Çin'in yapay zekâ yükselişi, ABD'nin teknoloji üstünlüğüne ilişkin varsayımları sorgulatıyor
South China Morning Post
🔹 Çin'in elektrikli araçlar, insansı robotlar ve yapay zekâ alanındaki ilerlemesi, ABD ile küresel teknoloji rekabetini yeni bir aşamaya taşıdı.
🔹 ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, yapay zekâ alanındaki en büyük risklerden birinin Çin'in ABD'nin önüne geçmesi olduğunu söyledi.
🔹 Uzmanlar, ABD'nin bağımsızlığını kazandığı dönemde yaşanan Sanayi Devrimi'ne benzer şekilde, bugün de yapay zekâ, jeopolitik ve siyasi dönüşümlerin aynı anda yaşandığını değerlendiriyor.
🔹 2022'de ChatGPT'nin yayımlanmasının ardından Çin'in büyük yapay zekâ modellerinde ABD'nin yaklaşık üç yıl gerisinde olduğu değerlendirilirken, bu fark son dönemde birkaç aya kadar geriledi.
🔹 DeepSeek'in 2025 başında tanıttığı R1 modeli ile Zhipu AI'nin GLM-5.2 modeli, Çin'in yapay zekâ alanındaki ilerleyişini hızlandıran önemli gelişmeler arasında gösteriliyor.
🔹 Epoch AI verilerine göre Çin'in öncü yapay zekâ modelleri ile ABD'nin en gelişmiş modelleri arasındaki teknolojik fark yaklaşık dört aya kadar düştü.
🔹 Çin, Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü'nün Küresel İnovasyon Endeksi'nde ilk 10 ülke arasına girerken, 2013'te 35. sırada bulunuyordu.
🔹 OECD verilerine göre satın alma gücü paritesine göre hesaplandığında Çin'in 2024 yılı Ar-Ge harcamaları yaklaşık 3,93 trilyon yuan (551 milyar dolar) ile ABD'yi geçti.
🔹 Bazı uzmanlar, Çin'in en büyük avantajının en güçlü modeli geliştirmekten ziyade yapay zekâyı daha düşük maliyetle sunabilmesi olduğunu belirtiyor.
🔹 Üçüncü taraf değerlendirmelerine göre Çin'in öncü yapay zekâ modelleri, maliyet başına sunduğu performans açısından küresel ölçekte öne çıkıyor.
🔹 Çin merkezli birçok yapay zekâ modeli açık ağırlıklı (open-weight) olarak yayımlanırken, geliştiriciler bu modelleri ücretsiz şekilde uyarlayabiliyor.
🔹 ABD, Çinli yapay zekâ şirketlerinin bazı modellerini ABD teknolojilerini izinsiz kullanarak geliştirdiğini savunurken, Çin bu alandaki ilerlemesini mühendislik ve maliyet verimliliğine bağlıyor.
🔹 Endonezya merkezli dijital ödeme şirketi DANA, Çin yapay zekâ modellerini kullanmaya başladıktan sonra şirket verimliliğinin yaklaşık %50 arttığını açıkladı.
🔹 Uzmanlar, sınırlı kaynaklarla geliştirilen Çin yapay zekâ modellerinin özellikle gelişmekte olan ülkeler için daha erişilebilir ve uygulanabilir bir teknoloji modeli sunduğunu belirtiyor.