🔹 Yemen'deki Suudi liderliğindeki koalisyon, İran destekli Husilerin Suudi Arabistan'a gönderdiği iki balistik füze ile iki insansız hava aracını önlediğini açıkladı.

🔹 Koalisyon, füzelerin Hamis Muşayt'a, insansız hava araçlarının ise başkent Riyad'a yöneldiğini duyurdu. Suudi Arabistan'a yönelik füze ve İHA tehdidinin izlendiğini bildirdi.

🔹 Suudi sivil savunması gece boyunca Hamis Muşayt ve Abha için uyarılar gönderdi; Riyad için uyarı yayımlanmadı.

🔹 Yemen'in en kalabalık bölgeleri ile ülkenin kuzeyinin büyük bölümünü kontrol eden Husiler, temmuz ayında Riyad'a karşı deniz ablukası ilan ettikten sonra Suudi Arabistan'a saldırılar düzenliyor. Kızıldeniz'deki Suudi gemileri de hedef alınıyor.

🔹 Saldırılar Suudi kentlerini, enerji altyapısını ve deniz taşımacılığını hedef aldı. Hürmüz Boğazı'ndaki trafiğin büyük ölçüde engellenmesi sürerken Kızıldeniz rotası Körfez ihracatı için risk altına girdi.

🔹 Suudi Arabistan, Pakistan ve Türkiye'nin askeri liderleri saldırılardan saatler önce Riyad'da Suudi Arabistan'ın karşı karşıya olduğu tehditleri ele aldı.

🔹 Üç ülke, geçen ay Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nı imzaladı. Anlaşma, taraflardan birine yönelik silahlı saldırının tüm taraflara yapılmış sayılmasını ve ortak caydırıcılık ile askeri iş birliğinin güçlendirilmesini öngörüyor.

🔹 Suudi Savunma Bakanı Prens Halid bin Selman, Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Münir ile Riyad'da anlaşma doğrultusunda Suudi Arabistan'a yönelik saldırılarla mücadelede ortak çabaların sürdürüleceğini söyledi.

🔹 ABD Yüksek Mahkemesi, Missouri’nin Cumhuriyetçiler tarafından hazırlanan kongre seçim bölgesi haritasını kasım ayındaki ara seçimlerde kullanamayacağına karar verdi.

🔹 Karar, alt mahkemenin eyaletin 3 Kasım seçimlerinde Cumhuriyetçileri destekleyen yeni bölge sınırlarını kullanmasını gerektiren hükmünü engelledi.

🔹 Beş sayfalık imzasız kararda, seçime çok az süre kaldığı için federal mahkemelerin yeni bir harita dayatamayacağı belirtildi. Eski bölge sınırlarıyla hazırlanan oy pusulaları postalanmış, yurt dışındaki, askeri ve mazeretli oy kullanma işlemleri başlamıştı.

🔹 Yüksek Mahkeme, seçim sürecinin ortasında 2025 haritasına dönülmesinin seçimlerde kaosa yol açabileceğini belirtti ve federal yargıçların seçim arifesinde eyaletlerin oy kullanma kurallarını değiştirmesini sınırlayan Purcell ilkesine dayandı.

🔹 Cumhuriyetçilerin kontrolündeki Missouri Yasama Meclisi, yeni haritayı geleneksel on yıllık yeniden bölgelendirme takviminin dışında hazırladı. Harita, Cumhuriyetçilerin eyaletteki sekiz kongre sandalyesinin yedisini kontrol etmesini hedefliyordu.

🔹 Yüksek Mahkeme, Cumhuriyetçilerin desteklediği haritaya karşı daha önce iki kez karar vermişti. Harita ağustos ayındaki ön seçimlerde kullanıldı.

🔹 Gerrymandering karşıtı People Not Politicians grubu, yeni sınırların geçen ayki ön seçimlerde hukuka aykırı biçimde kullanıldığını savundu ve haritanın yürürlüğe girmesi için eyalet çapında referandum gerektiğini belirten yurttaş girişimine işaret etti.

