← Ana sayfaya dön

İsrail’in Yeni Ağırlık Merkezi

Wall Street Journal
23.10.2026
MARK HARRIS FOR WSJ
MARK HARRIS FOR WSJ

🔹 İsrail’deki Yahudilerin yarısından fazlası Orta Doğu ve Kuzey Afrika ülkelerinden gelen toplulukların soyundan geliyor.

🔹 Mizrahim olarak adlandırılan bu grup, 1948’de İsrail’in kuruluşunu izleyen yıllarda Arap dünyasından gelen yaklaşık 650 bin Yahudi göçmen ve mülteciyi kapsayan toplulukların torunlarından oluşuyor.

🔹 Mizrahim, İsrail’in Yahudi nüfusunun yarısından fazlasını oluşturuyor ve 27 Ekim’de yapılacak seçimde belirleyici rol oynayabilir.

🔹 Seçimin öne çıkan adayları Benjamin Netanyahu ile yeni Yashar partisinin lideri emekli Korgeneral Gadi Eisenkot. Netanyahu Aşkenazi kökenli, Eisenkot ise Faslı göçmenlerin işçi sınıfı kökenli oğlu.

🔹 Anketlerde iki adayın oyları birbirine yakın seyrediyor; Mizrahim artık yalnızca kazanılması gereken bir seçmen grubu değil, İsrail siyasetinin merkezindeki güç konumunda bulunuyor.

🔹 1950’ler ve 1960’larda Mizrahim’in çoğu Yahudi karşıtı baskılar ve İsrail’e katılma isteği nedeniyle İsrail’e göç etti. Mizrahim, Aşkenazilere kıyasla geçiş kamplarında daha uzun süre kaldı ve ekonomik açıdan geri kalmış uzak yerleşimlere daha yüksek oranlarda gönderildi.

🔹 Günümüzde Mizrahim’in çoğu üniversite eğitimi ve mesleki kariyerlerle orta sınıfa yükseldi; ancak sosyal çevrede ve akademi ile diğer seçkin kurumlarda hâlâ orantısız biçimde temsil ediliyor.

🔹 Mizrahim genel olarak daha geleneksel, yurtsever ve aile ile topluluğa bağlı; Aşkenaziler ise daha seküler, liberal ve bireyci eğilimlerle tanımlanıyor.

🔹 Mizrahim, Menachem Begin’in 1977’de başbakan seçilmesinden bu yana Likud’un temel seçmen tabanını oluşturuyor ve Netanyahu döneminde de bu desteği sürdürüyor.

Gadi Eisenkot, partisinin seçim kampanyasının başlatıldığı etkinlikte ekibiyle birlikte.
ABIR SULTAN/EPA/SHUTTERSTOCK
Gadi Eisenkot, partisinin seçim kampanyasının başlatıldığı etkinlikte ekibiyle birlikte. ABIR SULTAN/EPA/SHUTTERSTOCK

🔹 Eisenkot, Fas kökenini kampanyasının merkezine taşımak yerine yolsuzlukla mücadele, herkes için askerî veya ulusal hizmet ve 7 Ekim’deki başarısızlıkları inceleyecek bir devlet soruşturma komisyonu kurulması vaatleriyle öne çıkıyor.

🔹 Eisenkot’un Faslı kökeni, devlet kurumlarına güvenen daha eğitimli ve ekonomik olarak yükselen Mizrahim arasında karşılık bulabilir; bu grubun Knesset’te 10 ila 12 sandalyeye denk gelen bir seçmen kitlesi oluşturduğu tahmin ediliyor.

🔹 Eisenkot’un merkez ve merkez sağdaki Mizrahi seçmenlere yönelik çekiciliği, etnik kökeninden çok Golani Tugayı komutanlığı, ordu kariyeri ve ortak hizmet yükümlülüğü vurgusuyla ilişkilendiriliyor.

🔹 Mizrahi seçmenlerin bir bölümü Yair Golan’ın Demokratlar partisinin dine karşı olduğunu düşünüyor, Eisenkot’un Arap Ra’am partisinin desteğine ihtiyaç duyabileceğinden endişe ediyor ve sol eğilimli bir hükümetin güvenliği sağlayamayacağına inanıyor.

🔹 Netanyahu, koalisyon kurmak için ultra-Ortodoks partilere ihtiyaç duyduğu için evrensel askerî veya sivil hizmet talebini Eisenkot kadar güçlü biçimde savunamıyor.

