🔹 Güneydoğu Asya hükümetleri, istihdam, dijital altyapı ve yapay zekâ ekonomisinde konum sağlayan veri merkezi yatırımlarının elektrik şebekeleri, arazi, su kaynakları ve düzenleyici sistemler üzerindeki baskısını yeniden değerlendiriyor.

🔹 Endonezya’nın Batı Cava eyaletinde vali, Singapore merkezli BDx Data Centres tarafından işletilen Jatiluhur’daki veri merkezi sahasında inşaatın derhal durdurulmasını emretti. Projenin çevresel etki değerlendirmesi dahil bazı temel izinleri henüz alınmamıştı.

🔹 BDx, 22 Eylül’de Jatiluhur’da 640 megavatlık yapay zekâ veri merkezi kampüsünün temelini attı.

🔹 Tayland, 4 Eylül’de 49’u inşaat halinde, 117’si onay bekleyen toplam 166 veri merkezi projesinde çalışmaları durdurdu. Kurumlar kaynak kullanımı, konum, güvenlik ve ekonomik faydaları kapsayan ülke çapında standartlar hazırlıyor.

🔹 Yatırımcılar en gevşek düzenlemeleri değil; elektrik, su, izin ve bağlantı erişiminin güvenilir olmasını ve işletmelerin öngörülebilir biçimde sürdürülebilmesini istiyor.

🔹 Bölge hükümetleri, elektrik ve su kaynaklarının kıtlaşmasıyla birlikte veri merkezi yatırımları karşılığında yerel tedarik, yenilenebilir enerji, teknoloji transferi veya yerel yapay zekâ kapasitesine daha fazla yatırım talep edebilir.

🔹 Güneydoğu Asya’yı veri merkezi işletmecileri için cazip kılan ucuz arazi, düşük maliyetli elektrik ve su ile yatırım çekmeye istekli hükümetler, proje sayısı arttıkça kısıtlayıcı unsurlara dönüşüyor.

🔹 Malezya’nın Johor eyaletinde veri merkezi proje hattının büyümesi elektrik ve su kaynakları üzerinde baskı oluşturdu. Eyalet, büyük yatırımları çekmeye devam ederken projelere karşı daha seçici davranıyor.

🔹 Kuala Lumpur yakınlarındaki Kota Damansara’da bir geliştiricinin danışmanı, yerel belediyenin projeye yaklaşık 300 itiraz almasının ardından olası veri merkezi sahasının fizibilitesini yeniden değerlendirme başvurusunu geri çekti.

🔹 Filipinler’in Iloilo eyaletinde sakinler ve çiftçiler, önerilen 50 megavatlık yapay zekâ veri merkezine karşı çıktı. Norveçli yatırımcı, kamu toplantısından birkaç gün sonra başvurusunu geri çekti.

🔹 Bangkok’ta tekrarlanan koku şikâyetleri üzerine hükümet denetçileri bir veri merkezi sahasını inceledi ve izinsiz şekilde depolanan 200.000 litreden fazla dizel yakıt tespit etti.

🔹 Filipinler’de yapay zekâ ve çip sektörlerini geliştirmeyi, altyapı yatırımı çekmeyi amaçlayan ABD destekli Pax Silica merkezi, projenin yerel maliyet ve faydalarının daha yakından incelenmesine yol açtı.

🔹 Veri merkezlerine yönelik kamu tepkisi, arazi kullanımı, elektrik ve su talebi ile yerel kesintiler üzerinden ortaya çıkan maliyetleri siyasi karar alıcıların yanıt vermesi gereken konulara dönüştürüyor.

🔹 24 yaşındaki Sri Lankalı göçmen işçi Anojan Sivarasa, Facebook'ta Hz. Muhammed'e hakaret içeren bir yorum yaptığı gerekçesiyle Suudi Arabistan'da ölüm cezasıyla karşı karşıya.

🔹 Sivarasa, Sri Lanka'daki bir Hindu hac yolculuğu sırasında yaşanan olayın ardından sosyal medyada başlayan tartışmada Tamilce bir yanıt yayımladı. Yorumu kısa süre sonra sildi ve özür videosu yayımladı.

