🔹 Vladimir Putin, Ukrayna’daki zafer planını değiştirdi.

🔹 Putin, 2024’te Rus birliklerinin tüm temas hattı boyunca ilerleyeceğini ve Ukrayna’nın askerleri tükenene kadar saldırıların süreceğini söyledi.

🔹 Rusya’nın cephedeki ilerleyişi durdu ve kayıpları artıyor.

🔹 Britanya ordusunun tahminine göre Rusya yaklaşık 1,5 milyon asker kaybetti; bu askerlerin 500 bini öldü, 1 milyonu yaralandı.

🔹 Ukrayna’nın kayıpları muhtemelen Rusya’nın kayıplarından üç ila dört kat daha az.

🔹 Rusya’nın cephede Ukrayna’yı yenememesi, şehirleri bombalamaya dayalı yeni bir savaş yaklaşımına yönelmesine neden olabilir.

🔹 ABD ekonomisi eylülde 29 bin istihdam yarattı; bu sayı ağustosta aşağı yönlü revize edilen 133 binlik artışın ve ekonomistlerin 88 binlik beklentisinin altında kaldı.

🔹 İstihdam artışı birçok sektörde yavaşladı. Son aylarda istihdam artışının önemli bir kaynağı olan sağlık sektöründeki işe alımlar keskin biçimde gerilerken finans sektöründeki istihdam daralmayı sürdürdü.

🔹 Temmuz ve ağustos aylarına ilişkin toplam istihdam verisi 60 bin aşağı yönlü revize edildi; temmuz verisi 10 bin istihdam kaybına çekildi.

🔹 İşsizlik oranı ağustostaki yüzde 4,1’den eylülde yüzde 4,2’ye yükseldi.

🔹 İstihdam verileri, enflasyonla mücadele için geçen ay borçlanma maliyetlerini üç yıl aradan sonra ilk kez artıran ABD Merkez Bankası’nın yeni faiz artışlarını sürdürüp sürdüremeyeceğine ilişkin tartışmayı artırdı.

🔹 Hazine tahvil getirileri geriledi ve vadeli işlem piyasasında yatırımcılar yıl sonuna kadar tam bir faiz artışını fiyatlamamaya başladı. Faiz beklentilerine duyarlı iki yıllık Hazine tahvilinin getirisi 8 baz puan düşerek yüzde 4,71’e indi.

🔹 Fed Başkanı Kevin Warsh, önceki faiz artışı sırasında istihdam tarafındaki görünümün iyi durumda olduğunu söyledi ve enflasyonun uzun süredir yüksek kalması karşısında 25 baz puanlık artışa alan bulunduğunu açıkladı.

🔹 Fed Başkan Yardımcısı Philip Jefferson ve New York Fed Başkanı John Williams, politika yapıcıların yeni adım atmadan önce verileri değerlendirmek için muhtemelen daha fazla zamana ihtiyaç duyacağını söyledi.

🔹 Japonya, Rusya’nın enerji ihracatındaki Batı kısıtlamalarını aşma çabalarını hedef alarak Rusya’nın “gölge filosundaki” 35 gemiye onarım, sigorta ve finansman gibi hizmetlerin sağlanmasını prensipte yasakladı.

🔹 Yeni yaptırımlar, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in 13 Ağustos’ta Japonya’nın Kuzey Toprakları olarak adlandırdığı ve Rusya’nın kontrolündeki güney Kuril Adaları’ndan birini ziyaret etmesinden sonra Japonya’nın Rusya’ya yönelik uyguladığı ilk yeni yaptırımlar oldu.

🔹 Başbakan Sanae Takaichi ile Dışişleri Bakanı Toshimitsu Motegi, Putin’in ziyaretini protesto etti; ancak Tokyo o dönemde kendi yeni cezai önlemlerini uygulamadı ve Avrupa ülkelerinin yaptırımlarıyla eş zamanlı hareket etti.

🔹 Japonya, Rusya’nın askeri sektörüyle bağlantılı 33 kuruluş ve dokuz kişiyi varlık dondurma listesine ekledi. Listede, kripto para kullanarak Rusya’nın mali yaptırımları aşmasına yardımcı olan kuruluşlar da bulunuyor.

