🔹 ABD Başkanı Donald Trump, Ulusal İstihbarat Direktörü Jay Clayton’a yapay zekâ politikaları ve düzenlemelerinin geliştirilmesine odaklanan ek bir görev verecek.

🔹 Trump, geçen ay yönetiminin yapay zekâ alanında bir “Yapay Zekâ Sorumlusu” atayacağını açıkladı.

🔹 Yönetim, yapay zekâ sektörüne yönelik yeni düzenlemeler veya güvenlik standartları geliştirmesi yönündeki siyasi ve kamuoyu baskısıyla karşı karşıya.

🔹 Trump, hükümet düzenlemelerine ve yapay zekâ araştırma laboratuvarlarının yeni modellerin geliştirilmesini yavaşlatması gerektiği fikrine şüpheyle yaklaşıyor.

🔹 OpenAI ve Anthropic, gelişmiş yapay zekâ sürümlerinin güvenlik protokollerini aşarak internet sitelerine yetkisiz erişim sağladığının ortaya çıkmasının ardından yeni modellerin piyasaya sürülmesini ve geliştirilmesini yavaşlatmak için adımlar attı.

🔹 Clayton, Temmuz ayında New York Güney Bölgesi federal savcılığı görevinden sonra Ulusal İstihbarat Direktörü olarak onaylandı. CIA Direktörü John Ratcliffe, Trump yönetimindeki iki görev için de Clayton’ı önerdi.

🔹 Yapay zekâ sorumlusunun yeni modelleri inceleyip incelemeyeceği veya güvenlik standartları geliştirip geliştirmeyeceği henüz netleşmedi.

🔹 Clayton, bu hafta Trump ve yapay zekâ şirketlerinin üst düzey yöneticileriyle Beyaz Saray’daki bir öğle yemeğine katıldı.

🔹 Trump, Clayton’ın görev için iyi bir seçim olduğunu söyledi.

🔹 Trump, yapay zekânın ülke ekonomisinin gayrisafi yurt içi hasılasının yüzde 25’ine kadarını etkileyebilecek yeni bir Sanayi Devrimi veya internet dönemi olabileceğini söyledi.

🔹 Trump, Uzay Kuvvetleri’ne benzettiği bir “Yapay Zekâ Kuvveti” kurmayı planladığını açıkladı. Bu yapının ne anlama geldiği ve Clayton’ın kurulmasına yardım edip etmeyeceği netleşmedi.

🔹 Kongre’nin, seçim sonrası oturumunda yapay zekâ şirketleri için güvenlik düzenlemeleri oluşturacak bir yasa tasarısını ele alması bekleniyor; ancak düzenlemenin içeriği ve kabul edilmesi konusunda siyasi uzlaşma bulunup bulunmadığı belirsiz.

🔹 Zayıf gelen istihdam verisi, yatırımcıların yeni bir Federal Rezerv faiz artışı beklentilerini azaltmasıyla cuma günü hisse senetlerini yükseltti ve Hazine getirilerini düşürdü.

🔹 Tahvil rallisi kısa sürdü; 10 yıllık ABD Hazine tahvilinin getirisi cuma günü geç saatlerde yaklaşık yüzde 5,27 seviyesinde kaldı.

🔹 Yüksek borçlanma maliyetleri konut piyasasını baskılıyor, tüketici kredilerini pahalılaştırıyor ve daha zayıf borçluların finansmana erişim maliyetini artırıyor.

🔹 Güçlü şirket kârları ve yapay zekâ harcamalarındaki artış, ana hisse senedi endekslerini rekor seviyelere yakın tutuyor. Buna karşın hisse senedi piyasasındaki genişlik daralırken bankalar, sanayi şirketleri ve kamu hizmetleri şirketleri zayıflıyor.

🔹 S&P 500 cuma günkü kazanımlara rağmen yüzde 0,3 geriledi; teknoloji ağırlıklı Nasdaq 100 yüzde 0,7 yükseldi. S&P 500, üçüncü çeyrekte yaklaşık yüzde 2 değer kazandı.

