Geçen yıl Moskova’daki bir sanayi konferansında Novatek’in sıvılaştırılmış doğal gaz üretimine ilişkin sergi standı.
RAMIL SITDIKOV/REUTERS
🔹 Alaska’dan doğal gazı sıvılaştırıp ihraç etmeyi amaçlayan Polar LNG girişiminden bir grup ABD’li yönetici ayrıldı.
🔹 Eski yöneticiler, girişimin Rus enerji şirketi Novatek tarafından gizlice finanse edildiğini ve en azından kısmen yönetildiğini söyledi.
🔹 Polar LNG, Rusya’da yaptırımlar nedeniyle yarım kalmış bir ekipmanı ithal ederek Alaska’nın North Slope bölgesindeki doğal gazı ihraç etmeyi planladı.
🔹 Ekipman, Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik savaşı nedeniyle Biden yönetimi döneminde yaptırım kapsamına alındı. Polar LNG, Trump yönetiminin ABD’nin enerji hâkimiyeti hedefinin projeye destek sağlayabileceğini umdu.
🔹 Polar LNG’nin eski CEO’su Joel Riddle, Novatek’in şirketi finanse ettiğini ve stratejik yönünü kontrol ettiğini öğrendikten sonra eylülde istifa ettiğini söyledi.
🔹 Riddle’ın ayrılmasının ardından başka yöneticiler de şirketten ayrıldı. Novatek, Beyaz Saray, Hazine Bakanlığı ve Dışişleri Bakanlığı yorum taleplerine yanıt vermedi.
🔹 Novatek ABD yaptırımları altında bulunmuyor; Avrupa ülkeleri de Ukrayna’nın işgalinden bu yana şirketten sıvılaştırılmış doğal gaz almaya devam ediyor.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Rusya’nın Belokamenka kentindeki Arctic LNG 2 projesinde.
RAMIL SITDIKOV/PRESS POOL
🔹 Polar LNG’nin Novatek’in yaptırım uygulanan Arctic LNG 2 işletmesinden altyapı satın alabilmesi için Hazine Bakanlığı’ndan lisans alması gerekiyordu, ancak izin çıkmadı.
🔹 İki eski Polar yöneticisi, şirketin üst düzey yetkililerinin eylül başında Novatek’in rolüyle ilgili endişelerini Trump yönetimiyle paylaştığını söyledi. Hükümet yetkilileri de endişelerini dile getirdi.
🔹 Proje, ekipmanın Rusya’dan römorkörle taşınmasını, Alaska’nın North Slope bölgesinde deniz tabanının geniş ölçekte taranmasını ve Arktik rotaları açmak için buz kırıcı tankerlerin kullanılmasını gerektirecekti.
🔹 Novatek, 2023’te Arctic LNG 2 ihracat tesisini inşa ederken Biden yönetiminin yaptırımlarıyla karşılaştı; yaptırımlar tesisin yurt dışından parça ithal etmesini durdurdu.
🔹 Polar’ın sahibi ve sermayesinin büyük bölümünü sağlayan Abu Dabi merkezli mühendislik şirketi Tech Wave oldu. Yaz aylarındaki finansman görüşmelerinde Novatek yöneticilerinin kararları aldığı ve sermayeyi dağıttığı ortaya çıktı.
🔹 Polar yöneticileri, Hazine Bakanlığı’nın onayını almak için Beyaz Saray ve Başkan Trump’ın Ulusal Enerji Hâkimiyeti Konseyi nezdinde girişimlerde bulundu; geçen ay itibarıyla bu çabaların ilerleme kaydettiğine dair işaret bulunmuyordu.
🔹 ABD hükümeti, Elon Musk’ın SpaceX şirketinden Orta Doğu’daki bazı ülkelerde Starlink uydu internet hizmetini açmasını veya kapatmasını defalarca istedi.
🔹 Biden ve Trump yönetimleri, İran destekli milislerin iletişimini kesmek ve İran’da internet erişimini genişletmek amacıyla SpaceX’e başvurdu.
