistemin uygulama ayrıntıları henüz açıklanmadı.
🔹 Eski ABD Ticaret Bakanı Gina Raimondo ile eski Indiana Valisi Eric Holcomb’un kurduğu RAISE US, çalışanların sağlık hizmetleri ve ileri imalat gibi alanlara geçmesine veya kendi işlerini kurmasına yardımcı olacak yeniden eğitim programları için 1 milyar dolar toplamayı hedefliyor.
🔹 ABD Çalışma Bakanlığı, yapay zekâ becerilerini mevcut çıraklık programlarına eklemeye yöneldi. Anthropic, büyük kamu istihdam eğitimi programlarının geçmişte istihdam ve kazançlarda kalıcı artış sağlamadığını belirtti.
🔹 Ücret sigortası, yapay zekâ nedeniyle daha düşük ücretli bir işe geçen çalışanların eski maaşlarıyla yeni maaşları arasındaki farkın hükümet tarafından geçici olarak karşılanmasını öngörüyor. Massachusetts Teknoloji Enstitüsü ekonomisti David Autor, bu uygulamanın yeniden eğitimi tamamlaması gerektiğini söyledi.
🔹 Mercatus Center, şirketlerin çalışanları yeni görevlere hazırlayan eğitim harcamalarını da vergiden düşebilmesini öneriyor. Bridgewater Associates, şirketlerin yapay zekâ kullanımına yüzde 35 oranında “token vergisi” getirilmesini destekliyor; bu verginin 2030’a kadar 600 milyar dolara kadar gelir sağlayabileceğini belirtiyor.
🔹 New York’ta Demokratlar, yapay zekâ nedeniyle belirli sayıda çalışanı işten çıkaran bazı şirketlerin gelirlerinin yüzde 2’si oranında ek ücret ödemesini öngören bir yasa tasarısı sundu. Gelirin yeniden eğitim programları veya işsizlik sigortası fonunda kullanılması planlanıyor.