← Ana sayfaya dön

Yapay zekâ bir ebeveyni hayatta tutabilir mi?

New Yorker
10.07.2026

🔹 İtalya'da yaşayan sanatçı Gaia Alari, yaşlanan babasını kaybetme korkusuyla yapay zekâ destekli bir "ölüm botu" oluşturarak onun dijital bir kopyasını hazırladı.

🔹 Dijital ölüm sonrası hizmetleri sunan şirketler, fotoğraflar, anılar ve yazışmalar kullanılarak oluşturulan yapay zekâ kopyalarının, yakınlarını kaybeden kişilerin onlarla konuşmaya devam etmesini vaat ediyor.

🔹 Gaia'nın babası Gabriele, başlangıçta bu fikri reddetti ancak daha sonra yapay zekâ kopyasının kendisinden geriye bir mektuptan daha kapsamlı bir miras bırakabileceğini düşünerek projeye katıldı.

🔹 Kalp pili ameliyatı geçiren Gabriele, dijital kopyasını geliştirmek amacıyla yapay zekâ ile düzenli olarak konuşmaya başladı.

Yapay zekâ kopyasıyla deneyim

🔹 Gaia, ilk görüşmelerinde yapay zekâ kopyasını mekanik ve yapay buldu, ancak sesli konuşmalarda babasının konuşma tarzını andıran özellikler nedeniyle daha güçlü bir duygusal bağ hissetti.

🔹 Görüşmeler sırasında yapay zekânın gerçekte yaşanmamış anılar üretmesi, Gaia'nın dijital kopyanın sahte hatıralar oluşturabileceği endişesini artırdı.

🔹 Yapay zekâ kopyasının, gerçek hayatta dile getirilmeyen özürler ve duygusal ifadeler kullanması, Gaia'nın gerçek babasıyla olan ilişkisinden farklı bir iletişim deneyimi yaşamasına neden oldu.

Tartışmalar

🔹 Gabriele, yapay zekânın yaptığı hataların insanlar tarafından düzeltilebileceğini ve ölümünden sonra duygularını aktarmaya yardımcı olabileceğini savundu.

🔹 Gaia ise dijital kopyanın yas sürecini kolaylaştırmak yerine kişiyi geçmişe bağlı tutabileceğini ve gerçek anılarla yapay olarak üretilen anıları birbirine karıştırabileceğini dile getirdi.

🔹 Baba ve kızı, yapay zekâ destekli dijital kopyaların bir kişinin ölümünden sonra duygusal destek sağlayıp sağlayamayacağı ve yas sürecini nasıl etkileyebileceği konusunda farklı görüşler ortaya koydu.

← Ana sayfaya dön Sonraki haber

Orta Doğu'ndaki arz riskleri sürerken petrol haftalık yükselişe hazırlanıyor

Reuters
10.07.2026

🔹 Petrol fiyatları, ABD ile İran arasında yeniden başlayan çatışmaların Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğini yavaşlatması nedeniyle haftalık yükselişe yöneldi.

🔹 Brent petrolü 76,49 dolar, ABD tipi ham petrol (WTI) ise 72,27 dolar seviyesine yükseldi.

🔹 Haftalık bazda Brent petrolünün yaklaşık %6, WTI'ın ise yaklaşık %5 değer kazanması bekleniyor.

🔹 İran ile ABD arasında diplomasiye dönülebileceğine yönelik beklentiler petrol fiyatlarındaki yükselişi sınırlıyor.

🔹 İran, ABD'nin ülkenin güney ve doğusundaki hedeflere düzenlediği saldırıların ardından Körfez ülkelerindeki ABD askeri altyapısını hedef aldı.

🔹 İran'ın güneyinde, Buşehr nükleer santralinin bulunduğu bölge dahil olmak üzere birçok noktada patlamalar meydana geldi.

🔹 Yeniden başlayan çatışmalar, savaş öncesinde küresel petrol ve doğal gaz arzının yaklaşık %20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nın tamamen yeniden açılmasını geciktirdi.

