🔹 Intel CEO’su Lip-Bu Tan, şirketin Elon Musk’ın Terafab projesindeki çalışmalarını sürdüreceğini açıkladı.

🔹 Terafab, Musk’ın ileri teknoloji çip üretimine girme girişimi olarak yürütülüyor.

🔹 Musk, Terafab kapsamında Taiwan Semiconductor Manufacturing Co. ile iş birliği görüşmeleri yapıyor.

🔹 Intel, nisan ayında Terafab’ın geliştirme ortağı olmuştu.

🔹 Proje, yapay zekâ kullanımını hızlandırmak için yarı iletken ve diğer bileşenlerin üretimini artırmaya yönelik küresel çabaların parçası.

🔹 Rulman, çip üretim ekipmanı, endüstriyel kimyasallar ve kızak rayları üreten fabrikalar tam kapasiteyle çalışıyor; şirketler ek üretim hatları kuruyor.

🔹 Merkez sağ koalisyonu hükümete tam destek veriyor.

🔹 Muhalefet protesto düzenliyor.

🔹 Muhalefet, protestonun siyasi zayıflık göstergesi olduğunu savunuyor.

🔹 Dünya genelindeki devlet başkanları ve siyasetçiler, yapay zekâyla oluşturulan deepfake’lere karşı korunmak için farklı önlemler uyguluyor.

🔹 Avrupa Parlamentosu’nda görev yapan en az 46 kadın milletvekili, yapay zekâyla oluşturulan sahte ve hipergerçekçi pornografik görüntülerde yer aldı.

🔹 Avrupa Parlamentosu Başkanı Roberta Metsola, durumu “kabul edilemez ve acınası” olarak nitelendirdi; üye ülkelerden Avrupa kurallarını uygulamalarını ve rıza dışı cinsel deepfake’lerin yayılmasını soruşturmalarını istedi.

🔹 İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, yapay zekâyla oluşturulan sahte içeriklere karşı sesini Avrupa Birliği’nde marka olarak tescil ettirmek için başvurdu. Başvuruda, “Ben Giorgia Meloni’yim” cümlesini dört saniyelik kayıtta iki kez söylediği ses örneği kullanıldı.

🔹 Başvuru kabul edilirse Meloni, yasa dışı içeriklerin kaldırılmasını talep edebilecek ve zararlar için tazminat isteyebilecek.

🔹 Meksika Senatosu, hükümet yetkililerinin yer aldığı sahte videoların kullanımını cezalandıran reformu 72’ye karşı 34 oyla kabul etti. Reformun Temsilciler Meclisi’nden de geçmesi gerekiyor.

🔹 Muhalefet, reformun siyasi hiciv ve parodiyi sansürlemek için kullanılabilecek bir araç oluşturacağını savundu. Claudia Sheinbaum ise yasanın siyasi hicvi veya kişisel hakareti değil, yapay zekâyla oluşturulan videoların dolandırıcılıkta kullanılmasını cezalandırdığını söyledi.

🔹 Federal Yürütme Hukuk Danışmanı Luisa María Alcalde Luján, kabul edilen metinde beş yıla kadar hapis ve 1 milyon 173 bin Meksika pesosuna kadar para cezası öngörüldüğünü açıkladı.

🔹 Danimarka’da kabul edilen yasa, vatandaşlara dijital kimlikleri, sesleri, yüzleri ve bedenleri üzerinde hak tanıyor; yapay zekâ eğitimi amacıyla kullanım için tazminat talep edilmesine imkân veriyor. Hiciv ve parodi amacıyla oluşturulan görseller istisna kapsamında tutuluyor.

🔹 Brezilya Yüksek Seçim Mahkemesi, adayların seslerinin izinsiz klonlanmasını engelleyecek bir koruma mekanizması oluşturmak için İngiliz şirketi ElevenLabs ile anlaşma yaptı.

🔹 Anlaşma, dezenformasyonla mücadele, sahtekârlık tespiti ve şüpheli ses kayıtlarının ElevenLabs sistemlerinde oluşturulup oluşturulmadığının belirlenmesi için yürütülecek adli soruşturmaları kapsıyor.

