Maya uygarlığının çöküşü kuraklığa bağlandı. Tam hikâye daha karmaşık.
Washington Post
🔹 Maya uygarlığının M.S. 760-910 yılları arasındaki kuraklıklar nedeniyle çöktüğü görüşü, son araştırmalarla sorgulanıyor.
🔹 Guatemala’daki Itzan Maya yerleşimi, kuraklık yaşamadan büyük ölçüde terk edildi.
🔹 Daha erken bir dönemdeki kuraklık, bazı bölgelerde insanların kentlere yönelmesine yol açmış olabilir.
🔹 Belize’deki 294 Maya yerleşimini inceleyen bir araştırma, daha fazla yağış alan yerleşimlerin daha kuru bölgelerden önce terk edildiğini ortaya koydu.
🔹 Maya kentleri Meksika, Belize, El Salvador, Guatemala ve Honduras’a yayılan, birbirleriyle ticaret yapan ve savaşan kent devletlerinden oluşuyordu. Kentlerin önemli bölümü M.S. 760-930 arasında sırayla terk edildi; Maya halkı bölgede yaşamaya devam etti.
🔹 Maya uygarlığının gerilemesine ilişkin yazılı kayıtlar sınırlı kaldı. İspanyol misyonerlerin kayıtların büyük bölümünü yaktığı, araştırmaların arkeolojik bulgulara, kabartmalara ve heykellere dayandığı belirtildi.
🔹 Bilim insanları 1960’lardan itibaren toprak ve tortulardaki polenleri inceleyerek iklim geçmişini araştırdı; ancak Maya halkının yoğun ormansızlaştırma faaliyetleri sonuçları belirsizleştirdi.
🔹 Yucatán Yarımadası’ndaki Chichancanab Gölü tortullarında korunan oksijen izotoplarının incelenmesi, Maya kentlerinin terk edildiği dönemde son 7 bin yılın en şiddetli kuraklıklarından bazılarının yaşandığını gösterdi.
🔹 Kuraklıklar tek başına uygarlığı yıkmaya yetmemiş olabilir; ancak siyasi istikrarsızlığı, savaşları ve kitlesel göçü artırarak diğer gerileme nedenlerini ağırlaştırmış olabilir.
🔹 Maya kent devletleri arasındaki ticaret ve göç bağlantıları, kuraklıktan doğrudan etkilenmeyen kentleri de siyasi ve toplumsal krizlere açık hale getirdi.
🔹 Alec McLellan, Maya uygarlığının gerilemesine ilişkin tek ve kolay bir açıklama bulunmadığını, alanda görüş ayrılıklarının sürdüğünü söyledi.
🔹 Benjamin Gwinneth, yeni bulguların iklim değişikliğinin Maya uygarlığındaki rolüne ilişkin kanıtları ortadan kaldırmadığını, ancak sürecin günümüzdeki iklim değişikliğinin etkilerini anlamak açısından daha karmaşık bir çerçeve sunduğunu söyledi.