🔹 7 Ekim saldırısı, birçok İsrailli Yahudide güvenlik konusunda daha temkinli ve muhafazakâr bir yaklaşımı güçlendirdi. Arap dünyasında yaşamış yaklaşık bir milyon Yahudinin kaçması, sınır dışı edilmesi veya yerinden edilmesi, Mizrahi topluluklarında güvenlik konusunda kalıcı bir güvensizlik oluşturdu.

🔹 Eisenkot, güvenlik vurgusunu korurken İsrail’in “Yahudi, demokratik ve liberal” kalması gerektiğini savunuyor; seçim sonucu, ülkenin Orta Doğu’daki güvenlik ve gelenek anlayışıyla Batı kurumları arasındaki dengeyi etkileyebilir.

← Ana sayfaya dön Sonraki haber

Ukrayna ile görüşmelere yeniden başlama konusunda anlaşılmasının ardından Rusya saatler içinde Kiev’i füzelerle bombaladı

Guardian
23.10.2026
Haber görseli

🔹 Rusya, Devlet Başkanı Vladimir Putin’in ABD Başkanı Donald Trump’ın özel temsilcisi Steve Witkoff ile görüşmesinin ardından Ukrayna, ABD ve Rusya arasındaki üçlü müzakerelere yeniden başlanması konusunda anlaşmaya varıldığını açıklamasından saatler sonra Kiev’e balistik füzelerle büyük bir saldırı düzenledi.

🔹 Gece boyunca düzenlenen saldırılarda en az iki kişi öldü, 22 kişi yaralandı. Yaralılar arasında dört çocuk bulunuyor.

🔹 Saldırıda Dinyeper Nehri üzerindeki güney köprüsü, sivil konutlar, enerji altyapısı, ambulans istasyonu, ofis binaları ve bir klinik hedef alındı.

🔹 Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, füzelerden üçünün misket savaş başlığı taşıdığını söyledi. Peçerski bölgesine isabet eden bir füze, bir manastırın da aralarında bulunduğu tarihi yapılara zarar verdi.

🔹 Zelenskiy, saldırıların Rusya’nın barış konusunda ciddi olmadığını gösterdiğini söyledi. Ukrayna lideri daha güçlü hava savunması, Patriot füzeleri ve Moskova’ya yönelik daha fazla yaptırım talep etti.

🔹 Ukrayna Dışişleri Bakanı Andriy Sibiha, “yatıştırma, itaatkârlık ve dalkavukluğun” Rus saldırganlığını durdurmayacağını söyledi. İngiltere Başbakanlık Ofisi, Witkoff’un Putin’i “insancıl” olarak tanımlamasını kabul etmedi.

🔹 Kremlin Dış Politika Danışmanı Yuri Uşakov, Putin’in 10 Kasım’dan sonra Rusya, ABD ve Ukrayna arasında üçlü görüşmelerin yeniden başlatılmasını prensipte kabul ettiğini açıkladı.

Perşembe günü Ukrayna’nın Kiev kentinde Rus füze saldırısının ardından bir kadın hasar gören dairesine bakıyor. Fotoğraf: Efrem Lukatsky/AP
Perşembe günü Ukrayna’nın Kiev kentinde Rus füze saldırısının ardından bir kadın hasar gören dairesine bakıyor. Fotoğraf: Efrem Lukatsky/AP

🔹 Kiev’deki yetkililer, Rusya’nın önümüzdeki haftalarda Ukrayna’nın enerji altyapısını yok etmeye çalışarak milyonlarca kişiyi kışın elektriksiz ve ısınmasız bırakabileceğini belirtti.

🔹 Zelenskiy, ABD’nin Rus füze saldırılarına ilişkin istihbarat uyarılarını yeniden paylaşmaya başladığını söyledi. Donald Trump’ın Elon Musk’tan, Ukrayna’nın askeri amaçlarla kullandığı Starshield uydu sistemindeki yavaşlamayı tersine çevirmesini istediği bildirildi.

🔹 Kiev’i koruyan hava savunma biriminin komutanı Vladimir, ABD kısıtlamalarının Rus dronlarını engelleme kapasitesini azalttığını söyledi. Trump yönetimi, Rusya’ya kasıtlı olarak yardım ettiği iddiasını reddetti.

🔹 Rusya, gece düzenlenen saldırılarda yüzlerce Ukrayna dronunu düşürdüğünü açıkladı. Rusya’nın Belgorod bölgesindeki Ukrayna hava saldırısında bir kişi öldü, bir kişi yaralandı.