🔹 Gemi takip verilerine göre tanker trafiği perşembe günü neredeyse durma noktasına geldi.

🔹 İran'ın Umman açıklarında Hürmüz Boğazı'ndan çıkan Katar'a ait bir LNG gemisini hedef almasının ardından tanker işletmecileri güvenlik risklerini yeniden değerlendirmeye başladı.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump, çatışmaların tam kapsamlı bir savaşa dönüşmesini beklemediğini ve yaşanan gelişmelerin kısa sürede sona ereceğini söyledi.

🔹 ABD'nin son saldırılarında İran'ın enerji altyapısını hedef almaması, enerji piyasalarında arz kesintilerinin daha da büyümeyeceği yönündeki beklentileri destekledi.

← Ana sayfaya dön Sonraki haber

Trump'ın değişen tutumu Zelenskiy'e destek sağladı

Bloomberg
10.07.2026
NATO zirvesi ve Ukrayna

🔹 Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, NATO'nun Ankara zirvesinde Estonya, Danimarka ve Hollanda ile ortak İHA üretimi anlaşmaları yaptı.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump, Ukrayna'nın Patriot hava savunma füzelerini lisans altında üretmesine izin verileceğini açıkladı.

🔹 ABD'nin Ukrayna yapımı insansız hava araçlarını satın alma seçeneğini de değerlendirdiği belirtildi.

🔹 Patriot üretim kapasitesinin oluşturulmasının zaman alması beklenirken, Ukrayna'nın hava savunma füzelerine kısa vadede ihtiyaç duyduğu ifade ediliyor.

🔹 Hollanda, Ukrayna'ya yönelik mevcut yardım kapasitesinin sınırına ulaştığını açıkladı.

🔹 Polonya ile Ukrayna arasındaki ilişkilerde gerginliğin sürdüğü belirtiliyor.

Bölgedeki ekonomik ve siyasi gelişmeler

🔹 Polonya merkezli, BAE Systems ve NATO İnovasyon Fonu destekli bir savunma teknolojisi girişim sermayesi fonu, Avrupa'nın askeri teknolojilerini geliştirmek amacıyla 197 milyon avroluk fon oluşturdu.

🔹 Macaristan, Viktor Orban'ın görevden ayrılmasının ardından ilk uluslararası tahvil ihracında 3 milyar avro borçlandı.

🔹 Bulgaristan, ocak ayında avro bölgesine katılmasının ardından ilk kez uluslararası piyasalarda avro tahvili ihraç etti.

🔹 Sırbistan Merkez Bankası politika faizini 22. ay üst üste %5,75 seviyesinde sabit tuttu.

🔹 Romanya Merkez Bankası politika faizini Avrupa Birliği'nin en yüksek seviyesi olan %6,5'te bıraktı.

🔹 Macaristan'da yıllık enflasyon haziranda %1,7'ye geriledi.

🔹 Polonya Merkez Bankası, Orta Doğu'daki çatışmaların enerji fiyatlarını yükseltmesi nedeniyle bu yıl ve gelecek yıla ilişkin enflasyon tahminlerini yukarı yönlü revize etti.

🔹 Arnavutluk'ta Başbakan Edi Rama'nın istifasını talep eden protestolar devam ediyor.

Macaristan kamu yayıncılığı

🔹 Macaristan devlet televizyonu, normal yayınını durdurarak 16 yıl boyunca kamuoyuna yanlış bilgi verildiğini belirten bir özür mesajı yayımladı.

🔹 Yayınlar daha sonra 1956 Macar Ayaklanması'na gönderme yapan sembolik bir saatte yeniden başladı ve haber bültenlerinin yılın ilerleyen dönemlerinde yeniden yayınlanması planlanıyor.

← Ana sayfaya dön Sonraki haber

NATO, Trump'a iki yıllık ara vermeli

Bloomberg
10.07.2026

🔹 NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Türkiye'deki zirvede savunma harcamalarındaki artışı öne çıkararak ve tartışmalı konuları geri planda tutarak zirvenin ABD Başkanı Donald Trump açısından sorunsuz geçmesini hedefledi.

