ABD, Zambiya ile sağlık anlaşmasında kritik mineral ve veri taleplerinden geri adım attı
Washington Post
🔹 ABD ve Zambiya, Lusaka’da beş yıl içinde 1,514 milyar dolarlık sağlık finansmanı sağlayan anlaşmayı imzaladı.
🔹 Anlaşmanın nihai metninden, Zambiya’nın kritik mineral rezervlerine ABD erişimini artırmayı ve sağlık verilerini paylaşmasını öngören hükümler çıkarıldı.
🔹 Önceki taslakta Zambiya’nın ayrı bir ticari anlaşmayı 1 Nisan’a kadar kabul etmemesi halinde sağlık finansmanının sonlandırılması öngörülüyordu.
🔹 Yeni anlaşma, Zambiya’nın 25 yıl boyunca patojen verilerini ve 10 yıl boyunca sağlık verilerini paylaşmasını gerektiren hükümleri de içermiyor.
🔹 Zambiya Dışişleri Bakanı Mulambo Haimbe, mayıs ayında ABD’nin veri paylaşımı taleplerini kabul edilemez olarak nitelendirdi ve Washington’ı Zambiya’nın kritik minerallerinde ABD şirketlerine ayrıcalık istemekle suçladı.
🔹 ABD Dışişleri Bakanlığı, sağlık yardımının herhangi bir ticari anlaşmaya bağlı olmadığını ve verilerin yalnızca programları izlemek amacıyla talep edildiğini açıkladı.
🔹 Anlaşma, Zambiya’da yetişkinlerin yaklaşık onda birinin HIV taşıdığı bir dönemde, Trump yönetiminin ikili sağlık anlaşmalarına dayanan “Önce Amerika” yaklaşımının erken sınamalarından biri oldu.
🔹 ABD Dışişleri Bakanlığı, geçen hafta 35 hükümetle sağlık anlaşması imzalandığını açıkladı; Gana, Namibya ve Zimbabve önerilen ABD sağlık anlaşmalarını kamuoyu önünde reddetti.
🔹 Anlaşma, Trump yönetiminin Zambiya’nın yapay zekâ altyapısı ve yüksek teknoloji askeri donanımı için önem taşıyan bakır yataklarına erişim sağlama talebiyle sağlık yardımını ilişkilendirmesinin ardından yaklaşık bir yıl boyunca sonuçlanamadı.
🔹 Çin, bakırın işlenmesi ve rafine edilmesi alanında küresel ölçekte ağırlık taşıyor; ABD Ticaret Bakanlığı bakırı ulusal güvenlik riski olarak değerlendiriyor.
🔹 Zambiya Devlet Başkanı Hakainde Hichilema ile aralık ayında yapılan görüşmede ABD’li yetkililer, ABD yardımının iş yatırımlarını artıracak reformlar için kullanılacağını açıkladı.