🔹 Ukrayna’nın Harkiv bölgesindeki Kupyansk’ta düzenlediği yeraltı karşı saldırısında askerler tünellerden 15 kilometre ilerledi. Harkiv Kolordusu, operasyonda yaklaşık 100 Rus askerinin öldürüldüğünü ve 30 askerin esir alındığını açıkladı.

← Ana sayfaya dön Sonraki haber

ABD saldırırsa İran ekonomik ve sivil hedeflere yönelik daha geniş saldırılarla tehdit ediyor

Wall Street Journal
23.10.2026
Bu yaz Tahran'da sergilenen İran füzeleri.
ABEDIN TAHERKENAREH/EPA/SHUTTERSTOCK
Bu yaz Tahran'da sergilenen İran füzeleri. ABEDIN TAHERKENAREH/EPA/SHUTTERSTOCK

🔹 İran, ABD ve İsrail hava saldırılarına yeniden başlarsa Amerikan üsleri ve savaş gemilerinin yanı sıra Basra Körfezi'ndeki komşu ülkelerin havaalanlarını, petrol boru hatlarını ve diğer sivil hedeflerini vurabileceğini bildiriyor.

🔹 İran yüzlerce ila binlerce balistik füze bulunduruyor; ABD ve bölge yetkilileri, stoklanmış parçalarla yeraltı tesislerinde sınırlı füze üretiminin yeniden başladığını değerlendiriyor.

🔹 İran savaşın ilk aşamasında Bahreyn'deki ABD hava üslerine, büyükelçiliklere ve 5. Filo karargâhına; Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki enerji ve sanayi tesislerine, Katar'daki büyük bir gaz tesisine ve Dubai, Kuveyt ile Bahreyn'deki havaalanlarına saldırdı.

🔹 Pentagon, eylül ayında ABD'nin İran'ın insansız hava aracı, balistik füze ve deniz sanayisinin yüzde 90'ına kadarını imha ettiğini açıkladı; saldırılar İran'ın uzun süreli bir çatışmayı sürdürme kapasitesini sınırladı.

🔹 Müzakereler aylardır sonuçlanmazken Donald Trump, ABD'nin 3 Kasım'daki ara seçimlerden sonra İran'a saldırabileceği konusunda uyardı. ABD ve İsrail orduları çeşitli saldırı seçenekleri hazırlıyor.

🔹 ABD, üçüncü uçak gemisi saldırı grubunu ve ek bir Deniz Piyadeleri sefer birliklerini Orta Doğu'ya gönderiyor; bölge ülkeleri tehditler ve diplomatik sürecin durması nedeniyle çatışmaların tırmanmasını bekliyor.

🔹 Washington, bölgedeki bazı askerleri üslerden çekiyor; Dışişleri Bakanlığı, Husilerin tehdidi nedeniyle acil durum dışındaki ABD hükümeti çalışanları ile ailelerinin Suudi Arabistan'dan ayrılmasını istedi.

WSJ'den Shelby Holliday, İran'a karşı olası yeni askeri harekât öncesinde ABD kuvvetleri mühimmat yüklerken ve uçakları hazırlarken USS George Washington'dan bildiriyor. Fotoğraf: Eve Hartley
WSJ'den Shelby Holliday, İran'a karşı olası yeni askeri harekât öncesinde ABD kuvvetleri mühimmat yüklerken ve uçakları hazırlarken USS George Washington'dan bildiriyor. Fotoğraf: Eve Hartley

🔹 İranlı yetkililer, yeni ABD saldırıları halinde Körfez ülkelerindeki ekonomik varlıklara yönelik saldırıları genişleteceklerini ve ABD personelini daha sert biçimde hedef alacaklarını arabuluculara bildirdi.

🔹 Devrim Muhafızları Komutan Yardımcısı Tuğgeneral Yadollah Javani, İran'ın Hürmüz Boğazı'nın altından geçen internet kablolarını kesebileceğini söyledi.

🔹 İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi, yeni saldırıların sivillerin hayatını, bölge ülkelerinin refahını ve küresel ekonomiyi büyük riske atacağını söyledi.

🔹 İran, Basra Körfezi'ndeki gemilere yönelik saldırılarını artırdı; geçen hafta iki gemi vurulduktan sonra battı. Temmuz ayında Ürdün'deki Muvaffaq Salti Hava Üssü'ne düzenlenen saldırıda üç ABD askeri öldü.

🔹 ABD'li yetkililer, İran'ın Amerikan savaş gemilerini takip etmek için Çinli kuruluşlardan uydu görüntüleri ve yardım alıyor olabileceğinden endişe ediyor. Çin bu suçlamaları ülkeyi karalamaya yönelik kötü niyetli girişimler olarak nitelendirerek reddetti.

