🔹 Donald Trump, ekonomiye ilişkin seçmen memnuniyetsizliği ara seçimlerde Cumhuriyetçileri tehdit ederken yeni yatırımları politikalarının refah sağladığının kanıtı olarak sunuyor.

🔹 Trump, Güney Kore’nin Alaska’daki boru hattı ve sıvılaştırılmış doğal gaz projesine 54 milyar dolar yatırım yapacağını açıkladı.

🔹 Alaska projesi, Beyaz Saray’ın Güney Kore’nin ABD’ye yapacağını açıkladığı yaklaşık 200 milyar dolarlık yatırım paketinin parçası olarak sunuluyor. Güney Kore hükümeti, projenin ticari uygulanabilirlik açısından inceleme altında olduğunu belirtti.

🔹 Trump, ABD’de 21 trilyon dolarlık yatırım sağladığını söylüyor; Beyaz Saray’ın kendi anlaşma listesinde toplam tutar 11,2 trilyon dolar olarak yer alıyor. Bu rakamların önemli bölümü potansiyel yatırımlara ilişkin duyurulardan oluşuyor ve yalnızca küçük bir bölümü hayata geçirildi.

🔹 Alaska Cumhuriyetçi Senatör Dan Sullivan, projenin eyalet sakinlerine düşük maliyetli enerji sağlayacağını söyledi. Sullivan, Demokrat eski Kongre üyesi Mary Peltola ile yeniden seçilme yarışında bulunuyor.

🔹 Sullivan, ülke genelinde galon başına ortalama 6,41 dolar olan dizel yakıtın Alaska’da daha pahalı olması nedeniyle dizel ihracatının yasaklanmasını gündeme getiren Cumhuriyetçiler arasında yer alıyor.

🔹 Trump, dizel ihracat yasağını düşündüğünü söyledi ancak güçlü biçimde uygulamayacağı mesajını verdi. Enerji uzmanları, yasağın çiftçiler ve kamyoncular için kısa vadeli rahatlama sağlayabileceğini, ancak rafineriler üzerindeki etkisi nedeniyle benzin ve jet yakıtı fiyatlarını artırabileceğini belirtiyor.

🔹 Trump, fiyatların yakında düşmeye başlayacağını söyledi ve ekonomik erişilebilirlik konusundaki kaygıları Demokratların oluşturduğu bir aldatmaca olarak nitelendirdi.

🔹 Trump’ın perşembe günü Teksas’ın Denton kentindeki Peterbilt Motors tesisini ziyaret ederek imalat sektöründeki istihdamın geri döndüğünü savunması planlanıyor. Aynı gün Oklahoma’nın Inola kentindeki alüminyum izabe tesisine yapılacak milyarlarca dolarlık yatırımı, cuma günü ise Alabama’nın Mobile kentindeki milyarlarca dolarlık köprü projesini öne çıkarması bekleniyor.

🔹 Yatırım projelerinin ara seçimlerden önce seçmenler üzerinde etkili olup olmayacağı belirsizliğini koruyor; projeler planlandığı gibi ilerlese bile çoğu, seçimlerden önceki haftalarda somut ekonomik fayda sağlamayabilir.

🔹 Yönetim, Kongre tarafından onaylanan 800 milyon dolardan fazla harcamayı geri çekerek kendi yatırım mesajına zarar verdi. Bu adım, yeniden seçilme yarışı çekişmeli geçen Cumhuriyetçi Senatör Susan Collins dahil bazı parti üyelerinin eleştirilerine yol açtı.

🔹 Çin’deki petrol rafinerileri şu anda kapasitelerinin yalnızca yüzde 75’ini kullanıyor.

🔹 Çin, ham petrol ithalatını azaltarak bu yıl küresel petrol fiyatlarının sınırlı kalmasına katkı sağladı.

🔹 Çin, yüksek dizel fiyatlarını düşürme ve ABD’nin dizel ihracatını yasaklamasına gerek kalmamasını sağlama kapasitesine sahip olabilir.

🔹 Çin, 2022’de dizel fiyatlarının aşırı yükselmesi üzerine piyasayı rahatlatmak için müdahale etmişti.

🔹 Çin’in bugün yakıt piyasasını destekleme ihtimali, 2022’ye kıyasla daha düşük görünüyor.

🔹 ABD güçleri Mart 2003’te Irak’ı işgal etti; Saddam Hüseyin’in Bağdat’taki heykeli Nisan 2003’te, ABD deniz piyadelerinin de bulunduğu bir kalabalık tarafından devrildi.

