Savaş, İran’ı yıpratmış ancak boyun eğmemiş bırakan geçici bir anlaşmayla sona erebilir
Reuters
🔹 ABD-İsrail savaşı İran İslam Cumhuriyeti’ni çökertmeyi hedefledi ancak taraflar geçici bir anlaşmaya doğru yaklaşıyor.
🔹 Ortaya çıkan anlaşma çerçevesinde İran’ın ekonomik olarak ağır hasar almış ve askeri-sanayi kapasitesi ciddi şekilde zayıflamış halde kalması bekleniyor.
🔹 Buna karşın İran’daki Devrim Muhafızları’nın ülke içindeki etkisi daha da güçlenebilir.
🔹 Diplomatik kaynaklar ve bölgesel analistler, olası anlaşmanın kalıcı bir çözümden çok geçici bir ateşkes niteliği taşıdığını düşünüyor.
🔹 Müzakerelerde şekillenen memorandum kapsamında İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki fiili ablukasını kaldırması öngörülüyor.
🔹 İran, dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması veya yaptırımların sınırlı ölçüde hafifletilmesi yoluyla mali rahatlama sağlamayı hedefliyor.
🔹 İran yönetimi, ekonomik baskıyı azaltmak ve kötüleşen ekonomik koşulların yarattığı iç riskleri kontrol altına almak için dar kapsamlı bir anlaşmayı zaman kazandıracak bir araç olarak görüyor.
🔹 İran’ın yaklaşık 12 milyar dolarlık dondurulmuş varlığının serbest bırakılması olası anlaşmanın temel unsurlarından biri olarak öne çıkıyor.
🔹 İran uranyum zenginleştirme faaliyetlerinden vazgeçmiyor.
🔹 Washington, İran’a güvenlik garantileri vermeye yanaşmıyor.
🔹 İsrail, İran’ı varoluşsal bir tehdit olarak görmeye devam ediyor ve onu sınırlandırma politikasını sürdürüyor.
🔹 İran, gelecekteki saldırıları caydırabilmek için füze kapasitesini, bölgesel müttefik ağını ve Körfez enerji akışını etkileyebilme kabiliyetini korumak istiyor.
🔹 Eski ABD diplomatı Alan Eyre, tarafların bugün bir anlaşmaya varıp en zor meseleleri daha sonraki bir aşamaya bırakmaya çalıştığını söyledi.
🔹 Donald Trump, Kasım ayında yapılacak ara seçimler öncesinde İran’ın nükleer programında ilerleme sağlandığını gösterecek bir anlaşma dili arıyor.
🔹 Görüşmeler hakkında bilgi sahibi iki bölgesel kaynak, Trump’ın kısa vadeli bir ateşkes ve yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum konusunda muğlak ifadeler içeren bir mutabakatla yetinmeye hazır göründüğünü söyledi.
🔹 Washington’ın İran’ın balistik füze programının tamamen ortadan kaldırılması hedefinden büyük ölçüde uzaklaştığı belirtiliyor.
🔹 İran, herhangi bir anlaşmanın İsrail’in Hizbullah’a yönelik saldırılarının durdurulmasıyla ilişkilendirilmesini talep ediyor.
🔹 Trump, Lübnan’daki çatışmanın genişlemesinin Hürmüz Boğazı konusunda yürütülen diplomatik çabaları tehlikeye atmasından endişe duyuyor.
🔹 Bölgesel analistler, olası bir ateşkesin Devrim Muhafızları’nın ülke içindeki konumunu daha da güçlendirebileceğini değerlendiriyor.
🔹 David Schenker, Devrim Muhafızları’nın geçmişte “tahtın arkasındaki güç” olduğunu, şimdi ise doğrudan güç haline geldiğini söyledi.
🔹 Dennis Ross, İsrail ile İran arasındaki mevcut savaş bölümünün sona erebileceğini ancak iki ülke arasındaki temel çatışmanın sona ermeyeceğini söyledi.
🔹 Hürmüz Boğazı yeniden açılsa bile İran’ın boğaz üzerindeki etkisinin devam etmesi bekleniyor.