🔹 Biden döneminde ABD yetkilileri, Yemen’deki Husiler ile Lübnan’daki Hizbullah tarafından kullanıldığı düşünülen Starlink terminallerinin belirlenerek devre dışı bırakılmasını istedi.
🔹 Biden yönetimi, Ekim 2023’te Lübnan’daki çatışmalar sırasında Hizbullah bağlantılı kişilerin Starlink terminallerine ulaşmış olabileceğinden, 2024’te ise Husilerin terminallere sahip olmasından endişe etti.
🔹 SpaceX, bazı terminalleri devre dışı bıraktı. Şirket, ABD Ticaret Bakanlığına sunduğu 2024 tarihli belgede, gerektiğinde ihracat izinleri almak ve ABD’nin ulusal güvenlik ile dış politika hedeflerini desteklemek için hükümet kurumlarıyla yakın çalıştığını açıkladı.
🔹 Biden yönetimi, Mahsa Amini’nin ölümünün ardından Eylül 2022’de İran’da başlayan protestolar sırasında Starlink’in etkinleştirilmesini istedi ve terminallerin İran’a ulaştırılmasına yardımcı oldu.
🔹 Trump yönetimi, Haziran 2025 ve Şubat 2026’daki ABD-İsrail saldırılarının ardından Starlink terminallerinin İran’a gönderilmesi ve hizmetin etkinleştirilmesi konusunu Musk ve SpaceX ile görüştü.
🔹 Trump yönetimi veya SpaceX, İran’a gönderildiği belirtilen terminallerin etkinleştirildiğini kamuoyuna doğrulamadı. ABD hükümetinin İran’a binlerce Starlink terminali gönderdiği bildirildi.
🔹 Uydu sektörü danışmanı Armand Musey, Musk’ın hükümet sözleşmeleri bulunan bir şirket yöneticisi olmasına rağmen büyük dış politika kararları aldığını söyledi.
🔹 SpaceX’e yönelik talepler, ABD yönetimlerinin dış politika hedefleri için özel bir şirkete ve şirketin yöneticisi Elon Musk’a önemli ölçüde dayandığını gösterdi.
🔹 Starlink’in kullanımına ilişkin kararlar, ABD’nin rakip gördüğü grupların uydu iletişimine erişimini kısıtlamayı ve internet erişiminin sınırlandığı ülkelerde bağlantıyı genişletmeyi kapsadı.
🔹 Ulusal İstihbarat Direktörü Jay Clayton, İran’ın Orta Doğu genelinde ABD hükümeti personeline yönelik saldırı çabalarını artırdığını açıkladı.
🔹 Clayton, Dışişleri Bakanı Marco Rubio’ya gönderdiği gizliliği kaldırılmış notta, İran’ın ABD vatandaşlarına yönelik ölümcül planlarının Orta Doğu ve bazı diğer ülkelerde ileri aşamaya ulaştığını söyledi.
🔹 Notta, bölgedeki ABD personeline yönelik tehlikenin, Başkan Donald Trump’ın kasım ayındaki ara seçimlerin ardından Tahran’a karşı çatışmaları yeniden başlatmayı değerlendirdiği dönemde arttığı belirtildi.
🔹 Dışişleri Bakanlığı son günlerde Orta Doğu’daki bazı büyükelçiliklerde personel sayısını azalttı. Husiler ile Suudi Arabistan arasında gelişen çatışma da bölgedeki gerilimi artırdı.
🔹 Clayton, İran’ın Amerikalıları hedef alma planlarına ilişkin istihbaratın mevcut erişim yetkisinden daha geniş bir kişi grubuyla paylaşılması gerektiğini söyledi. DNI, risk altında olabilecek kişilere bilgi aktarımını kolaylaştırmak için istihbaratın mümkün olduğunca daha düşük gizlilik düzeyine indirilmesini planlıyor.