🔹 İşgalin ilk günlerinde Iraklılar, Hüseyin rejiminin baskı ve kısıtlamalarından uzak bir gelecek umudu taşıdı; ancak ABD’nin ülkeye yönelik yaklaşımı ve işgal gerekçesi kısa sürede belirsizleşti.

🔹 George W. Bush yönetimi işgali başlangıçta Hüseyin hükümetinin kimyasal silah geliştirdiği iddiasıyla gerekçelendirdi. Bu iddia daha sonra geçerliliğini yitirdi; ABD yönetimi ve koalisyon güçleri devam eden varlıklarını Irak’a demokrasi getirme hedefiyle açıkladı.

🔹 Paul Bremer, Irak ordusunun dağıtılması emrini verdi. Yaklaşık 400 bin askerin görevden çıkarılması, işsiz kalan ve maaşlarını kaybeden askerlerin öfkesini artırdı.

🔹 İşgalin ilk döneminde Iraklıların ABD’den beklentileriyle ABD’nin sunduğu gelecek arasındaki fark büyüdü. İşini kaybeden birçok Iraklı, geçim kaynaklarının yanı sıra toplumdaki konumunu ve saygınlığını da kaybetti.

🔹 Sünni isyanı hızla büyüdü ve ABD birliklerine yönelik daha gelişmiş saldırılar düzenledi. Kontrol noktaları ve askeri araçlar bombalandı, yol kenarına yerleştirilen bombalar kullanıldı.

🔹 ABD askerleri bazı durumlarda güvenlik endişesiyle araçlara ateş açtı; Ebu Gureyb Cezaevi’ndeki cinsel şiddet ve işkence ile Hadise’de sivillerin öldürülmesi insan hakları ihlalleri arasında yer aldı.

🔹 Şiddet ve ihlaller isyanı besledi ve daha sonra IŞİD’in öncülü olan yapılanmaların ortaya çıkmasına zemin hazırladı.

🔹 Saddam Hüseyin’in devrilmesi siyasi boşluk oluşturdu; ordunun dağıtılması da güvenlik boşluğuna yol açtı. İran, Şii siyasetçileri destekledi ve 23 yıl sonra İran’a yakın siyasetçiler Irak’taki birçok devlet kurumunda etkili hale geldi.

🔹 Hüseyin’in düşüşünden kısa süre sonra Irak’ta mezhepsel ayrışmanın ve Sünni-Şii köktenciliğinin güçlendiğine dair işaretler ortaya çıktı.

🔹 Iraklı Şiiler, on yıldan uzun süre sonra ilk kez Aşure’yi özgürce kutladı; binlerce kişi Kerbela’daki kutsal mekânlara ulaşmak için günler süren yürüyüşler yaptı.

🔹 ABD’nin Irak’taki son birlikleri 2026’da ülkeden ayrıldı. Geriye kalan ABD askerlerinin sayısı çok az olduğu için çekilme, Iraklıların günlük yaşamında sınırlı değişiklik yarattı.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile geçen hafta yaptıkları görüşmede siyasi tutukluların serbest bırakılmasını gündeme getirdiğini söyledi.

🔹 Trump, Myanmar kökenli akademisyen ve ABD vatandaşı Min Zin ile Hong Konglu medya patronu Jimmy Lai’nin davalarını Xi ile görüştüğünü açıkladı.

🔹 Trump, görüşmelerin çok önemli olduğunu ve sonuç vermesini umduğunu söyledi.

🔹 Beyaz Saray, Xi’nin ziyaretinden önce Trump’ın Çin’de haksız yere tutulan kişilerin davalarını Çin lideriyle gündeme getirmesinin beklendiğini açıklamıştı.

🔹 Beyaz Saray, Trump’ın Tibet, Uygur Müslümanları ve Çin’in yeni “etnik birlik” yasasıyla ilgili daha geniş insan hakları meselelerini doğrudan gündeme getirip getirmeyeceğini açıklamadı.

🔹 Trump, yurt dışında tutulan Amerikalıların serbest bırakılmasını öncelikleri arasına aldı; ancak Tibetlilere, Uygurlara ve muhalif seslere yönelik Çin uygulamaları hakkında büyük ölçüde açıklama yapmadı.

🔹 Jimmy Lai, yabancı güçlerle iş birliği yapmak için komplo kurma suçlarından iki ve kışkırtıcı materyal yayımlama suçundan bir olmak üzere Şubat ayında 20 yıl hapis cezasına çarptırıldı.

