ABD-Çin ilişkilerinin yakınlaşması Hindistan’ın çok kutuplu vizyonunu sınayacak
Nikkei Asia
🔹 ABD Başkanı Donald Trump, 23 Eylül’de Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’i Washington yakınlarındaki Andrews Hava Üssü’ne gelişinde karşıladı ve daha sonra Çin’in II. Dünya Savaşı sırasında ABD’nin “müttefiki” olduğunu söyledi.
🔹 ABD ile Çin arasındaki ilişkilerin, Washington’ın “G2”, Pekin’in ise “yapıcı stratejik istikrar ilişkisi” olarak tanımladığı bir yapıya yaklaşması, gücün uluslararası düzeni belirlediği iki kutuplu bir dünya ihtimalini artırabilir.
🔹 Hindistan’ın 12-13 Eylül’de Yeni Delhi’de düzenlediği BRICS zirvesinde çok kutuplu dünya fikri öne çıktı. Zirve, BRICS’in genişleyen üyeliği ve ABD-Çin rekabeti arasında Hindistan’ın denge arayışını ortaya koydu.
🔹 BRICS üyeleri, mayıs ayındaki dışişleri bakanları toplantısında ortak açıklama yayımlayamamışken Yeni Delhi Bildirisi’ni oy birliğiyle kabul etti. Bildiri, Orta Doğu’daki savaşla ilgili “derin endişe” ve “azami itidal” çağrısı yaptı; Ukrayna’daki savaşa ise değinmedi.
🔹 Birleşik Arap Emirlikleri, İran, Mısır ve Etiyopya 2024’te, Endonezya ise 2025’te BRICS’e tam üye oldu. Malezya, Tayland ve Vietnam’ın da aralarında bulunduğu 10 ülke ortak ülke statüsünde yer alıyor.
🔹 Çin’in BRICS içindeki ekonomik ağırlığı, grubun dört üyeli olduğu 2006’da toplam gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 47’siyken 2025’te 10 üyeye rağmen yüzde 62’ye yükseldi. Aynı dönemde ABD’nin G7 içindeki payı yüzde 46’dan yüzde 59’a çıktı.
🔹 Hindistan, Çin’i caydırma amacıyla ABD’ye yaklaşırken “stratejik özerklik” politikasını sürdürüyor. 2020’de Himalayalar’daki tartışmalı sınır bölgesinde yaşanan ve 45 yıl sonra ilk ölümlere yol açan çatışmanın ardından Hindistan-Çin ilişkileri gerilemişti.
🔹 Başbakan Narendra Modi, 2023’te Şanghay İşbirliği Örgütü zirvesine çevrim içi katıldı ve 2024’te Kazakistan’daki zirveye gitmedi. Modi, 2025’te ise yedi yıl aradan sonra Çin’i ziyaret ederek Tianjin’deki örgüt zirvesine katıldı.
🔹 Ağustos sonunda Kırgızistan’da imzalanan Bişkek Bildirisi, İran’ın nükleer teknolojiyi barışçıl amaçlarla kullanma isteğine destek verdi ve ABD ile İsrail’in önleyici saldırısında öldürülen eski İran Dini Lideri Ayetullah Ali Hamaney için taziye mesajı yayımladı.
🔹 Xi Jinping, yedi yıl aradan sonra Hindistan’ı ziyaret ederek BRICS zirvesine katıldı. Modi ve Xi’nin yaklaşık 20 saniye süren tokalaşması, Hindistan ile Çin arasındaki ilişkilerdeki yumuşamanın sembolü oldu.
🔹 Hindistan-Çin zirvesinin yapıldığı 12 Eylül’de uydu görüntülerine dayanan haberlerde Çin askerlerinin Hindistan’ın kuzeydoğusundaki tartışmalı bir sınır bölgesine girdiği öne sürüldü.
🔹 Yeni Delhi Bildirisi’nin 116. paragrafı, BRICS ile G20 arasında işbirliğinin önemini vurguladı. Hindistan, bu düzenlemeyle ABD karşıtlığından ve Çin’le aşırı hizalanmadan uzak durma politikasını ortaya koydu.
🔹 Hindistan’ın BRICS içindeki varlığı, Güneydoğu Asya ülkelerinin grubu Batı karşıtı veya yalnızca Çin ve Rusya öncülüğünde görülen bir yapı olarak değerlendirmesini azaltabilir. Batı’nın Hindistan’ın iki kutuplu dünyayı önleme girişimine vereceği yanıt, ABD öncülüğündeki mevcut düzenin geleceği açısından önem taşıyor.