🔹 Yorumun ekran görüntüsü işverenine ve Suudi yetkililere ulaştı; Sivarasa temmuz ayında tutuklandı. Suudi yetkililer kişisel cihazlarına el koydu ve sosyal medya hesaplarını sildi.

🔹 Al-Ahsa Ceza Mahkemesi başlangıçta Sivarasa'yı beş yıl hapis ve 3 milyon Suudi riyali para cezasına çarptırdı.

🔹 Suudi savcıların 17 Eylül'de davanın siber suç mevzuatı yerine Şeriat hukuku kapsamında görülmesini istemesinin ardından temyiz mahkemesi cezayı ölüm cezasına yükseltti.

🔹 Suudi makamları infaz için resmi bir takvim açıklamadı. Sivarasa'nın ailesi 28 Eylül'den bu yana kendisinden haber alamadı.

🔹 Sri Lanka hükümeti, Sivarasa'ya af sağlamak için Suudi makamlarıyla diplomatik girişimler yürütüyor ve mevcut tüm adımları attığını açıkladı.

🔹 Cumhurbaşkanı Anura Kumara Dissanayake, 21 Eylül'de Sivarasa'nın ailesiyle görüştü ve hükümetin genel af sağlamak için tüm çabayı göstereceğini söyledi.

🔹 Sri Lanka'daki Budist ve Hindu dini liderler, acil devlet müdahalesi talebiyle Cumhurbaşkanlığı Sekreterliği'ne memorandum sundu.

🔹 Dört kişilik Sri Lankalı hukuk heyeti, Sivarasa'nın Suudi Arabistan'daki savunma avukatlarıyla görüşmek üzere bu hafta ülkeye gidiyor.

🔹 Suudi Arabistan'da düşük ücretli göçmen işçiler, dil engelleri ve yeterli hukuki temsil eksikliği nedeniyle hukuk sistemi içinde özel risklerle karşı karşıya kalıyor.

🔹 Suudi Arabistan'da dine hakaret suçlarından verilen ölüm cezaları, uyuşturucu suçları veya cinayet davalarındaki ölüm cezalarına kıyasla daha nadir uygulanıyor.

🔹 İsrail makamlarından bir yetkili ve konuya yakın bir İsrailli kaynak, Dubai’den Tel Aviv’e giden Flydubai uçağını kaçırdığı öne sürülen Hamam el-Hammami’nin İsrail’in ana uluslararası giriş kapısı olan Ben Gurion Havalimanı’nı hedef almak istemiş olabileceğini söyledi.

🔹 Uçağın yardımcı pilotu olan el-Hammami, kaptan ve birkaç yolcunun müdahalesiyle etkisiz hale getirildi; kontrol yeniden uçağın mürettebatına geçti.

🔹 İsrail, Birleşik Arap Emirlikleri’nden soruşturmayla ilgili güncellemeler alıyor. Soruşturma erken aşamada ve şüphelinin amaçlarıyla ilgili sorular sürüyor.

🔹 İsrail, 30 Eylül’de olası uçak kaçırma sinyali veren ticari uçağı tespit edince önlem amacıyla savaş uçaklarını havalandırdı.

🔹 Birleşik Arap Emirlikleri, Flydubai’nin FZ1073 seferindeki kaçırma girişimini ve şüphelinin iki ülkenin sıkı güvenlik protokollerini nasıl aşabildiğini araştırıyor.

🔹 İsrail Vergi Dairesi, tüm yolcu ve mürettebat isimlerinin uçuş öncesinde İsrailli makamların elinde bulunduğunu açıkladı. Ulaştırma Bakanlığı ise mürettebat isimlerini kontrol etmediğini, bu bilgileri yalnızca güvenlik birimlerinin talep etmesi ihtimaline karşı topladığını söyledi.