🔹 İran parlamentosu, ülkenin balistik füze programının kurucularından Mehrdad Akhlaghi'yi savunma bakanı olarak atadı; Akhlaghi yeni teknolojilere odaklanacağını söyledi.

← Ana sayfaya dön Sonraki haber

Çiğ istiridyelerden kaynaklanan salmonella salgınında 27’den fazla kişi hastalandı

Washington Post
23.10.2026
Haber görseli

🔹 Federal sağlık yetkilileri, çiğ istiridyelerle bağlantılı çok eyaletli salmonella salgınını soruşturuyor. 12 eyalette 27 kişi hastalandı, beş kişi hastaneye kaldırıldı.

🔹 Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri, enfeksiyonların Virginia’daki Little Wicomico Nehri hasat alanından Little Wicomico Oyster Co. tarafından toplanan çiğ istiridyelerle bağlantılı olduğunu açıkladı.

🔹 Şirket, 18 Eylül-8 Ekim arasında söz konusu bölgeden toplanan istiridyeleri geri çağırdı. Yetkililer, bu istiridyelerin yenmemesi, satılmaması veya servis edilmemesi konusunda uyardı.

🔹 Virginia Sağlık Departmanı, önlem amacıyla istiridye hasat alanını geçici olarak kapattı.

🔹 Little Wicomico Oyster Co. müşterileriyle iletişime geçti. Şirket ofisindeki bir çalışan, sağlık yetkilileriyle konu üzerinde “yoğun biçimde çalıştıklarını” söyledi.

🔹 Gıda ve İlaç Dairesi, geri çağrılan istiridyelerin restoran ve perakendecilere Kaliforniya, Colorado, Connecticut, Washington, D.C., Florida, Georgia, Illinois, Maryland, Missouri, Kuzey Carolina, New Jersey, Nevada, New York, Pensilvanya, Teksas ve Virginia’da dağıtıldığını açıkladı.

🔹 Salmonella bulaşan kişilerde bakterinin yutulmasından genellikle 6 saat ila 6 gün sonra ishal, ateş ve mide krampları görülebilir.

← Ana sayfaya dön Sonraki haber

Fransa’daki protestolar Çin’den nasıl görünüyor? İnternet kullanıcıları görüşlerini paylaşıyor

South China Morning Post
23.10.2026
Haber görseli

🔹 Çin’deki internet kullanıcıları, Fransa’daki protestoları jeopolitik alaycılık, ülke içi gurur ve Fransız simge yapılarındaki hasara yönelik üzüntüyle takip ediyor.

🔹 Protestolar, eylülde Paris’in güneydoğusunda öğrenciler ve öğretmenlerin kötüleşen okul koşullarına karşı düzenlediği gösterilerle başladı; eylemler daha sonra artan yaşam maliyeti ve gerileyen kamu hizmetlerine yönelik ülke çapındaki protestolara dönüştü.

🔹 Başlangıçta barışçıl olan yürüyüşler şiddete dönüştü; göstericiler yüzlerce dükkânı yağmaladı, araçları ve tarihi yapıları ateşe verdi.

🔹 Limoges kentindeki 143 yıllık belediye binası ile Paris, Marsilya ve Bordeaux’daki çok sayıda kamu binası hedef alındı.

🔹 Çin’deki çevrim içi yorumlarda Nancy Pelosi’nin 2019’da Hong Kong’daki gösteriler için kullandığı “güzel bir manzara” ifadesi yeniden gündeme getirildi; benzer ifadeler daha önce ABD Kongre Binası’na yönelik 2021 saldırısını ve Los Angeles’taki 2025 göç politikası protestolarını alaya almak için kullanılmıştı.

🔹 Bazı yorumlarda Fransa’daki olaylarla “gelişmiş bir ülke” ve “Fransa çok özgür ve demokratik” ifadeleriyle alay edildi; yorumlar, Batılı siyasetçilerin Çin’in iç meselelerine yönelik “çifte standart” eleştirileriyle örtüştü.

