ABD ve İran, Hürmüz’ü yeniden açmak ve ABD ablukasını sona erdirmek için aşamalı anlaşmayı görüşüyor
Reuters
🔹 ABD ve İranlı müzakereciler, Tahran’ın Hürmüz Boğazı’nı yeniden açması ve Washington’ın İran’a yönelik ekonomik ablukayı kaldırması temelinde aşamalı bir anlaşmayı New York’ta görüşüyor.
🔹 Yaklaşık yedi aydır süren ABD-İran çatışmasının sona erdirilmesi çabalarında Hürmüz Boğazı ana pazarlık unsuru haline geldi.
🔹 Üst düzey bir İranlı yetkili, krizin aşamalı biçimde çözülmesi için önce ekonomik ablukanın kaldırılmasını ve Hürmüz’den geçişin yeniden açılmasını önerdi. İran, karşılığında dondurulmuş varlıklara erişim sağlayabilir.
🔹 Görüşmelerdeki temel engel, ABD ve İran’ın ellerindeki baskı unsurlarından ilk vazgeçen taraf olmak istememesi. Washington İran ekonomisine zarar veren baskıyı, Tahran ise kritik enerji geçiş noktasına erişimi kontrol ediyor.
🔹 Donald Trump, ABD ile İran’ın 3 Kasım’daki Kongre ara seçimlerinden sonra anlaşmaya varabileceğini söyledi. Eski ABD müzakerecisi Dennis Ross, seçimlerden önce anlaşma ihtimalini yüzde 30 olarak değerlendirdi.
🔹 Beyaz Saray yetkilisi, Trump’ın İran’la uygun koşullarda görüşmeye açık olduğunu ancak müzakere etmek zorunda olmadığını söyledi. Yetkili, ABD’nin Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolü ve İran ekonomisinin kötüleşmesi nedeniyle güçlü konumda olduğunu belirtti.
🔹 ABD, İran’ın petrol ihracatını kısıtlayan ablukaya yeni yaptırımlar ekledi ve İran’ın kalan ticari hava yolu şirketleriyle destek ağlarını hedef aldı. Trump, anlaşma sağlanmaması halinde İran ekonomisinin çökebileceği uyarısında bulundu.
🔹 İran, Hürmüz’den geçiş ücretleri talebini ana anlaşmadan çıkarıp ek bir belgeye taşıyabilir. Körfez ülkeleri geçiş ücreti önerisini reddederken, olası düzenlemenin geçici olması ve İran’ın boğaz üzerindeki idari kontrol talebinden vazgeçmemesi bekleniyor.
🔹 Körfez ülkeleri, Hürmüz’de seyrüsefer özgürlüğünün yeniden sağlanmasını ve boğazın kendilerine karşı bir baskı aracı haline gelmemesini talep etti. Aynı ülkeler, ABD ile İran arasındaki gerilimin düşürülmesi ve siyasi sürecin sürdürülmesi çağrısı yaptı.
🔹 İranlı yetkili, Tahran’ın diplomatik çözüm ararken Washington’la yeniden savaş ihtimaline hazırlandığını söyledi. Yetkili, ABD’nin ekonomik ablukayı ve güç kullanma tehdidini baskı aracı olarak kullandığını belirtti.
🔹 ABD ve İran ara seçimlerden önce anlaşmaya varamazsa, gerilimin tırmanmasıyla diplomatik fırsat daralabilir.