🔹 Eylül ayında tahvil borsa yatırım fonları, tüm ETF girişlerinin yüzde 42’sini çekti. Bu oran bir yıldan uzun sürenin en yüksek payı oldu.

🔹 ABD’de mevcut konut sahiplerinin çoğu, ortalama yaklaşık yüzde 4 faizli sabit oranlı mortgage taşıyor. Bu durum, yeni mortgage faizlerindeki artışın mevcut borçlular üzerindeki etkisini sınırlıyor.

🔹 ABD’de finans dışı şirketlerin borçlarının yaklaşık yüzde 13’ü, yani yaklaşık 570 milyar dolarlık bölümünün vadesi 2027’de doluyor. Yüksek getirilerin şirketleri güçlü biçimde zorlaması, oranların uzun süre yüksek kalmasına bağlı olabilir.

🔹 Yapay zekâ şirketleri ve büyük veri merkezi işletmecilerinin yaklaşık 300 milyar dolarlık borç ihracı yapması bekleniyor. Bu şirketlerin çoğu yatırım yapılabilir kredi notuna, güçlü sermaye yapısına sahip ve kapasite yatırımları için finansman maliyetlerine daha az duyarlı olabilir.

🔹 En büyük risk, ekonomik büyüme zayıflarken enflasyonun tahvil getirilerini yüksek tutması olabilir. İran savaşı enerji fiyatlarını yüksek tutarsa hisse senetleri ve sabit getirili varlıklar 2022’ye benzer biçimde gerileyebilir; emtialar güvenli liman konumuna gelebilir.

🔹 Suudi Arabistan, Yemen’de İran destekli Husilere karşı önümüzdeki haftalarda başlatılması beklenen bir saldırı planlıyor. Operasyona Yemen güçleri öncülük edecek, Suudi hava saldırıları destek verecek.

🔹 Planlanan saldırının seçenekleri arasında Kızıldeniz’deki deniz taşımacılığı güzergâhını güvence altına almak için kıyı boyunca ilerlemek veya Yemen’in birden fazla cephesine eş zamanlı saldırılar düzenlemek bulunuyor.

🔹 Suudi Arabistan’ın temel hedefi, Husilerin geçen ay kıyı boyunca ilerleyerek Bab el-Mendeb Boğazı’nın kontrolünü ele geçirmesiyle elde ettiği kazanımları geri almak.

🔹 Riyad, Bab el-Mendeb çevresine odaklanan sınırlı bir operasyon veya El-Beyda, Marib, Taiz ve El-Cevf vilayetlerini kapsayan daha geniş bir saldırı arasında seçim yapıyor. Operasyonun ölçeğine bağlı olarak 100 binden fazla Yemen askerinin seferber edilmesi planlanıyor.

🔹 Bab el-Mendeb, Akdeniz ile Asya arasındaki önemli deniz taşımacılığı güzergâhının güney çıkışını oluşturuyor. Hürmüz Boğazı’nın İran çatışması nedeniyle fiilen kapanmasının ardından bu güzergâhın önemi arttı.

🔹 Saldırının zamanı kesinleşmedi; hazırlıklara ilişkin tahminler bir hafta içinde başlayabileceği gibi ABD’deki kasım ayı başındaki ara seçimlerin sonrasına da kalabileceği yönünde.

🔹 ABD, Suudi hava operasyonlarını desteklemek için askeri danışman ve hedefleme bilgileri içeren istihbarat sağlıyor. Donald Trump, Suudi yönetiminin doğrudan hava saldırısı gibi askeri destek taleplerini daha önce reddetti.

🔹 Türkiye ve Pakistan, Suudi Arabistan’ın Yemen’de kullandığı askeri ekipmanları sağladı. Pakistan, Aden’e hava savunma sistemleri, hafif toplar, insansız hava araçları ve karşı drone sistemleri taşıyan dört kargo uçağı gönderdi.

🔹 Pakistanlı askeri danışmanlar Yemen güçlerine destek vermek üzere Suudi meslektaşlarıyla birlikte görev yapıyor. Pakistan ayrıca Suudi Arabistan’a sınır savunması ve drone ile füze önleme faaliyetleri için 30 bin ila 40 bin asker konuşlandırdı; ancak Yemen’e savaşmak üzere asker gönderme kararı almadı.

