🔹 ABD istihbarat değerlendirmelerine göre Çinli grupların sağladığı uydu görüntüleri ve istihbarat desteği, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki gemileri tehdit etmesine ve Orta Doğu’daki ABD üslerine hassas saldırılar düzenlemesine yardımcı oldu.
🔹 Çin uydu görüntüleri, İran’ın temmuz ayında Ürdün’deki bir ABD üssüne düzenlediği ve üç Amerikan askerinin öldüğü saldırıda daha önce sahip olmadığı düzeyde hassasiyet elde etmesini sağladı.
🔹 Çin’in jeo-uzamsal verileri, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemileri izlemesini ve insansız hava araçlarıyla füzelerinin hedefleri vurma olasılığını artırmasını sağladı.
🔹 İran, Çin desteğiyle gemilerin belirli bir coğrafi noktaya ulaşmasını bekleyerek çok sayıda ısı güdümlü insansız hava aracı fırlatıyor. Bu araçlar havada yönlendirilemiyor ancak doğru zamanda ateşlenmeleri, gemileri tehdit etmelerine yardımcı oluyor.
🔹 ABD’li yetkililer, Çin’in desteğinin İran’ın artan askeri etkinliğini açıklayan faktörlerden yalnızca biri olduğunu söyledi. Rusya’nın teknik desteği ve İran güçlerinin çatışma deneyimi de diğer etkenler arasında yer alıyor.
🔹 Çin hükümetinin desteği emredip emmediği veya yardıma sessizce izin verip vermediği netleşmediği için yardımın kapsamı kesin olarak ölçülemiyor. Çin’den gelen desteğin Hürmüz Boğazı’ndaki petrol fiyatlarını yükselten kesintilerin sona ermesini tercih edebileceği belirtildi.
🔹 ABD güçleri, son eskort operasyonlarından birinde İran’a ait 12’den fazla füzeyi önledi ve yaklaşık 20 insansız hava aracını düşürdü. ABD kuvvetleri aynı operasyon sırasında boğaz çevresindeki yaklaşık 60 hedefe yönelik saldırılar düzenledi.
🔹 Çin ve Rusya’dan gelen teknik yardım, İran’ın füze ve insansız hava araçlarının yönlendirme sistemlerini geliştirmesine katkı sağladı. ABD’li yetkililer, özellikle Ürdün’deki üs saldırısında Çin istihbarat verilerinin belirleyici olduğunu söyledi.
🔹 Trump yönetimi, ABD askerlerini tehlikeye attığı gerekçesiyle bölgeye ait Çin ticari uydu görüntülerini sınırlamaya çalıştı. Yönetim mayıs ayında, İran’ın Orta Doğu’daki ABD güçlerine yönelik saldırılarını mümkün kıldığını açıkladığı üç Çin uydu şirketine yaptırım uyguladı.
🔹 İran, savaşın yedinci ayında bölgedeki ABD unsurlarını tehdit etmeyi sürdürebilmek için savaş alanı taktiklerini değiştirdi. ABD’li bir yetkili, İran’ın MQ-9 Reaper insansız hava araçlarını düzenli olarak düşürdüğünü söyledi.
🔹 İran’ın düşük ve orta irtifada uçan füze ve insansız hava araçlarına karşı ABD’nin savunmasındaki açıklar, Orta Doğu’daki bazı ABD askeri ve diplomatik noktalarına ek savunma sistemleri yerleştirilmesine yol açtı.
🔹 Pentagon müfettişliğinin raporuna göre İran, savaşın ilk aylarında Kuveyt, Bahreyn, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan, Irak, Umman ve Ürdün’deki ABD üslerinde yüzlerce bina ve yapıya zarar verdi veya bunları yok etti.
🔹 Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Guo Jiakun, Çin’in uluslararası yükümlülüklerini yerine getirdiğini ve çatışmanın Çin’i karalamak için kullanılmasına karşı olduklarını söyledi.
🔹 Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Çin’in yaptıklarının İran’la yürütülen çatışmaların seyrini değiştirmediğini söyledi. Rubio, bazı durumlarda Çin’in iş birliği yaptığını ve Hürmüz Boğazı’nın geçiş ücretine tabi tutulmasına karşı çıktığını belirtti.
🔹 Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in Washington ziyaretinde Çin’in İran’a doğrudan veya dolaylı desteği gündeme gelebilir.