🔹 Japonya, Rusya’nın yaptırımları aşmasına yardım ettiği belirlenen Birleşik Arap Emirlikleri ve Türkiye’deki toplam dört kuruluşa yönelik ihracat yasağı getirdi; kimyasallar, çelik ürünleri ve Rusya’nın sanayi kapasitesini güçlendirebilecek diğer mallara yönelik ihracat kısıtlamalarını da genişletti.

🔹 Avrupa Komisyonu şubatta, Rus ham petrolü taşıyan tankerler için gemi sigortası ve yakıt ikmali dahil tüm denizcilik hizmetlerinin yasaklanmasını önermişti. Birleşik Krallık da gölge filoyla bağlantılı kişi ve kuruluşlara yönelik ek yaptırımlar açıkladı.

🔹 Takaichi, eylülde New York’ta Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile görüşürken Japonya’nın uluslararası toplumla koordinasyon içinde Rusya’ya yaptırım uygulamayı sürdüreceğini söyledi.

🔹 Japonya, Rusya’nın enerji arzına bağımlı durumda ve Rusya’nın Uzak Doğu bölgesindeki Sahalin-2 petrol ve doğal gaz projesinde pay sahibi. Japonya’nın 2025’te ithal ettiği sıvılaştırılmış doğal gazın yaklaşık yüzde 10’u Rusya’dan geldi.

🔹 Daha sert yaptırımların Rusya’yı sıvılaştırılmış doğal gaz ihracatını kısarak misilleme yapmaya yöneltebileceği endişesi bulunuyor. Japonya, Ukrayna’nın işgalinden bu yana Rusya’ya 20’den fazla kez yaptırım uyguladı; son paket Takaichi hükümeti dönemindeki ilk paket oldu.

🔹 G20 ticaret bakanlarından birkaçı, aşırı sanayi kapasitesinin ve piyasa dışı politikaların sınırlandırılması yönündeki ABD çağrılarını reddetti.

🔹 ABD, G20 dönem başkanı olarak Milwaukee’deki ticaret toplantısından bir gün sonra açıklama yayımladı. Toplantıda yalnızca Meksika ve Arjantin, zorla çalıştırmayla üretilen malların tedarik zincirlerinden çıkarılması için daha fazla işbirliği çağrısı yapan ABD öncülüğündeki bildiriyi imzaladı.

🔹 Trump yönetimi, zorla çalıştırma yasaklarını yeterince uygulamadıkları gerekçesiyle 59 ülkeden ve Avrupa Birliği’nden gelen mallara yüzde 10 veya yüzde 12,5 oranında gümrük vergisi uyguladı.

🔹 ABD Ticaret Temsilciliği, aşırı sanayi kapasitesi işaretleri gösteren 16 ticaret ortağı hakkında ikinci bir 301. Madde soruşturması yürütüyor. Soruşturmanın önümüzdeki aylarda yeni gümrük vergilerine yol açması bekleniyor.

🔹 ABD açıklaması, aşırı kapasite bildirisinin hangi ülkeler tarafından reddedildiğini belirtmedi. Çin, bir ay önce Kuzey Carolina’daki maliye liderleri toplantısında zorla çalıştırmayı ve aşırı ihracata yol açan piyasa dışı ekonomi politikalarını eleştiren benzer bir G20 bildirisinin yayımlanmasına karşı çıkmıştı.

🔹 Çin’in aşırı sanayi kapasitesi ve sanayi sübvansiyonları, bu yıl ABD öncülüğündeki G20 bakanlar toplantılarının ana gündemleri arasında yer aldı. Pekin, sanayi politikalarının aşırı kapasite oluşturduğu yönündeki suçlamaları reddederek Batılı ülkeleri bu konuyu korumacı önlemleri gerekçelendirmek için kullanmakla suçladı.

