🔹 Geçen hafta Riyad Havalimanı füze saldırıları nedeniyle kapandı, Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırılarında 100’den fazla sivil öldü, Polonya Rusya’nın AB içinde ölümle sonuçlanabilecek saldırılar düzenleme tehlikesine karşı uyardı ve Çin kıyıları boyunca altı günlük gerçek mühimmatlı tatbikat başlattı.
🔹 Avrupa, Doğu Asya ve Körfez ülkelerinde savaş ihtimaliyle ilgili küresel güvensizlik arttı.
🔹 Şubat 2022’deki Münih Güvenlik Konferansı’nda ABD ve Birleşik Krallık güvenlik ve istihbarat yetkilileri, Vladimir Putin’in güçlerinin Kiev’e ilerlemek üzere olduğu konusunda kesin uyarılarda bulundu.
🔹 Donald Trump, Şubat 2025’te Volodimir Zelenskiy’yi “Üçüncü Dünya Savaşı’yla kumar oynamakla” suçladı. Zelenskiy ise Rusya’nın saldırganlığının yenilgiye uğratılmamasının küresel çatışma riskini artırdığını söyledi.
🔹 Almanya, Rusya’nın Ukrayna’yı geniş çaplı işgalinin ardından yeniden silahlanma için milyarlarca avro harcamayı içeren tarihî bir dönüm noktası ilan etti. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Avrupa ülkelerinin Rusya’nın bir sonraki hedefi olabileceği uyarısını yaptı.
🔹 Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, ABD ile Çin’in “Tukididis Tuzağı”na sürüklenmesi riskine karşı uyarıyor. Çin, Şi’nin liderliğinde askerî harcamalarını artırdı, ABD’den daha büyük bir donanma kurdu ve Tayvan üzerindeki askerî ve siyasi baskıyı yoğunlaştırdı.
🔹 Bir dünya savaşının iki temel özelliği, en güçlü ülkelerin doğrudan çatışması ve savaşın kıtalar arasında yayılması olur. Rusya’nın Ukrayna’yı destekleyen Avrupa ülkelerine yönelik sabotaj, kundaklama ve suikastları içeren hibrit savaşı, yanlışlıkla tırmanma riskini artırıyor.
🔹 Rusya, Çin, İran ve Kuzey Kore arasındaki yakın ilişkiler Batılı güvenlik yetkililerini endişelendiriyor. Kuzey Kore, 2024’te Rusya’yla karşılıklı savunma anlaşması imzaladı; Çin’in ekonomik ve teknik desteği, Rusya’nın Batı yaptırımlarıyla başa çıkmasına ve Ukrayna’da savaşmayı sürdürmesine yardımcı oldu.
🔹 Dört ülke, ABD öncülüğündeki güvenlik düzenine karşı hoşnutsuzluklarını paylaşıyor. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Çin ile Rusya’nın Asya ve Avrupa’da aynı anda koordineli askerî saldırılar başlatabileceği ihtimalini gündeme getirdi.
🔹 Uluslararası Kriz Grubu dünya genelinde 65 devam eden çatışma saydı; bu, İkinci Dünya Savaşı’nın sona ermesinden bu yana en yüksek sayı. Sudan’daki çatışma 14 milyondan fazla kişinin yerinden edilmesine yol açtı.
🔹 İngiliz hükümeti, Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin başlamasından bu yana 1,5 milyon asker kaybettiğini; ölü ve yaralı sayısının bu toplamı oluşturduğunu açıkladı. Gazze savaşında yaklaşık 70 bin Filistinli ve 2 bin İsrailli öldü; 7 Ekim 2023’teki Hamas saldırısında da 1.200 kişi hayatını kaybetti.
🔹 G7 ülkelerinin küresel ekonomik üretim ve askerî harcamalardaki payı 1989’da yaklaşık üçte iki iken 2022’de küresel gayrisafi yurt içi hasılanın yaklaşık yüzde 43’üne ve askerî harcamaların yaklaşık yarısına geriledi. Batı ittifakının göreli güç kaybı, mevcut dünya düzenine karşı çıkan ülkeler için hareket alanı oluşturdu.
🔹 Rusya, İran ve Çin, uluslararası güç dengesindeki değişimin ardından daha fazla risk aldı. Rusya’nın Ukrayna’yı işgali, 2008’de Gürcistan’a yönelik saldırı, 2014’te Kırım’ın ilhakı ve 2015’te Suriye’ye askerî müdahale gibi adımların ardından geldi.
🔹 Donald Trump’ın ikinci başkanlık döneminde Grönland üzerinde hak iddia etmesi, ABD’nin toprak genişlemesi fikrini müttefikleri pahasına da benimsediği yönündeki tartışmaları artırdı. Danimarka, olası bir ABD işgaline karşı Grönland’daki ana pistlere mayın döşedi.
🔹 Kanada hükümeti ve halkı, Trump’ın Kanada’yı ABD’nin 51’inci eyaleti yapma yönündeki tekrarlanan açıklamalarının ardından dış ve ekonomik politikalarını yeniden şekillendirdi; Kanada, ABD’yle savaş ihtimaline karşı planlar hazırladı.
🔹 Büyük güçlerin nüfuz alanlarına dayalı bir dünya düzeni fikri, bölgesel barış sağlayacağı iddiasına dayanıyor. Ukrayna, Tayvan ve Kanada gibi küçük ülkeler bu düzen içinde büyük güçlerin hâkimiyetini kabul etmek zorunda kalabilir; ancak küçük ülkeler haklara sahip ve direnebilir.
🔹 ABD ve müttefikleri, 1940’ların sonlarından bu yana askerî caydırıcılığa dayanan güvenlik politikası uyguladı. Caydırıcılık, nükleer savaş korkusuyla desteklendi ve Soğuk Savaş boyunca ABD ile Sovyetler Birliği arasında doğrudan çatışmayı önledi.
🔹 ABD’nin Baltık ülkeleri, Polonya, Japonya veya Birleşik Krallık’ı savunup savunmayacağı konusundaki belirsizlik, üçüncü dünya savaşı riskini artırabilir. Çin, Tayvan İlişkileri Yasası’nın ABD’yi Tayvan’a yönelik güç kullanımına karşı çıkmaya zorlayıp zorlamadığını; Rusya ise NATO’nun 5’inci maddesinin hâlâ kesin bir savunma taahhüdü olup olmadığını hesaplıyor.