🔹 Trump, zirvede NATO'nun İran savaşına katılmamasını eleştirdi, ABD'nin Grönland üzerindeki taleplerini yineledi ve ittifak üyelerinin ABD'ye yeterince destek vermediğini söyledi.

🔹 Zirvenin sonunda Trump, toplantıda birlik havası olduğunu belirterek Mark Rutte'yi ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'u övdü.

NATO'nun geleceği

🔹 Avrupa ülkeleri ile Kanada'nın savunma harcamalarını artırmaya devam etmesi ve yeni hedef olan GSYH'nin %5'i seviyesine ulaşması gerektiği savunuluyor.

🔹 Avrupa'nın kendi savunma sanayisini güçlendirerek insansız sistemler, denizaltılar, nükleer caydırıcılık ve yapay zekâ tabanlı askeri teknolojilerde bağımsız kapasite oluşturması gerektiği belirtiliyor.

🔹 Avrupa ülkeleri ile Kanada'nın Hürmüz Boğazı'nda mayın temizleme, ticaret gemilerine refakat ve hava savunması gibi görevlerde daha fazla sorumluluk üstlenebileceği ifade ediliyor.

🔹 Bu tür operasyonların NATO yerine Avrupa Birliği veya gönüllü ülkeler koalisyonları tarafından yürütülmesinin daha uygulanabilir olabileceği değerlendiriliyor.

Ukrayna ve NATO işleyişi

🔹 Ukrayna'ya yönelik askeri desteğin NATO yerine Avrupa Birliği mekanizmaları üzerinden sürdürülmesi öneriliyor.

🔹 Avrupa ülkeleri ile Kanada'nın Ukrayna'ya sağladığı desteğin 230 milyar doları aştığı belirtiliyor.

🔹 Önümüzdeki iki yıl boyunca NATO'nun liderler zirvesi düzenlememesi, yalnızca yılda bir savunma bakanları toplantısı yapılması ve ittifakın rutin toplantılarının büyük ölçüde azaltılması öneriliyor.

🔹 NATO ile ABD arasındaki ilişkilerde normalleşmenin ancak Washington'da yeni bir yönetimin göreve gelmesinin ardından mümkün olabileceği değerlendiriliyor.

← Ana sayfaya dön Sonraki haber

Vestel, dolar tahvillerinin yeniden yapılandırılması için çalışmalara başladı

Bloomberg
09.07.2026

🔹 Vestel Elektronik, dolar cinsinden Eurobond borçlarının yeniden yapılandırılması için Houlihan Lokey'i danışman olarak görevlendirdi.

🔹 Şirket, aynı zamanda Türkiye'deki bankalarla kredi borçlarının yeniden yapılandırılması görüşmelerini sürdürüyor.

🔹 Vestel'in Mayıs 2029 vadeli 500 milyon dolarlık tahvili sıkıntılı borç seviyelerinde işlem görüyor.

🔹 Fitch Ratings, temmuz ayının başında Vestel'in kredi notunu iki kademe düşürerek CCC- seviyesine indirdi ve şirketin sermaye yapısını "sürdürülemez" olarak değerlendirdi.

🔹 Vestel, Eurobondları için sürdürülebilir bir sermaye yapısı oluşturmayı amaçlayan stratejik alternatifleri değerlendireceğini açıkladı.

🔹 Şirketin 2029 vadeli dolar tahvilinin fiyatı perşembe günü yaklaşık 52 sente geriledi.

🔹 Vestel hisseleri ise gün içinde en fazla %8,4 yükseldi.

Finansal durum

🔹 Vestel'in ilk çeyrek geliri, artan rekabet, televizyon talebindeki zayıflama ve ihracattaki düşüş nedeniyle yaklaşık %50 azaldı.

🔹 Artan işçilik, hammadde ve lojistik maliyetleri şirketin kâr marjlarını baskıladı.

🔹 Vestel, haziran ayının sonunda Türkiye'deki finans kuruluşlarına kredi borçlarının yeniden yapılandırılması için başvuruda bulundu.