Göstericiler ile çevik kuvvet polisi arasında çıkan çatışmaların ardından, ülkedeki yüksek yaşam maliyetine karşı ülke çapındaki protestolar sırasında Paris’teki Republique Meydanı Heykeli grafitilerle kaplandı. 18 Ekim. Fotoğraf: EPA
Göstericiler ile çevik kuvvet polisi arasında çıkan çatışmaların ardından, ülkedeki yüksek yaşam maliyetine karşı ülke çapındaki protestolar sırasında Paris’teki Republique Meydanı Heykeli grafitilerle kaplandı. 18 Ekim. Fotoğraf: EPA

🔹 Bazı Çinli internet kullanıcıları, Paris’teki kaosu Fransa’nın Rusya’ya karşı Ukrayna’yı destekleyen dış politikasının kendi kendine yol açtığı bir sonuç olarak niteledi ve Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un Ukrayna’daki savaş yerine Fransız vatandaşlarının geçimine odaklanmasını istedi.

🔹 Çin, Ukrayna savaşında kendisini tarafsız olarak tanımlıyor, diyalog çağrısı yapıyor, Rusya’nın işgalini kınamıyor ve Moskova’ya askeri destek verdiği yönündeki Batılı suçlamaları reddediyor.

🔹 Çinli internet kullanıcıları ülkenin istikrarını ve güvenliğini övdü; bazıları Çin’in yurt dışındaki kaosa kıyasla daha iyi ve güvenli olduğunu yazdı.

🔹 Fransız kültürel mirasının zarar görmesi Çin’de üzüntüye yol açtı; Limoges Belediye Binası’nın yakılmasına ilişkin bir yorum yaklaşık 20 bin beğeni aldı ve olay, 1860’ta İngiliz-Fransız güçlerinin yağmalayıp yaktığı Pekin’deki Eski Yazlık Saray’ın yıkımıyla karşılaştırıldı.

🔹 Çin Dışişleri Bakanlığı ile Paris Büyükelçiliği, Fransa’daki Çin vatandaşlarına dikkatli olmaları ve gösteri bölgelerinden uzak durmaları uyarısında bulundu.

← Ana sayfaya dön Sonraki haber

Büyük Teknoloji Şirketlerine Karşı Hukuki Tepki Büyük Değişiklikleri Zorluyor

New York Times
23.10.2026
Meta’nın Üst Yöneticisi Mark Zuckerberg. Çarşamba günü New Mexico’daki bir yargıç, tüketici mahremiyetini ihlal ettiği gerekçesiyle Meta’nın rekor 25 milyar dolar ceza ödemesine karar verdi. Kredi: Gabriela Bhaskar/The New York Times
Meta’nın Üst Yöneticisi Mark Zuckerberg. Çarşamba günü New Mexico’daki bir yargıç, tüketici mahremiyetini ihlal ettiği gerekçesiyle Meta’nın rekor 25 milyar dolar ceza ödemesine karar verdi. Kredi: Gabriela Bhaskar/The New York Times

🔹 Mahkemelerin Meta ve Google gibi şirketlere iş uygulamalarını değiştirme ve yüksek miktarda ödeme yapma talimatı vermesiyle yeni bir fiilî düzenleyici yapı ortaya çıktı.

🔹 New Mexico’daki bir yargıç, tüketici mahremiyetini ihlal ettiği gerekçesiyle Meta’ya rekor 25 milyar dolar ceza ödemesi talimatı verdi. Karar, Meta’nın tüketicileri yanılttığını ve verilerin Cambridge Analytica tarafından toplanmasına izin verdiğini belirtti.

🔹 Meta, Google, Apple, Amazon ve TikTok’a karşı bireyler, okullar ile eyalet ve federal yetkililer tarafından binlerce dava açıldı. Davalarda şirketlerin bağımlılık yaratan platformlar oluşturduğu, değerli verileri toplama gücünü kötüye kullandığı ve kullanıcıları yanılttığı ileri sürüldü.

🔹 Teknoloji şirketleri yıllarca 1996 tarihli İletişim Ahlakı Yasası’nın 230. maddesindeki korumaya ve ücretsiz hizmetlerin tüketicilere fayda sağladığı savunmasına dayandı; mahkemeler son dönemde bu yaklaşımı farklı değerlendirdi.

🔹 2024’ten itibaren federal mahkemeler Google’ı arama ve reklam teknolojisi alanlarında tekelci ilan eden iki karar verdi ve şirket için mahkeme denetimli düzeltmeler getirdi. Meta benzer bir antitröst davasından kaçınırken Amazon ve Apple yeni federal davalarla karşı karşıya.

🔹 Los Angeles’taki bir jüri, Instagram, Facebook ve YouTube’un bağımlılık yaratan tasarımlarının yol açtığı ruh sağlığı sorunlarıyla bağlantılı kişisel zararlar nedeniyle K.G.M. adlı genç kadına Meta ve YouTube’un 6 milyon dolar ödemesine karar verdi.

