🔹 Microsoft, geliştirdiği yeni kuantum çipi Majorana 2’nin önceki nesle göre yaklaşık 1.000 kat daha güvenilir olduğunu duyurdu.

🔹 Şirket, bu gelişmenin ticari açıdan faydalı problemleri çözebilecek kuantum bilgisayarların önünü açacağını savunuyor.

🔹 Microsoft, böyle bir sistemin 2029 yılına kadar ortaya çıkabileceğini öngörüyor.

🔹 Kuantum bilgisayarlar, klasik bilgisayarların kullandığı bitler yerine “qubit” adı verilen kuantum bilgi birimlerini kullanıyor.

🔹 Bu sistemler teorik olarak günümüz bilgisayarlarının çözmekte zorlandığı bazı problemleri çok daha hızlı çözebilir.

🔹 Ancak qubitler son derece hassas ve kararsız yapıları nedeniyle uzun süredir sektörün en büyük sorunu olarak görülüyor.

🔹 Microsoft’a göre Majorana 2’deki qubitler ortalama 20 saniye boyunca kararlı kalabiliyor.

🔹 Bir önceki Majorana 1 çipinde bu süre yalnızca milisaniyeler düzeyindeydi.

🔹 Şirket bu farkı, her gün şarj edilmesi gereken bir telefon ile birkaç yılda bir şarj edilen bir telefon arasındaki farka benzetiyor.

🔹 Buna rağmen mevcut çip yalnızca 12 qubit içeriyor.

🔹 Ticari açıdan gerçekten faydalı bir kuantum bilgisayar için milyonlarca qubit gerekebileceği belirtiliyor.

🔹 Bu nedenle önümüzde hâlâ büyük mühendislik zorlukları bulunuyor.

🔹 Microsoft yaklaşık 20 yıldır “topolojik kuantum hesaplama” yaklaşımı üzerinde çalışıyor.

🔹 Bu yöntem, İtalyan fizikçi Ettore Majorana tarafından 1930’larda öngörülen özel bir kuazi parçacığın özelliklerinden yararlanmayı amaçlıyor.

🔹 Şirket bu amaçla katı, sıvı ve gazdan farklı yeni bir madde durumunu kullanıyor.

🔹 Microsoft’un bu alandaki çalışmaları geçmişte tartışmalara yol açmıştı.

🔹 Şirket 2018 yılında Nature dergisinde yayımlanan ve Majorana parçacığına dair kanıt sunduğunu iddia eden makalesini geri çekmek zorunda kalmıştı.

🔹 Buna rağmen araştırmalar devam etti ve ilk Majorana çipi 2025 yılında tanıtıldı.

🔹 Surrey Üniversitesi’nden Profesör Paul Stevenson, Microsoft’un açıkladığı takvimin teorik olarak mümkün göründüğünü söyledi.

🔹 Ancak bunun şirketin bilimsel iddialarının doğrulanmasına bağlı olduğunu vurguladı.

🔹 Bazı araştırmacılar ise daha fazla veri paylaşılmadan kesin sonuçlara varılamayacağını belirtiyor.

🔹 Microsoft, ABD Savunma İleri Araştırma Projeleri Ajansı’nın (DARPA) kuantum geliştirme programının son aşamasında yer alıyor.

🔹 Şirket, ticari sır niteliğindeki veriler dahil tüm teknik bilgileri DARPA ile paylaştığını açıkladı.

🔹 Amaç, sistemin gerçekten ölçeklenebilir bir kuantum bilgisayar mimarisi sunup sunmadığını doğrulamak.

🔹 Microsoft araştırmacıları geliştirme sürecinde yapay zekâ araçlarından yararlanıyor.

🔹 Ancak şirket yöneticileri kritik malzeme değişikliği kararlarının insan bilim insanları tarafından alındığını belirtiyor.

🔹 Örneğin ikinci nesilde süperiletken olarak alüminyum yerine kurşun kullanıldı.

🔹 Microsoft, başarılı bir kuantum bilgisayarın mikroplastiklerin parçalanması gibi karmaşık kimya problemlerini çözebileceğini düşünüyor.

🔹 Daha verimli gübreler geliştirilmesi ve yeni malzemelerin tasarlanması da potansiyel kullanım alanları arasında gösteriliyor.

🔹 Şirket, insanların, yapay zekânın ve kuantum bilgisayarların birlikte çalışacağı bir gelecek öngörüyor.

🔹 Microsoft, Google, IBM ve birçok teknoloji şirketi ölçeklenebilir kuantum bilgisayar geliştirmek için yarışıyor.

🔹 Ancak bugün itibarıyla milyonlarca qubit içeren, hata toleranslı ve ticari kullanıma hazır bir kuantum bilgisayarın geliştirildiği bilinmiyor.

🔹 Bu nedenle sektör hâlâ deneysel aşamada kabul ediliyor.

🔹 Microsoft’un açıklaması doğruysa kuantum hesaplama alanında önemli bir teknik ilerleme anlamına geliyor.

🔹 Ancak bağımsız bilimsel doğrulama ve daha kapsamlı teknik veriler olmadan sektörün büyük kısmı temkinli yaklaşmayı sürdürüyor.

🔹 Yine de şirket, 2029 yılına kadar ticari açıdan yararlı ilk kuantum bilgisayarlardan birini geliştirme hedefini koruyor.

🔹 Rusya, düşük doğum oranları, yüksek ölüm oranları, göç ve savaş kayıpları nedeniyle ciddi bir iş gücü kriziyle karşı karşıya.

🔹 Habere göre ülkede yaklaşık 2,6 milyon çalışan açığı bulunuyor.

🔹 Ukrayna savaşının uzaması bu sorunu daha da ağırlaştırıyor.

🔹 Rusya’nın Hint vatandaşlarına verdiği çalışma izinleri 2025 yılında bir önceki yıla göre yüzde 56 artarak 56.534’e yükseldi.