🔹 Şirketin son finansal sonuçlarına göre banka kredileri toplam borcunun yaklaşık dörtte üçünü oluşturuyor.

🔹 Fitch, kredi notu indirimiyle birlikte negatif izleme kararı da vererek yakın dönemde yeni not indirimlerinin mümkün olduğunu ve banka borçlarının yeniden yapılandırılmasının sorunlu borç takası olarak değerlendirilebileceğini belirtti.

← Ana sayfaya dön Sonraki haber

Saatte 33 dolar kazanan Costco kasiyeri emeklilik hesabıyla milyoner oldu

Wall Street Journal
09.07.2026
Uzun süreli çalışan modeli

🔹 Arizona'daki Costco mağazasında kasiyer olarak çalışan 60 yaşındaki Tony Barzar, saatlik 32,90 dolar ücret alıyor.

🔹 Barzar'ın 401(k) emeklilik hesabındaki birikimi 1 milyon doların üzerine çıktı.

🔹 Costco sağlık sigortası kapsamında standart doktor muayenesi için 15 dolar, uzman doktor muayenesi için ise 25 dolar katkı payı ödüyor.

🔹 Barzar, 2009 yılında ailesiyle birlikte havuzlu üç yatak odalı bir ev satın aldı ve son on yılda iki kez Avrupa'ya seyahat etti.

Costco'nun çalışan politikası

🔹 Costco, çalışan devir hızını düşük tutmak amacıyla ABD'deki birçok perakende şirketinden daha yüksek ücret ve yan haklar sunuyor.

🔹 Şirkette işe başladıktan sonraki ilk yıl içinde çalışan ayrılma oranı yaklaşık %7 seviyesinde bulunuyor.

🔹 Costco, uzun yıllardır çalışan personeli yeni çalışanlara rehberlik etmeleri için "kültür koçu" olarak görevlendiriyor.

🔹 Şirket, saatlik ücret tavanını 31,90 dolardan 32,90 dolara yükseltti, yıllık ikramiyeleri artırdı ve 30 yılını dolduran çalışanlara ilave bir hafta izin hakkı verdi.

Emeklilik birikimi

🔹 Costco Mali İşler Direktörü Gary Millerchip, ABD'deki binlerce saatlik çalışanın 401(k) hesaplarında 1 milyon doların üzerinde birikim bulunduğunu söyledi.

🔹 Şirket, uzun süre çalışan personelin deneyiminin müşteri hizmetleri kalitesini artırdığını ve uzun vadede maliyetleri düşürdüğünü belirtiyor.

Tony Barzar'ın kariyeri

🔹 Barzar, 1986 yılında Price Club'da otopark görevlisi olarak saatlik 5,85 dolarla çalışmaya başladı. Price Club, daha sonra Costco tarafından satın alındı.

🔹 Kariyeri boyunca depo görevlisi, giriş kontrolü ve kasiyer gibi farklı görevlerde çalıştı.

🔹 Barzar, yönetici olması yönündeki teklifleri reddederek müşterilerle doğrudan çalışmayı tercih etti.

Şirket performansı

🔹 Costco'nun yıllık satışları yaklaşık yirmi yıldır büyümeyi sürdürüyor.

🔹 Şirket hisseleri, 2008 küresel finans krizinin ardından yaklaşık 40 dolar seviyesinden 2026 yılı itibarıyla yaklaşık 953 dolara yükselerek %2.000'in üzerinde değer kazandı.

🔹 Costco, deneyimli kasiyerlerin müşteri memnuniyetini artıran temel unsurlardan biri olduğunu ve bu nedenle çalışanların uzun yıllar şirkette kalmasını teşvik ettiğini belirtiyor.

← Ana sayfaya dön Sonraki haber

Hindistan neden Diljit Dosanjh'ın "Satluj" filminin gösterimini yıllardır engelliyor?

New York Times
09.07.2026
Filmin engellenmesi

🔹 Diljit Dosanjh'ın başrolünde yer aldığı "Satluj", 1980'ler ve 1990'larda Pencap eyaletindeki polis ihlallerini konu alıyor.

