🔹 Avrupa’da tüccarlar on yıllar boyunca yaz aylarında ucuzlayan gazı satın alıp depoladı ve kışın daha yüksek fiyatla sattı. Bu ticaretin ekonomisi üst üste ikinci yılda bozuldu.
🔹 Ukrayna savaşı sonrasında istikrarlı Rus boru gazının kaybolması, Avrupa’yı küresel sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tedariklerine daha bağımlı hale getirdi. 2025 ve 2026’da LNG piyasasındaki arz endişeleri yaz fiyatlarını artırdı; İran çatışması Orta Doğu’dan gelen kritik tedarikleri daha da daralttı.
🔹 Yaz ve kış fiyatları arasındaki farkın daralması, ticari şirketlerin Avrupa’daki yeraltı depolarına gaz basmasını daha az kârlı hale getirdi. Avrupa, ısıtma sezonuna yılın bu dönemi için kayıtlardaki en düşük stoklarla giriyor; bu durum kışın daha büyük fiyat sıçramaları riskini artırıyor.
🔹 Avrupa’daki depolama tesisleri yaklaşık yüzde 71 doluluk oranına ulaştı; mevsimsel ortalama yaklaşık yüzde 87. Almanya’daki depoların doluluk oranı yüzde 57 seviyesinde kaldı.
🔹 Avrupa Birliği’nin yeraltı depolama tesisleri yıllık ihtiyacın yaklaşık üçte birini karşılayabilecek kapasiteye sahip. En soğuk günlerde depolanan gaz, günlük tüketimin yarısından fazlasını karşılayabilir.
🔹 Tedarik sorunları artar veya kış özellikle soğuk geçerse Avrupa yüksek fiyatlarla LNG almak zorunda kalabilir. Bu durum enerji faturalarını ve enflasyon baskısını artırabilir; LNG kargoları için oluşacak rekabet Pakistan gibi daha yoksul ülkelerin tedarikini de zorlaştırabilir.
🔹 Tüccarlar depolama maliyetlerini karşılayacak ve kâr sağlayacak kadar geniş bir fiyat farkı bulunmadığında gaz depolamıyor. Almanya ve Hollanda’daki enerji şirketleri, siyasetçiler ve danışmanlar devlet öncülüğünde stratejik stok oluşturulmasını inceliyor.
🔹 Avrupa’daki gaz depolamasının büyük bölümü ticari nitelikte. Stratejik rezervlerde gaz hükümetler tarafından satın alınıyor veya kontrol ediliyor ve yalnızca ciddi tedarik kesintileri gibi belirli koşullarda kullanılıyor.
🔹 Gasunie Transport Services Genel Müdürü Jeroen Zanting, Avrupa’nın piyasalara tek başına güvenemeyeceğini ve devlet destekli rezervlere ihtiyaç duyduğunu söyledi. Zanting, Avrupa’nın uzun süreli ve öngörülmeyen bir kesinti sırasında aylarca çalışmayı sürdürebilmesi için güvence altındaki gaz stoklarına ihtiyaç duyduğunu belirtti.
🔹 Dokuz AB ülkesinin stratejik gaz rezervleri bulunuyor. Bu rezervler yaklaşık 12 milyar metreküp ile toplam depolama kapasitesinin yüzde 12’sini oluşturuyor ve ortalama gaz kullanımının yaklaşık 13 gününü karşılayabiliyor.
🔹 Almanya’nın stratejik gaz rezervi bulunmuyor ancak 2027’de ülkenin ulusal depolama kapasitesinin yaklaşık yüzde 10’una denk gelecek rezervler geliştirmeyi planlıyor. Fransa ve İtalya ise ticari stoklamayı devlet teşvikleriyle destekliyor.
🔹 AB’nin 2027’ye kadar geçerli depolama hedefleri, tesislerin ekim-aralık döneminde herhangi bir zamanda yüzde 90 dolu olmasını öngörüyor. Zor koşullarda hedef yüzde 80’e, süregelen sorunlarda yüzde 75’e düşebiliyor.
🔹 Almanya’da Uniper ve Bayernugs, gelecek yıl iki gaz depolama tesisinin hizmetten çıkarılması için başvurdu. Almanya hükümeti bu yıl tedariki güvence altına almak için doğrudan müdahale etmeyeceğini söyledi ancak stoklama çalışmalarını desteklemek için kamuya ait enerji şirketleriyle görüştü.
🔹 Almanya, gelecek yıl zorunlu gaz depolama dolumu seçeneğini sektörle görüştü ve ihtiyaç halinde gaz bulundurması için tüccarlara ödeme yapmaya yönelik ihaleler düzenledi. Devlet müdahalesi fiyatları bozabilir; Almanya’nın 2022’de depoları doldurmak için piyasa alımlarını finanse etmesinin ardından Avrupa gaz fiyatları yükseldi.
🔹 Avrupa’nın depolama modeli yapısal bir değişim geçiriyor. Almanya Ekonomi Uzmanları Konseyi üyesi Veronika Grimm, depolama tesisleri piyasasının yeni bir denge bulması gerektiğini söyledi.