🔹 İran’la yakın ilişkili Husiler, Yemen Ulaştırma Bakanlığı’nın açıklamasına göre Aden Uluslararası Havalimanı’na balistik füzeler ve patlayıcı yüklü insansız hava araçlarıyla saldırdı.

🔹 Füzelerden biri, Kahire’den gelen uçağın inişinden birkaç dakika önce havalimanı pistinin yakınına düştü. Yetkililer uçağın inişini iptal ederek Cidde’ye yönlendirdi.

🔹 Pistte bulunan iki uçak, yeni saldırı korkusuyla bölgeden uzaklaştırıldı. Husiler saldırıyla ilgili hemen açıklama yapmadı.

🔹 Aden Uluslararası Havalimanı, Husilerin kontrolü dışındaki Yemen bölgeleri için başlıca uluslararası ulaşım noktası konumunda.

🔹 Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon, Riyad’ın kuzeyinde bir Husi balistik füzesini önleyip imha ettiğini açıkladı. Koalisyon, füzenin fırlatıldığı platformu Sana üzerinde takip ettiğini ve imha edeceğini duyurdu.

🔹 Husi askeri sözcüsü Yahya Saree, grubun Riyad’daki Kral Halid Uluslararası Havalimanı’nı çok sayıda insansız hava aracıyla hedef aldığını söyledi. Suudi makamları havalimanına saldırı düzenlendiğini hemen doğrulamadı.

🔹 Suudi Arabistan destekli Yemen hükümeti güçleri, Husilerin son haftalarda Kızıldeniz kıyısında toprak kazanmasının ardından çeşitli cephelerde karşı saldırı başlattı.

🔹 Yemen hükümeti güçleri, Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyonun hava desteğiyle Babülmendep Boğazı ve Muha kenti çevresindeki Kızıldeniz kıyısını geri almak için operasyon düzenledi.

🔹 Koalisyon, Yemen’in güneybatısındaki Hamis Muşayt kentine yönelen bir Husi balistik füzesini de önleyip imha ettiğini açıkladı.

🔹 Yahya Saree, Husilerin Abha Uluslararası Havalimanı ile Hamis Muşayt’taki bir hava üssüne balistik füzeler ve insansız hava araçlarıyla saldırdığını söyledi. Suudi makamları Abha Havalimanı’na saldırıyı doğrulamadı.

🔹 OpenAI Strateji Direktörü Jason Kwon, Avustralya parlamentosundaki yapay zekâ soruşturmasında şirketin zorunlu olay bildirimini desteklediğini söyledi ve Avustralya devlet sitelerine yetkisiz erişim nedeniyle özür diledi.

🔹 OpenAI’nin Medicare istatistik verilerine yetkisiz erişimi, şirketin Services Australia sitesindeki erişimi tespit etmesinden yaklaşık bir ay sonra kuruma genel bir e-postayla bildirmesi nedeniyle eleştirildi.

🔹 OpenAI, etkilenen Avustralya devlet kurumları ve özel ortaklarına 1 milyar dolarlık Operation Daybreak fonuna erişim teklif etti.

🔹 Kwon, Avustralya’nın eski sistemleri kullanmayı bırakması ve yapay zekâ modellerinin açıklarını sınamak için bu modellere erken erişim konusunda müzakereler yürütmesi gerektiğini söyledi.

🔹 Kwon, güvenilir erişim sağlandığında ortakların siber savunmalarını geliştirebileceğini ve Avustralya’nın ABD ile ittifakı sayesinde yapay zekâ alanında lider olma şansı bulunduğunu söyledi.

🔹 Kwon, OpenAI’nin olayla ilgili daha erken ve birden fazla kanaldan kısmi bilgi vermesi gerektiğini belirtti. Hükümet ilişkileri çalışanları aracılığıyla bakanlarla iletişime geçilmesi gerektiğini, genel bir e-posta kullanılmasının yeterli olmadığını söyledi.

🔹 Kwon, OpenAI Üst Yöneticisi Sam Altman’ın 1 Eylül’de Başbakan Yardımcısı Richard Marles ile görüştüğünde olaydan haberdar olmadığını söyledi.