🔹 G20 ticaret bakanları, gıda ticaretinin silah olarak kullanılmasını kınama konusunda uzlaştı. Bakanlar, gıda ve tarımsal girdilerin ekonomik veya siyasi baskı aracı olarak kullanılmaması gerektiğini açıkladı.

🔹 G7 ülkeleri, ABD Başkanı Donald Trump’ın baskısının ardından yaklaşık 100 milyon varil dizel rezervini piyasaya sürme konusunda anlaştı. Karar, ABD’de rekor seviyeye çıkan dizel fiyatlarını düşürmeyi amaçlıyor; dizel tarımsal üretimde yaygın olarak kullanılıyor.

🔹 ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, Dünya Ticaret Örgütü’nün temelini oluşturan en çok kayrılan ülke sisteminin reformu konusunda ortak bildiri talep etmediğini söyledi. Bazı G20 üyeleri, bu ilkeye yönelik istisnaların genişletilmesi ve mevcut istisnaların daha fazla kullanılmasını sağlayacak yeni hukuki yorumlar yapılması dahil olmak üzere değişiklikleri değerlendirmeye hazır olduklarını açıkladı.

🔹 Yüksek Mahkeme yargıcı, kadının eski partnerini büyük olasılıkla hiç var olmayan iki çocuğu dünyaya getirdiğine inandırmasını “olağanüstü” ve “ayrıntılı bir aldatma kampanyası” olarak nitelendirdi.

🔹 Duruşmada John olarak anılan erkek, kadının iki çocuğu toplam 500 sterline sattığının söylenmesinin ardından Aile Mahkemesi’ne başvurdu.

🔹 Erkek, iki yıl boyunca çocuklara ait mesaj ve fotoğraflar aldı ve kadına yaklaşık 30.000 sterlin ödedi.

🔹 Kadın, 2022’nin sonlarında hamile olduğunu söyledi, ultrason görüntüsü gönderdi ve zamanla hamile görünümüne büründü. Erkek bu nedenle çocukların babası olduğuna inandı.

🔹 Kadın, Mayıs 2023’te ilk bebeğin doğum tarihi yaklaşırken erkeğin kendisine saldırdığını bildirerek polisi aradı. Erkek gözaltına alındı ve birkaç ay tutuklu kaldı.

🔹 Kadın daha sonra erkeğin üvey babasına bebeğin doğduğunu söyledi ve bebek fotoğrafları gönderdi. Ayrıca erkeğin annesine, arka planda bebek ağlama sesi bulunan sesli mesajlar yolladı.

🔹 Kadın, daha sonra yeniden hamile olduğunu ve bebeğin Ağustos 2024’te doğacağını söyledi. Çift doğum tarihinden önce ayrıldı; kadın ardından erkeğin annesine bebeğin doğduğunu bildirdi.

🔹 Kadın mahkemede hamilelikler hakkında bir dizi ayrıntılı yalan söylediğini kabul etti ve gerçekte hiç çocuk olmadığını açıkladı.

🔹 Yargıç Mrs Justice Judd, çocukların gerçekten var olmadığı yönündeki etkenlerin aksini gösteren etkenlerden çok daha güçlü olduğu sonucuna vardı.

🔹 Yargıç, erkeğin annesi ve en yakın arkadaşını da etkileyen “sürekli ve ayrıntılı bir aldatma kampanyasının” mağduru olduğunu söyledi.

🔹 Yargıç, davranışın erkeği ve annesini sırasıyla çocukları ve torunları olduğuna inandırdığı için zalimce olduğunu belirtti.

🔹 Yargıç, kadının motivasyonunu kesin olarak belirleyemedi; finansal dolandırıcılığın mümkün olduğunu ve kadının yaşadığı karmaşık ruh sağlığı sorunlarının rol oynamış olabileceğini söyledi.

🔹 Euro bölgesinde tüketici fiyatları eylülde yıllık bazda yüzde 3,8 arttı. Enflasyon ağustosta yüzde 3,2 seviyesindeydi ve eylül verisi, yüzde 3,7 olan medyan beklentiyi aştı.