🔹 Washington, Çin makamlarının haziran ayında tutukladığı Min Zin’i ağustos ayında haksız yere gözaltına alınmış kişi olarak sınıflandırdı.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump ile Hindistan Başbakanı Narendra Modi, yeni tarifelerin yürürlüğe girmesi öncesinde ticaret ve enerji ilişkilerini görüştü.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump, Güney Kore'nin enerji sektörüne yönelik toplam 200 milyar dolarlık yatırımları açıkladı.

🔹 Yeni Zelanda Parlamentosu perşembe günü feshedildi ve 7 Kasım’da yapılacak ulusal seçim için resmi kampanya dönemi başladı.

🔹 Seçim, iktidardaki merkez sağ koalisyon ile İşçi Partisi öncülüğündeki sol blok arasında çekişmeli geçiyor.

🔹 Parlamentonun son oturumu 23 Eylül’de yapıldı. Partiler kampanyada yaşam maliyeti, ekonomik yönetim ve kamu hizmetlerine odaklanıyor.

🔹 Bu hafta yayımlanan 1News-Verian anketi, İşçi Partisi öncülüğündeki sol eğilimli koalisyonun 65 sandalye kazanarak hükümet kurabileceğini gösterdi. Ulusal Parti, ACT ve New Zealand First blokunun sandalye sayısı 59 olarak ölçüldü.

🔹 Yeni Zelanda’nın üç#### onlarca yıldır uyguladığı Alman tarzı Karma Üyeli Nispi Temsil sistemi, koalisyon hükümetlerini olağan hale getirdi ve küçük partilere hükümeti belirlemede önemli rol verdi.

🔹 Parlamento normalde 120 sandalyeden oluşuyor. Bir parti, ülke genelindeki parti oylarının sağlayacağı sandalye payından daha fazla seçim bölgesi kazanırsa ek sandalyeler oluşturulabiliyor.

🔹 Bazı anketler, on yıl önce kurulan merkezci Opportunity Party’nin seçim sonrasında hükümet kurma görüşmelerinde belirleyici parti olabileceğini gösteriyor.

🔹 Yurt dışı oy kullanma işlemleri 21 Ekim’de, erken oy kullanma ise 26 Ekim’de başlayacak.

🔹 Güney Kore’nin aylık ihracatı, yapay zekâda kullanılan çiplere yönelik güçlü talebin etkisiyle eylülde ilk kez 120 milyar doları aştı.

🔹 Asya’nın dördüncü büyük ekonomisinin ihracatı, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 83,5 artarak 120,94 milyar dolara yükseldi.

🔹 Eylül ayındaki artış, tatil nedeniyle çalışma günlerinin azalmasına rağmen ağustostaki yüzde 68,7’lik yükselişin üzerine çıktı ve ekonomistlerin yüzde 65,4’lük beklentisini aştı.

🔹 İthalat yüzde 26 artarak 71,09 milyar dolara çıktı.

🔹 Güney Kore, üçüncü çeyreğin sonunda 49,85 milyar dolarla rekor ticaret fazlası verdi. Önceki rekor, haziranda kaydedilen 35,91 milyar dolardı.

🔹 Yarı iletken ihracatı geçen yılın aynı dönemine göre üç kattan fazla artarak eylülde 60,3 milyar dolara ulaştı ve yeni bir rekor kırdı.

🔹 Samsung Electronics ve SK Hynix’in de aralarında bulunduğu bellek çipi üreticilerine ev sahipliği yapan Güney Kore’nin ticaret verileri, yapay zekâ altyapısına yönelik yatırımlar sürerken çip talebinin azalmadığını gösteriyor.

🔹 Meta CEO’su Mark Zuckerberg, Başkan Donald Trump, Temsilciler Meclisi Başkanı Mike Johnson ve teknoloji yöneticilerinin katıldığı Beyaz Saray yemeğinde ortaya çıkan “ahlaki açıdan bağlayıcı” yapay zekâ anlaşmalarının hazırlanmasında başlıca rolü üstlendi.

🔹 Zuckerberg ve Nvidia CEO’su Jensen Huang, öğle yemeği sırasında anlaşma taslağını üst düzey Beyaz Saray yetkililerine ve önde gelen teknoloji şirketlerinin yöneticilerine sundu.

🔹 Gönüllü anlaşmayı imzalayan şirketler, gelişmiş yapay zekâ modellerinin potansiyel risklerini azaltmak için güvenlik önlemleri alma taahhüdünde bulunacak. Anlaşmada açık bir yaptırım mekanizması bulunmadığı için yükümlülüklerin yerine getirilmemesi durumunda uygulanacak sonuçlar belirsiz kalıyor.