🔹 Ulaştırma Bakanlığı, tüm mürettebat üyelerinin ülkeye giriş için seyahat vizesine sahip olması gerektiğini ve Umman pasaportunun check-in sırasında işaretlenmiş olması gerektiğini açıkladı. Bakanlık, prosedürlerin pilot kaynaklı tehditleri kapsamadığını da söyledi.

🔹 Birleşik Arap Emirlikleri Başsavcısı Hamad Saif Al Şemsi, yardımcı pilotun bir kaza baltasıyla kaptana saldırarak uçağın kontrolünü ele geçirmeye çalıştığını söyledi ve girişimi “terör eylemi” olarak nitelendirdi.

🔹 El-Hammami’nin, aşırılıkçı görüşleriyle ilgili endişeler nedeniyle Umman’ın ulusal havayolundaki pilotluk yolundan çıkarıldığı ve masa başı görevine alındığı belirtildi.

🔹 İsrail, şüphelinin saldırıyı planlayan, finanse eden veya eğiten herhangi bir terör örgütüyle bağlantısını şu ana kadar tespit etmedi; şüphelinin tek başına hareket etmiş olması muhtemel.

🔹 Pilotların denetlenmesinden yerel hükümetler, havayolları ve güvenlik birimleri sorumlu. Pilot lisansları ve güvenlik izinleri ulusal düzeyde düzenleniyor; kurallar ülkelere göre değişiyor.

🔹 Latin Amerika’da sağ görüşlü adaylar son 18 aydaki yedi başkanlık seçimini kazandı.

🔹 Brezilya’daki ilk turda Jair Bolsonaro’nun oğlu Flávio Bolsonaro en fazla oyu aldı ve ay sonunda Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva ile yapılacak ikinci tur öncesinde favori konuma geldi.

🔹 Brezilyalı seçmenler Kongre’de ve ülke genelindeki valiliklerde sağ görüşlü siyasetçilere çoğunluk sağladı. Bolsonaro soyadını taşıyan dört kişi federal milletvekili seçildi.

🔹 Flávio Bolsonaro’nun 25 Ekim’deki ikinci turu kazanması, Latin Amerika’nın nüfus, yüzölçümü ve ekonomi bakımından en büyük ülkesi Brezilya’yı Trump yönetiminin bölgedeki müttefikleri arasına katabilir.

🔹 Trump yönetimi Latin Amerika’da tarifeler, yaptırımlar, hava saldırıları, vize iptalleri, seçim müdahaleleri, Küba’ya petrol ablukası ve Venezuela liderinin yakalanması gibi araçlarla ABD etkisini artırmaya çalışıyor.

🔹 ABD Dışişleri Bakanlığı Latin Amerika’daki 21 suç örgütünü terör örgütü olarak tanımladı. Pentagon, bölge çevresindeki sularda uyuşturucu kaçakçısı olduklarını belirttiği kişileri taşıyan teknelere 71 saldırı düzenledi ve yaklaşık 240 kişi öldü.

🔹 Latin Amerika’dan 18 ülke kartellere karşı ABD öncülüğündeki koalisyona katıldı. Kolombiya, Guatemala, Honduras ve Ekvador Pentagon’la ortak askeri operasyonlar yapmayı kabul etti.

🔹 Flávio Bolsonaro, Brezilya’yı Shield of the Americas adlı koalisyona katacağını ve Brezilyalı çetelere karşı ABD ile çalışacağını söyledi. Bolsonaro, iki Brezilyalı çetenin terör örgütü olarak tanımlanması için Trump nezdinde girişimde bulundu.

🔹 Flávio Bolsonaro daha önce ABD’nin Brezilya’ya askeri müdahalesini destekleyebileceğini belirten sosyal medya paylaşımları yaptı; son röportajlarında iş birliğinin istihbaratla sınırlı kalacağını söyledi.

🔹 Pentagon ağustos ayında Batı Yarımküre için müttefik ülkeler arasında istihbarat ve operasyon merkezi olarak çalışacak yeni bir görev gücü kurdu. Geçen ay 14 ülke çeşitli kartelleri terör örgütü olarak tanımladı.

