🔹 Huawei, kendi geliştirdiği Tau Scaling Law’a dayanan yeni nesil gelişmiş çipleri yeni Mate 90 akıllı telefon serisinde kullanacak.

🔹 Şirket, ABD’nin sıkı ihracat kısıtlamalarını aşma çalışmaları kapsamında akıllı telefon faaliyetlerini yerli teknolojilerle yürütüyor.

🔹 Huawei Tüketici İş Grubu Başkanı Richard Yu Chengdong, 12 Eylül’de piyasaya çıkan üçe katlanabilir Mate XT 2’den yaklaşık 100 bin adet sevk edildiğini açıkladı.

🔹 Mate XT 2, Huawei’nin Tau Scaling Law çip tasarım ilkesine dayanan LogicFolding mimarisini kullanan mobil işlemcilere yer veren ilk telefon oldu.

🔹 Huawei, Mate XT 2’nin toplam satışlarının 1 milyonu aşmasını bekliyor.

🔹 Huawei, telefonu Asya-Pasifik ve Orta Doğu’daki pazarlarda satışa sunmayı planlıyor; Avrupa’da da piyasaya çıkarmayı değerlendiriyor.

🔹 Sri Lanka’nın güneybatı kıyısının yaklaşık 24 kilometre açığında yaklaşık 20 boş İran petrol tankeri, motorlarını durdurarak sürükleniyor; gemilerde gıda, yakıt ve tatlı su azalıyor.

🔹 İran’a veya İran bağlantılı şirketlere ait onlarca tanker, temmuz ayında ABD’nin Hürmüz Boğazı ablukasını yeniden uygulamasından bu yana Sri Lanka ve Malezya açıklarında mahsur kaldı.

🔹 Tankerler daha önce İran petrolünü Malezya açıklarında başka gemilere aktarıyor, petrol Çin’deki rafinerilere taşınıyor ve gemiler yeni yük almak için İran’a dönüyordu.

🔹 ABD’nin yeni yaptırımları nedeniyle bazı Asya limanları İran bağlantılı gemilere hizmet vermeyi reddediyor. Bu durum İran’a mısır ve sanayi malzemeleri taşıyan konteyner gemilerini de etkiliyor.

🔹 ABD’nin Colombo Büyükelçiliği ağustos ayında Sri Lanka hükümetine, ülkenin batı kıyısı açıklarında 19 İran tankerini izlediğini bildirdi ve liman hizmet sağlayıcılarının bu gemilere destek vermemesini istedi.

🔹 Sri Lanka Liman İdaresi, ABD yaptırımları riskini gerekçe göstererek İran bayraklı gemilere hizmet sağlamanın ihtiyatlı olmayacağını bildirdi.

🔹 ABD’nin Colombo Büyükelçiliği eylül ortasında 40’tan fazla Sri Lankalı yetkiliye eğitim verdi ve gemi acenteleri, yakıt sağlayıcıları ile diğer hizmet şirketlerinin yaptırım kapsamındaki gemilere destek vermesi halinde karşılaşabileceği cezaları anlattı.

🔹 Sri Lanka Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Thushara Rodrigo, yaptırım uygulanan gemilerde gıda, yakıt ve suyun tükenebileceği uyarısında bulundu. Özel şirketler, yaptırım riski nedeniyle acil malzeme göndermekte isteksiz kalabilir.

🔹 Tanker acenteleri Sri Lanka’daki şirketlerden taze gıda ve yakıt talep ediyor; ancak liman makamları İran gemilerine ikmal ziyaretleri için onay vermiyor.

🔹 İran bağlantılı bazı gemiler Hindistan ve Çin yakınlarına yöneldi. Malezya açıklarında kalan bazı tankerler, petrol transferlerinin yapıldığı Doğu Dış Liman Sınırları bölgesinden kuzeye taşındı.

🔹 Petrol analisti Homayoun Falakshahi, İran petrolünün alıcılara aktarılmak üzere bekleyen son kısmının önümüzdeki haftalarda tükeneceğini ve İran’ın petrol gelirlerinin aralık ayında sıfıra düşeceğini söyledi.