🔹 Manhattan’ın eski ABD savcısı Clayton, yaz döneminde Senato Cumhuriyetçilerinin onayından bu yana ülkenin istihbarat teşkilatının başında bulunuyor. CIA Direktörü John Ratcliffe de nota bilgi için eklendi.
🔹 Trump, ekim ayının başında ara seçimlerin sonrasına kadar İran’a yönelik yeni ABD saldırılarını duraklattı.
🔹 Trump, Florida’nın Fort Myers kentindeki mitingde ABD’nin yeniden “küçük bir Epic Fury” operasyonu düzenleyebileceğini söyledi; İran’ın anlaşmayı kabul etmesini beklemediğini ekledi.
🔹 Eski ABD Başkanı Barack Obama, 3 Kasım’daki ara seçimler öncesinde Demokrat adaylara destek vermek için Ohio’nun Cleveland kentinde düzenlenen mitinge katıldı.
🔹 Obama, Donald Trump yönetiminin “modern dönemde görülmemiş kaos, zalimlik, yolsuzluk ve beceriksizlik” sergilediğini söyledi ve Ohio’da değişim için oy kullanılması çağrısı yaptı.
🔹 Obama, yükselen yakıt fiyatları nedeniyle artan yaşam maliyetinden Trump yönetimini sorumlu tuttu. Trump’ın bir dizi kötü karar aldığını ve kimsenin talep etmediği gereksiz bir savaş başlattığını söyledi.
🔹 Obama, maliyetleri düşürmek yerine Trump’ın Beyaz Saray’ın Güney Çimenliği’ne yeni bir balo salonu ve helikopter pisti inşa etmeye odaklandığını söyledi.
🔹 Obama, Ohio’da erken oy verme sürecinin başlaması nedeniyle seçmenlere mümkün olan en kısa sürede oy kullanmaları çağrısı yaptı.
🔹 Ohio’da Demokrat Sherrod Brown, Cumhuriyetçi Senatör Jon Husted’a karşı Senato’ya dönmeye çalışacak. Valilik yarışında Demokrat Amy Acton ile 2024’te başkan adayı olan Cumhuriyetçi Vivek Ramaswamy karşı karşıya gelecek.
(Soldan) Ohio Demokrat valilik adayı Amy Acton, eski ABD Başkanı Barack Obama ve Ohio Demokrat Senato adayı Sherrod Brown, cumartesi günü Cleveland’da düzenlenen kampanya mitingine katılıyor. Fotoğraf: AP
🔹 Ohio anketleri Demokrat adaylara her iki yarışta da sınırlı üstünlük sağlıyor; sonuçların yakın geçmesi bekleniyor.
🔹 Ulusal anketler, Demokratların Temsilciler Meclisi’nin kontrolünü yeniden kazanabileceğini, ancak Senato yarışının daha çekişmeli olacağını gösteriyor.
🔹 Obama, Cleveland’ın ardından Detroit’te Demokrat Senato adayı Abdul El-Sayed ile düzenlenecek mitinge katılmak üzere Michigan’a gidecek.
🔹 Michigan’da Demokratların elinde bulunan iki Senato koltuğundan biri için El-Sayed, Cumhuriyetçi Mike Rogers ile yakın bir yarış yürütüyor.
🔹 Jordan Leung, sosyal medya içerikleri üretmek istemediğini ve sürekli beğenilere odaklandığı için stand-up komedyenliğini bırakmayı sık sık düşündüğünü söyledi.
🔹 New York’tan Hong Kong’a dönen 33 yaşındaki komedyen, ekim ayında Whampoa’da İngilizce ve Kantonca üç gösteri düzenledi. Yoğun talep üzerine programa ek bir Kantonca gösteri eklendi.
🔹 Hong Kong’da büyüyen Leung, 15 yaşında ABD’ye taşındı; 2020’de teknoloji sektöründeki işini kaybettikten sonra Hong Kong’a döndü. 2025’te yeniden ABD’ye yerleşti.