Mountain View, California’daki Google kampüsü. Kredi: Kelsey McClellan/The New York Times
Mountain View, California’daki Google kampüsü. Kredi: Kelsey McClellan/The New York Times

🔹 New Mexico’daki yargıç ağustos ayında, gençlere zarar veren bağımlılık yaratıcı tasarım özellikleri nedeniyle Meta’ya 942 milyon dolar ceza verilmesini kararlaştırdı.

🔹 47 eyaletin, Columbia Bölgesi’nin ve ABD topraklarının başsavcıları Meta ile 17,1 milyar dolarlık anlaşma yaptı. Anlaşma, genç kullanıcıların Instagram ve Facebook kullanımını sınırlarken Meta’nın Cambridge Analytica soruşturmasından kalan eyalet mahremiyet taleplerini çözmek için yaklaşık 459,3 milyon dolar ödemesini sağladı.

🔹 Davalarda Meta ve YouTube yöneticilerinin sonsuz kaydırma, videoların otomatik oynatılması ve güzellik filtreleri gibi tasarım kararlarının genç kullanıcıların kullanımını artırdığını tartıştığını gösteren şirket içi belgeler kullanıldı.

🔹 New Mexico’daki veri mahremiyeti davasında jüri, Meta ve yöneticilerinin yaptığı 29 açıklamanın 26’sını adaletsiz veya aldatıcı buldu. Şirketler kararlara itiraz edeceklerini açıkladı ve yeni davalar bekleniyor.

← Ana sayfaya dön Sonraki haber

Kişisel rekabetler ve çatışmalar yapay zekâ yarışını nasıl şekillendiriyor

Economist
23.10.2026
Haber görseli

🔹 Yeni bir kitap, Silikon Vadisi’nin yapay zekâya yönelik yeni ilgisini şekillendiren kişileri konu alıyor.

🔹 Kaliforniya Körfez Bölgesi’ndeki yapay zekâ çevresinde robotların kontrol altında tutulması ve yapay zekânın zihin okuyabilmesi gibi başlıklar konferans oturumlarında ele alınıyor.

🔹 Yapay zekâ şirketlerinin çalışanları, şirketlerin halka arzlarından elde edecekleri servetle yapacakları hayır bağışlarını nasıl yönlendireceklerini tartışıyor.

🔹 Bazı yapay zekâ şirketi çalışanları, medeniyet çapında değişimi geciktirmek amacıyla kendi işverenlerinin faaliyetlerini sınırlamak için planlar kuruyor.

← Ana sayfaya dön Sonraki haber

Modern tarihin en büyük servet dağıtımı dünyayı dönüştürmeyi amaçlıyor

Washington Post
23.10.2026
Haber görseli

🔹 OpenAI, Anthropic ve Elon Musk, hayırsever projelere tahmini 300 milyar dolar ayırmayı taahhüt etti.

🔹 Anthropic, şirketin yüzde 5’ini kamu yararına kurulacak yeni bir fona bağışlayacağını açıkladı. Şirketin bu yıl halka arz edildiğinde 2 trilyon dolar değerlemeye ulaşması halinde fonun 100 milyar dolara ulaşması bekleniyor.

🔹 Anthropic’in yedi kurucusu, servetlerinin yüzde 80’ini hayır amaçlı kuruluşlara bağışlayacaklarını açıkladı.

🔹 SpaceX’in kurucusu Elon Musk, gelecek yıl ABD’deki her çocuğa SpaceX hisselerinden birini vermeyi ve gelecekte daha fazla bağış yapmayı planladığını söyledi. Donald Trump, hisselerin temmuzda başlatılan ve 70 milyon çocuğun kaydolduğu Trump Accounts üzerinden dağıtılacağını açıkladı.

🔹 Musk’ın katkılarının SpaceX’in çarşamba günkü hisse fiyatı üzerinden 11 milyar doları aşabileceği hesaplanıyor. OpenAI’nin şirketin yaklaşık dörtte birine sahip hayırsever vakfıyla birlikte üç kuruluşun ayırdığı kaynak yaklaşık 300 milyar dolara ulaşabilir.

🔹 Anthropic’in yeni fonu siyasi bağış yapmayacak. 501(c)(3) statüsündeki OpenAI vakfı da siyasi bağış yapamıyor.

🔹 Anthropic ve OpenAI vakfı, solunum yolu hastalıkları ile Alzheimer için yeni tedaviler geliştiren projelere destek verdi; ancak büyük hayırsever fonların ayrıntılı planlarını açıklamadı.