🔹 Uzmanlar, ülkeler arasındaki koordinasyonun özellikle suç örgütlerinin mali ağlarının izlenmesine yardımcı olabileceğini belirtiyor. Kartellerin finansmanına yönelik yaptırımların hükümetlerin bu ağlara karşı mücadelesini güçlendirebileceği değerlendiriliyor.

🔹 Pentagon’un tekne saldırılarının kokain akışını büyük ölçüde yavaşlatmadığı belirtiliyor. Koalisyondaki ülkelerin nasıl iş birliği yapacağı ve girişimin Trump yönetimi sona erdikten sonra sürüp sürmeyeceği konusunda belirsizlik bulunuyor.

🔹 Beyaz Saray, Lula’nın sol hükümetiyle yaşanan diplomatik gerilim kapsamında Brezilyalı federal polis ajanlarına vize vermedi. Meksika ise sol hükümete sahip olmasına rağmen ABD yönetimiyle güvenlik iş birliğini genişletti.

🔹 Lula, Washington’dan gelen baskı karşısında Latin Amerika’nın kendi kendini yönetme kapasitesini koruması gerektiğini söyledi.

🔹 Flávio Bolsonaro, egemenliğe yönelik tehdidin Trump’tan değil kartellerden geldiğini söyledi ve Brezilya’nın suçla mücadelesinde El Salvador Devlet Başkanı Nayib Bukele’nin yöntemlerinden yararlanacağını açıkladı.

🔹 Bolsonaro, Bukele’nin “mega hapishanelerine” benzer beş hapishane inşa edilmesini, cezai sorumluluk yaşının 16’ya indirilmesini ve tecavüzcülerle çocuk istismarcılarına kimyasal hadım uygulanmasını önerdi.

🔹 Bukele yönetimi suç oranlarını düşürdü; ancak on binlerce genç erkeğin yeterli yasal süreç olmadan hapsedilmesi insan hakları ihlali suçlamalarına yol açtı.

🔹 Almanya ve Fransa, Avrupa Birliği’nin Çin’i veya diğer ülkeleri tek pazarından çıkarabilmesini sağlayacak yeni yetkiler edinmesini istiyor.

🔹 İki ülke, Avrupa Komisyonu’nun gerektiğinde iç pazara erişimi derhal kesebilmesini sağlayacak güçlü bir araç oluşturulmasını talep etti.

🔹 Öneriler, Avrupa’nın yabancı ülkelere yönelik tedarik zinciri bağımlılıklarını azaltacak önlemler alınmasını da içeriyor.

🔹 Almanya ve Fransa, kimyasallar, plastikler ve hibrit otomobiller gibi tüm sektörlerde sübvansiyonlu ithalata karşı soruşturma açılmasını istiyor. Bu soruşturmalar yeni tarifelere yol açabilir.

🔹 Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Avrupa Komisyonu’nun gerekli durumlarda hızlı hareket edebilmesini istediklerini söyledi. Merz, Avrupa ticaret politikasında karar alma süreçlerinin son yıllarda çok uzun sürdüğünü belirtti.

🔹 Çin Ticaret Bakanlığı, Çin ürünlerine yönelik yeni tarifelerin AB ile ticaret müzakerelerini zayıflatabileceği uyarısında bulundu ve Çin sanayilerinin çıkarlarını korumak için “kararlı şekilde karşılık vereceğini” açıkladı.

🔹 Çin, AB’nin Çin kimyasallarına yönelik soruşturmalarının ardından Avrupa’nın pestisit, ilaç ve boya üretiminde kullanılan p-nitrotoluen ihracatına karşı anti-damping soruşturması başlattı.

🔹 AB’nin Çin’le mal ticareti açığı geçen yıl 360,6 milyar euroya ulaştı ve 2026’nın ilk yarısında genişlemeyi sürdürdü.

🔹 AB Ticaret Komiseri Maros Sefcovic, ticaret dengesizlikleri, Çin’in ihracat kontrolleri ve fikri mülkiyet hakları konularında ilerleme sağlamak amacıyla bu hafta Pekin’de Çinli yetkililerle iki gün sürecek görüşmeler yapacak.