🔹 Hindistan Merkez Film Sertifikasyon Kurulu, filmin gösterime girebilmesi için 127 değişiklik ve kesinti talep etti.

🔹 Yapımcılar mahkemeye başvurdu ancak sonuç alamayınca filmi sinema yerine dijital platform Zee5'te yayımladı.

🔹 Film, yayımlanmasından yaklaşık 48 saat sonra Zee5'ten kaldırıldı.

Gerekçeler

🔹 Zee5, filmin Hindistan'da "mevcut gelişmeler" nedeniyle yayından kaldırıldığını açıkladı.

🔹 Hükümet yetkilileri, filmin güvenlik gerekçesiyle ve "Hindistan karşıtı unsurlar" tarafından kullanılabileceği değerlendirmesiyle kaldırılmasını istedi.

Filmin konusu

🔹 Film, Pencap'ta binlerce kişinin zorla kaybedilmesini ve yargısız infazları belgeleyen insan hakları savunucusu Jaswant Singh Khalra'nın hikâyesini anlatıyor.

🔹 Filmin ilk adı "Punjab '95" idi. Bu isim, Khalra'nın 1995 yılında kaçırılıp öldürülmesine atıfta bulunuyordu.

🔹 Sansür kurulu; filmin adının değiştirilmesini, başkarakterin isminin kurgusal hale getirilmesini, Pencap'a, Hindistan bayrağına ve Indira Gandhi suikastı gibi tarihî olaylara yapılan göndermelerin çıkarılmasını istedi.

Tepkiler

🔹 Filmin çevrim içi platformdan kaldırılmasının ardından korsan kopyaları internette yayılmaya başladı.

🔹 Pencap'taki bazı köy ve tapınaklarda film için toplu gösterimler düzenlendi.

🔹 Diljit Dosanjh, filmi engelleme girişimlerinin kamuoyundaki ilgiyi artırdığını söyledi.

Sansür tartışmaları

🔹 Sinema sektörü temsilcileri, Hindistan'da kast ayrımcılığı, polis şiddeti ve devlet uygulamalarını konu alan filmlerin uzun süredir sansür engelleriyle karşılaştığını belirtiyor.

🔹 Yapımcılar, sertifikasyon sürecinin şeffaf olmadığını ve sansür taleplerinin çoğunlukla resmî yazı yerine sözlü olarak iletildiğini ifade ediyor.

🔹 Film yapımcıları ayrıca hukuki incelemeler ve otosansür nedeniyle birçok projenin üretim aşamasında önemli ölçüde değiştirildiğini söylüyor.

← Ana sayfaya dön Sonraki haber

Trump, NATO Zirvesi'nde müttefiklerini eleştirdikten sonra liderlerin kendisini sevdiğini söyledi

New York Times
09.07.2026
NATO Zirvesi

🔹 Donald Trump, Ankara'daki NATO Zirvesi boyunca Avrupa ülkelerine yönelik sert eleştirilerde bulundu, günün sonunda ise zirvede büyük bir birlik havası olduğunu söyledi.

🔹 Trump, NATO liderlerinin kendisine destek verdiğini belirterek zirvede "büyük bir birlik" oluştuğunu ifade etti.

🔹 NATO, bu yıl ve gelecek yıl Ukrayna'ya toplam 80 milyar dolarlık askerî yardım sağlama taahhüdünde bulundu. Paket daha önce açıklanan ve yeni taahhütleri birlikte içeriyor.

🔹 Trump, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'ye ABD'nin Patriot hava savunma sistemlerinin Ukrayna'da üretilmesine izin vereceğini söyledi.

Türkiye ve F-35

🔹 Trump, Türkiye'ye F-35 savaş uçaklarının satışına ilişkin henüz nihai kararını vermediğini açıkladı.

🔹 Trump, Türkiye'nin ABD-İran savaşı sırasında İran'a destek vermemesini ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile yakın ilişkisini kararında etkili unsurlar arasında gösterdi.