🔹 Hugging Face olayının ardından başlatılan inceleme 50 petabaytlık veriyi tarıyor. Kwon, bu miktarın bir insan tarafından aralıksız incelenmesinin 66 milyon yıl süreceğini ve yapay zekâ güvenliğinin OpenAI’nin işlem gücünün düşük çift haneli bir yüzdesini tükettiğini söyledi.

🔹 OpenAI, inceleme için CrowdStrike ile Model Evaluation & Threat Research kuruluşuyla ortaklık kurdu. Şirket, üçüncü taraf değerlendiricileri test süreçlerine dahil etme planının nasıl uygulanacağını yakında açıklayacak.

🔹 Kwon, gelişmiş yapay zekâ geliştiren tek aktörün OpenAI olmadığını ve diğer aktörlerin aynı teknolojiyi devlet sistemlerine kasıtlı saldırılar düzenlemek için kullanabileceğini söyledi. Web sitesi güvenlik önlemlerine yönelik yatırım ve çalışmaların artırılması gerektiğini belirtti.

🔹 Avustralya hükümeti, hak sahipleri itiraz etmedikçe yapay zekâ şirketlerinin telifli materyallerle model eğitmesine izin verecek bir “opt-out” sistemini değerlendiriyor.

🔹 Copyright Agency Üst Yöneticisi Josephine Johnston, Avustralya’nın fikri mülkiyet haklarını güçlü biçimde desteklemesi gerektiğini söyledi. Johnston, yapay zekâ şirketlerinin ikinci el kitapları satın alıp dijitalleştirdiğini ve eğitim verisi elde etmek için imha ettiğini belirtti.

🔹 Johnston, bu veri setlerinin ithalatına izin verecek bir düzenlemenin Avustralya’yı dünyanın veri aklama merkezine dönüştürebileceğini söyledi. Kitapların dijitalleştirilmesi uygulamasının Avustralya’da yasa dışı olduğunu ve mevcut lisanslama yolunun bulunduğunu belirtti.

🔹 Anthropic’in özel temsilcisi Jeffrey Bleich, şirketin telif hakkı reformlarını dikte etmeye çalışmadığını söyledi; ancak mevcut yasanın Avustralya’da yapay zekâ eğitilmesini imkânsız hale getirdiğini belirtti.

🔹 OpenAI Ekonomi Politikası Başkanı Adam Cohen, şirketin modellerini yaratıcı ifadeyi koruyan ABD hukuk sistemi altında eğittiğini söyledi. Cohen, şirketlerin yatırım kararlarında farklı ülkelerdeki maliyetleri ve diğer koşulları karşılaştırdığını belirtti.

🔹 S&P 500 ve Nasdaq bileşik endeksi salı günü yeni kapanış rekorları kırdı.

🔹 Yapay zekâ yatırımlarıyla bağlantılı teknoloji şirketleri, piyasa yükselişinin başlıca itici gücü oldu.

🔹 Nvidia’nın hisseleri son bir haftada yüzde 4,5 artarak tüm zamanların en yüksek seviyesine çıktı. Meta Platforms hisseleri ise S&P 500’ün önceki rekorunu kırdığı 13 Ağustos’tan bu yana yüzde 24 yükseldi.

🔹 Sağlık, bankacılık ve temel tüketim şirketlerinin yanı sıra küçük ölçekli şirketlerin ve Dow Jones’taki büyük şirketlerin hisseleri geriledi.

🔹 S&P 500’deki hisselerin yarısından azı salı günü 200 günlük hareketli ortalamasının üzerinde kapandı; bu oran ağustos ayından bu yana düşüyor.

🔹 Alphabet, Amazon, Microsoft ve Meta gibi yapay zekâ alanındaki büyük teknoloji şirketleri, yüksek faizlere rağmen büyümelerini sürdürebilecek nakit zengini ve görece düşük borçlu şirketler olarak öne çıkıyor.

🔹 Yapay zekâ yatırımlarını finanse etmek için on milyarlarca dolar borçlanan bu şirketlerin artan borç yükü, yatırımcıların ilgisini henüz başka alanlara yöneltmedi.

🔹 Magnificent Seven olarak adlandırılan Alphabet, Amazon, Microsoft, Meta, Tesla, Nvidia ve Apple’ın toplam piyasa değeri salı günü yaklaşık 25 trilyon dolarla rekor seviyeye çıktı.