🔹 Bu rakam, savaş öncesi 2021 seviyesinin yaklaşık on kat üzerinde.

🔹 Bazı uzmanlar, 2025-2026 döneminde Rusya’ya giden Hintli işçi sayısının gerçekte 250 bine ulaşmış olabileceğini düşünüyor.

🔹 Aralık ayında Rusya ile Hindistan arasında önemli bir iş gücü hareketliliği anlaşması imzalandı.

🔹 Anlaşma kapsamında 2026 yılı için yaklaşık 72 bin Hintli işçi vizesi öngörülüyor.

🔹 Bu sayı, Rusya’nın vermeyi planladığı yabancı işçi vizelerinin yaklaşık üçte birine karşılık geliyor.

🔹 Rus şirketleri ağırlıklı olarak Hindistan’ın kırsal bölgelerinden gelen düşük vasıflı işçileri işe alıyor.

🔹 Bu kişiler fabrikalarda, tarımda, temizlik hizmetlerinde ve inşaat sektöründe çalıştırılıyor.

🔹 Birçok işçi için temel motivasyon daha yüksek ücret elde etmek.

🔹 Rusya ile Hindistan arasında geniş bir işe alım sektörü oluştu.

🔹 Bazı şirketler Rusça kursları ve ön eğitim programları düzenliyor.

🔹 İşverenler genellikle aynı anda onlarca Hintli işçiyi toplu şekilde işe alıyor.

🔹 İran savaşı sonrasında Körfez ülkelerindeki iş fırsatlarının azalması da Rusya’ya yönelimi artırdı.

🔹 Habere göre yalnızca Birleşik Arap Emirlikleri’nden yaklaşık bir milyon Hintli işçi ülkesine döndü.

🔹 Bu durum Rusya için yeni bir iş gücü kaynağı yarattı.

🔹 Bazı uzmanlara göre Kremlin, Körfez ülkelerindeki göçmen işçi modelini örnek almaya çalışıyor.

🔹 Amaç, aileleriyle yerleşmeyen ve topluma tam entegre olmayan geçici işçi grupları oluşturmak.

🔹 Böylece ekonomik ihtiyaç karşılanırken toplumsal etkilerin sınırlanması hedefleniyor.

🔹 Uzmanlara göre 1992-2023 döneminde Rusya’da doğumlardan 16,8 milyon daha fazla ölüm gerçekleşti.

🔹 Göç bu kaybın önemli bölümünü telafi etse de son yıllarda göç akışı zayıfladı.

🔹 Özellikle Orta Asya’dan gelen işçi sayısında düşüş yaşanıyor.

🔹 Haberde, savaşın başlamasından sonra en az 800 bin Rus vatandaşının ülkeyi terk ettiği belirtiliyor.

🔹 Ayrıca yaklaşık 1,5 milyon Rus askerinin öldüğü veya yaralandığı tahmin ediliyor.

🔹 Bu durum iş gücü piyasası üzerindeki baskıyı artırıyor.

🔹 Rusya’nın nüfusu 2024 yılında yaklaşık 143,7 milyona geriledi.

🔹 Bu rakam 2021’e göre yaklaşık 1,3 milyon daha düşük.

🔹 Birleşmiş Milletler projeksiyonlarına göre nüfusun 2100 yılında 126,4 milyona düşmesi bekleniyor.

🔹 Rusya’da işsizlik oranı yüzde 2,2 seviyesine kadar geriledi.

🔹 Hükümet, gençlerin sanayi işlerinde çalışmasını kolaylaştıracak düzenlemeler hazırlıyor.

🔹 Ayrıca yıllık fazla mesai sınırı iki katına çıkarıldı.

🔹 Uzmanlar, Hindistan’dan gelen işçilerin sayısındaki artışın milyonlarla ölçülen açığı kapatmaya yetmeyeceğini söylüyor.

🔹 Hintli işçilerin işe alınması; tercüman, konaklama, eğitim ve taşınma gibi ek maliyetler yaratıyor.

🔹 Ayrıca birçok işçi Rusça bilmiyor ve uzun vadeli kalmayı düşünmüyor.

🔹 The Telegraph’a göre Rusya, savaşın ve demografik gerilemenin yarattığı iş gücü açığını kapatmak için Hindistan’a yönelmiş durumda.

🔹 Ancak uzmanlar, bu politikanın Rusya’nın temel nüfus ve iş gücü sorunlarını çözmeye yetmeyeceğini düşünüyor.

🔹 Demografik baskının önümüzdeki yıllarda Rus ekonomisinin en büyük yapısal sorunlarından biri olmaya devam etmesi bekleniyor.

🔹 Google, internet sitelerine içeriklerinin yapay zekâ destekli arama özetlerinde kullanılmasını engelleme hakkı tanıyacak.

🔹 Böylece yayıncılar, Google’ın yapay zekâ tarafından oluşturulan özetlerinde yer almak istemezlerse bunu reddedebilecek.

🔹 Karar, Birleşik Krallık Rekabet ve Piyasalar Kurumu’nun (CMA) baskısı sonrasında alındı.

🔹 Google son dönemde arama sonuçlarının en üst kısmında “AI Overviews” adı verilen yapay zekâ özetlerini yaygınlaştırdı.

🔹 Bu sistem, kullanıcıların sorularına web sitelerine gitmeden doğrudan cevap vermeyi amaçlıyor.

🔹 Ancak haber kuruluşları ve içerik üreticileri bunun site trafiğini ciddi biçimde azalttığını savunuyor.

🔹 Daha önce bir internet sitesi yapay zekâ özetlerinde kullanılmak istemiyorsa Google aramalarından tamamen çıkmayı kabul etmek zorundaydı.

🔹 Bu nedenle yayıncıların fiilen bir tercih hakkı bulunmadığı eleştirileri yapılıyordu.