İran

🔹 İran ile çatışmalar, NATO Zirvesi sırasında yeniden tırmandı.

🔹 ABD, İran'daki bazı hedeflere yeni hava saldırıları düzenlediğini açıkladı. Pentagon, saldırıların Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemilere yönelik İran saldırılarına karşılık gerçekleştirildiğini bildirdi.

🔹 İran Silahlı Kuvvetleri de Bahreyn ve Kuveyt'teki ABD askerî noktalarını hedef aldığını açıkladı.

🔹 Trump, İran ile ateşkesin büyük olasılıkla sona erdiğini söyledi.

Avrupa ile gerilim

🔹 Trump, Almanya, İtalya, Birleşik Krallık ve Fransa'yı İran'a karşı ABD'ye yeterince destek vermemekle eleştirdi.

🔹 İspanya'nın savunma harcamalarını artırma talebine karşı çıkması ve ABD'nin İran operasyonlarında askerî üslerini kullandırmaması nedeniyle Trump, İspanya'ya yönelik eleştirilerini sertleştirdi.

🔹 Günün ilerleyen saatlerinde Trump, zirveyi "son derece başarılı" olarak nitelendirdi ve NATO Genel Sekreteri Mark Rutte'ye teşekkür etti.

🔹 Mark Rutte, zirvenin NATO'yu daha güçlü, daha adil ve daha yetenekli hale getirdiğini söyledi ve ABD'nin ittifaka bağlılığını sürdürdüğünü ifade etti.

← Ana sayfaya dön Sonraki haber

Güvenlik önlemi Trump'ın Türkiye'den eski Air Force One ile ayrılmasına yol açtı

New York Times
09.07.2026

🔹 Donald Trump, Türkiye'den ayrılırken Katar tarafından bağışlanan yeni Boeing 747-8 yerine eski Air Force One uçağını kullandı.

🔹 Uçak değişikliği, İran ile çatışmaların yeniden başlamasının ardından güvenlik tedbiri kapsamında ve ABD Gizli Servisi'nin tavsiyesiyle yapıldı.

🔹 Beyaz Saray, yeni Air Force One'ın üst düzey güvenlik sistemleriyle donatıldığını ve başkanın güvenliğini sağladığını açıkladı.

🔹 Güvenlik gerekçesi olarak belirli bir tehdit değil, genel risk değerlendirmesi esas alındı.

Güvenlik sistemleri tartışması

🔹 Yeni uçağın eski Air Force One'da bulunan tüm savunma sistemlerine sahip olup olmadığı tartışma konusu oldu.

🔹 Kongre üyeleri ve bazı yetkililer, hızlandırılmış dönüşüm sürecinin gelişmiş füze savunma sistemleri ve diğer güvenlik donanımlarının eksik kalmasına yol açmış olabileceği endişesini dile getirdi.

🔹 Eski Air Force One'ın yaklaşan füzeleri şaşırtmaya yönelik elektronik karşı tedbirler ve füze savunma sistemleri taşıdığı biliniyor.

🔹 Yeni uçağa elektromanyetik darbe koruması ve gelişmiş füze savunma sistemlerinin tamamen entegre edilip edilmediği açıklanmadı.

Türkiye'den ayrılış

🔹 Trump, NATO Zirvesi için Ankara'ya yeni uçakla gelmişti. Zirve sırasında İran ile çatışmalar yeniden tırmandı ve ABD İran'a yeni saldırılar düzenledi.

🔹 Trump, uçak değişikliğinin güvenlik nedeniyle yapılmadığını, yeni uçağın İngiltere'deki Mildenhall Hava Üssü'nde ABD askerlerine gösterilmesi amacıyla önden gönderildiğini söyledi.

🔹 Trump, aynı gün yaptığı açıklamalarda İran'ın kendisini hedef alan ülkelerin başında gördüğünü de ifade etti.

🔹 Ankara'dan ayrılırken başkan eski uçağa normalden daha hızlı bindi ve uçaktaki yolculardan kalkış öncesinde pencere perdelerini kapatmaları istendi.

