Kripto ile yaptırımların aşılması
🔹 İran, Rusya, Kuzey Kore ve yaptırım altındaki diğer ülkeler, ABD yaptırımlarını aşmak amacıyla kripto para kullanımını önemli ölçüde artırdı. Bu ülkeler 2025 yılında yaklaşık 100 milyar dolar değerinde kripto varlığı işledi.
🔹 Bu ülkeler, işlemleri kolaylaştırmak için kendi dijital tokenlarını ve kripto para borsalarını geliştirerek daha karmaşık yöntemler kullanıyor.
🔹 İran ve Rusya, kripto paraları insansız hava araçları ile silah parçaları satın almakta kullandı. Rusya ayrıca yaptırım altındaki petrolünü kaçak yollarla taşıyan gemi personelinin maaşlarını kripto para ile ödedi.
🔹 Kuzey Kore, siber saldırılarla elde ettiği kripto paraları yakıt ve askeri ekipman satın almak için kullandı.
🔹 Kripto para işlemleri, geleneksel bankacılık sistemini devre dışı bırakarak yaptırımların uygulanmasını zorlaştırıyor.
ABD ve Batı'nın adımları
🔹 ABD, İran ile olası barış anlaşmasını müzakere ettiği dönemde İran petrolüne yönelik yaptırımları geçici olarak gevşetti. Anlaşma sağlanamazsa petrol yaptırımlarını yeniden uygulamaya koyabileceğini açıkladı.
🔹 ABD geçen ay İran'ın en büyük platformlarından Nobitex dahil dört İran kripto para borsasını yaptırım listesine aldı. Hazine Bakanı Scott Bessent, ABD'nin İran bağlantılı 1 milyar dolarlık kripto varlığa el koyduğunu açıkladı.
🔹 Birleşik Krallık da mayıs ayında Rusya hükümetini desteklediği şüphesiyle dünyanın büyük kripto para borsalarından HTX'i yaptırım listesine aldı. HTX yetkililerle iş birliği yapacağını açıkladı.
🔹 Kripto para sektörünün önemli bölümünün düzenlenmemiş olması ve işlemlerin anonim yapılabilmesi, yaptırımların uygulanmasını zorlaştırıyor.
İran ve Rusya'nın kullandığı yöntemler
🔹 İran'da son yıllarda onlarca kripto para borsası kuruldu. İran Devrim Muhafızları, özellikle Çin'e yapılan petrol satışlarından elde edilen ödemeleri almak için yurt içi ve yurt dışındaki kripto borsalarını kullandı.
🔹 Yaygın kullanılan yöntemlerden birinde Çinli alıcılar petrol ödemelerini Hong Kong'daki paravan şirketlerin hesaplarına yuan olarak yatırıyor. Bu fonlar kripto paraya çevrilerek İran kontrolündeki dijital cüzdanlara aktarılıyor. Ardından İran'daki yerel borsalarda riyale çevriliyor veya İran destekli grupların dijital cüzdanlarına gönderiliyor.
🔹 Rusya, yaptırımların ardından A7A5 adlı rubleye endeksli dijital tokenı geliştirdi. Kullanıcılar ruble karşılığında A7A5 satın alıyor, ardından bunu uluslararası işlemlerde kullanılabilen diğer kripto paralara dönüştürüyor.
🔹 A7A5, 2025 yılında 90 milyar doların üzerinde işlem gerçekleştirdi ve yaptırım uygulanmasına rağmen kullanılmaya devam etti.
🔹 Rus şirketleri, yaptırımları aşarak uluslararası ödemeler yapmak için farklı kripto para yöntemlerini de kullanmaya devam ediyor. ABD'de tutuklanan Yuri Gugnin'in, Rus müşteriler adına ABD finans sistemi üzerinden 500 milyon doların üzerinde işlem gerçekleştirdiği ve kara para aklama ile yaptırım ihlali suçlarını kabul ettiği açıklandı.