🔹 Yeni düzenleme bu durumu değiştirecek.

🔹 CMA, değişikliğin yayıncıların Google ile daha güçlü pazarlık yapabilmesini sağlayacağını açıkladı.

🔹 Kuruma göre uygulama hem yayıncılar hem de tüketiciler için daha adil bir sistem oluşturacak.

🔹 Ayrıca Birleşik Krallık’taki arama hizmetlerinin kalitesinin de iyileşmesi bekleniyor.

🔹 Haber kuruluşları uzun süredir yapay zekâ şirketlerini içeriklerini izin almadan kullanmakla suçluyor.

🔹 Eleştirmenler, yapay zekâ firmalarının gazetecilik maliyetlerine katlanmadan haber içeriklerinden faydalandığını savunuyor.

🔹 Bu nedenle içerik sahiplerinin ödeme veya lisans anlaşmaları talep ettiği belirtiliyor.

🔹 Google, değişikliği önce Birleşik Krallık’taki bazı internet sitelerinde test edeceğini açıkladı.

🔹 Daha sonra sistemin küresel olarak uygulanması planlanıyor.

🔹 Şirket ayrıca yapay zekâ özetlerinde internet sitelerine verilen bağlantıları daha görünür hale getirdiğini belirtti.

🔹 Google, geçen ay yaptığı açıklamada AI Overviews özelliğinin dünya genelinde 2,5 milyar kullanıcı tarafından kullanıldığını duyurdu.

🔹 Yayıncılar ise bu özelliğin devreye girmesinden sonra birçok haber sitesinin ziyaretçi trafiğinde ciddi düşüşler yaşandığını söylüyor.

🔹 Bazı yayıncılar, içeriklerinin yapay zekâ sistemlerinde kullanılmasına izin vermek için [OpenAI](https://openai.com?utm_source=chatgpt.com) gibi şirketlerle lisans anlaşmaları yaptı.

🔹 Bu anlaşmalar kapsamında yapay zekâ şirketleri içeriklere erişim karşılığında ödeme yapabiliyor.

🔹 CMA Başkanı Sarah Cardell, yapay zekâ özetlerinin internet aramasını hızla değiştirdiğini ve içerik üreticilerinin içeriklerinin nasıl kullanıldığı üzerinde daha fazla söz sahibi olması gerektiğini söyledi.

🔹 Haber Medyası Birliği Başkanı Theo Bamber ise kararın dijital ekonomide oyun alanını daha dengeli hale getireceğini ve kaliteli içeriğin daha adil şekilde karşılık bulmasına yardımcı olacağını belirtti.

🔹 Karar, yapay zekâ şirketleri ile haber kuruluşları arasındaki küresel telif ve içerik kullanım mücadelesinde önemli bir dönüm noktası olarak görülüyor.

🔹 Düzenleyiciler giderek daha fazla şekilde yapay zekâ şirketlerinin haber, makale ve diğer içerikleri hangi koşullarda kullanabileceğini sorguluyor.

🔹 Birleşik Krallık’taki bu adımın diğer ülkelerdeki düzenleyiciler için de emsal oluşturabileceği değerlendiriliyor.

🔹 Reuters’ın özel haberine göre ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA) ile Ulusal İstihbarat Direktörlüğü Ofisi (ODNI) arasında bir yılı aşkın süredir devam eden ciddi anlaşmazlıklar bulunuyor.

🔹 Çatışmanın, ABD başkanlarının dış politika kararlarında kullandığı istihbarat analizlerinin hazırlanmasını olumsuz etkilediği belirtiliyor.

🔹 Reuters’a konuşan kaynaklara göre CIA, ODNI tarafından hazırlanan bazı istihbarat değerlendirmelerine katkı vermeyi durdurdu.

🔹 Bunlar arasında İran savaşıyla ilgili analizler de bulunuyor.

🔹 CIA ve ODNI’nin artık birçok konuda fiilen ayrı analiz yapıları gibi çalıştığı ifade ediliyor.

🔹 Sorunun merkezinde, eski Ulusal İstihbarat Direktörü Tulsi Gabbard tarafından 2025 yılında kurulan Director’s Initiatives Group adlı özel ekip yer alıyor.

🔹 CIA, bu grubun geleneksel istihbarat paylaşım ve gizlilik prosedürlerini aşarak hareket ettiğini savunuyor.

🔹 ODNI yetkilileri ise CIA’nın grubun bilgi erişimini sistematik biçimde engellediğini öne sürüyor.

🔹 ODNI, 11 Eylül saldırılarından sonra ABD’nin 18 istihbarat kurumunu daha iyi koordine etmek amacıyla kurulmuştu.

🔹 Reuters’a göre yaşanan kriz, bu reformların kurumlar arası çekişmeleri tamamen ortadan kaldıramadığını gösteriyor.

🔹 Kurumlar arasındaki gerilim, ABD’nin İran’la savaş halinde olduğu ve aynı anda Çin ile Rusya kaynaklı güvenlik sorunlarıyla uğraştığı bir dönemde yaşanıyor.

🔹 Uzmanlar, koordinasyon eksikliğinin istihbarat hatalarına yol açabileceği uyarısında bulunuyor.

🔹 Tulsi Gabbard geçen hafta görevinden 30 Haziran’da ayrılacağını açıkladı.

🔹 Gabbard, kararının gerekçesi olarak eşinin sağlık durumunu gösterdi.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump, geçici olarak Federal Konut Finansmanı Ajansı Başkanı Bill Pulte’yi görevlendireceğini duyurdu.

🔹 Kaynaklara göre Gabbard göreve geldikten sonra Başkanlık Günlük İstihbarat Brifingi üzerinde daha fazla kontrol kurmaya çalıştı.

🔹 Bu raporun hazırlanmasında uzun yıllardır başat rol CIA tarafından yürütülüyordu.

🔹 İki kurum arasındaki ilişkilerin bu dönemde daha da kötüleştiği belirtiliyor.