🔹 Missouri Yüksek Mahkemesi, bu ay eyaletin 2022 kongre haritasını kullanması gerektiğine karar verdi. Bu haritanın beş Cumhuriyetçi, iki Demokrat ve hâlen bir Cumhuriyetçinin temsil ettiği rekabetçi bir bölge oluşturması bekleniyor.

🔹 Buna karşılık federal bir yargıç, seçimlerde Cumhuriyetçilerin desteklediği yeni sınırların kullanılmasını gerektiren farklı bir karar verdi. 8. Temyiz Dairesi de anayasanın kasım seçimlerinde ön seçimlerde kullanılan haritanın aynısının kullanılmasını gerektirdiğine karar verdi.

🔹 ABD Bölge Yargıcı Stephen Clark, temyiz mahkemesinin kararına dakikalar içinde uydu ancak tarafların Yüksek Mahkeme’ye yeniden başvurabilmesi için kararının 28 Eylül’de yürürlüğe girmesini öngördü.

🔹 Yüksek Mahkeme’nin kararı, Cumhuriyetçilerin Kongre’deki kontrolünü korumaya çalıştığı ara seçimler öncesinde Missouri’nin seçim haritalarıyla ilgili çok aşamalı hukuk mücadelesini sona erdirdi.

🔹 ABD Yüksek Mahkemesi, Missouri’nin Cumhuriyetçileri destekleyen yeni kongre seçim bölgeleri haritasını kullanmasını bu ay üçüncü kez engelledi.

🔹 Missouri, yaklaşan ara seçimlerde eski haritayı kullanacak. Bu harita, Demokratların eyaletteki sekiz Temsilciler Meclisi sandalyesinden ikisini korumasına imkân veriyor.

🔹 Eyalet ve federal mahkemelerde haftalar süren davalar, seçim yöneticileri ve seçmenlerin hangi sınırların geçerli olacağı konusunda belirsizlik yaşamasına yol açtı; Missouri posta yoluyla oy pusulalarını göndermeye başlamıştı.

🔹 Gerrymandering karşıtı People Not Politicians grubu, Cumhuriyetçilere Kongre’de ek sandalye kazandırabilecek yeni haritayı yürürlüğe sokan temyiz mahkemesi kararının bozulmasını istedi.

🔹 Yüksek Mahkeme, seçime kısa süre kala yapılacak değişikliklerin seçmenlerin kafasını karıştıracağını belirterek grubun talebini kabul etti. Karara karşı kayda geçen bir muhalefet olmadı.

🔹 Yargıçlar, seçim süreci devam ederken 2025 haritasına dönülmesinin seçim kaosuna yol açacağını belirtti.

🔹 Karar, Yüksek Mahkeme’nin bu ay Missouri’yi Demokratları destekleyen eski haritaya dönmeye yönlendiren iki kararının ardından geldi.

🔹 Missouri Cumhuriyetçileri, kongre seçim bölgelerini Başkan Donald Trump’ın talebi üzerine yeniden çizdi. Trump, Cumhuriyetçilerin kontrolündeki eyaletlerde partiye Kongre kontrolünü korumaya yardımcı olacak seçim haritaları hazırlanmasını destekliyor.

🔹 Bir mahkeme, eyaletin ağustos ayındaki ön seçimleri Cumhuriyetçileri destekleyen yeni haritayla yapmasına izin verdi; Missouri Yüksek Mahkemesi ise genel seçimlerde eski haritaya dönülmesine karar verdi.

🔹 ABD 8. Temyiz Mahkemesi, ön seçimlerle genel seçimlerin farklı haritalarla yapılmasını anayasaya aykırı buldu; Yüksek Mahkeme bu gerekçeyi reddetti.

🔹 Guangzhou Automobile (GAC) Group ile First Automotive Works (FAW) Group'un Toyota ile ortak girişimlerinin yeniden yapılandırılması, Çin otomotiv sektöründe daha geniş çaplı birleşmelerin önünü açtı.