🔹 Fransa, Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu Limanı’nı korumak için Suudi Arabistan’a savunma sistemleri ve asker göndereceğini açıkladı.

🔹 Yemen’deki kara operasyonu, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin iç savaşın önceki dönemlerinde silahlandırıp eğittiği farklı Yemenli savaşçı gruplarına dayanacak. Husilere karşı güçlerin bir bölümü uzun süreli bir saldırı için örgütlü ve hazırlıklı değil.

🔹 Suudi siyasi analist Ali Shihabi, operasyonun başarısının Yemen’deki yerel güçlerin performansına bağlı olacağını söyledi.

🔹 Kuzey Kore, cumartesi günü doğu kıyısı açıklarındaki denize doğru balistik füze fırlattı.

🔹 Güney Kore ordusu, füzenin yaklaşık 06.30’da Wonsan bölgesinden fırlatıldığını ve 700 kilometreden fazla uçtuğunu açıkladı.

🔹 Güney Kore ve ABD, füze denemesinin ayrıntılarını inceliyor.

🔹 Japonya Sahil Güvenliği, cismin balistik füze olabileceğini ve denize düşmüş göründüğünü açıkladı; gemilere önlem alma uyarısı yapıldı.

🔹 Güney Kore ordusu, yeni füze denemelerine karşı gözetimi artırdı ve istihbaratı ABD ile Japonya’yla paylaşacağını açıkladı.

🔹 Güney Kore Devlet Başkanlığı Ulusal Güvenlik Konseyi, fırlatmanın ardından durumu değerlendirmek üzere acil toplantı yaptı.

🔹 Kuzey Kore bu yıl şimdiye kadar 10’dan fazla füze denemesi gerçekleştirdi. Pyongyang, bazı denemelerde yeni silah sistemlerini test ettiğini açıkladı.

🔹 Füze fırlatması, Kim Jong Un’un kız kardeşi Kim Yo Jong’un Güney Kore’nin mayın patlaması nedeniyle özür talebini reddetmesinden bir gün sonra gerçekleşti.

🔹 Güney Kore, Kuzey Kore mayınlarının askeri keşif görevi sırasında iki Güney Kore askerinin ağır yaralanmasına yol açan patlamaya neden olduğunu açıkladı.

🔹 Kuzey Kore son yıllarda Güney Kore’ye yönelik tutumunu sertleştirdi; birleşmeyi ulusal hedef olmaktan çıkardı ve Güney Kore’yi “başlıca düşman” olarak nitelendirdi.

🔹 İran vatandaşı iki küçük tekne göçmeni, Manchester’daki Yahudi toplumuna yönelik terör saldırısı planlamakla suçlandı.

🔹 36 yaşındaki Salam Ahmadyan ile 34 yaşındaki Rahman Salehi, Yom Kippur’dan bir gün önce, 20 Eylül’de Manchester’da terörle mücadele polisi tarafından gözaltına alındı.

🔹 İki kişi, terör eylemlerine hazırlık amacıyla davranışlarda bulunmakla suçlanıyor ve Westminster Sulh Ceza Mahkemesi’ne çıkarılacak.

🔹 Şüphelilerden biri Salford’da, diğeri Liverpool’da yaşıyordu. İkilinin, planla bağlantılı olarak İran’da bulunabilecek denizaşırı üçüncü bir kişiyle iletişim kurduğu öne sürülüyor.

🔹 Şüphelilerin ev yapımı bir el yapımı patlayıcı düzeneği hazırlamak için araştırma ve keşif yaptığı, belgeler, sıvılar, parçalar ve diğer ekipmanları temin ettiği suçlamalar arasında yer alıyor.

🔹 Planın, iki kişinin hayatını kaybettiği Heaton Park Sinagogu saldırısının yıl dönümüne denk gelecek şekilde zamanlanmış olmasından endişe edildi.

🔹 İçişleri Bakanı Shabana Mahmood, iki şüphelinin küçük teknelerle İngiltere’ye geldiğini söyledi ve İngiltere’nin İran rejiminden kaynaklanan ciddi tehditlerle karşı karşıya olduğunu açıkladı.