🔹 ABD Dışişleri Bakanlığı, İran’ın yasa dışı petrol ticaretini sekteye uğratma, açığa çıkarma ve dağıtma faaliyetlerini sürdüreceğini açıkladı.

🔹 ABD, ağustos ayında İran gemilerine yakıt sağlayan şirketlerden oluşan bir ağı yaptırım listesine aldı. United Against Nuclear Iran CEO’su Mark Wallace, petrol taşımayan bir geminin bütçede yük oluşturduğunu söyledi.

🔹 Birleşik Krallık’ın istihbarat kuruluşu MI5, Çinli bir kuruluşun Pekin’in devlet güvenlik servisi adına yapay zekâ gibi alanlardaki akademik araştırmaları finanse ettiğine ilişkin benzeri görülmemiş bir uyarı yayımladı.

🔹 MI5, Birleşik Krallık merkezli 100’den fazla akademisyenin Çin Genel Teknoloji Araştırma Enstitüsü (CGTRI) tarafından finanse edilen projelere katkı verdiğini açıkladı. Kuruluşun Çin Devlet Güvenlik Bakanlığı’yla çok güçlü bağları bulunduğu belirtildi.

🔹 MI5, CGTRI’nin temel amacının casusluk kapasitesini doğrudan geliştiren akademik araştırmaları finanse etmek olduğunu söyledi. Projeler yapay zekâ, siber güvenlik, gizli iletişim sistemleri ve bilgilerin mesaj veya nesneler içine saklanması yöntemi olan steganografi alanlarını kapsıyor.

🔹 MI5, CGTRI ile çalışan birçok akademisyen ve kurumun kuruluşun Çin Devlet Güvenlik Bakanlığı’yla yakın bağlarını bilmeden iyi niyetle hareket etmiş olabileceğini açıkladı.

🔹 Kuruluşla çalışmayı sürdüren kişiler, 2023’te yürürlüğe giren ve yabancı casusluk faaliyetleri ile düşman devlet eylemlerini hedef alan Ulusal Güvenlik Yasası kapsamında kovuşturma riskiyle karşı karşıya kalabilir.

🔹 Güvenlik Bakanı Dan Jarvis, İngiltere’deki tüm üniversite yöneticilerine mektup yazarak çalışanların Çinli kuruluşla ilişkilerini sonlandırmasını istedi.

🔹 Jarvis, Çin istihbaratının İngiliz akademisyenlerin uzmanlığından ve araştırmalarından gizlice yararlanma girişimlerinin ulusal güvenliği tehdit ettiğini söyledi. Uluslararası ortaklıkların üniversiteler için önem taşıdığını, ancak tehditlere karşı güçlü önlemler alınacağını açıkladı.

🔹 Çin’in İngiltere Büyükelçiliği suçlamaları “hayal ürünü ve tamamen uydurma” olarak niteledi. Büyükelçilik, İngiliz makamlarına itirazlarını ilettiğini ve istihbarat yetkililerinden eğitim değişimleri ile araştırma işbirliğini zedelemeyi bırakmalarını istedi.

🔹 İngiltere hükümeti, Çin’le ticari ilişkileri geliştirmek ve Londra’da Avrupa’nın en büyük Çin büyükelçiliğinin inşasına izin vermek için ilişkileri ilerletmeye çalışırken Çin’in casusluk faaliyetleri ve İngiltere demokrasisini zayıflatma girişimleri konusunda uyarılar yapıyor.

🔹 MI5 Genel Müdürü Ken McCallum, geçen yıl Çinli casusların günlük bir ulusal güvenlik tehdidi oluşturduğunu ve İngiliz uzmanları bilgi paylaşmaya çekmek için sahte iş ilanları hazırladığını söyledi.

🔹 ABD, Birleşik Krallık, Kanada, Avustralya ve Yeni Zelanda’dan oluşan Five Eyes istihbarat ittifakının güvenlik kuruluşları haziran ayında Çinli casusların hassas bilgilere erişimi olan kişileri çevrim içi iş platformları üzerinden işe almaya çalıştığı konusunda uyarı yayımladı.

🔹 Çin’in Londra Büyükelçiliği bu uyarıyı tamamen uydurma ve kötü niyetli bir karalama olarak niteledi.