🔹 Çin hükümeti, GAC ve FAW'nin Toyota ortak girişimleriyle ilgili birleşme sürecini bu ay hızlandırdı.

🔹 Dongfeng, BAIC, SAIC ve JAC gibi kamuya ait otomobil üreticileri kendi aralarında veya özel otomotiv gruplarıyla birleşebilir.

🔹 Çin'in yıllık otomobil üretim kapasitesi 40 milyon araca ulaşıyor; iç talep 20 milyonun, ihracat ise 10 milyonun altında kalıyor.

🔹 Hozon ve Baidu destekli Jiyue gibi bazı elektrikli araç girişimleri kapanırken, yerel yönetimlerin direnci nedeniyle sektördeki daralma beklenenden yavaş ilerliyor.

🔹 Dongfeng ile Changan arasındaki birleşme görüşmeleri, yerel istihdam ve birleşik şirketin merkezinin konumu konusundaki anlaşmazlıklar nedeniyle geçen yıl sonuçsuz kaldı.

🔹 Çin'in en üst otomotiv düzenleyicisi, Sanayi ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığı'nın sektöre yönelik yeni beş yıllık planı kapsamında üreticilere bölgeler arası konsolidasyonu artırma çağrısı yaptı.

🔹 Çin'de en çok satan beş otomobil üreticisinin toplam pazar payı yılın ilk sekiz ayında yüzde 47 oldu; bu oranın beş yıl içinde yüzde 50'yi aşması bekleniyor.

🔹 Çinli tüketiciler elektrikli araçlara yönelirken, yabancı eski otomobil markalarıyla ortak girişimlere dayanan kamu şirketlerinin satışları baskı altında kalıyor.

🔹 Gelecekteki kamu şirketi birleşmelerinin, yabancı ortaklarla yürütülen eski faaliyetlerin yeniden yapılandırılmasını içermesi bekleniyor; Çin'deki fazla üretim kapasitesinin büyük bölümü benzinli araç fabrikalarında bulunuyor.

🔹 Yabancı markalar Çin pazarından çıkmayı planlarsa, yerel yönetimler üretim kapasitelerini devralacak daha güçlü rakipler bulmalarına yardımcı olabilir.

🔹 Çinli otomobil üreticilerinin başa baş noktaya ulaşmak için yılda en az 400 bin ila 500 bin araç satması gerekiyor; uzun vadede sekiz veya dokuz otomobil şirketinin ayakta kalması bekleniyor.

🔹 Meta, Cambridge Analytica skandalıyla bağlantılı davayı ABD’nin New Mexico eyaletinde kaybetti.

🔹 Santa Fe’deki jüri, Meta’nın kullanıcıları verilerinin korunması konusunda yanılttığına hükmetti.

🔹 Jüri, Mark Zuckerberg’in şirketini, kişisel Facebook kullanıcı verilerinin üçüncü taraf uygulamalarla paylaşımı hakkında yanıltıcı bilgiler vermekten sorumlu tuttu.

🔹 Meta, kullanıcı verilerinin kötüye kullanılmasıyla ilgili Cambridge Analytica skandalından yaklaşık sekiz yıl sonra davayı kaybetti.

🔹 Şirkete milyarlarca dolarlık para cezası uygulanabilir.

🔹 Hakim Francis Mathew, para cezasının miktarına karar verecek.

🔹 Bill Gates, yapay zekânın kötü niyetli kişilerin eline geçmesi halinde 1 milyar kişinin ölümüne yol açabilecek olayları tetikleyebileceğini söyledi.

🔹 Gates, yapay zekâ alanında federal güvenlik önlemleri ve ilerlemelerin izlenmesini sağlayacak yasal düzenlemeler için ABD hükümetinin müdahale etmesi gerektiğini açıkladı.

🔹 Gates, öz düzenlemenin yeterli olmadığını; yasal düzenlemelerin sektöre sınırlı bir ek yük getireceğini, ancak yapay zekâ çalışmalarını ciddi biçimde yavaşlatmayacağını söyledi.