🔹 Leung, Hong Kong yaşamıyla ilgili müstehcen mizah içeren viral Instagram videolarıyla geniş bir takipçi kitlesi oluşturdu ve 2024’te Mong Kok’taki MacPherson Stadyumu’nda gösteri yaptı.
🔹 Komedyenin Shenzhen’i hedef alan bir şakasına izleyicilerden hem yoğun kahkaha hem de yuhalama geldi. Gösterilerindeki bazı cinsel içerikli şakalar ise daha genç bir kitleye yönelik bulundu.
🔹 18 Ekim’deki Kantonca gösterinin açılışını yapan Tayvan-Hong Kong kökenli komedyen Shen Jong’un, kadın kanseri hastalarıyla cinsel ilişkiye girmenin faydalarına ilişkin saldırgan şakası tartışma yarattı.
🔹 Shen Jong ve Leung, ölümcül hastalıkla alay etmek ve kadın düşmanı kalıpları teşvik etmekle suçlanarak sosyal medyada eleştirildi. Leung, şakaların güvenli ve rahat bir ortamda sunulmasını gözetme konusunda “bazı sorumluluklar” taşıdığını söyledi.
Jordan Leung, ekim ayında Hong Kong’da üç gösteri düzenledi. Fotoğraf: Clockenflap, Instagram/69ranch
🔹 Leung, Hong Kong ve ABD’de aynı şakanın farklı karşılanabildiğini söyledi. Hong Kong’daki izleyicilerin, toplumsal cinsiyetle ilgili bir şakasına verdiği tepkinin kendisini rahatsız ettiğini belirtti.
🔹 Komedyen, Hong Kong’daki tanınırlığının marka anlaşmaları ve kamuoyu nedeniyle yaratıcı özgürlüğünü sınırladığını söyledi. Küçük komedi çevresi ve yaratıcı sektörler için altyapı eksikliği de ABD’ye taşınma nedenleri arasında yer aldı.
🔹 Leung, Hong Kong’a özgü şakalarını bırakmayacağını ancak Hong Kong yaşamıyla ilgili olmayan içeriklerinin yeterince ilgi görmediğini söyledi. Turnelerinde izleyicilerin çoğunun Hong Kong’dan gelmesi nedeniyle “bölgesel komedyen” olarak sınıflandırılmaktan endişe ediyor.
🔹 Leung, komediden eskisi kadar keyif almadığını söyledi. Kasım ayında Avustralya’da gösteriler düzenlemeyi, daha fazla ABD turnesine çıkarak Kuzey Amerika’daki takipçi kitlesini büyütmeyi planlıyor.
🔹 Filmle daha fazla ilgilenen Leung, senaryo yazdığı, ekranda rol aldığı ve yan iş olarak stand-up yaptığı bir kariyeri hedeflediğini söyledi. Hong Kong’daki son gösterisinin ardından izleyicilerden yoğun alkış aldı ve ek bir gösteri düzenledi.
Göstericiler cumartesi günü Paris’te yürüdü.
MARCUS GOLEJEWSKI/DPA/ZUMA PRESS
🔹 Fransa’da yüz binlerce kişi, hayat pahalılığına karşı protestoların ikinci hafta sonunda cumartesi günü sokağa çıktı; Paris ve diğer kentlerde polis ile maskeli gruplar arasında çatışmalar yaşandı.
🔹 Paris’in doğu kesiminde polis, koruyucu gözlük takan maskeli gruplara müdahale etti ve tazyikli su kullandı. Bazı kişiler bir otomobil galerisine girmeye çalıştı.
🔹 İçişleri Bakanı Laurent Nuñez, güvenlik güçlerinin yoğun şiddetle karşılaştığını ve polise sürekli taş, başka cisimler ve havai fişeklerle saldırıldığını söyledi.
🔹 Paris’te yaklaşık 500 kişinin güvenlik güçlerine saldırmaya veya mağazaları yağmalamaya kararlı olduğu belirtildi. Cumartesi akşamına kadar ülke genelinde yaklaşık 1.000 kişi gözaltına alındı; bu sayının önemli ölçüde artabileceği açıklandı.