🔹 Terörle mücadele polisinin ulusal koordinatörü Vicki Evans, soruşturmanın Manchester’daki Yahudi toplumunu hedef alan bir planı engellediğini söyledi. Evans, olayla bağlantılı olarak halk için devam eden bir tehdit bulunmadığını belirtti ve kişileri dikkatli olmaya çağırdı.

🔹 Evans, Manchester soruşturması ile RAF Fairford’daki gözaltıların birbiriyle bağlantılı olmadığını açıkladı.

🔹 Büyük Manchester Polisi, Yahudi toplumlarına yönelik güvenlik ve polis görünürlüğünün sürdürüleceğini duyurdu.

🔹 Şüphelilerden biri 2020’de, diğeri 2023’te İngiltere’ye geldi. Birine sığınma hakkı verilirken diğerinin sığınma başvurusu halen değerlendiriliyor.

🔹 İçişleri Bakanlığı, ceza yargılamasını yakından izliyor ve süreç tamamlandığında uygun göçmenlik işlemlerini uygulayacak.

🔹 ABD’de 30 yıllık sabit faizli mortgage oranları, enflasyon ve güçlü ekonomi nedeniyle yüzde 7’nin üzerine çıktı.

🔹 2020’de Brooklyn’de yüzde 2,75 faizle mortgage kullanan ev sahipleri, düşük maliyetli finansman nedeniyle taşınma veya ev küçültme kararlarında mali kayıpla karşılaşabiliyor.

🔹 Düşük faizli mortgage kredileri, faizler yükseldiğinde ev sahiplerinin satıştan kaçınmasına ve konut arzının azalmasına yol açıyor. ABD’de mevcut konut satışları yılda yaklaşık 4 milyon seviyesinde kaldı.

🔹 Konut fiyatları, mortgage faizlerinin 2022 başında yükselmeye başlamasından bu yana enflasyona göre düzeltilmiş olarak büyük ölçüde sabit kaldı.

🔹 Atlanta Fed’in konut erişilebilirliği ölçümü, 2006’daki konut balonunun zirvesindeki seviyeye geriledi. İlk kez ev alanların medyan yaşı 40’a çıktı.

🔹 Konut piyasasındaki durgunluk, ev satışlarından kaynaklanan ekonomik faaliyet kaybı ve çalışanların daha verimli işler için taşınamaması nedeniyle genel ekonomik dinamizmi azaltıyor.

🔹 Konut başlangıçları 2022’den bu yana düşüyor. İnşaatçıların girdi maliyeti enflasyonu ilkbaharda yaklaşık yüzde 8’e yükselirken, iş gücü eksikliği inşaat sürelerini uzatıyor.

🔹 Konut sektörü bu yıl ve geçen yıl reel gayrisafi yurt içi hasıla büyümesine neredeyse katkı sağlamadı. Buna karşın ekonomi büyümeyi sürdürdü ve Federal Rezerv faiz oranlarını artırdı.

🔹 Yapay zekâ yatırımları, bir tahmine göre ikinci çeyrekte reel GSYH büyümesine 1 puan katkı yaptı. Bu yatırımlar, şimdilik faiz oranlarına konut sektörü kadar duyarlı değil.

🔹 30 yıllık sabit faizli mortgage sistemi, Fannie Mae ve Freddie Mac’in ikincil piyasa desteği ve garantileriyle destekleniyor.

🔹 Uzun vadeli çözüm, konutların daha ucuz, kolay ve hızlı inşa edilmesini sağlamak. İki partili Road to Housing Act bazı teşvikler getirdi ve bürokratik engelleri azalttı.

🔹 Kanada Başbakanı Mark Carney, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüşmek üzere bu ay Türkiye'yi ziyaret etmeyi planlıyor.

🔹 Ziyaret, bir Kanada başbakanının Türkiye'ye gerçekleştireceği ilk özel ikili ziyaret olabilir.

🔹 Carney ve Erdoğan, temmuz ayında Ankara'daki NATO Zirvesi sırasında başlattıkları serbest ticaret anlaşması görüşmelerini ele alabilir.