🔹 ABD’nin 10 yıllık Hazine tahvili getirisi salı günü 0,040 puan gerileyerek yüzde 5,270’e indi.

🔹 Russell 2000, Dow Jones Sanayi Endeksi ve eşit ağırlıklı S&P 500, son bir ayda S&P 500’ün gerisinde kaldı.

🔹 Piyasa getirilerinin az sayıda teknoloji hissesine dayanması, bu hisselerin yüksek harcamalar, düşen serbest nakit akışı ve Çin’in yapay zekâ modelleri gibi risklerle sert dalgalanabilmesi nedeniyle yatırımcılar için risk oluşturabilir.

🔹 Truist Advisory Services Baş Yatırım Danışmanı Keith Lerner, yatırımcıların teknoloji hisselerini bazı açılardan savunma amaçlı varlıklar gibi gördüğünü söyledi.

🔹 Tayvan Dışişleri Bakanı Lin Chia-lung, ABD’ye gerçekleştirdiği üç günlük ziyaret sırasında Phoenix’te Taipei Ekonomik ve Kültürel Ofisi’ni açtı.

🔹 Phoenix ofisi, Tayvan’ın ABD’deki 14. ekonomik ve kültürel misyonu oldu. Tayvan’ın Filipinler’de ikinci bir misyon açma planı da bulunuyor.

🔹 Arizona Valisi Katie Hobbs ile Lin Chia-lung, 5 Ekim’de Phoenix’teki ofisin açılışında bir plaketin üzerindeki örtüyü kaldırdı.

🔹 Taiwan Semiconductor Manufacturing Co. (TSMC), Arizona’da çip üretim tesisleri ve gelişmiş paketleme fabrikaları kurmak için ABD’ye ek 100 milyar dolar yatırım yapacağını temmuz ayında açıkladı.

🔹 Ek yatırım planıyla TSMC’nin Arizona’daki açıklanmış toplam yatırım tutarı 265 milyar dolara ulaşacak. Yeni tesislerde 2 nanometre veya daha ileri teknoloji kullanılması planlanıyor.

🔹 Tayvan Devlet Başkanı Lai Ching-te, ABD ile ilişkileri yatırımların artırılması ve savunma harcamalarının yükseltilmesi yoluyla güçlendirmeyi öncelikleri arasına aldı.

🔹 Eski Tayvan Devlet Başkanı Tsai Ing-wen, 2024’te görevden ayrılmasından bu yana ilk ABD ziyaretini bu hafta Stanford Üniversitesi’ndeki güvenlik konferansında konuşmak için yapacak.

🔹 Çin, Tayvan’ı kendi topraklarının parçası olarak görüyor ve askeri yığınakla birlikte savaşın altındaki seviyede “gri bölge” baskısını artırıyor. Tayvan, Çin’in egemenlik iddialarını reddediyor.

🔹 Lin Chia-lung, Mayıs 2024’te göreve başlamasından bu yana ABD’nin yanı sıra Fransa, Japonya, Filipinler, Belçika, Litvanya, Polonya, Çekya, Hollanda, İtalya, Avusturya ve İsviçre’yi ziyaret etti.

🔹 Phoenix’teki ofis, çoğu TSMC veya tedarikçileri için çalışan Arizona’daki büyüyen Tayvanlı topluluğun konsolosluk hizmetlerine ağırlık verecek.

🔹 Tayvan ile ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, Karşılıklı Ticaret Anlaşması’nı imzaladı ancak anlaşma henüz yasal olarak yürürlüğe girmedi. İkili yatırımlar için çifte vergilendirmenin çözülmesi temel sorunlardan biri olmayı sürdürüyor.

🔹 Uluslararası Enerji Ajansı’nın yönetim kurulu, G7 liderlerinin geçen hafta taahhüt ettiği acil stok satışında 100 milyon varile kadar dizel ve ham petrolün piyasaya sürülmesi planını çarşamba günü görüşecek.

🔹 Toplantıda sürecin nasıl ilerletileceğine ilişkin ilk değerlendirme yapılacak; çarşamba günü karar alınması beklenmiyor.

