Emirati-Suudi rekabeti korkunç boyutlarda kan dökülmesine yol açıyor
Economist
🔹 Arap Yarımadası’nın doğusunda İran’la ABD arasındaki çatışma sürerken, Kızıldeniz ve Aden Körfezi kıyısındaki ülkelerde daha yoğun savaşlar yaşanıyor.
🔹 Yemen’deki 12 yıllık iç savaş sınırların dışına taşarak Kızıldeniz’deki gemilere, Suudi Arabistan’daki petrol terminallerine ve havaalanlarına yönelik roket saldırılarına yol açıyor.
🔹 Sudan’daki iç savaş yüz binlerce kişinin ölümüne ve yaklaşık 11 milyon kişinin yerinden edilmesine neden oldu. Etiyopya’daki savaşın da Eritre güçlerinin çatışmaya katılmasıyla bölgesel bir savaşa dönüşme riski bulunuyor.
🔹 Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, Yemen, Sudan ve başka çatışmalarda farklı tarafları destekliyor. İki ülke aynı tarafta yer aldığında bile koordinasyon eksikliği savaşların uzamasına katkıda bulunuyor.
🔹 Suudi Arabistan ve BAE; dil, din, kültür, petrol ihracatına dayalı ekonomi, mutlak monarşi ve İran tehdidi bakımından benzer özellikler taşıyor. İki ülke ayrıca ekonomilerini hidrokarbonlardan uzaklaştırmaya çalışıyor.
🔹 Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ile Abu Dabi Emiri ve BAE Devlet Başkanı Muhammed bin Zayed, 2017’de yakın iş birliği yaptı; iki ülke 2015’te Yemen’e asker gönderdi ve 2017’de Katar’a abluka uyguladı.
🔹 İlişkiler 2019’dan itibaren gerildi. BAE’nin Yemen’den asker çekmesi, İsrail’le ilişki kurması, petrol üretim kotaları ve şirketlerin bölgesel merkezlerinin Riyad’a taşınması konularındaki anlaşmazlıklar rekabeti artırdı.
🔹 Petrol politikasında Suudi Arabistan, bütçesini dengelemek için varil başına 90 doların üzerindeki fiyatlara ve sıkı üretim kotalarına ihtiyaç duyuyor. BAE ise yaklaşık 50 dolarlık fiyatla bütçesini dengeleyebiliyor ve daha fazla petrol satmayı tercih ediyor; ülke nisanda OPEC’ten ayrıldı.
🔹 Yemen’de BAE güneyin bağımsızlığını isteyen ayrılıkçıları, Suudi Arabistan ise Islah hareketini ve kuzeydeki aşiret gruplarını destekledi. Ayrılıkçıların aralık ayında saldırı başlatmasının ardından Suudi güçleri onları geri püskürttü ve BAE askerlerinin Yemen’den çekilmesini sağladı.

🔹 Husiler, Suudi Arabistan destekli güçlerin bir eğitim kampına düzenledikleri roket saldırısında 70’ten fazla kişiyi öldürdü ve yaklaşık 600 bin sivilin bulunduğu Taiz kentini kuşattı.
🔹 Sudan’da BAE, Muhammed Hamdan Dagalo’nun liderliğindeki Hızlı Destek Kuvvetleri’ni (RSF), Suudi Arabistan ise Abdülfettah el-Burhan’ın yönettiği Sudan Silahlı Kuvvetleri’ni destekliyor. BAE’nin RSF’ye desteği, savaşın erken döneminde bu gücün sahada ilerleme sağlamasına yardımcı oldu.
🔹 Darfur’daki el-Faşir kuşatması ve kentteki çatışmalar sırasında RSF güçleri binlerce sivili öldürdü, cesetleri toplu mezarlara gömdü ve hayatta kalanları tedavi eden doktorları hedef aldı.
🔹 Suudi Arabistan, Kızıldeniz’de istikrarı korumak ve Sudan’ın bölünmesini önlemek amacıyla arabuluculuktan Sudan Silahlı Kuvvetleri’ni açıkça desteklemeye yöneldi. Bu destek, ordunun RSF’den bazı bölgeleri geri almasına yardımcı olmuş olabilir ve ateşkes görüşmelerini reddetmesini etkileyebilir.
🔹 Etiyopya’nın Tigray bölgesindeki barış anlaşması eylülde bozuldu. Eritre güçleri Etiyopya topraklarında görülürken, BAE 2018’den bu yana Etiyopya’ya milyarlarca dolarlık mali yardım, yatırım ve silah sağladı; eylülde BAE’den Etiyopya’ya onlarca uçuş yapıldı.
🔹 Eritre, Suudi Arabistan’ın desteğini almaya çalışıyor. RSF’nin Sudan’daki saldırılar için Etiyopya topraklarını kullandığı suçlamaları, Sudan Silahlı Kuvvetleri’nin Eritre’yi desteklemesine ve iki savaşın birleşmesine yol açabilir.
🔹 Somali’de BAE’nin Somaliland ve diğer ayrılıkçı yönetimlerle yakın ilişkileri, Suudi Arabistan’la karşı ağırlık oluşturmaya çalışan Somali hükümetiyle gerilime neden oldu. Husiler ile Eş-Şebab arasındaki bağların güçlenmesi, Somali’deki iç savaşı daha da ağırlaştırabilir.
🔹 Suudi Arabistan ile BAE arasındaki rekabet, yaklaşık 250 milyon kişinin yaşadığı bölgede savaşların uzamasına, istikrarsızlığın artmasına ve insani yıkımın derinleşmesine neden oluyor.