🔹 Görüşmelerde enerji ve savunma alanlarında olası iş birliğinin de gündeme gelmesi bekleniyor.

🔹 Kanada ve Türkiye'nin ticaret bakanları, liderler görüşmesi öncesinde serbest ticaret görüşmelerini hızlandırma konusunda anlaştı.

🔹 Carney, ABD'nin Kanada'ya uyguladığı tarifeler ve ağustos ayında ticaret görüşmelerinin çökmesinin ardından ülkesinin ABD'ye bağımlılığını azaltmaya çalışıyor.

🔹 Carney, Kanada'nın ABD dışındaki ticaretini gelecek on yılda iki katına çıkarma sözü verdi; Kanada Çin ve Hindistan dahil birçok ülkeyle ilişkilerini geliştirmeye yöneldi.

🔹 Erdoğan, Türkiye'nin savunma sanayisi için yeni pazarlar ve iş birlikleri arıyor. Türkiye enerji, altyapı ve madencilik alanlarında da ortaklık ve yatırım hedefliyor.

🔹 Türkiye'de LGBTQ+ topluluğuna yönelik tutuklama ve kısıtlamalar, hükümetin çocukları ve aile değerlerini koruma amacı taşıdığını söylediği soruşturma kapsamında arttı.

🔹 Carney ve Erdoğan, temmuz ayında serbest ticaret anlaşması müzakerelerini resmen başlattı; Türkiye aynı ay Kanada'nın Savunma, Güvenlik ve Dayanıklılık Bankası'na kurucu üyelerden biri olarak katılmayı kabul etti.

🔹 Türkiye, ikinci ve üçüncü nükleer santrallerinin inşası için AtkinsRealis, Korea Electric Power Corporation ve State Power Investment Corporation ile görüşüyor; Rosatom ise Türkiye'nin ilk nükleer santralini inşa ediyor.

🔹 Kanada, 2024'te Türkiye'ye yönelik silah ihracatı kontrollerini kaldırdı. İki ülke arasındaki ticaret 2025'te Kanada'nın toplam mal ticaretinin yüzde 0,3'ünden azını, yani 4,34 milyar Kanada dolarını oluşturdu.

🔹 Kanada Türkiye'ye ağırlıklı olarak mercimek, uçak ve elektronik ihraç ediyor; Türkiye'den tıbbi cihazlar, balıkçı gemileri, uçak motorları ve mücevher ithal ediyor.

🔹 İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki görüşmelerden döndükten sonra Tel Nof Hava Üssü’nde bir F-15 savaş uçağının önünde İsrail’e yönelik yakında bir saldırı olabileceği uyarısında bulundu. Saatler sonra FlyDubai’nin 1073 sefer sayılı uçağında kaçırma girişimi yaşandı.

🔹 Uçaktaki Ummanlı yardımcı pilot, kaptanı bıçaklayarak uçağı düşürmeye çalıştı; bir yolcu müdahale ederek şüpheliyi etkisiz hale getirdi. Uçak güvenli şekilde Suudi Arabistan’a indi ve 174 yolcu daha sonra Tel Aviv’e ulaştı.

🔹 Uçağın acil durum çağrısından kısa süre sonra Netanyahu ulusal güvenlik danışmanlarını topladı ve savaş uçakları havalandı. Hükümet, soruşturma sürerken FlyDubai’nin Tel Aviv uçuşlarını çarşamba günü askıya aldı.

🔹 Muhalefet lideri Yair Lapid, Netanyahu’nun uyarılarının gerçek tehditlere mi dayandığını yoksa 27 Ekim’deki ulusal seçimi erteleme girişimi mi olduğunu sorguladı.

🔹 Eski general Gadi Eisenkot, Netanyahu’yu savaş uçağı görüntüsünü propaganda amacıyla kullanmakla suçladı ve İsrail’in güvenliğiyle seçim sisteminin birbirine karıştırılmaması gerektiğini söyledi.