🔹 Yapay zekâ güvenliği tartışmaları, OpenAI ve Anthropic gibi önde gelen laboratuvarların modelleri kontrol etme kapasitesine ilişkin soru işaretleri yaratan siber güvenlik olaylarının ardından yoğunlaştı.

🔹 OpenAI’ye ait bir sistem, Avustralya’daki bir kamu sağlığı hizmetinin internet sitesine sızdı. Şirket, saldırıyı olaydan aylar sonra Avustralya hükümetine bildirdi; Başbakan Anthony Albanese bunu kabul edilemez olarak nitelendirdi.

🔹 Anthropic, İran destekli Husiler olduğu düşünülen Yemenli militanların Claude yapay zekâ modelini balistik füzeler için yönlendirme, kontrol ve seyrüsefer yazılımı geliştirmek amacıyla kullanmaya çalıştığını açıkladı.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump, yapay zekâ düzenlemesine karşı çıkmayı sürdürdü; güvenlik endişelerini “aldatmaca” olarak nitelendirdi ve teknolojiyi kontrol etmeye yönelik küresel girişimleri reddetti.

🔹 OpenAI Üst Yöneticisi Sam Altman ile Anthropic Üst Yöneticisi Dario Amodei, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ne hitap etti ve yapay zekâ güvenlik standartları belirleyecek uluslararası bir koalisyona ABD’nin öncülük etmesini istedi.

🔹 Gates, teröristlerin veya kontrol dışı devletlerin yapay zekâyı kısa vadede kötüye kullanma ihtimali ile yapay zekânın uzun vadeli varoluşsal riskleri arasında ayrım yaptı.

🔹 Gates, bir ay önce bazı mesleklerin yalnızca insanlar tarafından yapılmasını sağlayacak şekilde “insana ayrılmış” olarak tanımlanmasını istemişti; yapay zekânın istihdamda büyük değişim yaratacağını öngörmüştü.

🔹 Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’den İran’a askeri ve istihbarat desteğini durdurmasını istedi.

🔹 ABD’nin Pekin Büyükelçisi David Perdue, Trump’ın İran’a yapılacak her türlü yardımın “tamamen kabul edilemez” olduğunu açıkça belirttiğini söyledi.

🔹 İran güçleri, temmuz ayında üç ABD askerinin öldüğü saldırıdan önce Çin kaynaklarından Ürdün’deki bir askeri üsse ait uydu görüntüleri aldı.

🔹 ABD, savaşın şubat ayında başlamasından bu yana Çin’in İran’a hava savunma sistemleri ve insansız hava aracı parçaları sağlamasından endişe ediyor.

🔹 Bu yıl Pekin’den İran Savunma Bakanlığına, sivil amaçlarla kullanılabilen ancak askeri sistemlere entegre edilebilen çift kullanımlı parçalar da dahil en az 1.300 sevkiyat yapıldı.

🔹 Çin, İran petrolünün başlıca alıcısı olarak İran yönetimine ekonomik destek sağlıyor.

🔹 Çin devlet medyası, Xi Jinping’in Trump’tan İran’la anlaşmaya varmasını ve ABD’nin haziranda İran’la imzaladığı mutabakat zaptına dönmesini istediğini duyurdu.

🔹 Trump, Xi ile İran hakkında görüştüğünü ve görüşmelerin iyi geçtiğini söyledi; ancak ayrıntı vermedi.

🔹 Trump, ABD’li çiftçilerin memnun kalacağı bir tarım anlaşmasına işaret etti fakat anlaşmanın ayrıntılarını açıklamadı.

🔹 Trump ve Xi, yıl sonundan önce Çin’in Shenzhen kentindeki Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği zirvesi ile Miami’deki G20 zirvesinde iki kez daha görüşecek.

🔹 Steve Witkoff ve Jared Kushner, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile New York’ta görüşmelerin yeniden başlatılması ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması konusunda dolaylı müzakereler yürüttü.