🔹 Lyon, Lille, Nice, Rennes ve Dijon’un da aralarında bulunduğu kentlerde çatışmalar çıktı ve polis kalabalıkları dağıtmak için göz yaşartıcı gaz kullandı. Marsilya’da bir kuyumcu ile Carrefour süpermarketi zarar gördü veya yağmalandı, ancak yıkım geçen haftaya göre daha sınırlı kaldı.
🔹 Yetkililer, ülke genelindeki gösterilere 410.000 kişinin katıldığını, Paris’teki katılımın 110.000 olduğunu açıkladı. Sol eğilimli CGT sendikası ise toplam katılımı 800.000, Paris’teki katılımı 250.000 olarak verdi.
🔹 Hükümet, geçen hafta sonundaki yağma ve ayaklanmaların tekrarlanmasını önlemek için ülke genelinde 70.000 polis ve jandarma görevlendirdi; bu sayı bir önceki haftadan 10.000 daha fazlaydı. Zırhlı araçlar, tazyikli su araçları ve dronların yanı sıra hassas bölgeleri korumak üzere askerler de konuşlandırıldı.
WSJ’nin Paris Büro Şefi Stacy Meichtry, artan hayat pahalılığı nedeniyle Fransa genelindeki göstericilerin neden yeniden sokaklara çıktığını açıklıyor. Fotoğraf: Sameer Al-Doumy/Agence France-Presse/Getty Images
🔹 Paris’te mağazalar kapatıldı; Louvre ve diğer büyük müzeler cumartesi günü hizmet vermedi. Fransa’nın 100’den fazla kentinde sokağa çıkma yasakları uygulandı ve şiddet riski görülen bölgelerde toplanmalar yasaklandı.
🔹 Jean-Luc Mélenchon, Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’u protestocuların taleplerini kabul etmeye çağırdı. Gösterilerin her hafta sürebileceğini ve hükümetin 5 Kasım’da başlayabilecek genel grevle karşılaşabileceğini söyledi.
🔹 Fransa’daki protestolar geçen ay daha fazla öğretmen, daha iyi okul imkânları ve öğrenme koşulları talep eden lise öğrencileriyle başladı; hareket daha sonra hayat pahalılığı ve kamu hizmetlerindeki kötüleşmeye karşı genişledi.
🔹 Geçen haftaki gösterilere hükümetin verilerine göre yaklaşık 550.000 kişi katıldı; olaylarda yaklaşık 1.000 polis ve jandarma yaralandı. Hükümet şiddetin büyük bölümünden radikal sol grupları sorumlu tuttu ve sosyal medya platformlarıyla şiddet ve yağma çağrıları hakkında görüştü.
🔹 Macron hükümeti parlamentoda çoğunluğa sahip değil ve artan kamu borcunu sınırlamaya çalışıyor. Fransa’nın 10 yıllık devlet tahvili getirisi, iki yılı aşkın süredir ilk kez kısa süreliğine yüzde 5’in üzerine çıktı.
🔹 Muhalefet partileri protestoları Macron hükümetine karşı kullanıyor; sol partiler hükümeti talepleri görmezden gelmekle, sağ partiler ise düzeni koruyamamakla suçluyor. Ulusal Birlik lideri Marine Le Pen, hükümetin ülke üzerindeki kontrolünü kaybettiğini söyledi.
🔹 Ukrayna Savunma Bakanlığı, Ukrayna ordusunun kullandığı Elon Musk’a ait uydu sisteminin hızının iki haftalık kısıtlamanın ardından tamamen eski haline getirildiğini açıkladı.
🔹 Kısıtlamalar, Ukrayna ordusunun Rus saldırı dronlarını önlemek için kendi dronlarını kullanmasını ve cephedeki askerlere ikmal göndermesini engelledi.