🔹 Tartışmalı çalışma grubu, Başkan John F. Kennedy suikastına ilişkin belgelerin gizliliğinin kaldırılması çalışmalarında görev aldı.

🔹 Grup ayrıca Covid-19’un kökenleri ve seçim makinelerinin güvenliği gibi konuları da araştırıyordu.

🔹 Eleştirmenler, grubun Trump’ın siyasi rakiplerine karşı kullanılabilecek bir araç olarak oluşturulduğunu savunuyor.

🔹 Mayıs 2025’te Gabbard, Ulusal İstihbarat Konseyi’nin başındaki iki üst düzey CIA yetkilisini görevden aldı.

🔹 ODNI, bu kişilerin “zehirli çalışma ortamı” oluşturduğunu ve istihbaratı siyasallaştırdığını iddia etti.

🔹 Reuters, bu iddiaları destekleyen somut kanıt göremediğini belirtiyor.

🔹 Ağustos 2025’te Gabbard, 37 mevcut ve eski yetkilinin güvenlik izinlerini iptal etti.

🔹 Bu süreçte yurt dışında görev yapan gizli bir CIA görevlisinin kimliğinin açığa çıktığı belirtiliyor.

🔹 Gabbard söz konusu kişileri istihbaratı siyasallaştırmakla suçladı ancak kamuoyuna kanıt sunmadı.

🔹 Geçen ay bir CIA görevlisi, Senato’da verdiği ifadede CIA’nın Covid-19’un kökenlerine ilişkin bazı istihbarat bilgilerini ilgili çalışma grubundan sakladığını iddia etti.

🔹 Bu iddialar üzerine istihbarat topluluğu müfettişliği tarafından resmî soruşturma başlatıldı.

🔹 Reuters soruşturmanın kapsamını doğrulayamadığını belirtiyor.

🔹 Reuters’a göre CIA ile ODNI arasındaki güven kaybı, ABD istihbarat sisteminin en üst kademelerinde uzun süredir görülmeyen düzeyde kurumsal gerilim yarattı.

🔹 Özellikle İran savaşı gibi kritik konularda ortak analiz üretiminin aksaması, Washington’daki karar alma süreçleri açısından dikkatle izleniyor.

🔹 İran’a ait füze ve insansız hava araçlarının Kuveyt Uluslararası Havalimanı’nı hedef aldığı bildirildi.

🔹 Kuveyt Sivil Havacılık Kurumu, saldırının Terminal 1 binasında ciddi hasara yol açtığını açıkladı.

🔹 Yetkililer tüm uçuşların geçici olarak durdurulduğunu ve alternatif havalimanlarına yönlendirildiğini duyurdu.

🔹 Kuveyt Dışişleri Bakanlığı saldırıda bir kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı.

🔹 Kuveyt Sağlık Bakanlığı ise en az 63 kişinin yaralandığını bildirdi.

🔹 Diplomatik temsilciliklerin ve çeşitli kritik altyapı tesislerinin de zarar gördüğü belirtildi.

🔹 Daha sonra Kuveyt Havayolları, havalimanındaki Terminal 4’ten operasyonların yeniden başladığını duyurdu.

🔹 Yetkililer hasarın ağırlıklı olarak uluslararası havayollarının kullandığı Terminal 1’de meydana geldiğini açıkladı.

🔹 ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran’ın Bahreyn, Kuveyt ve diğer bölgesel hedeflere yönelik saldırılarının büyük bölümünün engellendiğini veya başarısız olduğunu açıkladı.

🔹 CENTCOM’a göre Bahreyn’e yönelen üç füze havada imha edildi.

🔹 Kuveyt’e atılan iki füzenin ise hedeflerine ulaşmadan düştüğü veya havada parçalandığı belirtildi.

🔹 İran Devrim Muhafızları, Bahreyn’de bulunan ABD Beşinci Filosu karargâhını ve bölgedeki bazı askerî hedefleri füze ve dronlarla vurduğunu iddia etti.

🔹 ABD ise bu saldırıların başarısız olduğunu ve üslerinin vurulmadığını açıkladı.

🔹 İran Dışişleri Bakanlığı, ABD’nin Hürmüz Boğazı’ndaki bir İran petrol tankerine ve Keşm Adası’ndaki bir iletişim tesisine saldırdığını öne sürdü.

🔹 Tahran yönetimi bu eylemlerin ateşkes anlayışını ve uluslararası hukuku ihlal ettiğini savundu.

🔹 İran ayrıca Kuveyt ve Bahreyn’i ABD operasyonlarına destek vermekle suçladı.

🔹 Birleşik Arap Emirlikleri Devlet Başkanı’nın diplomatik danışmanı Anwar Gargash, Kuveyt ve Bahreyn’e yönelik saldırıların ortak Körfez cevabı gerektirdiğini söyledi.

🔹 Gargash, “Saldırı bir ülkeye değil, hepimize yöneliktir” ifadelerini kullandı.

🔹 İran’a yakın Fars Haber Ajansı, Tahran ile Washington arasında savaşın sona erdirilmesine yönelik mesaj alışverişinin birkaç gün önce durduğunu bildirdi.

🔹 Buna karşın ABD Başkanı Donald Trump, görüşmelerin her gün devam ettiğini söyledi.

🔹 Trump ayrıca İran’ın nükleer silah sahibi olmayacağını kabul ettiğini ve İran lideri Mojtaba Khamenei’nin müzakerelerde yer aldığını öne sürdü.

🔹 Trump, bir podcast yayınında İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ile Lübnan konusunda sert bir görüşme yaptığını kabul etti.

🔹 Trump, Netanyahu’nun Lübnan’la sürekli çatışmasından rahatsız olduğunu ancak ilişkilerinin iyi olduğunu söyledi.