🔹 IEA yönetim kurulu, düzenli üç aylık toplantısı için gelecek hafta yeniden toplanacak.

🔹 Avrupa Komisyonu ve üye ülkelerin yer aldığı Avrupa Birliği Petrol Koordinasyon Grubu, dizel stoklarının piyasaya sürülmesine ilişkin ortak tutumu koordine etmek üzere çarşamba sabahı görüşecek.

🔹 AB Enerji Birliği Görev Gücü, IEA toplantısının ardından stok satışını Brüksel saatiyle 16.00’da ele alacak.

🔹 Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, IEA koordinasyonundaki stok satışının dört ay boyunca gerçekleştirileceğini ve ilk aşamada dizele odaklanılacağını açıkladı.

🔹 Plan, ABD Başkanı Donald Trump’ın küresel arz sıkışıklığına ve Avrupa ile Latin Amerika’da ağır ekonomik sonuçlara yol açabilecek dizel ihracatı yasağı tehdidine ilişkin endişeleri azalttı.

🔹 İran ve Ukrayna’daki savaşlar tedariki aksatırken dizel fiyatları yükseldi. Dizel, ulaşım, tarım ve sanayi için temel yakıt niteliği taşıyor.

🔹 Artan dizel maliyeti, Trump açısından kasım ayındaki ABD ara seçimleri öncesinde siyasi bir endişeye dönüştü.

🔹 Fransa’da Thélyson Orélien’in “C’était ça ou mourir” adlı romanı, Fnac Edebiyat Ödülü’nü aldıktan sonra Goncourt Ödülü seçkisinden çıkarıldı. Fransız yazarlar birliği, romanda yapay zekânın yoğun biçimde kullanılmış olabileceğinden şüpheleniyor; Orélien ise bunun iftira olduğunu söylüyor.

🔹 Yapay zekâ, kitap sektöründe hem yatırım hem de telif hakları tartışması yaratıyor. C.H. Beck Yayınevi, hukuk yapay zekâsı Noxtua’ya 100 milyon avro yatırım yaptı; bu, yayınevinin 260 yıllık tarihindeki en büyük yatırım oldu.

🔹 Büyük yapay zekâ şirketleri, modellerini eğitmek için kitapları izinsiz biçimde kopyalama, tarama ve dijital ortamlardan çekme yöntemleriyle kullandı. Yazarların avukatları, bu uygulamaları 2000’lerdeki Napster dönemindeki müzik korsanlığıyla karşılaştırıyor.

🔹 Anthropic, yasa dışı gölge kütüphanelerden 500 bin kitap indirilmesiyle ilgili uzlaşma kapsamında geçen yıl 1,5 milyar dolar ödedi. Yapay zekâ şirketleri ise kitapların yapay zekâ eğitimi için neredeyse ücretsiz hammadde olarak kullanılabileceği görüşünü sürdürüyor.

🔹 ABD’de yapay zekâ şirketlerinin telif hakkıyla korunan içerikleri kullanmasına ilişkin 145 dava yürütülüyor. New York Times ve Authors Guild, OpenAI’a dava açan başlıca taraflar arasında yer alıyor; bazı ABD’li gazete yayıncıları da ödeme duvarı arkasındaki haberlerin taranarak kullanıcı yanıtlarında kullanılmasından şüpheleniyor.

🔹 Penguin Random House, mart ayında Münih’te OpenAI’a dava açtı; Carlsen Yayınevi de ağustos ayında benzer bir adım attı.

🔹 Almanya’daki müzik meslek birliği GEMA, yapay zekâ sistemlerinin içerikleri fiilen depolayarak daha sonra parçalara bölünmüş biçimde kullanıcılara sunmasıyla ilgili davalarda önemli ara kazanımlar elde etti. Bu kararların kitap sektörü açısından da etkili olması bekleniyor.

🔹 ABD’de yapay zekâ şirketleri, yasal olarak satın alınan kitapların yapay zekâ eğitimi için kullanılabileceğini ve ortaya dönüştürücü nitelikte yeni içerik çıktığını savunuyor. Bir temyiz mahkemesi kısa süre önce bu “adil kullanım” yaklaşımına karşı karar verdi.