🔹 Eylül enflasyonu, Eylül 2023’ten bu yana Euro Bölgesi’ndeki en yüksek seviyeye ulaştı.

🔹 Enerji gibi oynak kalemler hariç tutulan çekirdek enflasyon yüzde 2,5’e yükseldi. Hizmet enflasyonu yüzde 3,2 oldu.

🔹 Euro Bölgesi’nin en büyük dört ekonomisinin tamamında fiyat artışları beklentilerin üzerine çıktı; İspanya’da enflasyon yüzde 5’e ulaştı.

🔹 İran savaşının sona ermemesi petrol ve doğal gaz piyasalarında fiyatları yeniden yükseltti. Enerji şoku, ücret talepleri ve şirketlerin daha yüksek satış fiyatları yoluyla ekonominin geneline yayılma riski taşıyor.

🔹 Avrupa Merkez Bankası borçlanma maliyetlerini iki kez artırdı. Yetkililerin faiz oranlarını en az iki kez daha yükseltmesi bekleniyor, ancak ekim ayında faiz artışı beklentisi zayıflıyor.

🔹 Avrupa Merkez Bankası Başkanı Christine Lagarde, yüksek tahvil getirilerinin ekonomik büyümeyi sınırlayacağını ve enerji şokunun daha geniş fiyatlara yansımasını azaltacağını söyledi.

🔹 Avrupa Merkez Bankası Yönetim Kurulu üyesi Isabel Schnabel, enflasyon görünümünün önümüzdeki aylarda daha net hale geleceğini söyledi.

🔹 Almanya gibi ülkeler akaryakıt fiyatlarındaki artışı hafifletmek için yakıt vergilerini düşürdü. Avrupa Merkez Bankası, hedeflenmemiş bu tür önlemlerin genel enflasyon sorununu ağırlaştırabileceği konusunda uyarıyor.

🔹 Avrupa Komisyonu’nun aylık anketinde şirketlerin satış fiyatı beklentileri tüm sektörlerde uzun vadeli ortalamaların üzerinde kaldı. Tüketicilerin önümüzdeki 12 aya ilişkin enflasyon beklentileri de belirgin biçimde yükseldi.

🔹 Yeni ebeveynler, çocukları için finansal sermayeye mi, beşerî sermayeye mi yoksa başka bir seçeneğe mi öncelik vereceklerine karar vermek zorunda.

🔹 Bugün yatırılan 1.000 dolar, yıllık reel yüzde 5,2 getiriyle çocuk 80 yaşına geldiğinde 58.000 dolara ulaşabilir.

🔹 Çocuğun sağlığına, eğitimine ve becerilerine yapılan harcamalar, finansal yatırımlardan daha yüksek getiri sağlayabilir.

🔹 ABD’de çocuklar, federal hükümetin 1.000 dolarlık katkısıyla başlayan Trump hesaplarından yararlanabiliyor; bu hesaplarda para çocuk 18 yaşına gelene kadar yatırım fonlarına veya endeks fonlarına aktarılabiliyor ve vergiler erteleniyor.

🔹 ABD’deki 529 hesapları vergi avantajı sunuyor ancak yalnızca belirli eğitim amaçları için kullanılabiliyor. Birleşik Krallık’taki Junior Individual Savings Account’a yıllık 9.000 sterline kadar yatırım yapılabiliyor.

🔹 Uzun yatırım vadeleri, piyasa dalgalanmalarının etkisini azaltarak daha yüksek risk alınmasına imkân sağlayabilir.

🔹 Norveç’te 2000-2004 yılları arasında en az 300.000 Norveç kronu miras alan kişiler, sonraki altı yılda çalışma saatlerini yüzde 7-10 azalttı.

🔹 Ekonomistler Gary Becker ve Nigel Tomes, ebeveynlerin çocukların eğitimine ve becerilerine erken yaşta yatırım yapmasının daha avantajlı olduğunu savundu. Okuma öğretimi, düşük maliyetle gelecekteki kazanç fırsatlarını artırabilir.