🔹 Artan gerilim nedeniyle Brent petrolünün varil fiyatı yüzde 1 yükselerek yaklaşık 95 dolara çıktı.

🔹 Altın fiyatları ise ons başına yaklaşık 4.485 dolar seviyesinde yatay seyretti.

🔹 Piyasalar, İran ile ABD arasındaki ateşkesin kalıcı olup olmayacağını yakından izliyor.

🔹 Reuters’a göre ABD ordusu, İran’a doğru ilerleyen Botswana bayraklı M/T Lexie adlı tankerin makine dairesini Hellfire füzesiyle vurdu.

🔹 CENTCOM, bunun İran’a yönelik abluka kapsamında etkisiz hale getirilen altıncı gemi olduğunu açıkladı.

🔹 Çin şehirlerinde milyonlarca kurye, yiyecekten ilaca kadar her türlü ürünü teslim ederek günlük hayatın vazgeçilmez parçası haline geldi.

🔹 Ancak Economist’e göre bu çalışanlar aynı zamanda Çin’in en belirgin ekonomik alt sınıflarından birini oluşturuyor.

🔹 Kurye sürücüleri genellikle şehirlerin uzak kenar mahallelerinde, düşük maliyetli ve kalabalık konutlarda yaşıyor.

🔹 Taobao Flash için çalışan bir kurye, geçmişte teslimat başına 7 yuan kazanırken bugün bunun yaklaşık 4 yuana düştüğünü söyledi.

🔹 Çin ekonomisindeki yavaşlama nedeniyle milyonlarca kişi geçici işlere yöneliyor ve bu durum ücretleri baskılıyor.

🔹 Birçok sürücü, yemek ve kira giderlerinden sonra ellerinde çok az para kaldığını belirtiyor.

🔹 Kurye sürücüleri çoğu zaman günde 14 saate kadar çalışıyor.

🔹 Teslimatların gecikmesi gelir kaybına yol açtığı için sürücüler sürekli zaman baskısı altında bulunuyor.

🔹 Bu nedenle trafik kazaları ve iş kazaları yaygın görülüyor.

🔹 Shansong adlı teslimat şirketinde çalışan bir sürücü, karşılaştığı riskleri kabullenmek zorunda olduğunu söyledi.

🔹 Sürücü, “En korkutucu şey kaza yapmak değil, yemek yiyememek” ifadelerini kullandı.

🔹 Her sabah güvenliği değil, yeterli para kazanıp kazanamayacağını düşündüğünü belirtti.

🔹 Çin’de kurye sayısının yaklaşık 20 milyona ulaştığı tahmin ediliyor.

🔹 Covid-19 kapanmaları sırasında bu çalışanlar milyonlarca insan için temel hizmet sağlayıcısı olmuştu.

🔹 Devlet medyası ve yetkililer uzun süredir onların yaşadığı sorunlara dikkat çekiyor.

🔹 Çin lideri Xi Jinping birkaç ay önce Çin Yeni Yılı öncesinde kurye sürücüleriyle bir araya geldi.

🔹 Xi, şehirlerin bu çalışanlar olmadan işleyemeyeceğini söyledi.

🔹 Devlet medyası da sıklıkla sürücülerin zorluklarına ilişkin haberler yayımlıyor.

🔹 Economist’e göre sorun yalnızca düşük ücretler değil.

🔹 Teslimat platformlarının kullandığı algoritmalar sürücüleri daha hızlı çalışmaya zorluyor.

🔹 Müşteri şikâyetlerinde platformlar çoğu zaman tüketicilerin tarafını tutuyor.

🔹 Ayrıca sürücüler genellikle taşeron şirketler üzerinden çalıştırıldığı için sağlık sigortası ve emeklilik haklarından mahrum kalabiliyor.

🔹 Yapılan araştırmalara göre sürücülerin yaklaşık üçte biri iş sırasında yaralandığını bildiriyor.

🔹 Buna karşın yalnızca beşte biri iş kazalarına karşı sigorta kapsamına sahip.

🔹 Bu durum sektördeki kırılganlığı artırıyor.

🔹 Çin hükümeti 2021 yılında kurye çalışanlarını korumaya yönelik düzenlemeler çıkardı.

🔹 Kurallar asgari ücret güvencesi ve daha insani algoritmalar gibi hükümler içeriyordu.

🔹 Ancak Economist’e göre bu düzenlemelerin uygulanması ve ihlallerin cezalandırılması yetersiz kaldı.

🔹 Kurye sektörüne girişin kolay olması, iş bulamayan milyonlarca kişi için bu alanı son sığınak haline getiriyor.

🔹 Bu da ücretler üzerinde sürekli aşağı yönlü baskı oluşturuyor.

🔹 Çalışanların çoğu Çin’in daha yoksul bölgelerinden geliyor ve çalıştıkları şehirlerde tam yerleşim haklarına sahip değil.

🔹 Kurye sürücülerinin gerçek anlamda toplu pazarlık yapabilme imkânı bulunmuyor.

🔹 Çin’deki sendikalar doğrudan Komünist Parti yapısına bağlı faaliyet gösteriyor.

🔹 Economist’e göre sürücüler arasında örgütlenmenin sonuç vermeyeceğine dair yaygın bir inanç bulunuyor.

🔹 Economist, kurye sürücülerinin yaşadığı sorunların yalnızca teknoloji şirketlerinden kaynaklanmadığını savunuyor.

🔹 Dergiye göre düşük ücretler, zayıf sosyal haklar, göçmen işçi sistemi ve ekonomik yavaşlama birlikte bu çalışanları kırılgan hale getiriyor.

🔹 Çin’in teknoloji ve e-ticaret devleri büyümeye devam ederken, milyonlarca kurye için hayat giderek daha zorlaşıyor.

🔹 Economist’e göre Ukrayna’ya sağlanan yardımın neredeyse tamamı artık Avrupa ülkelerinden geliyor.

