İran, Hürmüz Boğazı'ndan geçiş ücreti almak istiyor. Diğer su yolları nasıl işliyor?
Bloomberg
🔹 İran ile Umman, Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilerden kalıcı geçiş ücreti alınmasını değerlendiriyor. Umman, savaş öncesindeki uygulamaya dönülmeyeceğini Avrupa'ya iletti ve diğer küresel deniz geçişlerinin yönetimini inceliyor.
🔹 Uluslararası hukuk, uluslararası boğazlardan serbest geçiş hakkını tanıyor. Kıyı devletleri yalnızca gemilere sağlanan belirli hizmetler karşılığında ücret talep edebiliyor.
🔹 İran-İsrail ve ABD arasındaki savaş sırasında İran, Hürmüz Boğazı'ndan geçen bazı gemilerden sefer başına 2 milyon dolara kadar geçiş ücreti talep etti. Ateşkes sonrasında geçişler arttı ancak gemilere yönelik saldırılar nedeniyle güvenlik endişeleri sürüyor.
🔹 İran, ticari gemilerin boğazdan geçmeden önce resmi izin almasını zorunlu hale getirdi. Ağustos ayında sona erecek geçici muafiyetin ardından seyrüsefer, güvenlik ve çevre hizmetleri karşılığında yeniden ücret alınacağını açıkladı.
🔹 Türkiye'nin kontrolündeki İstanbul ve Çanakkale boğazlarında ticari gemilerden geçiş ücreti yerine fener, kurtarma, kılavuzluk ve römorkör hizmetleri için ücret alınıyor. Türkiye'nin bu boğazlardan elde ettiği gelir son dört yılda yaklaşık altı kat artarak yıllık 223 milyon dolara ulaştı.
🔹 Malakka Boğazı'nda geçiş ücreti uygulanmıyor. Endonezya, Malezya ve Singapur, seyir güvenliği altyapısını finanse etmek için gönüllü uluslararası katkılar alıyor. Endonezya'da geçiş ücreti önerisi gündeme gelse de daha sonra geri çekildi.
🔹 Babülmendep Boğazı'nda geçiş ücreti bulunmuyor. Husilerin gelecekte gemilerden ücret alma planını değerlendirdiği bildiriliyor.
🔹 Tayvan Boğazı ve Cebelitarık Boğazı'ndan ticari gemiler ücretsiz geçiyor. Tayvan Boğazı'nda Çin ile Batılı ülkeler arasında hukuki statü konusunda görüş ayrılığı sürüyor.
🔹 Panama ve Süveyş kanalları doğal boğazlardan farklı olarak egemen devlet altyapısı kabul ediliyor ve gemilerden geçiş ücreti alıyor. Panama Kanalı 2025 mali yılında 5,7 milyar dolar, Süveyş Kanalı ise 2025/26 mali yılında 4,67 milyar dolar gelir elde etti.
🔹 Hürmüz Boğazı'nda kalıcı ücret uygulamasına geçilmesi, küresel tedarik zincirlerini etkileyebilir ve diğer stratejik deniz geçişlerinde benzer uygulamaların gündeme gelmesine yol açabilir.