İran’ın Hürmüz üzerindeki kontrolü zayıflarken Orta Doğu petrol ihracatı toparlanıyor
Wall Street Journal
🔹 ABD Donanması ve Körfez petrol üreticileri İran saldırılarını savuşturma veya atlatma konusunda daha başarılı hale gelirken Hürmüz Boğazı’ndan geçen tanker sayısı arttı.
🔹 Hürmüz ve alternatif güzergâhlardan yapılan sevkiyatlar, savaş öncesi bölgesel akışların geçen hafta itibarıyla yaklaşık yüzde 80’ine ulaştı.
🔹 Suudi Arabistan, Irak, Birleşik Arap Emirlikleri ve diğer büyük üreticilerin ham petrol ihracatı bu ay günlük yaklaşık 13 milyon varile yükseldi. Bu, şubat ayından bu yana bölgedeki en yüksek toplam oldu.
🔹 Suudi Arabistan, hasar gören Doğu-Batı boru hattından ham petrol pompalamaya ve petrolü Kızıldeniz’de tankerlere yüklemeye yeniden başladı; ancak hacimler düşük seviyede kaldı.
🔹 İran, ABD’nin temmuz ayında deniz ablukasını yeniden uygulamasından bu yana Hürmüz üzerinden ham petrol taşıyamıyor. Ablukanın ötesinde stoklanan petrolün ekim ortasına kadar tükenebileceği ve bunun İran’ın önemli bir gelir kaynağını kesebileceği belirtiliyor.
🔹 İran’ın Hürmüz’ü kontrol ederek küresel enerji arzını baskı unsuru olarak kullanma kapasitesi zayıfladı. Bu durum, Tahran’ın çatışmayı sona erdirecek görüşmelerde taviz koparma gücünü azaltıyor.
🔹 İran’ın petrol gelirleri azalırken komşu ülkeler alternatif güzergâhlar geliştiriyor. İran, baskı kurmanın kalan yollarından biri olarak yeni saldırılara yönelebilir ve bu durum ABD’nin misilleme riskini artırabilir.
🔹 Körfez ülkelerindeki enerji tesisleri yeni saldırılara açık kalıyor. İran Devrim Muhafızları’nın limanlara, rafinerilere ve boru hatlarına yönelik saldırıları artırabileceği belirtiliyor.
🔹 İran’ın Yemen’deki Husiler üzerinden Kızıldeniz’e yayılan saldırıları Suudi gemilerini ve tesislerini hedef aldı; Kızıldeniz taşımacılığını daha riskli hale getirdi.
🔹 Bölgedeki enerji akışlarının yeniden kesintiye uğraması küresel ekonomiyi etkileyebilir. Petrol ihracatındaki toparlanma fiyatlar üzerindeki baskıyı azaltırken başarılı saldırılar fiyatları hızla yükseltebilir.
🔹 ABD ve İsrail’in şubatta savaşı başlatmasının ardından İran’ın Hürmüz saldırıları deniz taşımacılığını aksattı. Suudi Arabistan petrolü Kızıldeniz’e karadan yönlendirdi, Birleşik Arap Emirlikleri ise Fujairah Limanı’na uzanan boru hattını kullandı.
🔹 ABD, İran limanlarına yönelik ablukayı temmuzda yeniden uyguladı ve diğer ülkelerin gemilerinin Hürmüz’den geçişine yardım etmeye başladı. Donald Trump, İran’ın ateşkes önerisini cuma günü reddetti.
🔹 Hürmüz çevresindeki alternatif güzergâhlar saldırılara karşı savunmasız kaldı. Irak’tan düzenlenen insansız hava aracı saldırıları Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı boru hattını geçici olarak kapatırken Husilerin tehditleri Kızıldeniz taşımacılığını zorlaştırdı.
🔹 İran’ın ablukanın gerisinde kalan yeni yüklenmiş petrolünü kara yoluyla taşıma kapasitesi günlük en fazla 40 bin varille sınırlı; bu miktar savaş öncesi yaklaşık 2 milyon varillik ihracatın küçük bir bölümünü oluşturuyor.
🔹 İran’ın abluka dışındaki gemilerde bulunan ham petrolü erken eylüldeki 29 milyon varilden yaklaşık 15 milyon varile geriledi. Bu petrolün büyük bölümü Çin’e gidiyor ve mevcut hız korunursa ekim başı ile ortası arasında tükenebilir.
🔹 Hürmüz’deki gemi saldırıları şimdilik azaldı. Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları birimi, önceki 72 saatte doğrulanmış saldırı veya kesinti olmadığını bildirdi; ancak tehdit seviyesinin yüksek kaldığını açıkladı.
🔹 Hürmüz’de UKMTO tarafından kayda geçirilen son saldırı 23 Eylül’de gerçekleşti. Saldırılardaki duraklama geçici olabilir ve İran liderliği üzerindeki kontrolün zayıfladığını düşünürse çatışmayı başka yollarla tırmandırabilir.