🔹 Avrupa Birliği ülkeleriyle birlikte İngiltere gibi Avrupa devletleri, Ukrayna’nın ana mali ve askerî destekçisi haline geldi.

🔹 Ukrayna’ya yönelik yeni 90 milyar euroluk kredi paketinden ilk ödemelerin bu ay başlaması bekleniyor.

🔹 Avrupa liderleri, sonuç vermeyen Amerikan girişimlerinin ardından diplomatik süreci üstlenmek istiyor.

🔹 Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Avrupa’nın hem çözümün hem de müzakerelerin parçası olması gerektiğini söyledi.

🔹 Economist’e göre birkaç yıl önce iddialı görünen bu söylem artık daha gerçekçi bir zemine oturmuş durumda.

🔹 Avrupalı yetkililer Ukrayna’yı ayakta tutmak konusunda başarılı olduklarını kabul ediyor.

🔹 Ancak Ukrayna’nın sadece hayatta kalmasının ötesinde nasıl bir sonuca ulaşılacağı konusunda ortak bir strateji bulunmadığı belirtiliyor.

🔹 Son haftalarda Avrupa’da Vladimir Putin ile görüşebilecek olası arabulucuların isimleri tartışılsa da somut bir plan ortaya çıkmadı.

🔹 Avrupa hükümetleri Putin’in baskı altında olduğunu düşünüyor.

🔹 Buna rağmen Kremlin’in temel taleplerinden geri adım atmaya hazır olduğuna dair bir işaret görülmüyor.

🔹 Bu nedenle anlamlı bir barış müzakeresinin yakın zamanda başlaması zor görünüyor.

🔹 Bazı Avrupa hükümetleri Rusya’nın kırmızı çizgilerini anlamak için arabuluculuk girişimlerini destekliyor.

🔹 Bu süreçte Türkiye gibi AB üyesi olmayan ülkelerin rol oynayabileceği değerlendiriliyor.

🔹 Ancak Avrupa’nın Ukrayna tarafında doğrudan yer aldığı kapsamlı bir müzakere sürecinin henüz uzak olduğu belirtiliyor.

🔹 Economist’e göre Putin uzlaşmaya yanaşırsa olası bir ateşkesin Ukrayna’nın Donbas’taki bazı toprak kayıplarını kabul etmesini gerektirmesi muhtemel.

🔹 Avrupa’nın bunu telafi etmek için kullanabileceği en güçlü araç ise Ukrayna’nın AB üyelik sürecini hızlandırmak olabilir.

🔹 Daha önce Ukrayna’nın 2027 gibi erken bir tarihte AB’ye katılabileceği yönünde iddialar ortaya atılmıştı.

🔹 Ancak Economist, bunun gerçekçi olmadığını belirtiyor.

🔹 Yetkililer Ukrayna’nın üyelik için gerekli reformları tamamlamasının yaklaşık on yıl sürebileceğini düşünüyor.

🔹 Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Ukrayna’ya tam üyelik yerine “ortak üyelik” benzeri bir statü verilmesini önerdi.

🔹 Bu modelde Ukrayna bazı AB kurumlarına erişim sağlayabilecek ancak tam oy hakkı ve tam ekonomik avantajlara sahip olmayacak.

🔹 Ukrayna yönetimi öneriyi adaletsiz buldu ve reddetti.

🔹 Kamuoyu araştırmalarına göre Ukraynalıların büyük çoğunluğu hâlâ AB üyeliğini destekliyor.

🔹 Ancak destek özellikle gençler arasında daha hızlı geriliyor.

🔹 Economist’e göre Ukrayna’da “Avrupa bizi kurtaracak” anlayışının yerini giderek daha fazla “biz Avrupa’yı koruyoruz” düşüncesi alıyor.

🔹 Avrupa Birliği, Ukrayna’ya sağlanan mali yardımları hukuk devleti ve reform şartlarına bağladı.

🔹 İlk aşamada 2027’ye kadar çeşitli reformların gerçekleştirilmesi gerekiyor.

🔹 Avrupalı yetkililer reformların beklenenden yavaş ilerlemesinden rahatsızlık duyuyor.

🔹 Avrupa para ve silah desteği sağlasa da Ukrayna’nın ihtiyaç duyduğu bazı kritik sistemleri üretmekte zorlanıyor.

🔹 Özellikle şehirleri balistik füzelere karşı koruyacak sistemlerde eksiklik bulunuyor.

🔹 Bu nedenle Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelensky geçtiğimiz günlerde Donald Trump’tan Patriot önleme füzeleri talep etti.

🔹 Economist’e göre Avrupa’nın kendi siyasi takvimi de risk oluşturuyor.

🔹 Önümüzdeki yıl Fransa başta olmak üzere birçok Avrupa ülkesinde seçimler yapılacak.

🔹 Analistler, bazı popülist partilerin iktidara gelmesi halinde Ukrayna’ya verilen desteğin zayıflayabileceğinden endişe ediyor.

🔹 Economist, Ukrayna savaşının artık büyük ölçüde Avrupa’nın sorumluluğuna geçtiğini savunuyor.

🔹 Ancak mevcut stratejinin önemli bölümü hâlâ umutlara dayanıyor: Ukrayna’nın direncinin sürmesi, Trump’ın yeniden Rusya’ya karşı sertleşmesi veya Putin’in müzakereye zorlanması gibi.

🔹 Dergiye göre asıl soru artık savaşın Avrupa’nın savaşı olup olmadığı değil, Avrupa’nın aynı zamanda barışı da sağlayıp sağlayamayacağı.

🔹 Bilgisayar ve bilgi bilimleri, ABD’de en hızlı büyüyen üniversite alanlarından biri haline geldi.

🔹 Son on yılda bu alandaki mezun sayısı, ortalama akademik bölümlere göre yaklaşık 6,5 kat daha hızlı arttı.

🔹 Bölüm bugün ABD’de en popüler dördüncü eğitim alanı konumunda.