🔹 Almanya ve Fransa’nın önerileri, Çin’in Avrupa için kritik nadir toprak elementlerinin ihracatını tamamen durdurması gibi bir durumda uygulanabilecek bir karşılık aracı olarak değerlendiriliyor.

🔹 Brüksel’deki AB politika yapıcıları, ticari ilişkileri zayıflatan ülkelere karşı daha hızlı ve güçlü tepki verilmesini sağlayacak yeni ticaret önlemlerini ve tedarik zincirlerinin çeşitlendirilmesini teşvik edecek araçları inceliyor.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump, RAF Fairford üssüne yönelik bazı tehditler nedeniyle ABD bombardıman uçaklarının İngiltere’deki üsten çekildiğini söyledi.

🔹 Pentagon, yaklaşık 12 B-1 bombardıman uçağını RAF Fairford’dan ABD’deki ana üslerine geri gönderdi.

🔹 Trump, ABD’nin tehdidi bildiğini ve tehdidi yapan kişileri tanıdığını söyledi; ancak ayrıntı vermedi.

🔹 Tehdidin niteliği açıklanmadı. Washington’daki kaynaklar, olası sabotaj girişimleri veya İran’la çatışmaların yeniden başlaması halinde uçaklara yönelik saldırı ihtimalinden söz etti.

🔹 RAF Fairford çevresinde 27 Eylül’de üç şüpheli aracın tespit edilmesinin ardından terörle mücadele polisi soruşturma başlattı. Beş kişi terör suçları şüphesiyle gözaltına alınıp kefaletle serbest bırakıldı; daha sonra Birleşik Krallık-İran çifte vatandaşı bir kişi de gözaltına alınıp kefaletle serbest bırakıldı.

🔹 ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, askeri unsurların tatbikat, yeniden konuşlandırma ve personel değişiklikleri nedeniyle farklı bölgelere taşınmasının olağan olduğunu söyledi. Rubio, ABD’nin üslerinin güvenliğine tam güven duyduğunu ve İngiliz makamlarının iş birliği yaptığını belirtti.

🔹 Başkan Yardımcısı JD Vance, bombardıman uçaklarının tedbir amacıyla çekildiğini söyledi ve İran’ı ABD’ye yönelik terör eylemleri yürütmekle suçladı.

🔹 Birleşik Krallık Başbakanı Andy Burnham, olayda İran’ın rol oynadığına dair güçlü göstergeler bulunduğunu söyledi. İran, olaya dahil olduğunu reddetti.

🔹 İran, temmuz ayında İran topraklarına yönelik saldırılarda kullanılan her üssün güçleri için meşru hedef sayılacağını açıkladı.

🔹 RAF Fairford, ABD Hava Kuvvetleri tarafından onlarca yıldır ileri harekât üssü olarak kullanılıyor. Son aylarda ABD, İngiltere’nin İran’a yönelik savunma amaçlı saldırılar için üs kullanımına izin vermesinin ardından B-1 ve B-52 bombardıman uçaklarını buradan Orta Doğu’ya gönderdi.

🔹 Bombardıman uçaklarının yeniden konuşlandırılması, ABD’nin İran’a karşı operasyonları hızlı biçimde artırma kapasitesini azaltabilir. Uçakların Diego Garcia’ya veya Körfez’deki üslere gönderilmesi ise kapasite, müttefiklerle görüşmeler ve güvenlik koşullarına bağlı olabilir.

🔹 Buckingham Sarayı, Kral’ın Andrew Mountbatten-Windsor’a özel fonlarından sağladığı paranın Thames Valley Polisi’ne karşı açılan hukuki davada kullanılmaması gerektiğini bildirdi.

🔹 Saray, Kral’ın Andrew Mountbatten-Windsor’un tutuklanmasına ilişkin adli inceleme başvurusunda hiçbir rolü olmadığını açıkladı.