🔹 Almanya’da enflasyon oranı eylül ayında yüzde 3,3’e yükseldi. Oran ağustosta yüzde 2,9, temmuzda yüzde 2,8 ve haziranda yüzde 2,3 olarak kaydedilmişti.

🔹 Veriler, Wiesbaden’deki Federal İstatistik Dairesi tarafından ilk tahmin kapsamında açıklandı.

🔹 Enflasyonun başlıca nedeni enerji fiyatları oldu. Enerji fiyatları yıllık bazda yüzde 14,9 arttı.

🔹 Gıda fiyatları yüzde 0,4, mallar yüzde 3,8 ve hizmetler yüzde 2,7 yükseldi.

🔹 Enerji ve gıda fiyatları hariç hesaplanan çekirdek enflasyon, önceki ayla aynı kalarak yüzde 2,4 oldu.

🔹 Ekim ayından itibaren akaryakıt indiriminin Almanya’daki enflasyonu geçici olarak yavaşlatması bekleniyor.

🔹 Saksonya’daki akaryakıt istasyonlarında benzin fiyatları enflasyonun başlıca itici güçleri arasında yer alıyor.

🔹 Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mariya Zakharova, Ukrayna’ya silah sağlayan Avrupa’daki silah fabrikalarının meşru hedefler olduğunu söyledi.

🔹 Zakharova, Avrupa ülkelerinin Ukrayna’ya silah tedarikini sürdürmesi halinde bu tesislerin hedef alınabileceğini belirtti.

🔹 Açıklama, Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırılarının sürdüğü ve Avrupa ülkelerinin Kiev’e askeri desteği artırdığı dönemde yapıldı.

🔹 Birleşik Krallık iç istihbarat kurumu MI5, Çin merkezli bir enstitüyü ülkenin yapay zekâ araştırmalarına yönelik casusluk yapmakla suçladı.

🔹 Japonya’nın Nikkei 225 endeksi sabah işlemlerinde yüzde 2,4 artarak 68.355,81 puana çıktı.

🔹 Avustralya’nın S&P/ASX 200 endeksi yüzde 1,7 gerileyerek 8.638,10 puana indi.

🔹 Güney Kore’nin Kospi endeksi yüzde 0,5, Hong Kong’un Hang Seng endeksi yüzde 0,4 ve Şanghay Bileşik Endeksi yüzde 0,3 yükseldi.

🔹 Tokyo’da bilgisayar çiplerine ve yapay zekâ bağlantılı büyümeye yönelik güçlü talep beklentisiyle Advantest, Tokyo Electron ve SoftBank Group hisseleri yükseldi.

🔹 ABD’de S&P 500 yüzde 0,3, Dow Jones Sanayi Endeksi yüzde 0,9 geriledi; Nasdaq bileşik endeksi yüzde 0,2 yükseldi.

🔹 ABD’de tüketici fiyatları ağustosta yıllık bazda yüzde 3,4 arttı. Oran, ekonomistlerin yüzde 3,7’lik beklentisinin altında kaldı ancak ABD Merkez Bankası’nın yüzde 2 hedefinin üzerinde gerçekleşti.

🔹 ABD ham petrolünün varil fiyatı yüzde 0,56 düşerek 89,91 dolara, Brent petrolün fiyatı yüzde 0,35 gerileyerek 97,69 dolara indi.

🔹 İranlı yetkililer, Tahran’ın yedi aylık savaşı sona erdirme teklifine ABD’den resmi yanıt aldıklarını açıkladı; yanıtın içeriği ve teklifin reddedilip reddedilmediği belirtilmedi.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı belirli koşullar karşılığında bir hafta içinde yeniden açma teklifini reddetti.

🔹 ABD’nin 10 yıllık Hazine tahvilinin getirisi yüzde 5,29’a, 30 yıllık tahvilin getirisi yüzde 5,64’e yükseldi.

🔹 ABD doları 158,17 yene yükseldi; avronun değeri 1,1328 dolara geriledi.

🔹 İtalya’da yıllık enflasyon eylülde yüzde 4,2’ye yükseldi; ağustosta bu oran yüzde 3,3 olarak ölçüldü.