🔹 En büyük büyüme, seçiciliği düşük ve büyük ölçüde çevrim içi eğitim veren kurumlarda yaşanıyor.

🔹 Idaho’daki Brigham Young University-Idaho, 2024 yılında 2.000’den fazla bilgisayar ve bilgi bilimi diploması verdi.

🔹 Bu rakam üniversiteyi birçok prestijli kurumun önüne taşıdı.

🔹 Oysa aynı üniversite 2022 yılında yalnızca 639 mezun vermişti.

🔹 Birçok üniversite artık dönem başına sabit ücret alan ve öğrencilerin dersleri çok daha hızlı tamamlamasına izin veren sistemler kullanıyor.

🔹 Bazı yüksek lisans programları altı ay gibi kısa sürelerde tamamlanabiliyor.

🔹 Yapay zekâ araçlarının yaygınlaşması da bu süreci hızlandırıyor.

🔹 Berkeley Üniversitesi araştırmasına göre bilgisayar bilimi öğrencilerinin yüzde 62’si üretken yapay zekâyı düzenli olarak kullanıyor.

🔹 Tüm öğrencilerde bu oran yüzde 37 seviyesinde.

🔹 Yapay zekâ kullanan bilgisayar bilimi öğrencilerinin yaklaşık onda biri bu teknolojiyi kopya çekmek amacıyla kullandığını kabul etti.

🔹 Bilgisayar ve bilgi bilimi mezunlarının 2024 yılındaki medyan başlangıç maaşı 89 bin dolar oldu.

🔹 Yüksek lisans mezunlarında başlangıç maaşı 106 bin doların üzerine çıktı.

🔹 Bu ücretler hâlâ birçok bölümün oldukça üzerinde bulunuyor.

🔹 Economist’e göre yapay zekâ aynı anda hem mezun arzını artırıyor hem de giriş seviyesindeki yazılım geliştirici pozisyonlarına olan talebi azaltıyor olabilir.

🔹 Şirketler artık bazı temel yazılım görevlerini yapay zekâ sistemleriyle gerçekleştirebiliyor.

🔹 Bu durum özellikle kariyerinin başındaki mühendisler için risk oluşturuyor.

🔹 Ortaya ilginç bir çelişki çıkıyor.

🔹 Öğrenciler yapay zekâ kullanarak daha hızlı diploma alabiliyor.

🔹 Ancak mezun olduklarında girmeyi hedefledikleri mesleklerin bir kısmı yine yapay zekâ tarafından tehdit ediliyor.

🔹 Bilgisayar bilimi hâlâ yüksek gelir sağlayan ve cazibesini koruyan bir alan.

🔹 Ancak geçmişte olduğu gibi otomatik olarak garanti iş ve yüksek maaş anlamına gelmeyebilir.

🔹 Yapay zekâ çağında sadece diploma sahibi olmak değil, karmaşık problem çözme, sistem tasarımı ve yapay zekâ araçlarını etkin kullanabilme becerileri giderek daha önemli hale geliyor.

🔹 Ekonomi dünyasında uzun yıllardır etkili olan “etkin piyasa hipotezi”, yatırımcıların tüm bilgileri hızla fiyatlara yansıttığını ve piyasa fiyatlarının geleceğe ilişkin en iyi tahminleri sunduğunu savunur.

🔹 Ancak Economist’e göre günümüz piyasaları bu teoriden giderek uzaklaşıyor.

🔹 Meme hisseleri, sosyal medya kaynaklı spekülasyonlar ve aşırı değerlemeler, fiyatların temel ekonomik gerçeklerden kopabildiğini gösteriyor.

🔹 2020’de bireysel yatırımcıların gözdesi haline gelen GameStop hisseleri hâlâ o döneme göre 20 kattan fazla değerli.

🔹 Şirketin faaliyet performansı buna paralel bir gelişme göstermedi.

🔹 Buna rağmen hisselerin performansı, yapay zekâ devriminin en büyük kazananlarından biri olan Nvidia’ya yakın seviyelerde gerçekleşti.

🔹 Nobel ödüllü ekonomist Robert Shiller, onlarca yıl önce piyasa fiyatlarının yalnızca yeni bilgilerle açıklanamayacak kadar oynak olduğunu göstermişti.

🔹 Araştırmalar, hisse senetlerinin zaman zaman ekonomik temellerin haklı çıkaramayacağı ölçüde yükselip düştüğünü ortaya koydu.

🔹 Bu durum yatırımcıların yalnızca rasyonel beklentilerle hareket etmediğine işaret ediyor.

🔹 Son yıllarda bazı akademisyenler “esnek olmayan piyasalar hipotezi” adı verilen farklı bir yaklaşım geliştirdi.

🔹 Teori, hisse fiyatlarının şirket kâr beklentilerinden çok para giriş ve çıkışlarından etkilendiğini savunuyor.

🔹 Harvard Üniversitesi’nden Xavier Gabaix ve Chicago Üniversitesi’nden Ralph Koijen, piyasaya giren her 1 dolarlık yeni paranın toplam piyasa değerini 3 ila 8 dolar arasında artırabildiğini hesaplıyor.

🔹 Teoriye göre birçok yatırımcı yükselen piyasada daha fazla alım yapıyor.

🔹 Emeklilik fonları gibi büyük kurumlar ise belirli hisse-tahvil oranlarını korumak için yükselen piyasalarda da hisse tutmaya devam ediyor.

🔹 Değer yatırımcıları ise ancak fiyatlar ciddi şekilde düştüğünde alım yapıyor.

🔹 Sonuç olarak piyasaya giren yeni para, şirketlerin gerçek değerinden bağımsız şekilde fiyatları yukarı taşıyabiliyor.

🔹 Economist’e göre birçok yatırımcı hisse satın alırken şirketlerin gelecekteki kârlarını ayrıntılı biçimde analiz etmiyor.