🔹 Andrew Mountbatten-Windsor, kamu görevinde kötüye kullanım şüphesiyle tutuklanmasının koşulları nedeniyle Thames Valley Polisi’ne karşı hukuki işlem başlattı. Dava, arama emrinin uygulanması sırasında polis memurlarının eylemlerini kapsıyor.

🔹 Thames Valley Polisi, soruşturmanın sürdüğünü ve Merkezi Ceza Mahkemesi’nden alınan arama izinleriyle ilgili hukuki süreç yürüttüğünü açıkladı.

🔹 Andrew Mountbatten-Windsor, şubatta Norfolk’taki Marsh Farm’da 66’ncı doğum gününde tutuklandı. Aylsham Polis Merkezi’nde yaklaşık 12 saat sorgulandıktan sonra soruşturma kapsamında serbest bırakıldı.

🔹 Polis, Marsh Farm ile Andrew Mountbatten-Windsor’un Windsor’daki eski konutu Royal Lodge’da arama yaptı ve kişisel eşyalarını altı gün boyunca inceledi.

🔹 Andrew Mountbatten-Windsor, tutuklanmasından bir gün önce Old Bailey hâkimi tarafından verilen arama izinlerinin iptali için adli inceleme başvurusunda bulundu.

🔹 Yüksek Mahkeme, perşembe günü Thames Valley Polisi’nin mahkeme belgelerine erişimi kısıtlama başvurusunu görüşecek. Duruşma özel yapılacak; hâkim belgelerin erişime kapatılmasını düşünürse nihai karardan önce medya kuruluşlarının görüşlerini dinleyecek.

🔹 Andrew Mountbatten-Windsor, Jeffrey Epstein’le bağlantıları nedeniyle geçen sonbaharda unvanlarından çıkarıldı ve Royal Lodge’dan tahliye edildi.

🔹 Soruşturma, Andrew Mountbatten-Windsor’un 2001-2011 yılları arasında Birleşik Krallık’ın ticaret elçisi olduğu dönemde Epstein’le hassas bilgileri paylaşmış olabileceği yönündeki materyallerin yayımlanmasının ardından başlatıldı.

🔹 Andrew Mountbatten-Windsor, Epstein’e Hong Kong, Singapur, Vietnam ve Çin ziyaretleriyle ilgili raporlar gönderdiği ve Afganistan’ın Helmand bölgesindeki yatırım fırsatlarına ilişkin gizli bir bilgilendirme notunu paylaştığı iddialarıyla kamu görevinde kötüye kullanım şüphesiyle soruşturuluyor.

🔹 Dava, 1649’da I. Charles’ın yargılanmasından bu yana bir Kraliyet ailesi üyesinin hakkındaki cezai işlemlerin hukuka uygunluğuna itiraz ettiği ilk süreç oldu.

🔹 ABD’nin ulusal borcu 40 trilyon dolara, gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 100’ünden fazlasına ulaştı.

🔹 Borcun önemli adımlar atılmadığı sürece yükselmeye devam etmesi bekleniyor.

🔹 Bu yılki bütçe açığı GSYH’nin yüzde 6’sından fazla; hedef açığı yüzde 3’e indirmek.

🔹 Savunma harcamalarının artışını yüzde 1 ile sınırlamak 680 milyar dolar tasarruf sağlayabilir.

🔹 Uluslararası yardımı yarıya indirmek 340 milyar dolar, asker sayısını yüzde 10 azaltmak 890 milyar dolar tasarruf sağlayabilir.

🔹 Medicare ödemelerini azaltmak, primleri artırmak ve özel Medicare planlarına yapılan ödemeleri kısmak çeşitli düzeylerde tasarruf sağlayabilir.

🔹 Sosyal Güvenlik’te emeklilik yaşını 70’e yükseltmek 220 milyar dolar; bordro vergisi oranını 1 puan artırmak 1,72 trilyon dolar tasarruf sağlayabilir.

🔹 Yüksek gelir gruplarına yönelik vergi indirimlerini kaldırmak 2,47 trilyon dolar tasarruf sağlayabilir.