🔹 Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, kısıtlamaları Rus petrol rafinerilerine yönelik saldırıları durdurmayı reddetmesine karşı ABD Başkanı Donald Trump ve Musk’ın misillemesi olarak gördü.
🔹 Starlink, Ukrayna ordusu tarafından keşif ve önleme dronlarının kontrolü ve işletilmesi için kullanılıyor. Sistemin tam kapasiteyle çalışmaması, istihbarat toplama, önleme dronlarını kullanma ve Rusya’ya uzun menzilli saldırılar düzenleme kapasitesini sınırlıyor.
🔹 Ukrayna, iletişim, kara kuvvetleri, lojistik ve savunma dronları için SpaceX’in Starlink sistemini; saldırı amaçlı askeri faaliyetler için ise ABD hükümetinin kontrolündeki Starshield sistemini kullanıyor.
🔹 Donald Trump, Beyaz Saray’ın sistemi kısıtlamaya dahil olduğunu reddetti ve birkaç gün boyunca sistemin tamamen yeniden çalıştığını söyledi. Trump, sistemdeki kısıtlamaların sürmesi halinde Musk’la görüşeceğini açıkladı.
🔹 Ukrayna Savunma Bakanlığı, izleme sistemlerinin Starlink ve Starshield hızlarının yeniden yükseldiğini, hızların saatte 400 kilometreyi aştığını ve bağlantının istikrarlı olduğunu açıkladı.
🔹 Bakanlık, kısıtlamaların Zelenski’nin doğrudan diyaloğu ve üst düzeydeki kararlı tutumu sonucunda kaldırıldığını bildirdi.
🔹 İran’ın İslamabad Büyükelçisi Rıza Amiri Moghadam, Tahran’ın haziran ayında Pakistan aracılığıyla varılan geçici anlaşma kapsamında ABD ile görüşmelere açık olduğunu söyledi.
🔹 Anlaşma, Hürmüz Boğazı’ndaki çatışmayı sona erdirmeyi, deniz taşımacılığını yeniden başlatmayı, ABD’nin deniz ablukasını kaldırmayı ve İran’ın nükleer programına ilişkin daha kapsamlı müzakereleri başlatmayı amaçlıyor.
🔹 Moghadam, İran’ın ABD deniz ablukasını kaldırırsa Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmaya hazır olduğunu Pakistan üzerinden ilettiğini söyledi.
🔹 Moghadam, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran limanlarına yönelik ablukanın süreceğini savunarak öneriyi reddettiğini ve diplomatik süreci zayıflattığını söyledi.
🔹 Pakistan ve Katar, haziran ayında varılan anlaşmanın oluşturulmasına aracılık etti.
🔹 İranlı yetkililer, Pakistan Genelkurmay Başkanı Mareşal Asım Münir’in Tahran ziyaretleri sırasında Washington’ın ablukayı kaldırması koşuluyla boğazı yeniden açma iradesini iletti.
🔹 Moghadam, Tahran’ın Pakistan, Suudi Arabistan ve Türkiye’yi kapsayan Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nı inceleyeceğini söyledi.
🔹 Moghadam, anlaşmanın olumlu bulunması halinde İran’ın anlaşmayı destekleyeceğini açıkladı.
🔹 Anlaşma, İran destekli Husilerin Yemen’den Suudi Arabistan’a yönelik saldırılarının yenilenmesinin ardından imzalandı; imzacı üç ülke, anlaşmanın ortak caydırıcılığı güçlendireceğini ve savunma iş birliğini genişleteceğini açıkladı.
🔹 Türkiye, anlaşmayı onaylanması için parlamentoya sundu. Türk ve Pakistanlı yetkililer anlaşmanın savunma amaçlı olduğunu ve İran’ı ya da başka bir ülkeyi hedef almadığını söyledi.
🔹 Türkiye, Husilere karşı savaşmak üzere Yemen’e asker göndermeyeceğini açıkladı; Pakistan ise rolünün tamamen savunma amaçlı olacağını belirtti.