🔹 Trump yönetimi, kitaplarla yapay zekâ eğitiminin temel olarak telif hakkı ihlali sayılmaması gerektiğini savunuyor. ABD Adalet Bakanlığı, OpenAI’a karşı toplu davayı gören mahkemeye yapay zekânın ABD’nin küresel rekabet gücü açısından önemli olduğunu bildirdi.

🔹 Japonya, gelecek ay Shenzhen'de düzenlenecek Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği toplantısının oturum aralarında Başbakan Sanae Takaichi ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping arasında görüşme düzenlemeyi umuyor.

🔹 Çin, 18-19 Kasım'daki APEC zirvesine ev sahipliği yapacak. Japon ve Çin liderleri, 2014'teki diplomatik yumuşamanın ardından APEC ve G20 zirvelerinin oturum aralarında sık sık görüştü.

🔹 Tokyo-Pekin zirvelerinden önce genellikle Japonya Ulusal Güvenlik Sekreterliği Başkanı ile Çin'in üst düzey diplomatı gündemi ve tarafların tutumlarını koordine ediyor. Ancak Japonya'nın mevcut Ulusal Güvenlik Sekreterliği Başkanı, Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi ile henüz resmi görüşme yapmadı.

🔹 Japonya-Çin ilişkileri, Takaichi'nin geçen kasım ayında Tayvan'da yaşanacak bir çatışmanın Japonya'nın varlığını tehdit eden bir duruma dönüşebileceğini söylemesinin ardından gerildi.

🔹 Takaichi, ABD Başkanı Donald Trump'ın Şi ile mayıs ve eylül aylarındaki görüşmeleri öncesinde Japonya'nın Çin'le ilgili görüşlerini Trump'a iletti ve bunları Pekin'e aktarmasını istedi. Eylül görüşmesinde Şi, Japonya'nın savunma kapasitesini artırmasını eleştirirken Trump, Takaichi'yi güçlü bir lider olarak niteledi.

🔹 Eski Japonya Dışişleri Bakanı Takeşi İwaya, geçen ay Uluslararası Ticaretin Geliştirilmesi Derneği Başkanı sıfatıyla Çin'i ziyaret etti; Vang Yi ve Başbakan Yardımcısı He Lifeng ile görüştü. Takaichi'nin ofisi, görüşmelerin Çin'in Japonya ile diyaloğa ihtiyaç duyduğunu gösterebileceğini düşünüyor.

🔹 Bu ayki G20 bakanlar toplantıları, Japonya Maliye Bakanı Satsuki Katayama ile Dışişleri Bakanı Toşimitsu Motegi'nin Çinli yetkililerle görüşmesine imkân sağlayabilir. Görüşmelerde Pekin'in ekonomik durgunlukla mücadele ederken Japonya ile istikrarlı ekonomik ilişkilere öncelik vermesi hedefleniyor.

🔹 Çin Dışişleri Bakanlığı, Vang Yi'nin İwaya'ya Japonya için önceliğin Japon liderin Tayvan konusundaki yanlış söz ve eylemlerini düzeltmek olduğunu söylediğini bildirdi. Japon bir diplomat, bu açıklamanın Çin'in önceki geri çekilme taleplerinden farklı olabileceğini ancak Çin'in tutumunun değiştiğini söylemek için erken olduğunu belirtti.

🔹 Japonya, Çin'le yıllık zirveleri çözülmemiş ikili sorunlar nedeniyle üst düzey iletişimi sürdürmenin ve kazara çatışmaları önlemenin önemli bir yolu olarak görüyor. Japon liderler, 2022'de Tayland'daki APEC toplantısında yapılan görüşmeden bu yana Şi ile dört yıl üst üste bir araya geldi.

🔹 Vaseda Üniversitesi'nden Rumi Aoyama, yaklaşan APEC toplantısında Japonya-Çin zirvesi önünde son derece yüksek engeller bulunduğunu söyledi. Çin'in Japonya'yı eleştirmeyi sürdürmesi nedeniyle bu yıl tam bir yumuşama beklenmiyor; ilişkilerdeki olası iyileşme ekonomik konularla sınırlı kalabilir.