🔹 Yapay zekânın hızlı benimsenmesi üretkenliği, ekonomik büyümeyi ve federal gelirleri artırabilir.

🔹 Olumlu varsayımlar altında yapay zekâ kaynaklı büyüme, 2030’ların ortalarında borcun GSYH’ye oranını sabitleyebilir veya azaltabilir; bunun için üretkenlik artışlarının tarihsel normları aşması ve uzun süre devam etmesi gerekiyor.

🔹 Yapay zekâ kaynaklı üretkenlik artışının 2050’lere kadar zayıflaması bekleniyor; benimseme doygunluğa ulaştığında büyüme oranı uzun vadeli eğilime dönebilir.

🔹 Ekonomik büyüme borç yükünü yönetilebilir kılabilir ancak harcama ve gelir politikalarındaki zor tercihlerin yerini alamaz.

🔹 2030’larda ABD, emeklilik programları ile faiz ödemelerinin bütçenin tamamını tüketmesine izin vermek veya hükümetin önceliklerini yeniden dengelemek arasında seçim yapmak zorunda kalabilir.

🔹 Flávio Bolsonaro, Brezilya cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ilk turunda 56,1 milyon oy ve yüzde 47,03 ile Luiz Inácio Lula da Silva’nın önünde yer aldı. Lula 53,8 milyon oyla yüzde 45,16’da kaldı.

🔹 İkinci tur 25 Ekim’de yapılacak. Brezilya’da 1985’te demokrasinin yeniden tesis edilmesinden bu yana ilk turu ikinci sırada tamamlayan hiçbir aday ikinci turu kazanmadı.

🔹 Donald Trump, Flávio Bolsonaro’nun zaferini büyük bir başarı olarak nitelendirdi ve ikinci turun çok çekişmeli geçeceğini söyledi.

🔹 Jair Bolsonaro’nun eşi Michelle Bolsonaro ile oğulları Carlos Bolsonaro, Jair Renan Bolsonaro ve kardeşi Renato Bolsonaro kongreye seçildi.

🔹 Bolsonaro’nun Liberal Partisi Senato’daki 81 sandalyenin 28’ini kazandı. Diğer sert sağ partilerle birlikte hareketin Senato’da 43 sandalyeye ulaşarak çoğunluğu elde etmesi bekleniyor.

🔹 São Paulo Valisi Tarcísio de Freitas yeniden seçildi; eski Bolsonaro hükümeti bakanı Sérgio Moro da Paraná valiliğini kazandı.

🔹 Flávio Bolsonaro’yu destekleyen Nikolas Ferreira ve Lucas Pavanato, üç milyondan fazla oy alarak Brezilya tarihindeki en yüksek oyla seçilen kongre üyeleri oldu.

🔹 Eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro, 2022 seçimlerini Lula’ya kaybettikten sonra darbe planladığı gerekçesiyle 27 yıl hapis cezası çekiyor ve ev hapsinde tutuluyor.

🔹 Javier Milei, Flávio Bolsonaro’nun zaferini “tarihi” olarak nitelendirdi. İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu da Bolsonaro’ya ikinci tur için başarı diledi.

🔹 Lula, İşçi Partisi’nin yeni bir kampanya başlatacağını açıkladı ve rakibinin geçmişindeki Rio yeraltı dünyası bağlantılarını ve yolsuzluk suçlamalarını gündeme getireceğini söyledi. Bolsonaro bu suçlamaları reddediyor.

🔹 Diğer sağ adaylar Ronaldo Caiado, Renan Santos ve Romeu Zema toplamda 5,5 milyondan fazla oy aldı. Santos iki adayı da desteklemeyeceğini açıkladı; Zema Lula’ya karşı oy vereceğini duyurdu, Caiado ise kararını açıklamadı.

🔹 Seçimde oy kullanmayan 33 milyon Brezilyalının ikinci turda sandığa gitmesi Lula açısından önem taşıyor. Siyaset bilimci Camila Rocha, Bolsonarismo ile aynı çizgide olmayan kararsız seçmenlerde ilgisizliğin yüksek olduğunu söyledi.