🔹 Beşerî sermaye yatırımları temel becerilerin ötesine geçtiğinde belirsizlik artıyor; özel ders veya yabancı dil eğitimi gibi yatırımlar geri döndürülemiyor ve çocuklar bu yatırımlara farklı tepkiler verebiliyor.

🔹 Yapay zekâ nedeniyle bugün değerli olan bazı beceriler gelecekte önemini yitirebilir.

🔹 Çocukları için üniversite masraflarını karşılamayı bekleyen ebeveynlerin 529 hesaplarından veya benzer araçlardan mümkün olduğunca erken yararlanması öneriliyor.

🔹 Çocukların ileride miras alması beklenen paranın, ebeveynlerin yatırım hesapları yerine vergi avantajı sağlayan hesaplarda tutulması öneriliyor.

🔹 Finansal yatırımlar ve çocukların geleceğine yapılan yatırımlar başarısız olabilir; keman dersleri beklenen sonucu vermeyebilir veya mütevazı bir vakıf fonu tembelliği teşvik edebilir.

🔹 ABD Enerji Bakanlığı, Nevada Ulusal Güvenlik Sahası’nda nükleer olmayan, yer altı kimyasal yüksek patlayıcı deneyi gerçekleştirdi.

🔹 Deney, düşük güçlü nükleer patlamaları tespit etme kapasitesini artırmayı amaçladı.

🔹 ABD Ulusal Nükleer Güvenlik İdaresi, deneyin bilimsel modelleri doğrulamak ve nükleer patlama tespitinde kullanılan algoritmaları geliştirmek için veri topladığını açıkladı.

🔹 Deneyde nükleer patlama kullanılmadı.

🔹 Washington, Çin’in 2020’de Lop Nur nükleer test sahasında gizli bir nükleer test gerçekleştirdiğinden şüpheleniyor.

🔹 Çin, nükleer test suçlamasını reddediyor.

🔹 Uluslararası nükleer test izleme kuruluşu, mevcut sismik verilerin olayların nedenini kesin biçimde ortaya koyamadığını belirtti.

🔹 Nevada’daki deney, düşük güçlü nükleer testlere ilişkin şüphelerin doğrulanmasındaki teknik sınırlılıkları ortaya koydu.

🔹 Oklahoma Ulusal Muhafızları üyesi 22 yaşındaki Uzman Jakob Noonan, pazartesi günü yetkisiz ateşli silah taşıma suçlamasıyla tutuklandı.

🔹 Noonan ve başka bir Ulusal Muhafız üyesi, süresi dolmuş araç etiketi nedeniyle ABD Park Polisi tarafından durdurulan Honda SUV’de bulunuyordu.

🔹 Polis memuru aracın arka bölümünde boş bir tabanca kılıfı gördü; Noonan araçta silah bulunduğunu doğruladı. Olay sırasında görevde değildi, üniforma giymiyordu ve kendi aracını kullanıyordu.

🔹 Noonan, silahın Oklahoma’da kendisine kayıtlı olduğunu ve eyalette açık taşımanın yasal olduğunu söyledi. Columbia Bölgesi’nde geçerli gizli taşıma ruhsatı bulunmadığı tespit edildi.

🔹 Noonan, ruhsatsız tabanca taşıma suçlamasıyla karşı karşıya. İlk duruşmasına 29 Eylül’de Columbia Bölgesi Yüksek Mahkemesi’nde çıktı.

🔹 Tutuklama, Washington’daki görev gücü üyesinin iki ay içinde ikinci kez tutuklanması oldu.

🔹 Georgia Ulusal Muhafızları üyesi Zion Mitchell, ağustos ayında bir başka Muhafız üyesine silah doğrulttuğu suçlamasıyla tutuklandı ve daha sonra hakkında dava açıldı.

🔹 Washington’daki Ulusal Muhafız konuşlandırması, Trump’ın kontrol dışı suç gerekçesiyle acil durum emri çıkardığı Ağustos 2025’te başladı. Yerel yetkililer ve bölge sakinleri konuşlandırmaya tepki gösterdi.