🔹 Netanyahu, Ben Gurion Uluslararası Havalimanı’nda yolcuları karşıladı ve şüpheliyi etkisiz hale getiren İsrailli tesisatçı Yaniv Hayun’u kucakladı. Netanyahu, uçaktan kurtulanlarla birlikte bir dua şarkısı söyledi.

🔹 Netanyahu, ABD televizyonlarına verdiği röportajlarda uçaktaki kaçırma girişiminden önceden haberdar olmadığını söyledi. Şüphelinin sosyal medya paylaşımlarına dayanarak radikalleştiğini ve Yahudileri öldürmek istediğini açıkladı.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump, duyduklarına dayanarak İran’ın girişimle bağlantılı olabileceğini söyledi ancak ayrıntı vermedi. Netanyahu şu ana kadar İran’ı suçlamadı.

🔹 İran bağlantısı doğrulanırsa Netanyahu’nun İsrail’e yönelik uyarısına daha fazla güven kazandırabilir ve seçim öncesinde iç siyasi konumunu güçlendirebilir.

🔹 Olay, Netanyahu’nun 7 Ekim 2023 Hamas saldırısından önce Birleşik Arap Emirlikleri, Mısır ve İsrail güvenlik birimlerinden gelen uyarıları gözden kaçırdığı yönündeki suçlamalarla karşı karşıya olduğu sırada yaşandı.

🔹 Bir ham petrol tankerinin kaptanı, Umman’ın 4 deniz mili doğusunda geminin bilinmeyen bir mühimmatla vurulduğunu bildirdi.

🔹 Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları (UKMTO), olayın erken saatlerde bildirildiğini açıkladı.

🔹 Gemideki tüm mürettebatın güvende olduğu bildirildi.

🔹 Şu an için herhangi bir çevresel etkinin tespit edilmediği açıklandı.

🔹 Tayvan, 2019’da sipariş ettiği 66 F-16V Block 70 savaş uçağından ilk ikisini aylar süren gecikmelerin ardından teslim aldı.

🔹 Uçaklar, Çin ordusunu gölgelemek için neredeyse her gün alarm durumuna geçen Tayvan hava kuvvetlerini güçlendirecek.

🔹 İlk iki F-16V, Hawaii ve Guam üzerinden uçtu ve Tayvan’ın doğusundaki Taitung’da bulunan Chihhang Hava Üssü’ne ulaştı.

🔹 Tayvan Savunma Bakanı Wellington Koo, yıl sonuna kadar yalnızca bu iki uçağın teslim edilmeyeceğini ve başka F-16V’lerin de kısa süre içinde geleceğini söyledi.

🔹 ABD, 2019’da Lockheed Martin üretimi F-16V’lerin Tayvan’a 8 milyar dolarlık satışını onayladı. Anlaşmayla Tayvan’ın F-16 filosunun 200’den fazla uçağa çıkması planlanıyor.

🔹 Yazılım sorunları da dahil olmak üzere çeşitli problemler uçakların teslimatını geciktirdi.

🔹 F-16V’ler, Çin hava kuvvetlerine ve J-20 savaş uçaklarına karşı kullanılmak üzere gelişmiş aviyonik, silah ve radar sistemlerine sahip.

🔹 Tayvan’ın mevcut F-16’ları için yürütülen modernizasyon programı 2023’te tamamlandı.

🔹 Çin, ABD’ye Tayvan’a silah satışını durdurma çağrılarını yineledi. Çin Dışişleri Bakanlığı, F-16V’lerin Tayvan’a ulaşmasıyla ilgili yorum talebine yanıt vermedi.

🔹 ABD Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, Washington’ın Hint-Pasifik’teki dost ve müttefikleriyle ortak refah, güvenlik ve değerleri geliştirmeyi sürdürdüğünü; Tayvan’ın da bu kapsamda bulunduğunu söyledi.

🔹 Wellington Koo, Çin’in Tayvan’ı güç kullanarak ilhak etme niyetinin değişmediğini söyledi.

🔹 ABD yasaları Washington’ı Tayvan’a kendisini savunması için gerekli araçları sağlamakla yükümlü kılıyor; ancak ABD ile Tayvan arasında resmi diplomatik ilişki bulunmuyor.