🔹 Türkmenistan, Çin yapımı hava savunma sistemlerinden oluşan cephaneliğine FK-2000 füze ve top sistemini ekledi.

🔹 En az 10 FK-2000 aracı, 27 Eylül’de Aşkabat’ta düzenlenen Bağımsızlık Günü geçit töreninde görüldü.

🔹 Çin Havacılık ve Uzay Bilimi ve Teknolojisi Kurumu tarafından geliştirilen FK-2000; füzeleri, iki adet 30 milimetrelik topu, radarı ve elektro-optik sensörleri tek bir mobil platformda birleştiriyor.

🔹 Sistem uçak, helikopter, insansız hava aracı ve hassas güdümlü silahlar gibi hava tehditlerine karşı tasarlandı. Füzeler uçakları 1,2 ila 25 kilometre, seyir füzeleri dahil hassas güdümlü mühimmatları ise 1,2 ila 10 kilometre mesafeden hedefleyebiliyor.

🔹 Geçit töreninde DJI Matrice 30T dronları, Norinco’nun Sky Saker FX80 insansız hava aracı ve Çin yapımı DWL-002 elektronik gözetleme sistemleri de sergilendi.

🔹 Türkmenistan devlet medyasının “YLS-18A” olarak tanımladığı radarın kesin kimliği belirsizliğini koruyor. Radarın, Çin yapımı sensörlerin Türkmenistan’ın hava savunma envanterindeki kapsamını gösteren DWL-002 sistemlerinin önünde yer aldığı görüldü.

🔹 Türkmenistan, 2016’dan bu yana Çin yapımı FM-90, KS-1A ve FD-2000 karadan havaya füze sistemleriyle YLC serisi radarları sergiliyor.

🔹 FK-2000, kısa menzilli FM-90 ile kısmen aynı görevi üstleniyor; füze, top ve sensörleri tek bir yüksek hareket kabiliyetli platformda birleştirerek alçak irtifadaki dronlara ve hassas güdümlü silahlara karşı ek müdahale kapasitesi sağlıyor.

🔹 Türkmenistan, Rus silahlarına bağımlılığını azaltırken Türkiye, İtalya ve İsrail’den de tedarik sağlıyor. Çin yapımı yeni sistemler, Pekin’e bütünüyle yönelişten ziyade daha geniş bir tedarik stratejisinin parçası olarak öne çıkıyor.

🔹 Türkmenistan’ın İran’la uzun sınırı ve Aşkabat’ın İran’a yakınlığı, hava savunmasını güçlendirme kararında etkili olabilir. Lyle Goldstein, aktif bir savaş bölgesinin yanındaki Türkmenistan’ın özellikle hava ve drone savunmasını geliştirmeye yönelebileceğini söyledi.

🔹 Çin, Orta Asya’daki diğer ülkelere yönelik askeri ihracatını da artırıyor. Özbekistan Çin yapımı hava savunma sistemlerini kullanıyor ve ağustosta J-10CE savaş uçaklarını aldığını doğruladı; Tacikistan ise Çin yapımı HQ-17AE kısa menzilli hava savunma sistemini işletiyor.

🔹 İnternette yayılan görüntüler, Kazakistan Hava Savunma Kuvvetleri işaretlerini taşıyan Y-9E askeri nakliye uçaklarını gösteriyor; ancak Kazakistan ve Çin bu alımı kamuoyuna doğrulamadı.

🔹 Rusya’nın hava savunma üretimini Ukrayna’nın uzun menzilli saldırılarına karşı kendi ihtiyaçlarına yöneltmesi ve Çin askeri teknolojisindeki ilerlemeler, Pekin için yeni silah pazarları açıyor.

🔹 Rusya’nın Orta Asya’ya silah teslimatları 2021-2023 döneminde önceki on yıldaki karşılaştırılabilir seviyelere göre yüzde 23 azaldı; yeni taahhüt edilen silahların hacminde Rusya’nın payı yüzde 35 düştü.