Hiroşima ve Nagazaki felaketleri yapay zekâ yönetimi için ders sunuyor
Nikkei Asia
🔹 Yapay zekâyı insan refahı için kullanırken sınırlandırmak, 21. yüzyılın en büyük zorluklarından biri olarak öne çıkıyor.
🔹 ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, 24 Eylül’deki zirvede yapay zekânın kontrolü konusunu görüşmeyi sürdürme kararı aldı.
🔹 ABD, teknolojik yarışta liderliğini korurken düzenlemelerin yapay zekâ gelişimini yavaşlatmasından çekiniyor; Çin ise kendi çıkarlarına uygun kurallar oluşturma konusunda liderlik etmeye çalışıyor.
🔹 Batı ülkelerinde yapay zekâ gelişiminin yavaşlatılması ve güvenlik önlemlerine öncelik verilmesi gerektiğini savunanlarla, Çin karşısında geride kalmamak için gelişimin hızlandırılmasını isteyenler arasında görüş ayrılığı bulunuyor.
🔹 Yapay zekânın kontrolden çıkmasını önlemek, biyolojik veya kimyasal saldırılar ile kritik altyapının yok edilmesi gibi riskler nedeniyle öncelikli hedef olarak gösteriliyor.
🔹 Hiroşima ve Nagazaki’ye atılan atom bombalarının ardından nükleer güvenlik çerçevesinin oluşturulması 25 yıl sürdü; yapay zekâ modellerinin hızla çoğaltılabilmesi ve hükümetlerin yanı sıra şirketler, üniversiteler ve bireyler tarafından kullanılabilmesi nedeniyle aynı sürenin yapay zekâ çağında bulunmadığı belirtiliyor.
🔹 Çinli Tümgeneral Meng Xiangqing, yapay zekâ dâhil yeni teknolojilerin silahlandırılmasının savaş kurallarını ve savaş etiğini zorladığını, kontrolün kaybedilmesi riskini artırdığını söyledi.
🔹 ABD ve Çin’in büyük kazaları ve siber saldırıları hızla bildirecek, terörist ve suç örgütlerinin kötüye kullanımına ilişkin bilgi paylaşacak mekanizmalar oluşturması gerekiyor.
🔹 Çin yapay zekâ sistemleri insan hakları ve Tayvan konularındaki soruları yanıtsız bırakmaları ve Pekin’in resmi tutumlarını yansıtmaları nedeniyle eleştiriliyor; bu sistemlerin kamu yönetimleri, okullar ve medyada yaygınlaşması Çin hükümetinin anlatısının küresel kabulünü artırabilir.
🔹 Çin yapay zekâ modelleri düşük maliyetli ve yüksek ölçüde özelleştirilebilir olduğu için özellikle gelişmekte olan ülkelerde yaygınlaşıyor; ABD ve müttefikleri bu modelleri tamamen dışlarsa modeller kalan ülkelerde baskın hâle gelebilir.
🔹 ABD ve Batılı müttefiklerinin Çin’deki alternatiflerden daha başarılı ve kullanımı daha kolay yapay zekâ sistemleri geliştirmek için birlikte çalışması bekleniyor.
🔹 ABD ileri yapay zekâ modelleri ve bulut altyapısında önemli bir üstünlüğe sahip; Japonya fiziksel yapay zekâda, Tayvan ve Güney Kore yarı iletken üretiminde, Japonya ve Avrupa ise üretim ekipmanlarında önemli roller üstlenebilir.
🔹 ABD Ticaret Bakanlığı, haziran ayında Anthropic tarafından geliştirilen son modele erişimi ulusal güvenlik gerekçeleriyle geçici olarak kısıtladı.
🔹 Hitotsubashi Üniversitesi profesörü Nobumasa Akiyama, yapay zekâ konusunda ortak bir kriz duygusunun henüz yaygınlaşmadığını ve kapsamlı düzenleme üzerinde anlaşmayı zorlaştırdığını söyledi; kaza bildirim sistemi ile kriz yönetimi çerçevesi oluşturulmasını önerdi.
🔹 ABD ile Çin arasındaki rekabet, yapay zekâ kaynaklı felaketleri önlemek için iş birliği yapılmasını ve Çin’in yapay zekâda hegemonyaya ulaşmasının engellenmesini aynı anda mümkün kılıyor.
🔹 Yapay zekâ risklerini sınırlayacak mekanizmaların felaket eşiğine ulaşılmadan kurulması gerekiyor.