🔹 Üç gün süren zirvede ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’i havalimanında karşıladı; askeri tören, 21 pare top atışı, helikopter turu ve devlet yemeği düzenlendi. Xi Jinping ise iki panda ve gelecek beş yıl içinde Amerikalı öğrencilere 100 bin vize teklif etti.
🔹 Zirve, Trump ile Xi’nin ilişkileri iç siyasi takvimleri öncesinde istikrara kavuşturma isteğini ortaya koydu; tarifeler, nadir toprak elementleri, Tayvan, yatırımlar ve teknoloji denetimleri konularındaki anlaşmazlıklar çözüme kavuşmadı.
🔹 ABD ve Çin, kasım ayında sona ermesi planlanan ticaret ateşkesini iki ay uzattı. Uzatma, Çin’in tercih ettiği bir ila iki yıllık sürenin ve ABD’nin daha önce talep ettiği altı aylık sürenin altında kaldı.
🔹 İki ülke, ticaret ateşkesi kapsamında karşılıklı olarak 30’ar milyar dolarlık ürün üzerindeki tarifeleri düşürmeyi görüştü; ancak hangi ürünlerin kapsama gireceği konusunda anlaşamadı.
🔹 ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, pazartesi günü daha fazla ayrıntı açıklanacağını söyledi. ABD’nin sanayi kapasitesi fazlası endişesiyle Çin ürünlerine ek yüzde 7,5 tarife uygulaması bekleniyor.
🔹 Çin, elektrikli araçlar, rüzgâr türbinleri ve savunma sistemlerinde kullanılan kritik mıknatısların yüzde 90’ından fazlasını üretiyor. ABD’ye nadir toprak elementleri sevkiyatı ağustos ayına kadar ayda ortalama 504 ton oldu; bu miktar 2024 ortalaması olan 621 tonun altında kaldı.
🔹 İkili yatırımlarda ilerleme sağlanmadı ve devlet yemeğine Çinli şirket yöneticileri katılmadı. Mayıs ayında yatırım görüşmeleri için oluşturulan Yatırım Kurulu konusunda ilerleme kaydedilmedi.
🔹 ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Tayvan’a silah satışlarının ABD’nin sanayi kapasitesi ve savunma sanayisi üzerindeki kısıtlamalarla dengelenmesi gerektiğini söyledi; bu yaklaşım yeni gecikmelere yol açabilir. Xi Jinping, ABD’nin Tayvan’ın bağımsızlığına karşı tutumunu korumasını istedi.
🔹 ABD ve Çin, ulusal güvenlik sonuçları doğurabilecek yapay zekâ olayları için bildirim mekanizması oluşturmayı planlayarak ilk resmi yapay zekâ görüşmelerini gerçekleştirdi.
🔹 Yapay zekâ düzenlemelerinde iki ülke farklılaşıyor. Xi Jinping yapay zekânın insan kontrolünde kalmasını isterken Donald Trump, yenilikçiliği ve ekonomik büyümeyi engelleyecek düzenlemelere karşı çıkıyor.
🔹 Donald Trump, Çin’le yapay zekâ alanındaki rekabeti ABD’nin kaybetmeyi göze alamayacağı bir “süper zekâ” yarışı olarak tanımladı. Çin, ABD’nin yarı iletkenler ve diğer donanımlara yönelik ihracat kontrollerinin Çinli şirketleri kısıtladığını söylüyor.
🔹 Xi Jinping, 26 Ekim’de başlayacak Çin Komünist Partisi Merkez Komitesi beşinci genel kurul toplantısı, mart ayındaki yasama oturumu ve 2027 sonbaharındaki 21. Parti Kongresi öncesinde siyasi istikrar arıyor. ABD’de ara seçimler 3 Kasım’da yapılacak.
🔹 Donald Trump, zirveyi ABD-Çin ilişkisini yönetme kapasitesini göstermenin bir aracı olarak kullandı; İran savaşı nedeniyle kendi partisinden gelen itirazlar ve kamuoyu desteğindeki düşüşle karşı karşıya bulunuyor.