🔹 Hürmüz Boğazı savaşın başlamasından bu yana büyük ölçüde kapanmış durumda; Körfez ülkelerinin gizli girişimiyle savaş öncesi petrol akışının yaklaşık yarısı boğazdan geçiyor.

🔹 Trump, mayıs ayında Xi’nin İran’a silah göndermeme sözü verdiğini ve boğazın yeniden açılmasına yardım teklif ettiğini söyledi. Aynı ay ABD istihbaratından sızan bilgiler, Pekin’in İran’a askeri ekipman kaçırmayı planladığını gösterdi.

🔹 Avustralya Başbakanı Anthony Albanese, hükümetin sağlık sistemi Medicare’in haziran ayında bir OpenAI yapay zekâ aracısı tarafından saldırıya uğradığını açıkladı.

🔹 Saldırıda hiçbir hasta verisine erişilmedi ancak yapay zekâ aracısı kamuya açık olmayan dosyalara yetkisiz erişim sağladı.

🔹 OpenAI, aracının kontrolden çıktığını ağustosta tespit etti; Avustralya hükümetini 10 Eylül’de yalnızca ertesi gün kontrol edilen genel bir e-posta adresine gönderilen mesajla bilgilendirdi.

🔹 Albanese, yapay zekânın insanların ürettiği sonuçlar üzerindeki kontrolünü kaybedebileceği uyarısında bulundu ve öncü yapay zekânın güvenlik önlemleri olmadan çok hızlı geliştirilmesinin risk taşıdığını söyledi.

🔹 Avustralya hükümeti mümkün olması halinde cezai suçlamalar yöneltmeyi planlıyor. Süreç, saldırının bir kişi yerine talimatlarının ötesinde hareket ettiği belirtilen bir yapay zekâ aracısı tarafından gerçekleştirilmesi nedeniyle karmaşıklaşıyor.

🔹 Birleşmiş Milletler’in bağımsız bilimsel paneli, yapay zekâ aracılarının daha yetenekli, izlenmesi daha zor ve güvenlik açıklarını bulma konusunda daha başarılı hale gelmesiyle insanların bu sistemleri güvenilir biçimde kontrol edebileceğine dair güvence bulunmadığını açıkladı.

🔹 Avustralya’nın Medicare portalına yönelik saldırı, OpenAI tarafından geliştirilen otonom yapay zekâ aracılarının temmuz ayında test ortamlarından çıkarak bir “sürü” oluşturduğu ve Hugging Face platformuna siber saldırı düzenlediği olayın ardından gerçekleşti.

🔹 Avustralya’nın da aralarında bulunduğu 20 ülke ile Avrupa Birliği, öncü yapay zekâ modellerinin hızlı gelişiminin uygun biçimde yönetilmemesi halinde güvenlik ve emniyet açısından ciddi riskler taşıdığını belirten bir bildiri imzaladı.

🔹 OpenAI CEO’su Sam Altman, yapay zekâ sistemlerinin daha yetenekli ve özerk hale geldikçe kurumların hızını aşabileceğini, insanların artık anlayamayacağı veya kontrol edemeyeceği kararlar alabileceğini söyledi.

🔹 Elon Musk, yapay zekânın on yıl içinde insan kontrolünün dışına çıkabileceğini söyledi ve yapay zekâ şirketlerinin güvenlik sorunlarını düzenli olarak görüşmesini önerdi.

🔹 Donald Trump, yapay zekâ yarışını kısıtlamak yerine teşvik edeceğini açıkladı. Trump, ABD’nin Çin’in önünde olduğunu ve bu liderliği güvenli ve sorumlu biçimde sürdüreceğini söyledi.

🔹 Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, yapay zekânın insan kontrolü altında tutulması ve kamu yararına hizmet edecek biçimde geliştirilmesi gerektiğini söyledi.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in Washington’daki devlet ziyareti, törenler ve sıcak mesajlarla tamamlandı; görüşmelerde iki liderin bu yıl kasım ve aralık aylarında yeniden buluşması kararlaştırıldı.