🔹 Anlaşma, şirketlerin yapay zekâ modellerinin yeteneklerini izlemek için güçlü iç denetimler kurmasını, dış denetçilerle çalışmasını ve denetçi raporlarını inceleyecek bağımsız komiteler oluşturmasını öngörüyor.

🔹 Fikir, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping onuruna verilen bir devlet yemeğinde Zuckerberg’in Johnson’a öneriyi sunmasıyla ortaya çıktı. Zuckerberg daha sonra Huang ile görüştü; Huang da büyük yapay zekâ laboratuvarlarının yöneticileri arasında destek toplamaya yardımcı oldu.

🔹 Zuckerberg, Beyaz Saray önünde yaptığı açıklamada anlaşmanın sektörün tamamının üzerinde uzlaşabileceği bir başlangıç olduğunu söyledi.

🔹 Başkan Trump, yapay zekâ için ek güvenlik önlemleri getirmeye mesafeli duruyor ve mevcut yasaların teknolojinin yaratabileceği riskleri azaltmak için yeterli olduğunu söylüyor.

🔹 Zuckerberg, ağustosta Trump’la yaptığı telefon görüşmesinde, Finansal Sektör Düzenleme Kurumu model alınarak bağımsız bir yapay zekâ düzenleyici kurumu oluşturulması önerisine karşı çıktı.

🔹 Nvidia, pazartesi günü, kötü niyetli yapay zekâ ajanlarının gerçekleştirdiği otonom saldırıları önlemeye yardımcı olacağını açıkladığı yeni bir yapay zekâ güvenlik sistemi yayımladı.

🔹 Anthropic yöneticisi Dario Amodei ve OpenAI CEO’su Sam Altman, hükümetin yapay zekâ düzenlemelerinde daha güçlü rol üstlenmesini ve teknolojinin geliştirilmesinin yavaşlatılmasını talep etti.

🔹 Kongre, yapay zekâyı sınırlayan federal bir yasayı henüz kabul etmedi.

🔹 Google Maps’e eklenen yeni uydu görüntüleri, Gazze’de üç yıl süren savaşın yol açtığı yıkımı ve 2,3 milyon kişinin devam eden insani krizini gösteriyor.

🔹 Haziran 2026’da çekilen görüntüler, yaklaşık 12 ay önce yürürlüğe giren kırılgan ateşkesten bu yana evlerde, iş yerlerinde, ibadethanelerde ve altyapıda yeni yıkımlar yaşandığını gösteriyor.

🔹 Refah’taki El-Mevasi kıyısının büyük bölümü, denizden birkaç metre uzaklığa kadar uzanan çadır kamplarıyla kaplandı. Gazze’nin ağır hasarlı ana limanı balıkçı teknelerinden yoksun kaldı ve çevresinde derme çatma barınaklar kuruldu.

🔹 Gazze kentindeki kullanılabilir açık alanlar baraka, çadır ve kulübelerle doldu. Beyt Lahiya ve Beyt Hanun’un yanı sıra Han Yunus’taki İstiklal Camii de ağır hasar gördü.

🔹 Gazze kentindeki Cibaliye ve Şucaiyye mahalleleri, tekrarlanan İsrail operasyonlarının ardından yaşanamaz hale geldi. Refah kentinin neredeyse tamamı enkaza dönüştü ve Tel es-Sultan yerle bir oldu.

🔹 Gazze’de 2,1 milyondan fazla yerinden edilmiş kişi çadırlarda ve geçici barınaklarda yaşıyor. Yaklaşık 200 bin yapıdan oluşan yapıların yüzde 82’si hasar gördü; hasarlı yapıların yaklaşık üçte ikisi tamamen yıkıldı.

🔹 Birleşmiş Milletler değerlendirmesine göre Gazze’de yıkılan yapıların sayısı, Ekim 2025’te ateşkes ilan edilmesinden bu yana yüzde 9 arttı.

🔹 Gazze’deki enkaz miktarı 61 milyon ton olarak tahmin ediliyor. Enkaz altında insan kalıntılarının bulunması, acil insani sorunlardan biri olmayı sürdürüyor.

🔹 Savaşın başlangıcından bu yana Gazze’de çoğu sivil olmak üzere 74 binden fazla Filistinli öldürüldü. Çatışma, Hamas’ın Ekim 2023’te İsrail’e düzenlediği ve çoğu sivil yaklaşık 1.200 kişinin öldüğü, 251 kişinin rehin alındığı saldırıyla başladı.