İsrail'in vurduğu İran çelik tesisi meşru bir askeri hedef miydi?
New York Times
🔹 İsrail, İran savaşı sırasında İsfahan yakınlarındaki Mobarakeh Steel ve ülkenin güneybatısındaki bir başka büyük çelik tesisine hava saldırıları düzenledi.
🔹 İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, saldırıların İran'ın çelik üretim kapasitesini azalttığını, Devrim Muhafızları'nın gelir kaynaklarını zayıflattığını ve silah üretim kabiliyetini etkilediğini açıkladı.
🔹 Saldırılar, İsfahan'daki tesisin önemli bölümlerini haftalarca devre dışı bıraktı, 20 binden fazla çalışanın faaliyetini durdurdu ve iç piyasaya çelik tedarikini aksattı.
🔹 ABD Hazine Bakanlığı kayıtlarına göre Mobarakeh Steel, Devrim Muhafızları'na bağlı Besic yatırım fonuna gelir sağlıyor ve şirket hisselerinin bir bölümü İran liderliğine bağlı yatırım kuruluşlarının kontrolünde bulunuyor.
🔹 Uzmanlar, şirketin ürettiği çeliğin doğrudan füze üretiminde kullanıldığına dair kesin kanıt bulunmadığını, ancak füze taşıyıcı araçları ve yüksek dayanımlı çelik alaşımlarının geliştirilmesinde rol oynayabileceğini belirtiyor.
🔹 Uluslararası hukuk uzmanları, sivil sanayi tesislerinin ancak askeri harekâta doğrudan ve etkili katkı sağlaması durumunda meşru askeri hedef sayılabileceğini, yalnızca gelir sağlamasının bunun için yeterli olmadığını ifade ediyor.
🔹 Bazı eski ABD yetkilileri, tesisin yaptırımlara konu olabilecek bir ekonomik varlık olduğunu ancak askeri saldırı hedefi olmasının tartışmalı olduğunu değerlendiriyor.
🔹 Mobarakeh Steel, 1992 yılında faaliyete başladı ve İran'ın en önemli sanayi kuruluşlarından biri haline geldi. Şirketin yönetiminde zamanla Devrim Muhafızları bağlantılı isimler görev aldı ve özelleştirme sürecinde hisselerin önemli bölümü güvenlik kurumlarıyla bağlantılı kuruluşlara geçti.
🔹 Şirket 2024-2025 döneminde yaklaşık 1,6 milyar dolar net kâr elde etti. İran devletine ait emeklilik fonları da şirketin önemli hissedarları arasında yer alıyor.
🔹 İran basınındaki haberlere göre saldırılar sonrasında tesisteki 27 bin çalışandan yalnızca yaklaşık 2 bini görev yapmaya devam etti. İranlı yetkililer daha sonra hasar gören fırınlardan birinin yeniden faaliyete geçtiğini açıkladı.
🔹 Eski çalışanlar, tesisin bölgedeki istihdam, sosyal projeler ve yerel ekonomi açısından büyük önem taşıdığını, saldırıların İran ekonomisi ve sivil yaşam üzerinde ciddi etkiler yarattığını ifade etti.