🔹 OpenAI vakfı, yapay zekânın istihdam ve ekonomi üzerindeki etkisini temel çalışma alanlarından biri olarak belirledi ve bu konuda araştırma yapılması için mayıs ayında 250 milyon dolar ayırdı. Anthropic daha önce yapay zekânın işler üzerindeki etkisini inceleyen araştırmalara 200 milyon dolar ayırmıştı.

🔹 Princeton Üniversitesi bilgisayar bilimi profesörü Arvind Narayanan, yapay zekâ şirketlerinin hayırseverlik planlarının sektör yöneticileriyle halkın yapay zekânın etkilerine bakışı arasındaki farkı gösterdiğini söyledi. Narayanan, Amerikalıların yardım ödemeleriyle yaşamak yerine gerçek işlere sahip olmak istediğini belirtti.

🔹 OpenAI Vakfı sözcüsü, kuruluşun mart 2026’dan bu yana 855 milyon dolar dağıttığını açıkladı. Vakıf, yapay zekânın ilerlemesiyle ortaya çıkan yeni zorluklara karşı toplumun hazırlanmasına ve dayanıklılığının artırılmasına yardımcı olmayı amaçlıyor.

🔹 GovAI araştırmacısı Sam Manning, yapay zekâ şirketlerinin teknoloji kaynaklı dönüşümü tek başına hafifletmesinin beklenmediğini söyledi. Manning, temel çözümün federal ve eyalet düzeyindeki kamu politikalarından geçeceğini belirtti.

🔹 Yapay zekâ sektörünün eleştirmenleri, hayırseverlik taahhütlerinin kamuoyunda yaygın biçimde sevilmeyen teknolojiye destek kazanmayı amaçlayan bir pazarlama kampanyası olduğunu savundu. Bir ankette Amerikalıların çoğu yapay zekânın çok sayıda işi ortadan kaldıracağına ve toplum için kötü olduğuna inandığını belirtti.

🔹 Ekonomist Gene Sperling, halka hisse verilmesinin değer hissenin satılmasına kadar kullanılamaması ve şirketlere yönelik kamu desteğini artırarak düzenleme girişimlerini zayıflatabilmesi nedeniyle sınırlı etkisi olduğunu söyledi.

🔹 Berkeley Hukuk Fakültesi profesörü Brian Galle, yapay zekâ şirketlerinin kaynaklarını belirli alanlara odaklaması halinde önemli bir toplumsal etki yaratabileceğini söyledi. Galle, şirketlerin ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı’nın dağıtılmasıyla oluşan insani yardım boşluklarını doldurmasının yüksek toplumsal getiri sağlayabileceğini belirtti.

← Ana sayfaya dön Sonraki haber

Havayolları Küresel Çatışmalardan Kaçınmak İçin Tehlikeli Gökyüzünde Nasıl Rota Değiştiriyor?

Wall Street Journal
23.10.2026
Daniel Kiss
Daniel Kiss

🔹 Küresel çatışmalar yolcu uçaklarının düşürülmesine, havalimanı terminallerinin yıkılmasına ve park halindeki uçakların pistlerde imha edilmesine yol açtı.

🔹 Çatışmalar, özellikle Avrupa ile Asya arasındaki güvenli seyahat seçeneklerini azalttı. Husilerin son bir ayda Suudi Arabistan’daki havalimanlarına düzenlediği saldırılar, British Airways ve FedEx’in kullandığı son rotalardan birini etkiledi.

🔹 2022’nin başında Avrupa-Asya uçuşlarında Rusya ve Irak üzerinden geçen iki önemli koridor kullanılıyordu. Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin ardından Ukrayna hava sahasını kapattı; ABD, Avrupa ve diğer taşıyıcılar Rusya ile Belarus hava sahalarından men edildi.

🔹 Havayolları, Rusya ve Belarus hava sahalarından kaçınmak için Orta Asya üzerinden geçen rotalara yöneldi. İran’la savaş, Orta Doğu’daki uçuşları neredeyse durma noktasına getirdi; Irak üzerindeki hava koridoru büyük ölçüde kullanılamaz hale geldi.

🔹 Suudi havalimanlarına yönelik Husilerin saldırıları, ülkenin hava sahası için yeni uyarılara yol açtı. Havayolları Suudi Arabistan üzerinden geçen rotaları azaltarak daha fazla uçuşu Orta Asya’ya veya Suriye’nin Şam çevresi gibi yüksek riskli bölgelere yönlendiriyor.

🔹 Rota değişiklikleri bazı uçuş sürelerini saatlerce uzattı; bazı havayolları ise daha kısa ancak farklı riskler taşıyan alternatif rotaları seçti.