🔹 Tüketici fiyatları eylülde aylık bazda yüzde 0,7 arttı.

🔹 Enerji fiyatları enflasyon artışının başlıca nedeni oldu. Enerji ürünleri fiyatları yıllık bazda yüzde 22,3 yükseldi.

🔹 Düzenlemeye tabi enerji ürünlerinde yıllık artış yüzde 25,9’a, düzenlenmeyen enerji ürünlerinde ise yüzde 22,2’ye çıktı.

🔹 Taze gıda fiyatları da yükseldi; işlenmemiş gıda fiyatları yıllık bazda yüzde 5,5 artarken işlenmiş gıda fiyatları yüzde 3,8’den yüzde 5,5’e çıktı.

🔹 Enerji ve taze gıda dışındaki çekirdek enflasyon yüzde 1,7’den yüzde 1,5’e geriledi.

🔹 İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’e mektup göndererek enerji fiyatlarındaki artışın Avrupa Birliği ülkelerine sağladığı esnekliğin hesaplanmasında dikkate alınmasını talep etti.

🔹 Meloni, konunun gelecek hafta yapılacak Ekonomik ve Mali İşler Konseyi toplantısında, ardından da iki hafta içinde düzenlenecek Avrupa Konseyi toplantısında ele alınmasını istedi.

🔹 İtalya ve Çekya, Avrupa Komisyonu’na enerji fiyatlarındaki artışın etkileri karşısında üye ülkelere ek esneklik tanınması çağrısı yaptı.

🔹 İtalya hükümeti, akaryakıt fiyat tavanını genişletmek için Libya ile Tamoil arasında görüşmeler yürütüyor.

🔹 Hükümetin hedefi, benzin ve motorin maliyetini İtalyan sürücüler lehine sınırlamak.

🔹 Enerji şirketleri arasındaki tarife rekabeti nedeniyle elektrik faturalarının dördüncü çeyrekte yüzde 37,3 artması ve yıllık bazda 236 avro yükselmesi bekleniyor.

🔹 Gıda ürünleri, kişisel bakım ürünleri ve ulaşım hizmetleri de fiyat artışlarına katkı sağladı.

🔹 İtalya Sendikalar Genel Konfederasyonu, enerji ve akaryakıt fiyatlarına müdahale edilmesini, ulusal toplu sözleşmelerin yenilenmesini ve çalışanlarla emeklilerin vergi yükünün azaltılmasını talep etti.

🔹 Elektrik tüketicileri derneği Elettricità Futura, artan maliyetlere karşı sabit fiyatlı elektrik sözleşmelerine yöneliyor.

🔹 Güney Kore, 21 Eylül’de Kuzey ve Güney Kore’yi ayıran Askerden Arındırılmış Bölge’de patlayan mayın nedeniyle üç askerin yaralanmasının ardından Kuzey Kore ile gerilimin gölgesinde Silahlı Kuvvetler Günü’nü kutladı.

🔹 Birleşmiş Milletler Komutanlığı ve Güney Koreli makamların sahadaki incelemelerinde, tampon bölgenin Güney Kore tarafında Kuzey Kore yapımı aktif bir personel mayını bulundu. Birleşmiş Milletler Komutanlığı, Kuzey Kore’nin Ateşkes Anlaşması’nı ihlal ettiğini açıkladı.

🔹 Güney Kore Genelkurmay Başkanlığı, Kuzey Kore’ye patlamanın sorumluluğunu üstlenmesi ve özür dilemesi çağrısı yaptı. Savunma Bakanı Kang Shin-chul, mayının Kuzey Kore tarafından bölgeye yerleştirildiğini ve başka bir yerden sürüklenmediğini söyledi; Güney Kore’nin karşılık vereceğini açıkladı.

🔹 Kuzey Kore lideri Kim Jong-un’un kız kardeşi Kim Yo-jong, ülkesinin patlamanın arkasında olduğunu reddetti. Kim Yo-jong, Güney Kore’yi Kuzey Kore’ye yönelik saldırı için asılsız sonuçlar uydurmakla suçladı.