🔹 ABD’nin 250. yıl dönümü kutlamaları sırasında başkentte 5 binden fazla asker görev yaptı; sayı daha sonra yaklaşık 3 bine indirildi.

🔹 Ulusal Muhafız üyeleri gözaltı operasyonlarında kolluk kuvvetlerine destek verdi; ayrıca çevre düzenleme ve kar temizleme çalışmalarına katıldı.

🔹 Washington’daki konuşlandırmanın süresi Ocak 2029’a kadar uzatıldı.

🔹 2024’te Donald Trump’a oy veren kararsız seçmenler başkandan uzaklaştı.

🔹 Ohio’nun Toledo kentinde yaşayan 25 yaşındaki inşaat müteahhidi Jake Linneburg, 2024’te Trump’ın “Önce Amerika” mesajını beğendiği için oy verdiğini söyledi. İran savaşı fikrini değiştirdi; Trump’ı yurt dışında milyarlarca dolar harcamakla suçladı.

🔹 3 Kasım’daki ara seçimler Kongre’nin kontrolünü ve Trump’ın başkanlığının seyrini belirleyecek. 2026 başından bu yana yapılan YouGov anketlerindeki 58 bin yanıt kullanılarak 22 milyon seçmen profili oluşturuldu.

🔹 Trump, 2024 başkanlık seçimini Kamala Harris karşısında 1,5 puan farkla kazandı. Zafer, Demokrat yönetimden memnun olmayan ve önceki seçimlere kıyasla daha fazla Cumhuriyetçi adaya yönelen genç ve azınlık seçmenlerin desteğine dayandı.

🔹 Enflasyon ve fiyatlar 2024’te seçmenlerin en önemli gündemiydi. Trump, başkanlığı döneminde enflasyonun tamamen ortadan kalkacağını vaat etti.

🔹 Anketler, genç ve azınlık seçmenlerin bir bölümünün yeniden sola yöneldiğini gösteriyor. Gıda ve enerji fiyatlarındaki artış ile tarifeler bu gruplarda tepki oluşturdu.

🔹 Amerikalıların yüzde 72’si tarifelerin fiyatları artırdığını düşünüyor, yüzde 64’ü Trump’ın bu konudaki yönetimini onaylamıyor. Genç ve azınlık seçmenlerde bu oranlar sırasıyla yüzde 74 ve yüzde 71’e çıkıyor.

🔹 Trump’ın onay oranı siyah, Hispanik ve genç beyaz seçmenler arasında diğer gruplara kıyasla daha hızlı geriledi. Trump’a 2024’te oy veren siyah seçmenlerin yüzde 10’u, Hispanik seçmenlerin yüzde 7’si ve 30 yaş altı beyaz seçmenlerin yüzde 5’i kasım ayında Demokratları destekleyebilir.

🔹 İran savaşı fiyatlara ilişkin kaygıları artırdı. Ağustos anketinde seçmenlerin yüzde 57’si savaşı hata olarak görürken, yüzde 25’i doğru karar olarak değerlendirdi.

🔹 Savaştan üç aydan kısa süre sonra Trump’ın onay oranı, 2009’da başlayan Economist/YouGov anketlerindeki herhangi bir başkan için en düşük seviyeye indi. Gerileme özellikle beyaz ve orta yaşlı seçmenlerde yoğunlaştı.

🔹 Trump’tan memnun olmayan seçmenlerin yaklaşık üçte biri yine Cumhuriyetçilere oy verebilir, yüzde 28’i sandığa gitmeyebilir ve yüzde 17’si kararsız kalabilir.

🔹 Demokratlar Kongre oylarında yaklaşık 8 puan önde bulunuyor; ancak Trump’ın kayıtlı seçmenler arasındaki net onay oranı 19 puan ekside olmasına rağmen Senato’yu geri almaları zor görünüyor.

🔹 Demokratların Senato’da çoğunluğu elde etmek için en az dört sandalye kazanması gerekiyor. Alaska, Iowa ve Ohio gibi Cumhuriyetçilerin güçlü olduğu eyaletlerde Trump’tan uzaklaşan seçmenlerin desteğini almaları gerekecek.