🔹 British Airways, Mumbai-Londra seferlerinde Suudi hava sahası yerine daha fazla Orta Asya rotası kullanmaya başladı. Yeni rota toplam uçuş süresini değiştirmedi ancak Rusya-Ukrayna savaşının olası yayılma etkileri, Taliban ile Pakistan arasındaki çatışma ve Afganistan’da aktif hava trafik kontrolünün bulunmaması gibi riskler taşıyor.

🔹 Pakistan hava sahasına girmesi yasaklanan Hindistan havayolları, Avrupa uçuşları için daha az seçeneğe sahip. Air India, Londra-Delhi seferlerinde Suudi Arabistan’ın orta kesiminden geçen rota yerine Pakistan’ın kuzey sınırına ve Suriye’nin Şam çevresine daha yakın bir rotayı kullanıyor.

🔹 Emirates, Qatar Airways ve Turkish Airlines da Husilerin oluşturduğu tehditten kaçınmak için bu rotayı daha fazla kullanıyor; bazı düzenleyiciler rotanın bölümlerini güvensiz ilan etti.

🔹 FedEx, Paris-Dubai seferlerinde Afganistan ve Pakistan hava sahalarında geçirilen süreyi azaltmak için Çin’e daha yakın yeni bir rota kullanıyor. Yeni rota uçuşlara beş saat ekliyor.

🔹 Qantas, Perth-Londra kesintisiz uçuş rotasını Mart ayında bıraktı. Havayolu, Singapur’da yakıt ikmali yaparak toplam yolculuk süresine yaklaşık dört saat eklenen bir güzergâh kullanıyor.

🔹 OpsGroup’un yaklaşık 10.000 üyesi bulunuyor. Kuruluş, Suudi hava sahasının hiçbir irtifada güvenli olmadığını açıkladı; Mark Zee, Orta Doğu’dan geçen sıfır riskli bir rota seçeneği kalmadığını söyledi.

← Ana sayfaya dön Sonraki haber

Sınır czarı Tom Homan, yeni ICE baskınları haberleri arasında Porto Riko’yu ziyaret etti

Washington Post
23.10.2026
Haber görseli

🔹 Sınır czarı Tom Homan, Porto Riko’da Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza yetkilileriyle görüşmek üzere adayı ziyaret etti ve ziyaretin ardından adadan ayrıldı.

🔹 Beyaz Saray, Homan’ın göç ve deniz sınırı güvenliği çalışmalarını değerlendirmek amacıyla kısa süreli bir ziyaret gerçekleştirdiğini açıkladı.

🔹 Porto Riko’nun San Juan metropol bölgesinde ICE ajanları bir operasyon başlattı; yetkililer gözaltına alınan kişilerin sayısını veya uyruklarını açıklamadı.

🔹 Görüntülerde maskeli ve silahlı görevlilerin SUV araçlarla seyahat ettiği, Santurce gibi bölgelerde yolları kısmen kapatarak sürücü ve yolcuları sorguladığı görüldü.

🔹 Savunucular ve tanıklar, San Juan bölgesinde çoğunluğu araç durdurmaları sonrasında en az 15 kişinin gözaltına alındığını söyledi.

🔹 Avukat Rosaura González Rucci, Dominik Cumhuriyeti vatandaşı 35 yaşındaki müvekkilinin işe giderken bir benzin istasyonunda durduğu sırada gözaltına alındığını söyledi.

🔹 González Rucci, müvekkilinin 10 yıldır Porto Riko’da yaşadığını, yasal daimi ikamet sahibi biriyle evli olduğunu, ABD vatandaşı iki kızı bulunduğunu ve sabıka kaydı olmadığını açıkladı.

🔹 Porto Riko Amerikan Sivil Özgürlükler Birliği, Homan ve İç Güvenlik Soruşturmaları yöneticilerinden gözaltıları derhal durdurmalarını talep etti.

🔹 Örgüt, Porto Riko Ulaştırma Bakanlığı’nın ehliyet sahibi 6.321 göçmene ait gizli bilgileri gönüllü olarak ICE’ye vermesinin ardından adanın ulaştırma sekreterinin istifasını istedi.

🔹 Porto Riko ACLU Direktörü Annette Martinez Orabona, ICE ajanlarının geniş çaplı konuşlandırılmasını reddettiklerini söyledi ve operasyonların göçmen topluluklarına yönelik şiddet ve taciz örüntüsünü artırdığını açıkladı.

← Ana sayfaya dön