🔹 Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae Myung, patlamayı “talihsiz bir kaza” olarak nitelendirdi ve yaralanan askerler için üzüntüsünü dile getirdi. Lee, Kuzey Kore’yi doğrudan suçlamadan güvenin yeniden kurulması ve uzun bir aranın ardından diyaloğun başlaması çağrısı yaptı.

🔹 Lee, Kore Yarımadası’ndaki sorunların diyalog ve iş birliğiyle çözülebileceğini savunuyor. Geçen ay ABD’nin, Pyongyang’ın silah programlarını durdurma sözü karşılığında Kuzey Kore’ye yönelik yaptırımları hafifletmesini istedi.

🔹 Lee, Silahlı Kuvvetler Günü konuşmasında Güney Kore’nin savunma üretim kapasitesini öne çıkardı. Çarşamba günü ülkenin kendi teknolojisiyle inşa ettiği yeni Aegis destroyerinin denize indirildiğini açıkladı ve Güney Kore’nin 2030’ların ortasına kadar yerli teknolojiyle nükleer enerjili denizaltılar inşa edeceğini söyledi.

🔹 Koreler arası sınırın birçok noktada net biçimde belirlenmemesi, mayınların kasıtlı provokasyon amacıyla değil, Kuzey Kore askerlerinin kendi taraflarında olduklarına inanması nedeniyle yerleştirilmiş olma ihtimalini gündeme getiriyor.

🔹 Pyongyang ile Seul arasında etkin bir iletişim kanalının bulunmaması, sınırdaki yanlış anlamaların çatışmaya dönüşme riskini artırabilir.

🔹 Savunma Bakanı Pete Hegseth, ABD ordusunda otonom ve robotik sistemlerin kullanımını yönetecek dört yıldızlı yeni bir komutanlık kurma planını açıkladı.

🔹 Hegseth, yaklaşık 800 general ve amiral pozisyonunda yüzde 20’lik azaltımın 1 Ocak 2027’ye kadar tamamlanmasını istedi.

🔹 Pentagon, gelecekteki savaşın incelenmesi için Elon Musk, Newt Gingrich ve Anduril Industries kurucu ortağı Palmer Luckey’nin öncülük edeceği bir çalışma başlatacak.

🔹 Savunma Bakanlığı, Dini İşler Ofisi kuracak ve 40 yıl sonra ilk kez yeni bir askeri üs inşa etmeyi planlıyor. Hegseth, 15 bin ila 25 bin askere ev sahipliği yapacak üs için 50 eyaleti yarışmaya davet etti.

🔹 ABD ordusu, İran’la yedi aydır devam eden savaşta füze ve drone saldırılarına karşı yüzlerce pahalı önleyici füze kullandı. İran’ın saldırıları ABD askerlerinin ölümüne ve yaralanmasına yol açarken, Tahran Hürmüz Boğazı’ndaki ticari ve askeri gemileri vurma kapasitesini koruyor.

🔹 Hegseth, Ukrayna’nın drone kullanımından alınan derslerin uyarlanabilir ve amaca özel sistemlere ihtiyaç olduğunu gösterdiğini söyledi.

🔹 Avrupa’da drone savaşında uzmanlaşan bir ABD Kara Kuvvetleri birliği, faaliyetlerini sonlandırarak geleneksel bir piyade taburuna dönme emri aldı.

🔹 Hegseth, Trump yönetiminin savunma sanayisine yaptığı yatırımları ve silah stoklarını artırma girişimlerini övdü. ABD’li savunma yüklenicilerinin savaşta yoğun kullanılan bazı silah sistemlerinin stoklarını yenilemesinin en az üç yıl sürmesi bekleniyor.

🔹 Senatör Mark Kelly, general kadrolarındaki kesintilerin bir nesil askeri lideri tasfiye ettiğini ve toparlanmanın bir nesil sürebileceğini söyledi.

🔹 Güney Dakota Senatörü Mike Rounds, üst kademenin küçültülmesinin gerekçesini görmek istediğini söyledi.

🔹 Hegseth, ABD’nin bu ay uzaya silah konuşlandırdığını ilk kez doğruladı.

🔹 Savunma Bakanlığı, tüm askeri üslerin kendi enerjisini üretmesini sağlayacak bir plan hazırlıyor.