🔹 Eski Air Force One İngiltere'deki RAF Mildenhall Üssü'ne indikten sonra Trump yeni uçağa geçerek Washington'a uçtu.

Modernizasyon süreci

🔹 ABD Hava Kuvvetleri, Katar'dan alınan uçağın modernizasyon çalışmalarına geçen yıl başladı.

🔹 Pentagon daha önce uçağın "başkanlık hava taşımacılığı" için dönüştürüldüğünü açıklamış, teknik ayrıntıların gizli olduğunu belirtmişti.

🔹 Eski Hava Kuvvetleri yetkilileri, tam donanımlı bir Air Force One seviyesine ulaşacak dönüşümün yapısal değişiklikler nedeniyle bir yıldan uzun sürebileceğini değerlendiriyor.

🔹 Uçağın modernizasyon maliyetine ilişkin tahminler 400 milyon dolar ile 1 milyar dolar arasında değişiyor.

← Ana sayfaya dön Sonraki haber

ABD'nin uydu görüntüsü kısıtlamaları İran savaşının haberleştirilmesini zorlaştırıyor

New York Times
09.07.2026

🔹 ABD merkezli bazı ticari uydu şirketleri, İran savaşı başladıktan sonra İran ve çevresine ait yüksek çözünürlüklü uydu görüntülerinin erişimini sınırlandırdı.

🔹 Kısıtlamaların gerekçesi, uydu görüntülerinin İran tarafından ABD askerlerini hedef almak için kullanılabileceği endişesi oldu.

🔹 ABD hükümeti, 1990'lı yıllardan bu yana savaş ve ulusal kriz dönemlerinde ticari uydu şirketlerinden görüntü erişimini sınırlandırmasını isteyebilen yasal yetkilere sahip bulunuyor.

🔹 Benzer kısıtlamalar daha önce Afganistan, Ukrayna ve Gazze'deki çatışmalar sırasında da uygulandı.

Alternatif görüntü kaynakları

🔹 ABD'li sağlayıcıların kısıtlamaları nedeniyle gazeteciler Avrupa ve Asya merkezli uydu şirketlerinden görüntü temin etmeye yöneldi.

🔹 Haber çalışmaları; uydu görüntülerinin yanı sıra gemi ve uçak takip verileri ile açık kaynaklı askerî bilgiler kullanılarak sürdürülüyor.

🔹 NASA ve Avrupa Uzay Ajansı'nın düşük çözünürlüklü uydu görüntüleri de gemiler, uçaklar ve büyük çaplı hasarların tespitinde kullanılabiliyor.

Uydu sektöründeki gelişmeler

🔹 Planet Labs, 1 Temmuz'da İran ve bazı komşu ülkelere yönelik görüntü erişimini yeniden açtı ancak Hürmüz Boğazı'ndaki İran adaları, İsrail, Ürdün ve Körfez ülkelerinin büyük bölümü için kısıtlamalar devam ediyor.

🔹 ABD yönetimi, ticari uydu şirketlerinin en büyük müşterileri arasında yer alıyor. Planet Labs'ın savunma ve istihbarat sektöründen elde ettiği gelir son beş yılda toplam gelirinin yaklaşık %22'sinden %59'una yükseldi.

🔹 ABD yönetimi, Mayıs ayında İran'a uydu görüntüsü sağladıkları gerekçesiyle üç Çinli uydu şirketine yaptırım uyguladı.

🔹 Çin merkezli bazı uydu şirketleri de savaş bölgelerine ait yüksek çözünürlüklü görüntü sağlamayı reddediyor.

Geleceğe yönelik girişimler

🔹 Bazı medya kuruluşları ve kâr amacı gütmeyen kuruluşlar kendi uydu sistemlerini kurmaya hazırlanıyor.

🔹 Alman ekonomi dergisi WirtschaftsWoche, 2028 yılına kadar iki uydu fırlatarak haber amaçlı uydu görüntülerini doğrudan üretmeyi planlıyor.

← Ana sayfaya dön