🔹 Düzenli maaşından yatırım yapan bireyler veya belirli getiri hedeflerini takip eden kurumsal fonlar da fiyatları etkiliyor.

🔹 Bu nedenle yükselen piyasa her zaman güçlü ekonomik temeller anlamına gelmeyebilir.

🔹 Economist, borsa fiyatlarının geleceğe dair kusursuz bir rehber olduğu düşüncesine şüpheyle yaklaşıyor.

🔹 Hisse fiyatları çoğu zaman şirketlerin gelecekteki performansından ziyade para akışları, yatırımcı davranışları ve piyasa psikolojisi tarafından şekillenebiliyor.

🔹 Bu nedenle yalnızca borsanın yönüne bakarak ekonomik geleceği tahmin etmeye çalışmanın yatırımcılar için tehlikeli olabileceği vurgulanıyor.

🔹 Çin yönetimi, ekonomik geleceğini ileri teknoloji üretimi üzerine kurmaya çalışıyor.

🔹 Bu kapsamda yüzlerce şehir, yüksek teknoloji merkezlerine dönüşmek için teşvikler, sanayi parkları ve yatırım programları oluşturuyor.

🔹 Amaç, eski sanayi şehirlerini “yenilikçi” ve yüksek yaşam kalitesine sahip merkezlere dönüştürmek.

🔹 Gansu eyaletindeki Tianshui kenti, bu dönüşümün sembollerinden biri olarak gösteriliyor.

🔹 Şehir son yıllarda sensörler, makine takımları ve diğer ileri teknoloji ürünleri üretecek yeni tesisler kurdu.

🔹 Hatta gelecekte üretmeyi hedeflediği ürünleri sergilemek için “Tianshui Industry 2050” adlı bir fuar alanı da oluşturdu.

🔹 Buna rağmen kent sakinlerinin yaşam standardında belirgin bir iyileşme görülmedi.

🔹 Kişi başına düşen gelir bakımından Tianshui’nin Pekin’e göre konumu son on yılda daha da geriledi.

🔹 Kent ekonomisi 2025 yılında ulusal büyüme hızının yaklaşık iki puan altında kaldı.

🔹 Yeni nesil fabrikalar yüksek derecede otomasyon kullanıyor.

🔹 Bu nedenle tesisler beklenen ölçüde istihdam yaratamıyor.

🔹 Yerel halk, fabrikalarda bulunan işlerin çoğunun düşük ücretli olduğunu söylüyor.

🔹 Fabrika çalışanlarının aylık yaklaşık 3.000 yuan kazandığı, bunun Şanghay gibi büyük şehirlerde elde edilebilecek ücretlerin yaklaşık yarısı olduğu belirtiliyor.

🔹 İş fırsatlarının sınırlı olması nedeniyle genç nüfus daha zengin bölgelere taşınıyor.

🔹 Son on yılda Tianshui’nin nüfusu yaklaşık 500 bin kişi azalarak 2,9 milyona düştü.

🔹 Yerel gençler kentin en iyi günlerinin geride kaldığını düşünüyor.

🔹 Yüksek maaşlı teknoloji işleri büyük ölçüde Pekin, Şanghay ve Shenzhen gibi kıyı şehirlerinde yoğunlaşıyor.

🔹 Bu şehirler güçlü üniversitelere, nitelikli iş gücüne ve gelişmiş tedarik zincirlerine sahip.

🔹 Bazı teknoloji çalışanlarının yıllık maaşları 1 milyon yuanı aşabiliyor.

🔹 Ancak iç bölgelerdeki şehirlerin çoğunun bu tür yatırımları çekme şansı bulunmuyor.

🔹 Economist’e göre Çin iş gücünün yaklaşık yüzde 60’ı lise eğitimi bile almamış durumda.

🔹 Bu da yaklaşık 500 milyon kişiye karşılık geliyor.

🔹 Bu nüfusun büyük kısmı küçük ve daha yoksul şehirlerde yaşıyor.

🔹 Çin’de devam eden emlak krizi özellikle küçük şehirleri sert vuruyor.

🔹 Tianshui’de konut yatırımları geçen yıl yüzde 40’tan fazla geriledi.

🔹 Şehrin çevresinde tamamlanmamış beton apartman projeleri bulunuyor.

🔹 Perakende satışlar 2025 yılında yüzde 5’in üzerinde düştü.

🔹 Zhejiang Üniversitesi’nden Li Shi’nin araştırmasına göre düşük gelirli kesimlerin gelir artışı son yıllarda ciddi biçimde yavaşladı.

🔹 En düşük gelir grubundaki çalışanların gelirleri 2018-2023 döneminde yılda yalnızca yaklaşık yüzde 2 arttı.

🔹 Aynı dönemde genel ortalama gelir artışı yaklaşık yüzde 5 seviyesinde gerçekleşti.

🔹 Çin yönetimi, yüksek teknoloji yatırımlarının tek başına ekonomik sorunları çözmeyeceğini kabul ediyor.

🔹 Mart ayında açıklanan yeni beş yıllık planda yalnızca fabrikalara değil insanlara da yatırım yapılması gerektiği vurgulandı.

🔹 Özellikle yoksul ailelerin çocuklarının eğitimine daha fazla kaynak aktarılması hedefleniyor.

🔹 Ancak yoksul şehirlerin eğitim yatırımlarını artırması kolay görünmüyor.

🔹 Örneğin Tianshui, öğrenci başına eğitim harcamasında Pekin’in üçte birinden daha az kaynak ayırabiliyor.

🔹 Kentin vergi gelirleri geçen yıl yaklaşık yüzde 10 düştü.

🔹 Economist’e göre Çin’in teknoloji hamlesi bazı büyük şehirleri daha da zenginleştirirken, ülkenin geniş iç kesimlerinin ekonomik olarak geride kalma riskini artırıyor.