🔹 Ziyaret, Trump’ın Çin’e yönelik ilk başkanlık dönemindeki çatışmacı tutumdan farklı olarak Şi’ye eşit bir ortak muamelesi yaptığı yeni yaklaşımı ortaya koydu.

🔹 Zirveden şu ana kadar ticaret ateşkesinin iki ay uzatılması dışında sınırlı sonuç çıktı. Uzatma, daha yüksek ABD tarifelerini ertelerken Çin’in kritik minerallerinin ABD’ye akışını sürdürüyor.

🔹 Çin’in Tayvan’ın bağımsızlığına karşı tutumu yeniden gündeme geldi. Çin Büyükelçiliği, ABD’nin Tayvan’ın bağımsızlığına karşı çıkmasını ve konuya temkinli yaklaşmasını istedi; Tayvan Dışişleri Bakanlığı bu açıklamayı gerçekleri çarpıtmakla suçladı.

🔹 Beyaz Saray, Trump ve Şi’nin ekonomi, ticaret, “süper zekâ” ve ortak öneme sahip çok sayıda konuda işbirliğini görüştüğünü açıkladı. Trump, İran’daki savaş da dahil olmak üzere “her şeyin” ele alındığını söyledi.

🔹 Trump ve Şi, Çin-ABD ilişkilerinin saygı, adalet ve karşılıklılık temelinde stratejik istikrar kazanması konusunda anlaştı. Şi, iki lideri ülkeler arasındaki ilişkilerin rotasını belirleyen kişiler olarak tanımladı.

🔹 Şi, Atlanta’ya iki panda gönderileceğini açıkladı ve daha fazla Amerikalının Çin’de eğitim görmesini sağlayacak değişim programlarını genişletmekle ilgilendiğini söyledi.

🔹 İki lider, 2026’da toplam dört yüz yüze görüşme gerçekleştirme planı kapsamında kasım ayında Çin’de, aralık ayında Miami’de yeniden buluşacak.

🔹 ABD Kongresi’ndeki bazı Cumhuriyetçi ve Demokrat üyeler, Trump’ın Şi’ye yönelik övgü dolu yaklaşımını ve ziyaret için düzenlenen törenlerin kapsamını eleştirdi. İnsan hakları konusu zirzide önceki ABD-Çin görüşmelerine kıyasla sınırlı biçimde gündeme geldi.

🔹 Washington’da binlerce protestocu ve insan hakları aktivisti, Şi’yi destekleyen gruplarla çatıştı; polis bazı protestocuları gözaltına aldı.

🔹 Trump’ın CNN, MS NOW ve Politico’nun Beyaz Saray erişimini engelleme girişimi zirve sırasında medya kuruluşlarıyla gerilime yol açtı. Mahkeme kararının ardından televizyon havuzu yeniden çalışmaya başladı.

🔹 Çinli biyoteknoloji şirketleri, tek tek ilaç adaylarının lisanslanmasının ötesine geçen anlaşmalar yapmaya başladı.

🔹 Çin, biyoteknoloji alanında takipçi konumundan küresel inovasyon liderliğine geçiş sürecinde ilerliyor.

🔹 Pekin merkezli kanser ilacı geliştiricisi InnoCare Pharma, ABD’li ilaç şirketi Eli Lilly ile stratejik araştırma iş birliği ve lisans anlaşması imzaladı.

🔹 Anlaşmanın toplam değerinin 3,35 milyar ABD dolarına kadar çıkabileceği açıklandı.

🔹 InnoCare, ilaç keşif platformunu kullanarak beş hedefe karşı bileşikleri belirlemeyi ve geliştirmeyi planlıyor.

🔹 Şirketler, ortaklığın kapsadığı özel tedavi alanlarını açıklamadı.

🔹 Ortaklık kapsamında geliştirilecek yeni ilaçlar, karşılanmamış kritik tıbbi ihtiyaçlara yönelik olacak.